Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yrd.Doç. Dr. Nilüfer YÖRÜK KARAKILIÇ İNSAN DAVRANIŞLARININ MOTİVASYONU.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yrd.Doç. Dr. Nilüfer YÖRÜK KARAKILIÇ İNSAN DAVRANIŞLARININ MOTİVASYONU."— Sunum transkripti:

1 Yrd.Doç. Dr. Nilüfer YÖRÜK KARAKILIÇ İNSAN DAVRANIŞLARININ MOTİVASYONU

2 Motivasyon “bireylerin belirli bir amacı gerçekle ş tirmek üzere kendi arzu ve istekleri ile davranmaları ve çaba göstermeleri “ biçiminde tanımlanabilir.

3 Astların i ş leri severek isteyerek yapmaları, ve kendi istekleri ile performans artı ş ı sa ğ lamaları motive olmalarına ba ğ lıdır. Bu nedenle yöneticinin astların motivasyonuna önem vermeksizin yalnızca emir vermek yoluyla performans artı ş ı sa ğ laması ve örgütsel amaçlara ula ş ması mümkün de ğ ildir. Bir yönetici astlarını örgütsel amaçları gerçekle ş tirecek ş ekilde davranmaya sevk etmek zorundadır. Ba ş ka bir deyi ş le, bir yöneticinin ba ş arısı, astlarını örgüt amaçlarını gerçekle ş tirecek ş ekilde davranmaya yöneltebilmelerine ba ğ lıdır.

4 Motivasyon olayı ki ş inin i ş yapma, faaliyette bulunma, sonuç alma arzusu ve çabası ile ilgilidir. Ş u halde ki ş inin özellikleri ve beklentileri ile yapılan i ş in arasında büyük bir ili ş ki vardır. Ayrıca yapılan i ş ki ş i açısından de ğ i ş ik anlamlar ta ş ımaktadır. İş in ekonomik de ğ eri ve anlamı İş in sosyal statü ve prestij de ğ eri ve anlamı İş in psikolojik de ğ eri ve anlamı. Ş u halde motivasyon açısından önemli olan ki ş ilerin uygun ortamda kendileri için anlamlı ve de ğ erli i ş leri yapmalarıdır. İş i yapan i ş i ekonomik, sosyal ve psikolojik açıdan anlamlı ve de ğ erli bulmadı ğ ı zaman motivasyon daima bir sorun haline gelecektir.

5 Başlıca Motivasyon Teorileri Motivasyon teorileri “kapsam teorileri” ve “süreç teorileri” olmak üzere iki grupta incelenebilir. Kapsam teorilerine göre,insanı belirli ş ekilde davranmaya iten faktörlerin anla ş ılması önemlidir. Bu faktörlerin en önemlisi ise ihtiyaçlardır.Bu teoriye göre insan ihtiyaçlarının anla ş ılması motivasyon sürecinin en önemli a ş amasıdır. Süreç teorileri ise insan ihtiyaçlarına ek olarak, insan davranı ş ını etkileyen çevre faktörlerini de dikkate almaktadır.

6 Motivasyonda Kapsam Teorileri Motivasyonda kapsam teorileri; Mc Cleland’ın ba ş arma ihtiyacı teorisi, Maslow’un ihtiyaçlar hiyerar ş isi teorisi, ve Herzberg’in çift faktör teorisinden olu ş maktadır.

7 Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Abraham Maslow, insan davranı ş larını yönlendiren en önemli etkenin ihtiyaçlar oldu ğ unu savunmu ş ve insan ihtiyaçlarını; fizyolojik, güvenlik, sosyal, saygınlık ve kendini tamamlama olmak üzere be ş e ayırmı ş tır. Fizyolojik ihtiyaçlar: yeme, içme, barınma, dinlenme ve dı ş sal tehlikelerden korunma gibi organizmanın varlı ğ ını sürdürmesini sa ğ layacak ilkel düzeydeki ihtiyaçlardır. Bu ihtiyaçlar giderilmedikçe insan genellikle ba ş ka bir ihtiyacı dü ş ünemez Güvenlik ihtiyaçları: fizyolojik ihtiyaçlarını kar ş ılamasının ardından, çalı ş ma ko ş ulları, i ş güvenli ğ i ve ücretler açısından güvenlik altında olmasını sa ğ layacak ko ş ullara ihtiyaç duyulmasıyla ilgilidir. Düzenli bir i ş, sürekli gelir, emeklilik ve sigorta gibi olanaklar güvenlik ihtiyacının kar ş ılanmasını sa ğ lar.

8 Sosyal ihtiyaçlar:, fizyolojik ve güvenlik ihtiyaçlarının kar ş ılanmasından sonra, bir gruba ait olma, arkada ş lık kurma, sevme ve sevilme ihtiyaçlarıdır. Saygınlık ihtiyacı:Bireyin güçlü olma ve kendine güven duyma arzusuna ba ğ lı olarak ba ş kalarının gözünde saygınlı ğ ını artıracak ve statüsünü güçlendirecek çabalara yönelmesi saygınlık ihtiyacı içinde oldu ğ unu gösterir. Kendini tamamlama ihtiyacı: Bireyin ekonomik ödül, saygınlık ve statü beklentisine girmeden, potansiyel gücünü ve yeteneklerini açı ğ a çıkarma sürecidir. Toplumda ekonomik açıdan belirli bir güce sahip saygınlı ğ ı ve statüsü olan bireylerin, aktif i ş ya ş amı süresinde fırsat bulamadı ğ ı bazı faaliyetlere yönelmesi kendini tamamlama ihtiyacı ile ilgilidir. Bu a ş amadaki birey ki ş isel ve dü ş ünsel açıdan daha özgür bir konumdadır.

9 Bu teoriye göre, insanın ihtiyaçları kar ş ılandıkça yeni ihtiyaçlar ortaya çıkmaktadır. Bu süreç organizma canlı kaldıkça devam etmektedir. Çe ş itli ihtiyaçlar insanın ki ş ili ğ inde basamaksal bir düzen olu ş turur. İ nsanlar sürekli bir doyumsuzluk içinde daha yüksek basamaktaki ihtiyaçları kar ş ılamak için çaba harcarlar. Bir i ş letmede çalı ş anların ihtiyaçlar basama ğ ındaki yerleri farklı oldu ğ undan, her hangi bir ihtiyacın kar ş ılanmasının tüm çalı ş anları aynı ölçüde motive etmeyece ğ i açıktır.

10 Mc Cleland’ın Başarma ihtiyacı teorisi David Mc Cleland, bir örgütteki insan ihtiyaçlarını Ba ş arma ihtiyacı, Güç ihtiyacı ve Sosyal ili ş ki ihtiyacı olmak üzere üçe ayırmı ş tır. Ba ş arma ihtiyacı,bireyin kendisine ula ş ılması güç amaçlar belirlemesi ve bu amaçlara ula ş mak için ki ş isel olarak yo ğ un çaba göstermesiyle ilgilidir Güç ihtiyacı, bireyin otorite kaynaklarını geni ş letmek amacıyla di ğ er insanları kontrol altında tutma ya da yetki kullanmak ihtiyacıdır Sosyal ili ş ki ihtiyacı, bir gruba ait olma, sosyal ili ş kileri geli ş tirme davranı ş ı ile ilgilidir. İ nsanların bulundukları sosyal çevreye, ki ş ilik özelliklerine örgütsel pozisyon ve görevlerine göre, bu ihtiyaçlardan herhangi biri ön plana çıkar. Ayrıca örgütte motivasyonunu sa ğ lamak ve verimlili ğ i artırmak için görevlendirme ve terfilerde çalı ş anların bu ihtiyaçlardan hangilerine sahip oldu ğ u dikkate alınabilir.

11 Herzberg Çift Faktör Teorisi Motivasyon faktörleri do ğ rudan i ş le ilgilidir. İş in kendisiyle, i ş in yapılma tarzıyla ve i ş ten dolayı tanınma ve geli ş me imkanı bulmayla ilgili faktörlerdir. Motivasyon faktörleri i ş in mühtevasını özünü esas almaktadır. Buna kar ş ın hijyen faktörler, i ş in çevresel ş artlarıyla ilgilidir. İş in mühtevasıyla, i ş in çevresel ş artları arasında bir ayırım yaratılmasının önemi, insanların kendileri için yaptıkları ş eylerden daha fazla güdülenecekleri dü ş üncesinden ileri gelmektedir.

12 Bazı i ş faktörleri vardır ki, bunlar, mevcut oldukları zaman i ş tatmininin ve motivasyonunun düzeyini yükseltir. Fakat bu faktörlerin olmaması durumu da tatminsizli ğ e yol açmaz. Herzberg bu faktörlere tatmin edici veya motivasyon faktörleri adı verilmektedir. Bunlar; ba ş arı, tanınma, ilerleme, i ş in kendisi, geli ş me imkanı, sorumluluktur.

13 Bazı i ş ş artlarının veya faktörlerinin mevcut olmaması halinde çalı ş anlar tatminsizlik duymaktadırlar. Öte yandan bu faktörlerin varlı ğ ı durumunda tatmin sa ğ ladıkları da söylenemez. Herzberg bu faktörlere hijyen faktörler adını vermi ş tir. Bunlar; i ş letme politikası ve yönetimi, teknik denetim, denetçilerle kar ş ılıklı ili ş kiler, üstlerle kar ş ılıklı ili ş kiler, astlarla kar ş ılıklı ili ş kiler, maa ş - ücret, i ş güvencesi, ki ş isel ya ş antı, çalı ş ma ş artları, statüdür.

14 Motivasyon faktörleri gerçek güdüleyici faktörler olurken, hijyen faktörler ise bireyin tatminsizli ğ ine engel olmaktadır. Tatminsizli ğ i önlenemeyen bir bireyin motivasyon faktörleri ile güdülenmesi mümkün de ğ ildir.

15 Motivasyonda Süreç Teorileri Motivasyonda süreç teorileri arasında en fazla ilgi çeken teori, Victor Vroom tarafından geli ş tirilen Bekleyi ş Teorisidir. Di ğ er teorilerin motivasyonu ihtiyaçlar ile açıklamasına kar ş ılık bekleyi ş teorisi, insanın arzu etti ğ i bir sonuca ula ş ması halinde, benzer davranı ş ı gösterdi ğ i varsayımına dayanır. Bu teoride de ğ er, bekleyi ş ve araçsallık olmak üzere üç önemli nokta vardır

16 De ğ er; İ nsanın i ş inde ula ş abilece ğ i sonuca yada ödüle verdi ğ i önemdir. Bir ba ş ka deyi ş le ki ş inin ödülü arzulama derecesidir. Bekleyi ş ; ki ş inin algıladı ğ ı bir olasılı ğ ı ifade eder.Buna göre belirli bir performans düzeyinin kendisini arzuladı ğ ı sonuca ula ş tırıp ula ş tıramayaca ğ ı hakkında ki ş inin inancının derecesi o ki ş inin bekleyi ş idir. Araçsallık; bireyin belirli düzeyde çaba ile ortaya koydu ğ u performansa kar ş ılık elde etti ğ i birinci kademedeki ödüllerin, ikinci kademedeki beklentilerini gerçekle ş tirmeye araç olmasıyla ilgilidir.

17 Bu teoriye göre birey; belirli bir dönemde ula ş ılmak istenen sonuçlara ya da ödüllere de ğ er veriyorsa, Belirli düzeyde bir çabanın belirli bir performans ile sonuçlanaca ğ ına inanıyorsa (bekleyi ş ) Bu performansın birinci derece sonuç-ödül ile kar ş ılanaca ğ ına inanıyorsa ve aynı zamanda birinci derece sonuçların kendisi için son derece önemli olan ikinci derece sonuçlara ya da ödüllere ula ş mada araç oldu ğ unun farkındaysa motive olacaktır. Buna durumda yöneticiler, çalı ş anların de ğ er verecekleri örgütsel amaç ve ödüller belirlemeli. Belirli bir çaba gösterdikleri takdirde performans gösterebilecekleri konusundaki inançlarını güçlendirmeli ve cesaretlendirmelidir. Ayrıca, örgütsel performans ve amaçların bireysel amaçlara ula ş madaki araçsal önemini vurgulamalıdır.

18 Eşitlik Teorisi S. Adams’ın E ş itlik teorisinin temeli, bireyin kendi kurumunda ba ş ka bir bireyle veya kendi durumunda olan ba ş ka bir kurumda çalı ş an ki ş inin durumu ile kendisini kar ş ıla ş tırması ve i ş ortamı ile ilgili algıladı ğ ı e ş itlik veya e ş itsizlikle ilgilidir. Buna göre çalı ş anlar, bir i ş ten elde ettiklerini, o i ş e kattıklarıyla ili ş kili olarak algılarlar. Daha sonra da kendi girdi-çıktı oranlarını ilgili di ğ er ki ş ilerin girdi-çıktı oranları ile kar ş ıla ş tırırlar. Kar ş ıla ş tırma sonucunda e ş it muameleye tabi oldu ğ unu dü ş ündü ğ ünde motive olacak, e ş itsizlik durumunda ise, motivasyon eksikli ğ i ortaya çıkacaktır.


"Yrd.Doç. Dr. Nilüfer YÖRÜK KARAKILIÇ İNSAN DAVRANIŞLARININ MOTİVASYONU." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları