Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SOLUNUM FONKSİYON TESTİ Dr. Candan Öğüş Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SOLUNUM FONKSİYON TESTİ Dr. Candan Öğüş Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 SOLUNUM FONKSİYON TESTİ Dr. Candan Öğüş Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

2 Sunum planı Fizyolojik parametrelerin tanımı Akciğer hacimlerini etkileyen faktörler SFT endikasyonları, kontrendikasyonları İdeal spirometri koşulları Manevra ve parametreler Akım volüm eğrisi Solunum fonksiyon testlerinin yorumlanması

3 İnspirasyon aktif, ekspirasyon pasif bir harekettir

4 Tidal volüm İnspiratuvar yedek volüm Ekspiratuvar yedek volüm Rezidüel volüm akciğer volümleri akciğer kapasiteleri İnspiratuvar kapasite Vital kapasite Fonksiyonel rezidüel kapasite Total akciğer kapasitesi Kapasite: En az iki volüm değeri toplamı Akciğer volümü: Hava boşluklarında bulunan gaz miktarı Akciğerlerin volüm ve kapasiteleri

5 EKSPİRATUAR REZERV VOLÜM (1100ml) TİDAL VOLÜM (500 ml) İNSPİRATUAR REZERV VOLÜM (3000 ml) REZİDÜEL VOLÜM (1200ml) FONKSİYONEL REZİDÜEL KAPASİTE (2300 ml) VİTAL KAPASİTE (4600 ml) TOTAL AKCİĞER KAPASİTESİ (5800 ml) İNSPİRASYON KAPASİTESİ (3500 ml)

6 Vital kapasite (VC) Derin bir inspirasyondan sonra derin ekspirasyonla atılan hava volümü (ml veya lt) VC VT Tidal volüm (VT) Her normal solukla alınan verilen hava volümü Ekspiratuar Rezerv Volüm (ERV) Normal ekspirasyon-dan sonra derin eks- pirasyonla atılan hava volümü (%25 VC) İnspiratuar Kapasite(IC) Normal ekspirasyondan sonra derin inspirasyonla alınan maksimum volüm (%75 VC) IRV İnspiratuar Rezerv Volüm (IRV) Normal inspirasyondan sonra derin inspirasyonla alınan hava volümü IC ERV

7 TLC Total akciğer kapasitesi (TLC) Derin inspirasyonda akciğerlerde bulunan hava volümü (TLC=FRC+IC) RV Rezidüel volüm (RV) Tam ekspirasyondan sonra akciğerlerde kalan hava volümü (RV=FRC-ERV) FRC Fonksiyonel rezidüel kapasite (FRC) Normal ekspirasyon bitiminde akciğerlerde kalan hava volümü

8 Solunum fonksiyon testleri Dinamik ölçümler (volüm-zaman; akım-volüm eğrileri) Bronkodilatöre yanıt (Reversibilite) Statik ölçümler (Akciğer volümleri- TAK, RV, ERV, FRC, IC) Diffüzyon kapasitesi Kan gazları Kardiyopulmoner egzersiz testleri Metabolik ölçümler

9 Akciğer volümleri STATİK Zamanla ilişkilendirilmeden manevraların tamamlanır Akciğerler ve intratorasik havayollarında bulunan hava volümü DİNAMİK Zorlu solunum (inspirasyon/ekspirasyon) manevraları sırasında ölçümler alınır

10 TLC, RV, FRC, difüzyon kapasitesi basit spirometreyle ölçülemez Statik AC volümleri ölçümü Gaz dilüsyon yöntemi Pletismografi yöntemi Cihazlar yaygın değil Pahalı Difüzyon kapasitesi ölçümü Test gazı: %0.3CO, %10 He/CH4, %21 O2 ve gerisi N2

11 Bir bireyin inhale ya da ekshale ettiği hava volümünün, zamanın bir fonksiyonu olarak değerlendirildiği fizyolojik bir testtir. Zorlu inspirasyon ve ekspirasyon sırasında değerlendirilir Dinamik spirometri Ventilatuar kapasitenin değerlendirilmesinde kullanılır Ventilatuar kapasitede bozulmanın en önemli sebebi havayolları obstrüksiyonudur

12 x eksenine ölçülen volüm, y eksenine ise akım hızı (volüm/zaman) konulur

13 Solunum fonksiyon testleri nasıl yapılır ? Hasta ayakta veya oturur pozisyonda, burun plastik bir mandalla kapatılmış olarak, Tek kullanımlık filtreli karton ağızlık vasıtasıyla, rahat bir şekilde ağızdan nefes alıp verir. Sonra komutlara uygun olarak önce tam bir inspiryum, ardından zorlu bir ekspiryum yapar ve sonrasında tam bir inspiryumla işlem tamamlanır. En az 3 ardışık ölçüm yapılır.. YANLIŞ TANI / TEDAVİ

14 Endikasyonları A. Akciğer hastalığının varlığını ya da yokluğunu doğrulamak (anormal semptom /fizik muayene / laboratuvar bulgularının varlığı) B. Bilinen bir hastalığın akciğer fonksiyonlarına sayısal yansımasını belirlemek (solunumsal / kardiyak / nöromusküler hastalıklar)

15 C. Çevresel ve mesleksel maruziyetin etkinliğini ölçmek (sigara, tozlu ve toksik materyal) D. Tedaviye yanıtın değerlendirilmesi (bronkodilatör, steroid, kardiyak ilaçlar, akciğer rezeksiyonu, transplantasyon, akciğer rehabilitasyonu) E. Cerrahi prosedürün riskini tahmin etmek (Akciğer rezeksiyonu, sternotomi, üst batın girişimleri,..) F. Yetersizlik durumunu saptamak (Sosyal/ hukuki nedenler)

16 Kaynağı bilinmeyen hemoptizi Pnömotoraks Anstabil kardiyovasküler durum (angina, MI, PTE) Torasik, abdominal, serebral anevrizma Yakın zamanda geçirilmiş göz operasyonu Yakın zamanda geçirilmiş üst abdomen veya toraks operasyonu SFT kontrendikasyonları

17 Spirometri komplikasyonları Pnömotoraks İntrakranial basınç artışı Baş dönmesi, bayılma Göğüs ağrısı Paroksismal öksürük Enfeksiyon bulaşı (Özellikle nazokomiyal). Bronkospazm Desatürasyon

18 SPİROMETRİYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER AC’lerin mekanik özellikleri Kompliyans Elastik recoil AC’lerin dirençsel özellikleri Hava yolu çapı ile belirlenir AC volümü, bronş düz kasları, hava yolu kollapsından etkilenir Pozisyon Yaş Boy Cinsiyet Vücut kitlesi Etnik özellikler Günlük aktivite

19 Testin suboptimal olabileceği durumlar Herhangi bir nedene bağlı karın ya da göğüs ağrısı Ağızlığa bağlı tetiklenen ağız/ yüz ağrısı Stres inkontinans Demans ya da konfüzyon

20 Beklenen değerler Irk Kilo Yaş Boy Göğüs kafesi deformitesi olan kişiler? Boy = kol arası mesafe/1.06

21 1 saat öncesinde sigara içmemeli 4 saat öncesinde alkol almamalı 30 dk.önce ağır egzersizden kaçınmalı Sıkı giysiler giymemeli 2 saat öncesine dek ağır yemek yememeli Bronkodilatör ilaçlar ! 5-10 dak. dinlendirilmeli Testler anlatılmalı Test öncesinde

22 Oturarak ya da ayakta pozisyon Dik oturmalı Burun mandalı Kollu sandalye Obezite? Takma diş? Test sırasında

23 Ölçüm parametreleri FVC FEV 1 FEV 1 / FVC PEF FEF 25-75

24 Zorlu vital kapasite (FVC) Tam bir inspirasyondan sonra zorlu ve hızlı ekspirasyonla atılan hava volümü Volüm (L) FVC Maksimal ekspiratuar akım (PEF) RV TAK Maximum inspirasyon eğrisi Maximum ekspirasyon eğrisi Akım hızı L/sn FVC; restriktif ve obstrüktif AC hastalıklarında düşer Normalde FVC = VC Havayolları obstrüksiyonunda FVC < VC

25 Birinci saniyedeki zorlu ekspiratuvar volüm (FEV 1 ) Volüm, Litre Zaman, saniye FVC 5 FEV 1 FVC manevrasının başlangıcından itibaren zorlu ekspirasyonun 1. saniyesinde atılan hava volümüdür. Normalde volümün % ’i birinci saniyede atılır. FEV 1 ’deki azalma büyük HYO düşündürür. Kooperasyon ve efora bağımlıdır

26 ParametreNormal değerler FVC% 80 - % 120 FEV 1 % 80 - % 120 FEV 1 /FVC oranı%75 TLC% 80 - % 120 FRC% 75 - % 120 RV% 75 - % 120 DLCO> % 75 - < % 120 Salzman ZH. J Resp Dis 1999;20:812 Barreiro TJ. Am Fam Physician 2004;69:

27 FEV 1 /FVC Genç erişkinde % 75’in üzerindedir, yaşla azalır. Obstrüktif ve restriktif patolojilerin ayırımında kullanılır. Havayolları obstrüksiyonu GOLD: FEV 1 / FVC< % 70 (KOAH) GINA: FEV 1 / FVC < 75- % 80 (ASTIM) Hafif-orta dereceli obstrüksiyonun değerlendirilmesinde yararlıdır. Restriktif patolojilerde oran korunur. GOLD (Global initiative for obstructive lung disease) GINA (The Global Initiative for Asthma )

28 Zorlu ekspirasyon ile volümlerin %25- %75’inin atıldığı periyoddaki akım hızıdır, L/sn olarak ifade edilir Maksimal ekspirasyon ortası akım hızı (MMFR= FEF %25-75) Orta ve küçük havayollarından gelen akımı yansıtır. Obstrüktif hastalıkların erken döneminde azalır. Hastanın eforundan bağımsızdır

29 Akım-volüm eğrisi Tepe Akım Hızı (PEFR) Derin inspirasyondan sonra zorlu ekspirasyon sırasında elde edilen maksimal akım hızıdır. Sağlıklı kişide santral havayollarının çapı ve ekspiratuar kasların gücünü yansıtır.

30 Kabul edilebilirlik kriterleri Spirogramda artefakt olmamalı Öksürmemeli Ekshalasyonun 1.sn’de glottis kapatmamalı Testi erken bitirmemeli Eforu değişkenlik göstermemeli Ağızlıktan kaçak olmamalı Ağızlık açıklığı kapatılmamalı ATS/ERS Çalışma Grubu 2005

31 Ekshalasyon: Ekshalasyon süresi 6 sn olmalı ve/veya volüm-zaman eğrisinde bir plato görülmelidir Hasta ekshalasyona devam edemeyecek olmalı Ekshalasyonun bitiminde en az 1 sn volümde değişme olmamalı Yaşlı veya obstrüksiyonu olanlarda süre uzatılabilir Test sonlandırma kriteri

32

33 Spirometri tekrarlanabilirlik kriterleri  3 kabul edilebilir spirogramda: En yüksek iki FVC arasındaki fark < 0.15 lt En yüksek iki FEV 1 arasındaki fark <0.15 lt ise TEST SONLANDIRILIR.  Bu kriterler yoksa: Yeni testlerde uygunluk saptanana VEYA; Toplam 8 test yapılana VEYA; Testleri sürdüremeyene kadar TEKRARLANIR.  En iyi üç test kayda alınır.

34 Solunum fonksiyon testlerinin yorumlanması

35 Yorumlama Kalite Kontrolu Test sonuçlarının referans değerleriyle karşılaştırılması Test sonuçlarının hastalık paternleriyle karşılaştırılması (obstrüktif- restriktif) Hastanın sonuçlarının kendi içinde karşılaştırılması Klinik durumun değerlendirilmesi

36 Prediksiyon nomogram ve formülleri Volümler boy ile doğru, yaş ile ters orantılıdır. Kadın ve erkek için ayrı formüller vardır. Etnik farklar vardır.

37 Ventilatuar defekt tipleri Obstrüktif Patolojiler Restriktif Patolojiler Mikst patolojiler

38 Obstrüktif ventilatuar bozukluk Obstrüktif ventilatuar defekt maksimal ekspiratuar hava akım hızının vital kapasiteye (VC) oranla daha belirgin azalmasıdır. Erken evrede spirogramın terminal evresi etkilenir, akım-volüm eğrisinde konkav görünüm olur. FEF azalır. İleri evrede santral havayolları da etkilenir, FEV 1 azalır.

39 Küçük hava yollarında sınırlı hastalıklar dışında obstrüktif paternin en iyi göstergesi FEV 1 /FVC değerindeki azalmadır. FEV 1 değeri de azalmıştır. Genellikle VC normaldir. FVC ise düşük bulunabilir. FVC değerindeki azalma hava hapsinin bulgusudur. Akciğer volümleri ise artmış olarak bulunur. RV, FRC ve TLC artmıştır, pulmoner hiperinflasyonu gösterir. Obstrüktif ventilatuar bozukluk

40 Obstrüktif tip ventilasyon bozukluğu Hava yollarının herhangi bir bölümünde hava akımı kısıtlanması KOAH, bronşiyal astım, kistik fibrozis, küçük hava yolu hastalıkları ve yukarı hava yolları obstrüksiyonu

41 Obstrüksiyon şiddetinin derecelendirilmesi FEV 1 % Hafif > 80 Orta İleri Çok ileri < 30 FEV 1 /FVC düşük

42 Bronkodilatör yanıtının değerlendirilmesi Bazal SFT yapılır Salbutamol 4 kez 100  g spacer aracılığı ile uygulanır. 15 dakika sonra SFT tekrarlanır. FEV 1 de  %12 ve  200 ml artış  Pozitif yanıt Test öncesi kesilmesi gereken ilaçlar: kısa etkili  2 agonist (8 saat), uzun etkili  2 agonist (12 saat), uzun etkili antikolinerjik ve yavaş salınımlı teofilin (24 saat)

43 Restriktif ventilatuar bozukluk Restriktif paternin en önemli özelliği VC azalmasıdır. FVC ve onunla orantılı olarak FEV 1 azalır, bu nedenle oran korunur RV, FRC ve TLC azalmış olarak bulunur. Akım-volüm eğrisi, sağlıklı erişkinden elde edilen akım-volüm eğrisinin küçük bir modelidir

44 RESTRİKTİF TİP VENTİLASYON BOZUKLUĞU AC kompliyansında azalma ‘Elastik recoil’ basıncında artma AC ekspansiyonunda kısıtlanma AC volümlerinde azalma İnterstisyel AC hast Nöronusküler hast Göğüs duvarı, plevra hast

45 Restriksiyon şiddetinin derecelendirilmesi VC (%) Normal  81 Hafif Restriksiyon Orta Restriksiyon İleri Restriksiyon  50 FEV 1 /FVC normal veya yüksek

46 Mikst patolojiler Mikst ventilatuar defekt obstrüktif ve restriktif özelliklerin birlikte bulunmasıyla karakterizedir. FEV 1 /FVC oranı ve TLC’nin azalmasıyla karekterizedir VC obstrüksiyon ve restriksiyonda aynı derecede azalabileceği için obstrüktif bir hastada restriktif patolojinin varlığı FEV 1 ve FVC ölçümleriyle anlaşılamaz. Statik akciğer volümleri ölçülmeli

47 Santral ve yukarı havayolları obstrüksiyonu Ekstratorasik ( farinks, larinks, ekstratorasik trakea) ve intratorasik (intratorasik trakea ve ana bronşlar) havayollarında obstrüksiyon varlığında gözlenir. FEV 1 ve/veya FVC etkilenmezken, PEF belirgin olarak azalır.

48

49 Değişken intratorasik yukarı havayolu obstrüksiyonu Değişken ekstratorasik yukarı havayolu obstrüksiyonu Fiks yukarı havayolu obstrüksiyonu ERS/ATS 2005

50 SFT’yi değerlendirme 1-AV eğrisi: normal predikte eğriyle karşılaştır 2-FVC: Normal ise restriksiyonu dışla. Azalmış ise obst veya rest. olabilir (eğrinin şekline, eğimine bak) 3-FEV 1 : Normal ise obst dışlanır Azalmış ise obst veya rest olabilir (FEV 1 /FVC, TLC) 4-FEV 1 /FVC: Azalmış ise obst, normal veya artmış ise restriksiyon 5-Bronkodilatör yanıt Eğrinin eğimi azalmış Eğrinin eğimi artmış

51 TestObstruksiyonRestriksiyon FVC (L)N, azalırazalır FEV1 (L)azalırazalır FEV1/FVC (%)azalırnormal veya artar FEF25-75 (L/sn)azalırnormal veya azalır PEF (L/sn)azalırnormal veya azalır FEF50 (L/sn)azalırnormal veya azalır AV eğrisinin eğimi azalırartar RV,TAK ARTAR AZALIR

52 Sık yapılan hatalar 40 Yaş  Erkek ve 50 yaş  Kadınlarda FEV1/FVC< %70 ise hemen OBSTRÜKSİYON kabul etmek (Akciğerin elastik yapısındaki değişikliklere bağlı olarak yaşlılarda bu oran % 65-70’e kadar düşebilir. ) Akım volüm halkasına bakmamak FVC ya da VC düşüklüğünün sadece restriktif patolojilerde olduğunu düşünmek Obstrüksiyon tanısı konulunca reverzibilite yapmamak Akımlarda patoloji saptanan hastada akciğer volümlerini ve DLCO çalışmamak

53 Olgu Örnekleri

54 Pred.PRE% FVC3,91,9550 FEV 1 3,411,9557 FEV1%84,4100 FEF25754,175,4115 PEF7,384,8065 Akım volüm eğrisinde; ekspiryumu sonuna kadar tamamlamamış Ekspiryum zamanı çok kısa Yorum: Kötü uygulama

55 Pred.PRE% FVC5,493,4663% FEV 1 4,613,270% FEV 1 %82,792% FEF25755,163,5168% PEF10,259,8496% Yorum: Restriktif tip fonksiyon bozukluğu

56

57

58 Kötü uygulama

59


"SOLUNUM FONKSİYON TESTİ Dr. Candan Öğüş Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları