Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Copyright © 2004 South-Western 6 Arz, Talep ve Hükümet Politikaları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Copyright © 2004 South-Western 6 Arz, Talep ve Hükümet Politikaları."— Sunum transkripti:

1 Copyright © 2004 South-Western 6 Arz, Talep ve Hükümet Politikaları

2 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Arz, Talep ve Hükümet Politikaları Hür ve regüle edilmemiş (düzenlenmemiş) bir piyasa sisteminde piyasa güçleri denge fiyatını ve miktarını belirlerler. Denge koşulları etkin olsa da, herkes mutlu olmayabilir. İktisatçıların rollerinden biri de iktisat teorileri yardımıyla politikaların oluşturulmasına yardımcı olmaktır.

3 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning FİYAT KONTROLLERİ Fiyat kontrolleri, genellikle politikacılar piyasa fiyatının adil olmadığını düşündüklerinde uygulanırlar. Sonuçta ortaya çıkan şey, hükümet tarafından yaratılan fiyat tavanları ve tabanlarıdır.

4 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning FİYAT KONTROLLERİ Fiyat Tavanı Bir malın satılabileceği maksimum (azami, en yüksek) yasal fiyattır. Fiyat Tabanı Bir malın satılabileceği minimum (asgari, en düşük) yasal fiyattır.

5 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Tavan Fiyat Piyasadaki Sonuçları Nasıl Etkiler? Hükümet tavan fiyat uygulamasına gittiğinde iki sonuç ortaya çıkabilir: Fiyat tavanı eğer denge fiyatının üzerinde belirlenmişse etkisizdir. Fiyat tavanı denge fiyatının altında belirlenmişse etkisi görülür, malda kıtlığa (yetersizliğe) yol açar.

6 Figür 1 Tavan fiyatının olduğu bir piyasa (a) Etkisiz tavan fiyat Q 0 P Denge miktarı 4 Tavan fiyat Denge fiyatı D S 3 100

7 Figür 1 Tavan fiyatının olduğu bir piyasa Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning (b) Etkili tavan fiyat Q 0 P D S 2Tavan fiyat Kıtlık 75 Arz edilen miktar 125 Talep edilen miktar Denge fiyatı 3

8 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Fiyat Tavanları Piyasa Sonuçlarını Nasıl Etkiler? Fiyat tavanının sonuçları Etkili bir fiyat tavanı şunlara yol açar: kıtlık... çünkü Q D > Q S. Örneğin: 1970’lerdeki petrol kıtlığı karne uygulaması Örneğin: 2. Dünya Savaşı sırasında Türkiye’de büyük şehirlerde ekmeğin karneye bağlanması

9 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning 1973’te OPEC ham petrolün dünya piyasalarındaki fiyatını artırdı. Ham petrol, benzinin temel hammaddesi. Bu nedenle yüksek ham petrol fiyatları benzin artızı azalttı. Uzun benzin kuyruklarının nedeni neydi? ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: Petrol Kuyruğu İktisatçılar petrol şirketlerinin uygulayacakları fiyatları kısıtlayan hükümet regülasyonları suçladılar.

10 Figür 2 Tavan Fiyatın Olduğu Bir Benzin Piyasası Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning (a) Etkisiz tavan fiyat Q 0 P 1. Başta, tavan fiyat etkisiz... Tavan fiyat D S1S1 P1P1 Q1Q1

11 Figür 2 Tavan Fiyatın Olduğu Bir Benzin Piyasası Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning (b) Etkili tavan fiyat Q 0 P D S1S1 S2S2 Fiyat tavanı QSQS sonuçta kıtlık olur fiyat tavanı etkili hale gelir arz düştüğünde... P2P2 QDQD P1P1 Q1Q1

12 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning ÖRNEK OLAY: Kısa ve Uzun Dönemde Kira Kontrolü Kira kontrolü, ev sahiplerinin kiracılarından alabilecekleri kira üzerinde bir tavandır. Kira kontrolü politikasının amacı, yoksulların daha ucuza ev bulmasına yardımcı olmaktır. Bir iktisatçı kira kontrolleri için “bombalamanın dışında, bir şehri yok etmenin en iyi yolu” ifadesini kullandı.

13 Figure 3 Kısa ve Uzun Dönemde Kira Kontrolü Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning (a) Kısa Dönemde Kira Kontrolü (arz ve talep inelastik – esnek değil) Kiralık Apartman Miktarı 0 S Kira kontrolü Apartman Kirası D Kıtlık

14 Figure 3 Kısa ve Uzun Dönemde Kira Kontrolü Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning (b) Uzun dönemde kira kontrolü (arz ve talep elastik - esnek) 0 Apartman Kirası Kiralık Apartman Miktarı D S Kira Kontrolü Kıtlık-yetersizlik

15 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Fiyat Tabanları Piyasa Sonuçlarını Nasıl Etkiler? Hükümet bir fiyat tabanı uyguladığında iki sonuç ortaya çıkabilir. Eğer fiyat tabanı denge fiyatının altında belirlenirse etkisizdir. Eğer fiyat tabanı denge fiyatının üstünde belirlenirse etkili olur ve bir fazlaya yol açar.

16 Figür 4 Fiyat Tabanının Olduğu Bir Piyasa Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning (a) Etkisiz fiyat tabanı Q 0 P Denge miktarı 2 Fiyat tabanı Denge fiyatı D S 3 100

17 Figür 4 Fiyat Tabanının Olduğu Bir Piyasa Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning (b) Etkili fiyat tabanı Q (miktar) 0 D S 4 Fiyat tabanı 80 Talep miktarı 120 Arz miktarı Denge fiyatı Fazla 3 P

18 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Fiyat Tabanları Piyasa Sonuçlarını Nasıl Etkiler? Fiyat tabanı, arz ve talebin piyasa dengesine doğru yönelmesini engeller. Piyasa fiyatı, fiyat tabanına eşitlendikten sonra daha da düşmez ve piyasa fiyatı taban fiyata eşit kalır.

19 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Fiyat Tabanları Piyasa Sonuçlarını Nasıl Etkiler? Etkili bir fiyat tabanı… bir fazlaya neden olur çünkü Q S > Q D. böyle bir durum piyasada ayrımcılığa yol açabilir, sorunlar yaratabilir. Örnekler: asgari (minimum) ücret, tarımsal ürünlerde fiyat desteklemesi.

20 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Asgari ücret Fiyat tabanlarının önemli bir örneği asgari ücrettir. Asgari ücret yasası, işverenlerin ödeyebileceği minimum ücreti belirler.

21 Figür 5 Asgari Ücret Emek Piyasasını Nasıl Etkiler? Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning Emek miktarı Ücret 0 Emek talebi Emek arzı Denge İstihdam düzeyi Denge ücreti

22 Figür 5 Asgari Ücret Emek Piyasasını Nasıl Etkiler? Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning Emek miktarı Ücret 0 Emek arzı Emek arzı fazlası (işsizlik) Emek talebi Asgari ücret Talep edilen miktar Arz edilen miktar

23 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning VERGİLER Hükümetler kamu projelerine kaynak toplamak için vergi koyarlar.

24 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Alıcılar (ve Satıcılar) Üzerine Konan Vergiler Piyasa Sonuçlarını Nasıl Etkilerler? Vergiler piyasa faaliyetlerini caydırır. Bir mala vergi yüklendiğinde o malın satılan miktarı azalır. Alıcılar ve satıcılar vergi yükünü paylaşırlar.

25 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Esneklik ve Vergi Yansıması Vergi yansıması, vergi yükünün piyasadaki taraflar arasında paylaşılma biçimidir.

26 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Esneklik ve Vergi Yansıması Vergi yansıması vergi yükünün kim tarafından üstlenildiğinin incelenmesidir. Vergiler, piyasa dengesini değiştirirler. Alıcılar daha fazla öder ve alıcılar daha az para elde ederler. Vergiler kimin üzerine konulursa konulsun bu durum değişmez.

27 Figür 6 Alıcılara Konulan Bir Vergi Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning Q 0 P Vergi öncesi fiyat Satıcıların aldığı Vergisiz denge Vergi (0.50) Alıcıların ödediği fiyat D1D1 D2D2 Arz S1S1 Alıcılara konulan bir vergi talep eğrisini verginin büyüklüğü kadar (0.50) aşağıya çeker Vergi altında denge

28 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Esneklik ve Vergi Yansıması Vergi etkisi nelerdir? Vergiler piyasa faaliyetlerini caydırırlar. Bir mala vergi konduğunda o malın satılan miktarı azalır. Alıcılar ve satıcılar vergi yükünü paylaşırlar.

29 Figür 7 Satıcılara Konulan Vergi Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning 2.80 Q 0 P Vergi yokken fiyat Satıcıların aldığı fiyat Vergi sonrası denge Vergi öncesi denge Vergi (0.50) Alıcıların ödediği fiyat S1S1 S2S2 Talep, D1D1 Satıcılara konulan vergi arz eğrisini yukarı doğru vergi kadar (0.50) artırır

30 Figür 8 Ücretten Alınan Vergi Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning Emek miktarı 0 Ücret Emek talebi Emek arzı Vergi miktarı İşçilerin aldığı ücret Firmaların toplam ücret ödemesi Vergi yokken ücret

31 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Esneklik ve Vergi Yansıması Vergi yükü alıcılar ve satıcılar arasında hangi oranlarda paylaşılır? Satıcılar üzerine konulan vergilerin etkisi alıcılar üzerine konulan vergiden farklı mıdır? Bu soruların cevapları, talep esnekliğine ve arz esnekliğine bağlıdır.

32 Figür 9 Vergi Yükünün Paylaşımı Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning Q 0 P D S Vergi Satıcıların elde ettiği fiyat Alıcıların ödediği fiyat (a) Esnek Arz, Esnek Olmayan (inelastik) Talep 2. … verginin büyük kısmı alıcılar tarafından ödenir. 1. Arz talepten daha esnek olduğunda… Vergi yokken fiyat 3. Üreticiler verginin daha az bir kısmını öderler.

33 Figür 9 Vergi Yükünün Paylaşımı Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning Q 0 P D Supply Tax Satıcıların eline geçen fiyat Alıcıların ödediği fiyat (b) Esnek olmayan arz, Esnek talep 3. Tüketicilere düşen pay.. 1. Talep arzdan daha esnek olduğunda... Vergi yokken fiyat vergi üreticilere daha fazla yansır.

34 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Sonuç olarak, vergi yükü nasıl paylaşılır? Vergi yükü, piyasada daha az esnek olan tarafa daha fazla düşer. ESNEKLİK VE VERGİ YANSIMASI

35 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Özet Fiyat kontrolleri, fiyat tabanlarını ve fiyat tavanlarını içerir. Fiyat tavanı, bir mal ya da hizmetin maksimum yasal fiyatıdır. Örneğin, kira kontrolü. Fiyat tabanı, bir mal ya da hizmetin minimum yasal fiyatıdır. Örneğin, asgari ücret.

36 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Özet Vergiler, kamu amaçları için gelir sağlamak amacıyla kullanılırlar. Hükümet bir mala vergi koyduğunda o malın denge miktarı düşer. Bir mala vergi koyulduğunda alıcıların ödediği fiyat ile satıcıların elde ettiği fiyat arasında vergi miktarı kadar bir fark ortaya çıkar.

37 Copyright © 2004 South-Western/Thomson Learning Özet Vergi yansıması, verginin kimler tarafından üstlenileceği ile ilgilidir. Vergi yansıması, verginin alıcılara mı yoksa satıcılara mı koyulduğundan etkilenmez. Vergi yansıması, arz ve talebin fiyat esnekliklerine bağlıdır. Vergi yükü, piyasada esnekliği daha az olan tarafa düşme eğilimindedir.


"Copyright © 2004 South-Western 6 Arz, Talep ve Hükümet Politikaları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları