Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Travma Sonrası Stres Bozukluğu. Ki ş inin veya yakınlarının fiziksel bütünlü ğ ünü tehdit eden, insanın deneyim sınırları dı ş ında verdi ğ i yo ğ un.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Travma Sonrası Stres Bozukluğu. Ki ş inin veya yakınlarının fiziksel bütünlü ğ ünü tehdit eden, insanın deneyim sınırları dı ş ında verdi ğ i yo ğ un."— Sunum transkripti:

1 Travma Sonrası Stres Bozukluğu

2 Ki ş inin veya yakınlarının fiziksel bütünlü ğ ünü tehdit eden, insanın deneyim sınırları dı ş ında verdi ğ i yo ğ un korku, deh ş et ve çaresizlik  Travma  Do ğ al afetler  Trafik kazaları  Cinsel taciz, tecavüz  Terörist saldırılar  İş kence  Yakınını kaybetme  Ölümcül bir hastalık te ş hisi konulması

3 Öznel deneyim çok önemli Korkunun ş iddetiyle akut stres tepkisinin ptsb’ ye dönü ş me ihtimali do ğ ru orantılı( travmanın süregenle ş mesi) Sıradan, sa ğ lıklı insanların uzun süreli istismar durumuna dü ş ebildikleri açıkken, kurtulmalarından sonra artık sıradan ve sa ğ lıklı olmadıkları da açıktır.

4 Kurbanın psikopatolojisini istismar durumuna bir yanıt olarak de ğ erlendirmek gerekir. ( İ stismar durumunu kurbanın altta yattı ğ ı varsayılan psikopatolojine atfetmek sıkça yapılan ancak oldukça hatalı bir bakı ş açısıdır) TSSB te ş hisi için travma ya ş anması gerekli ancak yeterli de ğ ildir. Travmatik olay kavramı çok kapsayıcı veya fazla belirsiz olursa bozuklu ğ un sıklı ğ ı oldukça de ğ i ş kenlik gösterecektir…

5 Anksiyete bozuluklukları içinde yer alsa da disosiyatif bozukluklar içine alınabilecek özelliklere de sahiptir. Tanımlama ne olursa olsun, de ğ erlendirme ve tedavi sürecinde, TSSB tanısı konmasa dahi, klinik olarak anlamlı belirtiler ta ş ıyan ki ş ilerin TTSB veya ruhsal travma yakla ş ımlarıyla ele alınması gerekir.

6 3 aydan kısa süren TSSB akut 3 aydan uzun süren TSSB kronik Travmatik olaydan 6 ay sonra ba ş layan TSSB geç ba ş langıçlı olarak tanımlanır. Akut stres bozuklu ğ u 2-30 günler arasında görülür, en az 3 disosiyatif belirtinin bulunması gerekir. TSSB belirtilerinin niteli ğ i kronik travmatik durumlarda kalıcı ki ş ilik de ğ i ş ikliklerinin de eklenmesiyle karma ş ıkla ş abilir.

7 Kadınlarda daha sık görülür ancak kadın ve erke ğ in travmadan ne oranda etkilendiklerini söylemek oldukça güçtür. İ nsan eliyle kasıtlı olarak gerçekle ş tirilen travmatik olaylarda TSSB geli ş me riski do ğ al afetlere göre daha yüksek. Medya yayınları aracılı ğ ıyla olayların görüntü ve seslerine sık maruz kalma da TSSB açısından risk yaratabilir.

8 Travmatik olay sırasında ya ş anan bilinç kaybı TSSB açısından koruyucudur. Önceki travmatik deneyimler, psikiyatrik hastalık öyküsü, ki ş ilik özellikleri ve demografik de ğ i ş kenler TSSB geli ş imi açısından belirleyici olabilir. TSSB geli ş imi açısından travmanın ş iddeti ve geçmi ş psikiyatrik bozukluklar oldukça önemli iki faktördür.

9 TSSB’ de terapistin ara ş tırması gereken ba ş lıca konular:  Travmanın zamanı, tipi, süresi ve ş iddeti  Travmatik olaya yüklenen anlamlar  Travma sonrası geli ş en tepkiler, belirti ve bulgular  Travmatik olay sonrası i ş levsellik

10  Travmatik olay sonrası fiziksel sa ğ lık  Travmatik olay sonrası ya ş am olayları  Geçmi ş psikiyatrik öykü  E ş tanı  TSSB geli ş imi açısından risk faktörlerinin ara ş tırılması

11 Travmatik olayların ve bu olaylara verilen tepkilerin öznelli ğ i, çe ş itlili ğ i ve e ş tanının sık görülmesi, ayrıntılı bir klinik de ğ erlendirmeyi zorunlu kılmaktadır. ‘‘Psikolojik travma bir güçsüzlük acısıdır’’. Travma sırasında kurban altüst edici bir kuvvet tarafından çaresiz hale getirilir. ( afet-vah ş et) Travmatik olaylar insanda kontrol, ba ğ kurma ve anlam duygusu veren ola ğ an davranı ş sistemini alt üst ederler.

12 Travmatik reaksiyonlar eylemin mümkün olmadı ğ ı durumlarda meydana gelir. ( Sava ş veya kaç) Yani insani özsavunma sistemi düzensizle ş ir ve altüst olur. Nedenini bilmeden kendisini sürekli tetikte ve sinirli hisseder. Travmatize insan kolayca irkilir, küçük provokasyonlara a ş ırı reaksiyon verebilir ve genellikle uyku bozuklukları ya ş ar.

13 Travmatize insanların sinirlili ğ i ve patlayıcı saldırgan davranı ş ları, tehlikeye verilen parçalanmı ş bir ‘‘sava ş ya da kaç’’ yanıtının düzensiz parçaları olarak yorumlanabilir. Travmatize insanlar olayı ş imdiki zamanda sürekli tekrar ediyormu ş gibi yeniden ya ş arlar. Travma hayatın normal seyrini tekrar tekrar kesintiye u ğ ratır. Travmatik an anormal bir hafıza biçiminde kodlanmı ş tır. Bu durum uykuda ve uyanıkken bilinçlili ğ i kendili ğ inden kesintiye u ğ ratır.

14 Küçük veya görünü ş te önemsiz hatırlatıcılar ço ğ u kez tüm canlılı ğ ı ve orijinal olayın duygusal gücüyle geri dönen bu hatıraları canlandırabilir. Normalde güvenli ortamlar bile tehlikeli hissedilmeye ba ş lanabilir. Psikolojik travmanın merkezi deneyimleri, ba ş kalarıyla ba ğ ların kopması ve güçsüzle ş medir. Bu yüzden iyile ş me ma ğ durun güçlendirilmesi ve yeni ba ğ ların kurulması üzerine temellenir.

15

16

17 Psikoterapi Uygulamaları (BDT) BDT uygulamaları 3 temel yakla ş ımı esas alır  Gerçek ya ş amda imgesel alı ş tırma (Anksiyeteyi canlandırmayı ve alı ş mayı amaçlar)  Bili ş sel yeniden yapılandırma: İş levsel olmayan dü ş ünce, inanç ve atıfları de ğ i ş tirmeyi amaçlar.  Anksiyeti azaltma: Çe ş itli ba ş a çıkma teknikleri konusunda ki ş iyi e ğ itme esasına dayanır.

18 Alı ş tırma temelli tedaviler anksiyeteye yol açan bir durumla gerçek ortamda veya imgesel düzeyde yüzle ş menin/üzerine gitmenin anksiyeteyi azalttı ğ ı ilkesine dayanır. Korkunun sürmesini sa ğ layan ko ş ullanmaları engellemek ve kaçınma davranı ş ının önüne geçmek amaçlanır. Tarihsel anlamda ilk kullanılan alı ş tırma yöntemi sistematik duyarsızla ş tırmadır.

19 Son yıllarda uygulamalar daha çok uzun süreli alı ş tırmalar üzerinde yo ğ unla ş mı ş tır. Uzun süreli alı ş tırmalar imgesel ve gerçek ya ş amda alı ş tırmalar olarak ikiye ayrılır. Bu iki yöntem birlikte kullanılabilir. Davranı ş çı tedaviler özellikle zorlayıcı dü ş ünceler, flashback’ ler travmaya ili ş kin korku, panik, a ş ırı uyarılmı ş lık, tetikte olma, irkilme gibi TSSB’ nun pozitif belirtileri üzerinde daha etkilidir.

20 Bili ş sel tedavide ise kaygı, i ş levsellikte azalmaya yol açan gerçekçi olmayan dü ş ünceler ve otomatik dü ş üncelerin de ğ i ş tirilmesi planlanır. Bili ş sel yeniden yapılandırma ile suçluluk, duygusal küntle ş me, inanç yitimi gibi TSSB’ nin negatif belirtilerini iyile ş tirmek amaçlanır. Anksiyetenin azaltılmasına yönelik gev ş eme ve solunum egzersizleri ö ğ retilebilir…

21 Tedaviyi sürdürme konusunda isteksiz olan hastalara motivasyonlarını arttırmak amaçlanmalıdır. (Pek çok hasta tedaviye gelme ve tedaviyi sürdürme konusunda isteksizdir). Hasta sorunlarının konu ş ulmasını acıların de ş ilmesi olarak görebilir. Tedaviyi bırakma en sık alı ş tırma tedavileri uygulanan olgulardadır. Terapinin hızı mutlaka hastaya göre belirlenmelidir.

22 Psikoe ğ itim verilmeli ki ş iye sorunu, ya ş adı ğ ı belirtilerin anlamı ve tedavide ne yapılaca ğ ı anlatılmalıdır. Her bir belirti neden sonuç ili ş kisi çerçevesinde ele alınabilir. Travmanın ola ğ anüstü bir duruma verilen anla ş ılabilir tepkiler oldu ğ u, birçok ki ş ide görülebildi ğ i uygun bir ş ekilde anlatılmalı, böylece ki ş inin yalnız ve tek olmadı ğ ı gibi normalle ş tirme yakla ş ımları kullanılmalıdır.

23 Aile deste ğ ini arttırmak için aile e ğ itimi de verilebilir. M. Depresyon e ş lik ediyorsa antidepresan bir ilaç eklenmesi uygun olur. İ mgesel alı ş tırmada kronolojik bir sırayla ya ş adı ğ ı travmatik olayı anlatması istenir. Ki ş iden olayı ş imdiki zamanda anlatması ve ya ş adıklarını tamamen gözünün önüne getirmesi istenir.

24 En çok sıkıntı veren olay ise, mümkün oldu ğ unca canlı bir ş ekilde ve çe ş itli zamanlarda tekrar tekrar konu ş ulur. İ mgesel alı ş tırma anksiyetedeki azalma belirgin olarak gözleninceye kadar sürdürülür. Terapist bu anlatma sürecine güvenilir bir ş ekilde rehberlik etmelidir.

25 Anıların, duygu ve dü ş üncelerin canlanabilmesi için küçük müdahalelerde bulunabilir:  Çekilen fiziksel acı ya da psikolojik sıkıntı kadar sesler, görüntüler, kokular ve çe ş itli duyumlarla ilgili travmaya özgül uyaranları hatırlatarak,  Korku, çaresizlik, de ğ ersizlik, kontrol kaybı gibi travmaya kar ş ı ki ş inin gösterdi ğ i bili ş sel ve duygusal tepkileri hatırlatarak anımsamanın derinle ş tirilmesi sa ğ lanabilir.

26 Tüm travmatik ya ş amın aynı seansta konu ş ulması gerekmez. İ lk seanslar haftada 2 defa olarak planlanıp sonrasında haftada bir olarak devam edilebilir. Genellikle seans yeterli olur.

27 Gerçek ya ş amda yapılan alı ş tırmalar anksiyete ş iddeti azalıp ki ş i tarafından kontrol edilebilir bir düzeye gelinceye kadar uyaranla yüzle ş me esasına dayanır. Alı ş tırmaların sıklı ğ ı ve niteli ğ i ki ş inin gereksinimlerine göre birlikte belirlenir. Alı ş tırmanın etkili olabilmesi için yüzle ş menin korku ve anksiyete yaratması gerekir. Belirlenmi ş hedeflerde anksiyete kontrol edilebiliyor ve güven duygusu da artmı ş sa, di ğ er hedeflere yönelik alı ş tırmaların düzenlenmesi ve takip edilmesi yararlı olur.

28 Ev alı ş tırmalarının kaydı ve günlük tutturulması terapistin ve ki ş inin geli ş meleri izlemesi ve seanslar dı ş ında da tedavinin sürmesi açısından özel bir önemi vardır. Bili ş sel yakla ş ım ise özellikle çaresizlik, suçluluk, de ğ ersizlik ve yabancıla ş ma gibi sorunların kronik ve dirençli oldu ğ u durumlarda devreye sokulmalıdır. Ki ş iler ya ş adıkları acıyla yeterince ba ş edemediklerini dü ş ünüp, suçluluk ve utanç hissederek toplumdan uzakla ş abilirler. Tüm de ğ er yargılarını yitirmi ş olabilirler

29 Güven duygularını yitirip ku ş kucu, güvensiz ve çaresiz olabilirler. Bili ş sel yakla ş ımla bili ş sel yeniden yapılandırma tedavinin temel noktalarından. A ş ırı genelle ş tirme ve abartma, ki ş iselle ş tirme, ya hep ya hiç tarzı dü ş ünme, dü ş ünce okuma, gelecekten haber verme, tehlikeyi abartma gibi hatalı dü ş üncelerin düzeltilmesi planlanır. Ki ş iye olumsuz dü ş üncelerini destekleyen ve desteklemeyen verileri de ğ erlendirmesi, daha uygun dü ş ünce tarzı geli ş tirmesi ve ba ş etme yöntemleri ö ğ retilir.

30 Ki ş inin yeniden güven duygusu kazanması için öncelikle terapistle bir güven ili ş kisi kurulmalıdır. Daha gerçekçi bakı ş açısı kazandırılmaya çalı ş ılır. Ya ş adı ğ ı ş ehrin ne ölçüde güvenli oldu ğ u, adalet sisteminin de ğ erlendirilmesi, felaketlerle ilgili risk oranının tespiti gibi de ğ erlendirmeler yapmak gerekebilir.

31 Travmatik Kar ş ı Aktarım Travma bula ş ıcıdır. Terapist de zaman zaman duygusal olarak altüst olabilir. Terapist hastanın ya ş adı ğ ı öfkeyi ve umutsuzlu ğ u daha dü ş ük bir derecede aynen ya ş ayabilir. Terapist PTSB belirtileri ya ş amaya ba ş layabilir. Travma hikayesini dinlerken, terapistin ki ş isel travmatik deneyimi yeniden canlanabilir.

32 Travmatize ki ş ilerle çalı ş an terapistler sürekli bir destek sistemine gereksinim duyarlar… Hiçbir ma ğ dur tek ba ş ına iyile ş emeyece ğ i gibi hiçbir terapist de travmayla tek ba ş ına çalı ş mamalıdır. İ nsan zorbalı ğ ı ve zalimli ğ i hikayelerine tekrar tekrar maruz kalma, kaçınılmaz olarak terapistin temel güvenine meydan okur… Ba ş ka insanlardan daha fazla korkabilir ve yakın ili ş kilerde bile kendini güvende hissetmeyebilir.

33 Terapist hastanın çaresizlik deneyimini empatik olarak da payla ş abilir. (terapistin kendi bilgi ve becerisinin de ğ erini küçümsemesine ya da hastanın güçleri ve kaynaklarını gözden kaçırmasına yol açabilir.) Dayanılmaz çaresizlik duygusuna kar ş ı bir savunma olarak terapist bir kurtarıcı rolü oynamayı deneyebilir. (Bu durum hastanın kendi adına eylemde bulunma becerisi olmadı ğ ını ima edip, travmatik aktarımı ve hastanın güçsüzlü ğ ünü o ölçüde daimi hale getirir.)

34 Hastanın ma ğ dur suçlulu ğ una benzer ş ekilde tanık suçlulu ğ u ya ş ayabilir ve kendi hayatındaki rahatlı ğ ın ve zevklerin tadını çıkarması güçle ş ir. Hastanın terapi sırasında travmanın acısını yeniden ya ş amasına neden oldu ğ undan da suçluluk hissedebilir. Travmatik aktarım ve kar ş ı aktarım kaçınılmazdır ve iyi bir çalı ş ma ili ş kisinin geli ş mesine engel olabilirler. Terapi sözle ş mesinin amaçları, kuraları, sınırları ve terapist destek sistemi terapinin ola ğ an biçimde ilerlemesi için gereken iki ko ş uldur.

35


"Travma Sonrası Stres Bozukluğu. Ki ş inin veya yakınlarının fiziksel bütünlü ğ ünü tehdit eden, insanın deneyim sınırları dı ş ında verdi ğ i yo ğ un." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları