Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Asit-baz dengesi YRD.Doç.Dr. Ahmet DAĞ. Vücuttaki hücrelerin normal şekilde fonksiyon yapabilmesi için intraselüler ve ekstraselüler pH’nin dar bir aralıkta.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Asit-baz dengesi YRD.Doç.Dr. Ahmet DAĞ. Vücuttaki hücrelerin normal şekilde fonksiyon yapabilmesi için intraselüler ve ekstraselüler pH’nin dar bir aralıkta."— Sunum transkripti:

1 Asit-baz dengesi YRD.Doç.Dr. Ahmet DAĞ

2 Vücuttaki hücrelerin normal şekilde fonksiyon yapabilmesi için intraselüler ve ekstraselüler pH’nin dar bir aralıkta sabit tutulması gerekir. Arteriyel kan pH’sinin 7.35 ve 7.45 arasında olması vücut sıvılarında asid- baz dengesinin normal düzeyde olduğunun bir göstergesi olarak kabul edilir.

3 Vücutta hücre metabolizması, enerji üretimi (oksidatif metabolizma) ve protein yıkılması sonucu çeşitli asid maddeler oluşur. Bunlar başlıca iki organdan elimine edilirler: i)Metabolizma sonucu vücutta fazla miktarda meydana gelen karbon dioksid akciğerlerden atılır.

4 ii) Katı organik ve inorganik asidler ve karbon dioksidden karbonik anhidraz reaksiyonu sonucu oluşan bikarbonat böbrekler tarafından elimine edilirler. Hücre metabolizması sonucu meydana gelen ve vücut sıvılarının pH’sini etkileyen maddeler asidik maddelerdir.

5 Bu bağlamda vücutta bazik nitelikli bir madde oluşmaz. Bu nedenle asid-baz homeostazını sağlayan fizyolojik mekanizmalar asidleri tamponlamaya veya elimine etmeye yöneliktir.

6 pH Hidrojen iyonu konsantrasyonunun negatif logaritmasıdır. Hidrojen iyonu konsantrasyonunun negatif logaritmasıdır. Henderson-Hasselbalch Eşitliği: Henderson-Hasselbalch Eşitliği: pH = log [HCO3 − ] / PCO2 × 0.03 pH = log [HCO3 − ] / PCO2 × 0.03 Arteriel kanda normal değeri , Arteriel kanda normal değeri , Venöz kanda ise birim daha düşüktür. Venöz kanda ise birim daha düşüktür.

7 Asidoz Asidoz PaCO 2 >45 mmHg PaCO 2 >45 mmHg Arteriyel bikarbonat <22 mmol/L, Arteriyel bikarbonat <22 mmol/L, pH değişmeyebilir. pH değişmeyebilir. Alkaloz Alkaloz Arteriyel bikarbonat > 26 mmol/L, Arteriyel bikarbonat > 26 mmol/L, PaCO 2 < 36 mmHg, PaCO 2 < 36 mmHg, pH normal sınırlarda olabilir. pH normal sınırlarda olabilir. Asidemi Asidemi Arter kanında H+ > 44 nmol/L, pH 44 nmol/L, pH < 7.36 Alkalemi Alkalemi Kanda H Kanda H+ 7.44

8 Parsiyel arteriel oksijen basıncı (PaO 2 ) Hipoksi, alveollerde parsiyel O 2 basıncının azaldığını, Hipoksi, alveollerde parsiyel O 2 basıncının azaldığını, Hipoksemi ise arteriel kanda O 2 içeriğinin azalmasını gösterir. Hipoksemi ise arteriel kanda O 2 içeriğinin azalmasını gösterir. PaO 2 atmosferik basınca, sıcaklığa, inspire edilen O 2 içeriğine ve hastanın yaşına bağlı olarak değişir. Oda havası soluyan bir kişide yaklaşık; PaO 2 atmosferik basınca, sıcaklığa, inspire edilen O 2 içeriğine ve hastanın yaşına bağlı olarak değişir. Oda havası soluyan bir kişide yaklaşık; PaO 2 = 104 – (0.27 x yaş) PaO 2 = 104 – (0.27 x yaş)

9 Parsiyel arteriel karbondioksit basıncı(PaCO 2 ) Alveoler ventilasyonun göstergesidir Alveoler ventilasyonun göstergesidir Normaldeğeri40mmHg (37-43) Normaldeğeri40mmHg (37-43) Venöz kanda (PvCO 2 ) 45mmHg’dir. Venöz kanda (PvCO 2 ) 45mmHg’dir. Total CO 2 Aktüel bikarbonat ve plazmada fiziksel olarak çözünmüş CO 2 toplamıdır. Aktüel bikarbonat ve plazmada fiziksel olarak çözünmüş CO 2 toplamıdır. Normal değeri 25-29mmol/L’dir. Normal değeri 25-29mmol/L’dir. Düşmesi metabolik asidoz, yükselmesi metabolik alkaloz lehine bir bulgudur. Düşmesi metabolik asidoz, yükselmesi metabolik alkaloz lehine bir bulgudur.

10 Aktüel bikarbonat (HCO 3 -act) O anda ölçülen gerçek değerdir. Normal değeri 24 (22-26) mmol/L’dir. Düşmesi metabolik asidozu, yükselmesi metabolik alkalozu akla getirir. Standart bikarbonat (HCO 3 -std) 37°C’ de ve %100 O 2 saturasyonunda, PCO 2 40mmHg’ya kalibre edilerek ölçülen plazma bikarbonat konsantrasyonudur. 37°C’ de ve %100 O 2 saturasyonunda, PCO 2 40mmHg’ya kalibre edilerek ölçülen plazma bikarbonat konsantrasyonudur. Normal değeri 24(22-26)mmol/L Normal değeri 24(22-26)mmol/L Solunumsalkompanzasyon ekarte edildiğinden metabolik komponenti gösterir. Solunumsalkompanzasyon ekarte edildiğinden metabolik komponenti gösterir.

11 Baz Fazlalığı (Base Excess) (BE): Baz fazlalığı, tam oksijenize kanın, 37°C’de ve 40mmHg’lık parsiyel CO 2 basıncında, pH’sını 7.40’a getirmek için ilave edilen asit veya baz miktarıdır. Baz fazlalığı, tam oksijenize kanın, 37°C’de ve 40mmHg’lık parsiyel CO 2 basıncında, pH’sını 7.40’a getirmek için ilave edilen asit veya baz miktarıdır. Normal değeri –3 ve +3 mmol/L arasındadır. Normal değeri –3 ve +3 mmol/L arasındadır. Negatif BE metabolik asidozu, Negatif BE metabolik asidozu, pozitif BE metabolik alkalozu düşündürür pozitif BE metabolik alkalozu düşündürür

12 % Oksihemoglobin Saturasyonu (SO 2 )

13 ASİT-BAZ HOMEOSTAZI VÜCUDU 3 SİSTEMLE KORUR:  Vücut tampon sistemleri (ekstraselüler ve intraselüler): Bikarbonat, fosfat,hemoglobin,protein vb.  PaCO 2 ’nin akciğerlerdeki regülasyonu  Böbreklerden bikarbonat reabsorbsiyonu, atılımı ve asit atılımı(fosforik asit, sülfirik asit,amonyum)

14 Bikarbonat-karbonik asit tampon sistemi Vücudun en önemli tampon sistemidir. Özellikle ekstraselüler sıvıda önemli olan bu sistem, intraselüler tampon sistemleri ile bağlantılı olarak ekstraselüler sıvıdaki pH değişikliklerine karşı ilk savunma hattını oluşturur. Vücudun en önemli tampon sistemidir. Özellikle ekstraselüler sıvıda önemli olan bu sistem, intraselüler tampon sistemleri ile bağlantılı olarak ekstraselüler sıvıdaki pH değişikliklerine karşı ilk savunma hattını oluşturur. H 2 O + CO 2 H 2 CO 3 H + + HCO 3 H 2 O + CO 2 H 2 CO 3 H + + HCO 3

15 Böbreklerin en önemli rolü bikarbonat reabsorpsiyonudur Lümen Tubulus hücresi Kan Lümen Tubulus hücresi Kan Na + Na + Na + Na + Na + Na + H + H + +HCO 3 HCO 3 H + H + +HCO 3 HCO 3 + HCO 3 - H 2 CO 3 HCO 3 - H 2 CO 3 karbonik karbonik anhidraz anhidraz CO 2 + H 2 O CO 2 + H 2 O CO 2 + H 2 O CO 2 + H 2 O

16 Respiratuar sistem, Metabolik bozukluklara kompansetuar cevabı hemen verir. Metabolik bozukluklara kompansetuar cevabı hemen verir. Metabolik asidoz solunumu hızlandırır ve PCO 2 ’deki düşüş HCO 3 ’deki primer düşüşü kompanse etmeye çalışır. Metabolik asidoz solunumu hızlandırır ve PCO 2 ’deki düşüş HCO 3 ’deki primer düşüşü kompanse etmeye çalışır. Metabolik alkaloz solunumu inhibe eder ve PCO 2 artışı, HCO 3 ’ü dengeler ancak solunumun inhibisyonu ne dereceye kadar olur bilinmemektedir. Metabolik alkaloz solunumu inhibe eder ve PCO 2 artışı, HCO 3 ’ü dengeler ancak solunumun inhibisyonu ne dereceye kadar olur bilinmemektedir.

17 Böbrekler ise Respiratuar bozukluklar için HCO 3 ’ü proksimal tübüllerde reabsorbsiyonunu ayarlayarak kompansetuar cevap oluşturur. Respiratuar bozukluklar için HCO 3 ’ü proksimal tübüllerde reabsorbsiyonunu ayarlayarak kompansetuar cevap oluşturur. Respiratuar asidoz HCO 3 reabsorpsiyonunu stimüle eder ve artan serum HCO 3 ’ı PCO 2 ’deki artışı karşılar. Respiratuar asidoz HCO 3 reabsorpsiyonunu stimüle eder ve artan serum HCO 3 ’ı PCO 2 ’deki artışı karşılar. Respiratuar alkalozda ise HCO 3 reabsorpsiyonu inhibe olur ve HCO 3 azalır. Respiratuar alkalozda ise HCO 3 reabsorpsiyonu inhibe olur ve HCO 3 azalır. Fakat solunum cevabına zıt olarak böbrek kompanzasyon yanıtı ani değildir saat sonra başlar ve maksimuma ulaşması birkaç gün alır. Fakat solunum cevabına zıt olarak böbrek kompanzasyon yanıtı ani değildir saat sonra başlar ve maksimuma ulaşması birkaç gün alır.

18 Primer ve sekonder asit-baz değişiklikleri Primer bozukluk Kompensatuar yanıt Primer bozukluk Kompensatuar yanıt PCO 2 HCO 3 ( Respiratuar Asidoz) (Metabolik Alkaloz) PCO 2 HCO 3 ( Respiratuar Asidoz) (Metabolik Alkaloz) PCO 2 HCO 3 PCO 2 HCO 3 (Respiratuar Alkaloz) (Metabolik Asidoz) (Respiratuar Alkaloz) (Metabolik Asidoz) HCO 3 PCO 2 HCO 3 PCO 2 (Metabolik Asidoz) (Respiratuar Alkaloz) (Metabolik Asidoz) (Respiratuar Alkaloz) HCO 3 PCO 2 HCO 3 PCO 2 (Metabolik Alkaloz) (Respiratuar Asidoz) (Metabolik Alkaloz) (Respiratuar Asidoz)

19 KAN GAZLARININ NORMAL DEĞERLERİ pH = 7.36 – 7.44 (7.40) pH = 7.36 – 7.44 (7.40) PCO 2 = 36 – 44 mmHg (40) PCO 2 = 36 – 44 mmHg (40) HCO 3 = 22 – 26 mEq/L (24) HCO 3 = 22 – 26 mEq/L (24)

20 RESPİRATUAR ASİDOZ Kan pH’sı 7.35’in altındadır ve yetersiz ventilasyona bağlı olarak pCO 2 yüksektir. Respiratuar asidozda primer olay CO 2 ’nin alveollerden dışarı

21 Respiratuar Asidoz Sebepleri Akut ve kronik AC hastalıkları Hava yolu tıkanıklıkları Akciğer ödemi Aspirasyon pnömonisi Bronkospazm KOAH

22 AC’in ekspansiyonunu engelleyen hastalıklar Plevralefüzyon Pnömotorax Göğüskafesianomalileri Torakotomi Kesileri

23 Nöromüsküler Hastalık Beyin sapı spinal kord tümör ve yaralanmaları Guillian-Barre-sendromu Poliomyelitis Myastenia-gravis Botilusmus SSS depresyonuna yol açan ilaçlar

24 Respiratuar Asidozun Sistemik Etkileri Nöromusküler Anksiyete Letarji, stupor, koma, deliryum Nöbetler, tremor, myoklonus Başağrısı, papil ödemi, fokal pareziler Kardiovasküler Taşikardi Vazodilatasyon Ventriküler aritmi Dijitale duyarlılık Laboratuar Test Serum total CO2 düşüklüğü Hipokloremi Serum fosforunda akut yükselme

25 Respiratuar Asidozda Tedavi Respiratuar asidozun tedavisi CO 2 ve alveoler ventilasyon arasındaki imbalansın düzeltilmesidir. Bu en iyi alveoler ventilasyonun artırılmasıyla sağlanır. CO 2 ’nin azaltmak sadece spesifik durumlarda (malign hipertermi, status epileptikus, troid krizi, total parenteral beslenme) kullanılır.

26 Karar vermeye çalışırken ventilasyonu düzeltmek bronkodilatasyon, narkosisin düzeltilmesi, respiratuar stimulan (doxapram) eklenmesi veya AC kompliyansını düzeltmek amacıyla diüresis yapılabilir. Orta veya şiddetli asidoz (pH<7.20), CO 2 narkozu ve solunum kas güçsüzlüğü durumlarında mekanik ventilasyon gerekebilir.

27 İV NaHCO 3 çok aşırı asidoz (pH <7.10) olmadıkça gerekmez. NaHCO 3 tedavisi geçici PaCO 2 artmasına sebep olur. H+ + HCO 3 CO2 + H 2 O CO 2 üretmeyen tamponların (karbikarb, tromethamin) faydaları kanıtlanmamıştır. Kronik respiratuar asidozlu hastalarda eğer akut yetmezliğe girerlerse tedavinin amacı tekrar onların normal PaCO 2 değerlerine döndürülmesidir.

28 METABOLİK ASİDOZ Metabolik asidoz primer olarak HCO 3 azalmasıyla tanımlanır. 1.Güçlü nonvolatil asitlerle HCO 3 tüketilmesi 2. Renal ve GIS’den HCO 3 kaybı 3. Ekstraselüler sıvı kompartmanının HCO 3 ’den fakir sıvılarla hızlı dilüsyonu

29  ANYON GAP = Na - (Cl + HCO 3 ) = 8-12 mEq/L Ölçülemeyen anyonlar arttığında veya ölçülemeyen katyonlar azaldığında anyon gap artar. Orta dereceli anyon gap’daki artışlar ( 20 mEq/L) diyagnoz açısından çok anlamlı değilken; 25mEq/L üzerindeki değerler yüksek anyon gap asidozu gösterir.

30 Artmış Anyon Açığı ile Birlikte Metabolik Asidoz Laktik Asidoz Kronik böbrek yetmezliği (H iyon atılımının azalması) Ketoasidoz ( DM, alkol, açlık) İntoksikasyonlar (Salisilat, metanol, etilenglikol, paraldehit)

31 Normal Anyon Açığı ile Birlikte Metabolik Asidoz (Hiperkloremik Met. Asidoz) Bikarbonat Kaybı- diare, enterostomi, anyon değiştirici resinler, üreterosigmoidostomi, pankreato-kütanöz fistül Renal Asit ekskresyonunun Azalması- renal tübüler asidoz, hipoaldosteronizm, azalmış böbrek perfüzyonu Aşırı Asit Alınması- HCl içeren amino asitlerle hiperalimantasyon

32 Metabolik asidozun klinik bulguları Serebral Etkiler oryantasyon bozukluğu, kas zayıflığı, stupor, koma Kardiyovasküler H iyonu arttıkça daha fazla katekolamin serbestleşir; taşikardi ve ventriküler ritim bozuklukları izlenir. Eğer pH<7.15 olursa, KA’lerin asidoz nedeniyle etkisizleşmelerinden dolayı bradikardi, myokard kontraktilitesinin azalması ve vazoditasyon nedeniyle sekonder hipotansiyon oluşur. Ağır hücre içi asidozunda kalp debisi düşer. GİS barsak motilitesi azalır. Özellikle ketoasidozda yaygın karın ağrısı (pseudoperitonitis), bulantı ve kusma olur.

33 Solunum asidemi solunumu uyarır, tidal volüm artar. Kusmaul solunumu gelişir. Renal plazma bikarbonat konsantrasyonunun azaldığı durumlarda GFR’de düşme eğilimine girer. Kemik ve Kalsiyum Metabolizması kemik karbonatı kalsiyumla birlikte serbest kalır. Kronik asidemi osteomalaziye ve renal osteodistrofi gibi diğer kemik hastalıklarının da alevlenmesine neden olur.

34 Metabolik Asidozda tedavi Tedavideki asıl amaç altta yatan problemi ortadan kaldırmak olmalıdır. Herhangi bir respiratuar bozukluk varsa düzeltilmeli gerekirse solunum kontrol altına alınmalıdır. Eğer asidemi akut ve pH <7.10 ise bikarbonat tedavisi endikedir. Alkali yükünü önlemek için genellikle 1mEq/kg verilir.

35 HCO 3 açığı= 0.5 x KG x (istenen HCO 3 - serum HCO 3 ) HCO 3 ihtiyacı= 0.4 x BE X KG Genelde önerilen, HCO 3 ihtiyacının yarısını İV bolus, diğer kalanını 4-6 saat infüzyon olarak tamamlanır.

36 Derin veya refrakter asidemi durumlarında bikarbonat dialisatı ile akut hemodializ gerekli olabilir. Geniş miktarlarda NaHCO 3 kullanımı kardiak arrest ve düşük akım durumlarında çelişkilidir ve zararlı olabilir. NaHCO 3 H iyonlarını tutarak CO 2 ve H 2 O oluşur. CO 2 hücre membranını ve kan- beyin bariyerini geçerek arteriel hiperkapni ve intraselüler doku asidozuna neden olur.

37 RESPİRATUAR ALKALOZ PaCO 2 ’nin primer olarak azalmasıyla tanımlanır. Mekanizması CO 2 üretimine karşı uygunsuz alveoler ventilasyonun artmasıdır

38 Respiratuar Alkalozun Klinik Bulguları Nöromusküler Sersemlik, konfüzyon, senkop, parestezi (ağız çevresinde), kramp, kas seğirmeleri, Kardiyovasküler Taşikardi, anjina, ventriküler aritmi GİS Bulantı, kusma

39 Respiratuar Alkalozda Tedavi Emboli, sepsis, hipoksi gibi altta yatan problemin düzeltilmesi gerekir.pH>7.60 üzerinde İV hidroklorik asit veya amonyum klorid verilebilir. Ventilatör tedavisi gerekebilir. Bunda, PCO 2 45mmHG’nin üzerine çıkmasın, pH 7.35 altına düşürülmeyecek, Solunum sayısı 30’un altında olacak şekilde ayarlanır ml endotrakeal tüp veya trakeostomiye ölü mesafe eklenerek PCO 2 ’nin artırılması sağlanabilir.

40 METABOLİK ALKALOZ Metabolik alkaloz primer olarak plazma bikarbonatının artması olarak tanımlanır. 2 tipi vardır 1. NaCl ve ekstraselüler sıvı eksikliği ile ilgili genellikle klor sensitifdir 2. Minerolokortikoid aktivitesinin artması ile ilgili genellikle klor resistanttır. İdrar Cl konsantrasyonu klor sensitif metabolik alkalozda karakteristik olarak düşüktür (<10mmol/L). En sık diüretik tedavisi ve gastrik sıvı kaybı sebeptir. Klor resistantta ise idrar Cl seviyesi 20mmol/L’nin üzerindedir.

41 Metabolik alkalozun en sık rastlanan komplikasyonu hipoventilasyon, konvülsiyonlar ve kardiak aritmilerdir.

42 Metabolik Alkalozda tedavi Cl replasman tedavisi yoğun bakımda sıklıkla alkaloz Cl cevap veren türdendir. NaCl, KCl, HCl olarak replase edilir. Cl Defisit = 0.27 x KG x (100- mevcut Cl) %0.9’luk NaCl miktarı L = Cl defisiti / 154 Hipokaleminin eşlik ettiği durumlarda KCl tercih edilir. HCl daha ciddive düzelmeyen alkalemilerde kullanılmalıdır.


"Asit-baz dengesi YRD.Doç.Dr. Ahmet DAĞ. Vücuttaki hücrelerin normal şekilde fonksiyon yapabilmesi için intraselüler ve ekstraselüler pH’nin dar bir aralıkta." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları