Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü"— Sunum transkripti:

1 İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

2 Talep ve Arz

3 Belirli bir zamanda, belirli bir piyasada bireysel bir tüketicinin belirli bir malın değişik fiyatlar karşısında almak istediği mal miktarına bireysel talep denir. Bireysel talebin efektif olabilmesi için, tüketicinin satın alma gücüne sahip olması gerekir. Satın alma gücü tarafından desteklenmemiş olan istekler, iktisadi anlamda talep değildir. TALEP

4 BİREYSEL TALEP FONKSİYONU Da = f ( Pa, Ps, Pc, Y, T ) Da = Talep edilen a malının miktarı, Pa = a malının fiyatı, Ps = İkame mallarının fiyatı, Pc = Tamamlayıcı malların fiyatı, Y = Tüketicinin belirli bir zamandaki geliri, T = Tüketicinin belirli bir zamandaki zevkleri

5 Talep ve Arz Da=f(Pa) Ceteris Paribus

6 Talep ve Arz Talep Şedülü ve Talep Eğrisi Bireysel Talep Piyasa Talebi

7 Talep eğrisi: patates talebi (aylık)

8 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) 20 Piyasa talebi (ton) 700 A Nokta A Talep Patates için piyasa talebi (aylık)

9 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) Piyasa talebi (ton) ABAB Nokta A B Talep

10 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) Piyasa talebi (ton) ABCABC Nokta A B C Talep

11 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) Piyasa talebi (ton) ABCDABCD Nokta A B C D Talep

12 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) Piyasa talebi (ton) ABCDEABCDE Nokta A B C D E Talep

13  Da Da=  0  Pa

14 ATİPİK TALEP EĞRİSİ 0 P Q A D'D' D -gösteriş etkisi - Fiyatların artacağı beklentisi

15 0 P PP 0 0 QAQB (QA+QB+Qn) Fiyat (P)Ayşe’nin Talebi (QA) Ali’nin Talebi (QB) Toplam Talep (QA+QB+Qn) Piyasa Talep Eğrisi

16 Arz ve Talep Fiyatlarla talep arasındaki ters yönlü ilişki iki şekilde açıklanabilir; Allen Etkisi, Tüketicinin satınalma gücü dikkate alınır. Bir malın fiyatı düşünce, tüketicinin geliri artmasa bile, bu mal bakımından reel gelir artmış olmaktadır. (Gelir etkisi veya Allen etkisi) Hicks Etkisi, konuyu rakip mallar bakımından inceler. Tüketici, fiyatı düşen malı, diğer mallara tercih eder. Fiyatın düşmesiyle, söz konusu mal, diğer mallar yerine ikame edilmektedir. (İkame etkisi veya Hicks etkisi)

17 Taleple İkame Mallarının Fiyatları Arasındaki İlişki 0 Ps Da Da=f(Pb) Ceteris Paribus

18 Taleple Tamamlayıcı Malların Fiyatları Arasındaki İlişki 0 Pc Da Da=f(Pb) Ceteris Paribus

19 Talep ile Tüketicinin Geliri Arasındaki İlişki Bir malın talebi, bütün mal fiyatları ve tüketicinin zevkleri sabitken, tüketicinin gelirine bağlı olarak değişme gösterebilir. Burada üç ihtimal vardır. 1- Gelir artışı talebi artırır 2- Gelir artışı talebi önce artırır, sonra etkilemez; 3- Gelir artışı talebi önce artırır; belirli bir noktadan sonra azaltır. Tüketicinin geliri artınca bazı malların talebi artar ama gelir artışı devam edince talep azalır. Bunlara inferior mallar veya fakir mallar denir.(Giffen Paradoksu)

20 0 D Y ( a ) ( c ) ( b ) Talep ile Tüketicinin Geliri Arasındaki İlişki

21 Talep ve Arz Talep Eğrisinin Kayması

22 D1D1 Fiyat P OQ0Q0 Q1Q1 Miktar Talep artışı D0D0

23 D0D0 Fiyat P OQ0Q0 Q1Q1 Miktar Talep azalışı D1D1

24 Arz

25 Arz satıcıların karar ve davranışlarını ifade eder. Bir satıcının belirli bir zaman süresi içinde piyasada bir malın değişik fiyatları karşısında o maldan satmaya razı olduğu miktara arz denir. Arz

26 ARZ FONKSİYONU Bir malın üretimi ve piyasaya arzı farklı etkiler altındadır. Arzla bu değişik faktörler arasındaki matematiksel ilişkiye arz fonksiyonu denir. Bir malın arzı, kendi fiyatının (Pa), diğer bütün malların fiyatlarının (P1...Pa-1), üretim faktörleri fiyatlarının (F1....Fm), teknolojinin (T) ve üretici zevklerinin (H) fonksiyonudur. Sa = f (P a, P 1,.....P a-1, F F m, T, H)

27 Arz ve Talep Sa=f(Pa) Ceteris Paribus

28 Arz ve Talep Arz Şedülü ve Arz Eğrisi Bireysel Arz Piyasa Arzı

29 Arz eğrisi:patates arzı (aylık)

30 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a P 20 Q 100 a Piyasa patates arzı (aylık)

31 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a b P Q abab Piyasaya patates arzı (aylık)

32 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a b c P Q abcabc Piyasaya patates arzı (aylık)

33 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a b c d P Q abcdabcd Piyasaya patates arzı (aylık)

34 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a b c d e P Q abcdeabcde Piyasaya patates arzı (aylık)

35  Sa Sa=  0  Pa

36 ATİPİK ARZ EĞRİSİ 0 W Q S L S L AW 0

37 Arz ve Talep Arz Eğrisinin Kayması

38 P QO S0S0 Arz eğrisinin kayması

39 P QO S0S0 Artış S1S1 Arz eğrisinin kayması

40 P QO S2S2 S0S0 S1S1 ArtışAzalış Arz eğrisinin kayması

41 Arz ve Talep Piyasa Dengesi

42 Arz ve Talep Piyasada alıcı ve satıcılar zıt eğilimler gösterirler; Satıcılar fiyat yükseldikçe arzı artırırlar, Alıcılar fiyat düştükçe talebi artırırlar. Bu iki zıt eğilim birbirini dengeler ve Arz ve talep eşitlenir (ideal piyasa koşullarında)

43 Denge fiyat ve miktarı: Patates için piyasa arz ve talebi (aylık)

44 Piyasa dengesinin belirlenmesi (patates: aylık) Miktar (ton) E D C B A a b c d e Arz Talep Fiyat (TL/kg)

45 Miktar (ton) E C B A a b c e Arz Talep Fiyat (TL/kg) D d Arz fazlası ( ) Piyasa dengesinin belirlenmesi (patates: aylık)

46 Miktar (ton) E D C B A a b c d e Arz Talep Fiyat (TL/kg) Talep fazlası ( ) Piyasa dengesinin belirlenmesi (patates: aylık)

47 D d QeQe Miktar (ton) E B A a b e Arz Talep Fiyat (TL/kg) Piyasa dengesinin belirlenmesi (patates: aylık)

48 KARARLI-KARARSIZ DENGE

49 DDE’ E SS Q OPp p’

50 FİYATIN HİÇ OLUŞMAMASI 0 P Q 0 P Q Satıcının razı olduğu en düşük fiyat alıcının razı olduğu en yüksek fiyattan daha yüksek. Arz o kadar bol ki fiyat sıfır olduğunda bile arzın tamamı talep edilmemekte S S D D D D S S

51 Arz ve Talep Talep Eğrisinin Kaymasının Etkisi

52 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 S D1D1 g Talep eğrisinin kaymasının etkisi Talep artışı

53 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 S D1D1 g Talep eğrisinin kaymasının etkisi

54 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 S D1D1 D2D2 g

55 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 S g h D1D1 D2D2 Pe2Pe2 Qe2Qe2 i

56 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 S D1D1 D2D2 g Talep azalışı Talep eğrisinin kaymasının etkisi

57 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 S D1D1 D2D2 g Pe2Pe2 Qe2Qe2 n m

58 Arz ve Talep Arz Eğrisinin Kaymasının Etkisi

59 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 D S1S1 g Arz eğrisinin kaymasının etkisi Arz azalışı

60 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 D S1S1 g Arz eğrisinin kaymasının etkisi

61 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 D S1S1 S2S2 g

62 P Q O Pe1Pe1 Pe3Pe3 Qe3Qe3 Qe1Qe1 D S1S1 S2S2 jg k

63 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 D S1S1 g Arz artışı S2S2 Arz eğrisinin kaymasının etkisi

64 P Q O Pe1Pe1 Qe1Qe1 D S1S1 g S2S2 p Pe2Pe2 Qe2Qe2 q

65 ÖRNEKLER İzmir Bölgesinde bu yıl yaşanan kuraklık nedeniyle Satsuma (mandalina) veriminin düştüğü açıklandı. Bu yıl mandalina fiyatları el yakacak. *** OPEC Ülkeleri arasında yaşanan gerginlik petrol fiyatlarını düşürdü. *** Yetkililer arıtma tesislerinin tamamlanmasının ardından önümüzdeki yıl İzmir Körfezinde avlanma yasağının kalkacağını, artık İzmirlilerin ucuz balık yiyebileceklerini belirtiyor. *** Türk tekstili Amerikan pazarını tehtid ediyor. Amerika tekstile koyduğu kotalardan vazgeçemiyor. *** Ramazanda balığa olan talepteki aşırı düşüş balık fiyatlarını düşürdü. Çipura’nın kilosu 5 milyon liraya düştü. Balıkçılar bu talep azalışını, Ramazanda insanların rakı içememelerine bağlıyor.

66 Üretici ve Tüketici Rantı Bazı alıcılar bir malı denge fiyatının üzerinde almaya razı olabilir. Böylece malı almayı düşündükleri fiyattan ucuza alarak sübjektif bir avantaj sağlarlar. Denge koşulunda piyasada oluşan fiyat ile tüketicinin zihnindeki fiktif fiyat arasındaki farktan doğan avantaja tüketici rantı denir. Bazı satıcılar denge fiyatının altında bile mal satmaya razıdırlar. Denge fiyatı, umdukları fiyatın üzerinde olduğunda üreticiler bir avantaj sağlar. Piyasada oluşan fiyat ile üreticinin malını satmayı düşündüğü fiyat arasındaki farktan doğan avantaja üretici rantı denir.

67 P Q O B q S D E ÜRETİCİ VE TÜKETİCİ RANTI p A

68 Devlet demir yollarının tekel gücünü kullanarak, fiyat farklılaşması yoluyla (I. Mevki, II.mevki uygulaması) tüketici rantını kendisi lehine çevirir.

69 Karaborsa Fiyatı Fiyatlar arz ve talep yerine bazen idari otorite tarafından belirlenebilir. Hükümetler fiyatlara müdahale edip bir tavan fiyat tayin edebilirler. Böyle bir müdahale piyasada reaksiyona yol açar; (aksiyon-reaksiyon)  Karaborsa  Karaborsa Fiyatı

70 P Q O P0P0 q0q0 S D E KARABORSA FİYATI S D P1P1 P2P2 qdqd qsqs C A

71 Vergiler ve Fiyat Oluşumu Devlet malların satışı üzerinden vergi alabilir (dolaylı-vasıtalı vergiler) Katma değer vergisinde olduğu gibi... Bu vergi malın fiyatının belirli bir yüzdesi olarak fiyata eklenir. Böylece piyasada alıcı ve satıcı için iki ayrı fiyat ortaya çıkar;  Satıcının her mal biriminin satışından elde ettiği hasılat  Alıcının her birim için yaptığı ödeme

72 O QP pspspsps qtqtqtqt q0q0q0q0 p0p0p0p0 ptptptpt D S StStStSt D E E’ t B A


"İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları