Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü"— Sunum transkripti:

1 İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

2 Arz ve Talep Esnekliği

3 Esneklik Talep esnekliği -Esneklik kavramı -Talebin fiyat esnekliği -Talebin gelir esnekliği

4 Esneklik Talebin Fiyat Esnekliği - Nokta esneklik - Yay esnekliği - Çapraz esneklik

5 Bir malın talebinin kendi fiyatındaki değişme karşısında gösterdiği duyarlılığa talebin fiyat esnekliği denir.

6 Talebin fiyat esnekliğinin ölçülmesi Talepteki % değişme Fiyattaki % değişme ÷ QDQD QDQD PP P (Nokta Esnekliği) * QDQD PP P Q Esneklik (e p )=

7 Talebin fiyat esnekliği Taleple fiyat arasında ters orantılı bir ilişki olduğu için talebin fiyat esnekliği negatiftir.

8 Talebin fiyat esnekliği Örnek:// Bir malın fiyatı 4 TL. iken talep 6 birim; fiyat 5 TL. iken, talep 3 birim ise, elastikiyet nedir? p 1 = 4 P 2 = 5 q 1 = 6 q 2 = 3 e p = = - 2 p = 5 – 4 = 1 q = 3 – 6 = -3

9 Talebin fiyat esnekliği Talepteki % değişme Fiyattaki % değişme ÷ QDQD (Q D2 +Q D1 )/2 PP (P 2 +P 1 )/2 (Yay Esnekliği) * QDQD PP (P 2 +P 1 )/2 ( Q D2 +Q D1 )/2 Esneklik (e p )=

10 Nokta ve Yay Esnekliği Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız. p 1 = 20 TL. P 2 = 35 TL. q 1 = 100 birim q 2 = 70 birim

11 Nokta ve Yay Esnekliği Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız. p 1 = 20 TL. P 2 = 35 TL. q 1 = 100 birim q 2 = 70 birim e p = - q p p q. Nokta Elastikiyeti

12 Nokta ve Yay Esnekliği Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız. p 1 = 20 TL. P 2 = 35 TL. q 1 = 100 birim q 2 = 70 birim e p = - q p p q. Nokta Elastikiyeti

13 Nokta ve Yay Esnekliği Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız. p 1 = 20 TL. P 2 = 35 TL. q 1 = 100 birim q 2 = 70 birim Nokta Elastikiyeti e p = - p q = q p

14 Nokta ve Yay Elastikiyeti Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız. p 1 = 20 TL. P 2 = 35 TL. q 1 = 100 birim q 2 = 70 birim Yay Elastikiyeti e p = - q p. P 1 + P 2 q 1 + q 2

15 Nokta ve Yay Elastikiyeti Bir malın fiyatı 20 TL’den 35 TL’ye çıktığında, talep 100 birimden 70 birime düşmektedir. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız. p 1 = 20 TL. P 2 = 35 TL. q 1 = 100 birim q 2 = 70 birim Yay Elastikiyeti e p = - q p = P 1 + P 2 q 1 + q 2

16 P (TL) Q (000s) D m n Nokta esnekliğinin ölçülmesi (m noktasında esneklik)

17 P (TL) Q (000s)  Q  P Q 1 P 1  Pe d = D m n  Q = 10  P = –2 Nokta esnekliğinin ölçülmesi

18 P (TL) Q (000s)  Q  P Q 1 P 1  Pe d = 10   = D m n  Q = 10  P = –2 Nokta esnekliğinin ölçülmesi

19 P (TL) Q (000s)  Q  P Q 1 P 1  Pe d = 10   = = 10/10 x  2 D m n  Q = 10  P = –2 Nokta esnekliğinin ölçülmesi

20 P (TL) Q (000s)  Q  P Q 1 P 1  Pe d = 10   = = 10/10 x  /2 =  /20 D m n  Q = 10  P = –2 Nokta esnekliğinin ölçülmesi

21 P (TL) Q (000s)  Q  P Q 1 P 1  Pe d = 10   = = 10/10 x -8/2 = -80/20 = -8/2 = D m n  Q = 10  P = –2 Nokta esnekliğinin ölçülmesi

22 P (TL) Q (000s) D m n Yay esnekliğinin ölçülmesi (m ve n noktaları arasındaki esneklik)

23 P (TL) Q (000s)  Q  P (Q 2 +Q 1 )/2 (P 2 +P 1 )/2  Pe d = D m n  Q = 10  P = –2 P orta 7 Q orta 15 Yay esnekliğinin ölçülmesi

24 P (TL) Q (000s)  Q  P (Q 2 +Q 1 )/2 (P 2 +P 1 )/2  Pe d = 10  2 (20+10)/2(8+6)/2  = D m n  Q = 10  P = –2 P orta 7 Q orta 15 Yay esnekliğinin ölçülmesi

25 P (TL) Q (000s)  Q  P (Q 2 +Q 1 )/2 (P 2 +P 1 )/2  Pe d = 10  2 (20+10)/2(8+6)/2  = = 10/15 x  7/2 D m n  Q = 10  P = –2 P orta 7 Q orta 15 Yay esnekliğinin ölçülmesi

26 P (TL) Q (000s)  Q  P (Q 2 +Q 1 )/2 (P 2 +P 1 )/2  Pe d = 10  2 (20+10)/2(8+6)/2  = = 10/15 x  7/2 =  70/30 D m n  Q = 10  P = –2 P orta 7 Q orta 15 Yay esnekliğinin ölçülmesi

27 P (TL) Q (000s)  Q  P (Q 2 +Q 1 )/2 (P 2 +P 1 )/2  Pe d = 10  2 (20+10)/2(8+6)/2  = = 10/15 x  7/2 =  70/30 =  7/3 =  2.33 D m n  Q = 10  P = –2 P orta 7 Q orta 15 Yay esnekliğinin ölçülmesi

28 Esneklik Farklı fiyat esneklikleri ve talep eğrileri

29 - Esnekliğin sayısal değeri sıfır ile sonsuz arasında değişir -Talep esnekliği negatif olmakla birlikte, karşılaştırmalarda katsayıların mutlak değerleri dikkate alınır.

30 4 20 P(TL) Q (dönemlik milyon birim) 0 a D İki nokta arasında esnek talep 5 10 b e p >1

31 a 4 20 P(TL) Q (dönemlik milyon birim) 0 D İki nokta arasında az esnek talep 8 15 c e p < 1

32 P Q O Q1Q1 D İnelastik talep (Pe D = 0)

33 P Q O P1P1 D Sonsuz esnek talep (Pe D =  )

34 P Q O D a Birim esnek talep (Pe D = –1) b

35 Esneklik Talebin Fiyat Esnekliği tüketici harcamaları ve firma hasılatı Talebin Fiyat Esnekliği tüketici harcamaları ve firma hasılatı

36 Tüketicinin toplam harcaması = Firmanın toplam hasılatı = 2 TL x 3mio = 6mio TL Tüketicinin toplam harcaması = Firmanın toplam hasılatı = 2 TL x 3mio = 6mio TL P(TL) Q (dönemlik milyon birim) D Toplam harcama

37 4 20 P(TL) Q (dönemlik milyon birim) 0 a D İki nokta arasında esnek talep Fiyat arttıkça harcamalar azalır 5 10 b

38 Fiyat arttıkça Harcamalar artar a 4 20 P(TL) Q (dönemlik milyon birim) 0 D İki nokta arasında az esnek talep 8 15 c

39 P2P2 P Q O Q1Q1 P1P1 D b a İnelastik talep (Pe D = 0)

40 Q2Q2 P Q O Q1Q1 P1P1 D a b Sonsuz esnek talep (Pe D =  )

41 P Q O D a Birim esnek talep (Pe D = –1) b

42 Fiyat değişmelerinin talebi etkileme derecesi hesaplanırken diğer şartların (diğer mal fiyatlarının, tüketicinin gelirinin, zevklerin) aynı kaldığı varsayımı (ceteris paribus) unutulmamalıdır.

43 Esneklik Bir talep eğrisi üzerinde fiyat esnekliği

44 N M O Q P T’’ e p  1 T e p = -1 T’ e p <1

45 MallarEsneklikler Patates0.3 Şeker0.3 Ulaşım (Kamu Hizmeti) 0.4 Tüm Gıda Ürünleri 0.4 Benzin-Mazot0.6 Sığır Eti 0.9 Mobilya1.2 Otomobil2.1 Tablo: Amerika’da Talebin Fiyat Esnekliğine Ait Hesaplamalar

46 Talebin Fiyat Esnekliğini Etkileyen Faktörler a.Bir mala karşı duyulan ihtiyacın şiddeti b.Talep edilen mal ve hizmetlerin ikamelerinin mümkün olup olmayışı c.Mala harcanan paranın tüketici bütçesindeki oransal önemi d. Zaman

47 O Q P DkDk DkDk DuDu DuDu A B p1p1 q2q2 q1q1 D p0p0 q0q0

48 Esneklik Çapraz esneklik

49 -Bir malın talebi, ikame ve tamamlayıcı malların fiyatlarının da etkisi altındadır. -Bu etkinin derecesi çapraz esneklik katsayısı ile ölçülür. - Bir malın talebinin diğer malların fiyatlarındaki değişmeye karşı gösterdiği tepkiye çapraz esneklik denir.

50 Çapraz esnekliğin ölçülmesi X malınınTalebindeki % değişme Y Malının Fiyatındaki % değişme ÷ QxQx QxQx PyPy PyPy * QxQx PyPy PyPy QxQx Esneklik (e cp )=

51 Y malı; -ikame malı olabilir (pozitif esneklik) -Tamamlayıcı mal (negatif esneklik) olabilir

52 İkame Malları e Xy = – 12 Kuzu etinin fiyatı 11 YTL.kg iken 12 YTL./kg.’a çıktığında tavuk eti talebi 5 kg’dan 6 kg’a çıkmıştır. Nokta ve yay olmak üzere çapraz elastikiyetleri hesaplayınız. Py 1 = 11 YTL. qx 1 = 5 kg e xy = ? Nokta Py 2 = 12 YTL. qx 2 = 6 kg e xy = ? Yay = e Xy = – 12. ( )/2 (5+6)/2 =

53 Tamamlayıcı Malları e Xy = – 1.75 Benzin fiyatı 1.5 YTL./lt. iken 1.75 YTL/lt. olduğunda otomobil aylık talebi adetten adete düşmüştür. Nokta ve yay elastikiyetlerini hesaplayınız. Py 1 = 1.5 YTL. qx 1 = adet. Py 2 = 1.75 YTL. qx 2 = adet = e Xy = – =

54 Esneklik Talebin gelir esnekliği

55 Talebin Gelir Elastikiyeti e y = q y y q. (Nokta Elastikiyeti) e y = - q y. y 1 + y 2 q 1 + q 2 (Yay Elastikiyeti) Normal olarak talebin gelir elastikiyeti pozitiftir; çünkü gelir arttıkça, tüketicinin mal talebi de artar. Ancak inferior malların talebinin elastikiyeti negatiftir; çünkü gelir artınca tüketici inferior mal talebini azaltır, kaliteli mallar ikame eder (Giffen Paradoksu) Zorunlu malların gelir elastikiyeti düşüktür (e p < 1). Tüketici gelir seviyesi ne olursa olsun bu gibi malları belirli bir miktarda almak ister. Ancak kültürel malların gelir elastikiyeti büyüktür (e p  1). Tüketicinin geliri arttıkça, bu mallara olan talep daha büyük oranda artar.

56 MallarEsneklikler Süt-0.5 Domuz Ürünleri -0.2 Kök Bitkisi Gıdalar 0.3 Kümes Hayvanları 0.3 Peynir0.4 Sığır Eti 0.5 Benzin-Mazot1.1 Restorant Yemeği 2.4 Tablo: Amerika’da Talebin Gelir Esnekliği

57 Örnek Soru: İzmir Devlet Opera ve Balesi, büyüyen açıklarını kapatmak ve gelirlerini artırmak için bilet fiyatlarında %20'lik bir indirime gitti. İzmir Belediyesi Otobüs İşletmeleri ise gelirlerini artırmak amacıyla bilet fiyatlarını artırma yolunu tercih etti. Sizce bu iki farklı politikadan biri hatalı mıydı? Gelirleri artırma yoluyla uygulanan bu iki zıt politika tercihini opera ve belediye otobüsü tüketicilerinin talep esnekliklerini ve talep esneklikleri ile toplam harcamalar arasındaki ilişkiyi dikkate alarak açıklayınız.

58 Esneklik Arzın fiyat esnekliği

59 Bir malın piyasaya arz edilen miktarlarının fiyat değişmesine karşı gösterdiği hassasiyet derecesine arz esnekliği denir

60 Arz miktarında % değişme  Q S Fiyatta % değişme  P ÷ QSQS QSQS PP P ÷ QSQS (Q S1 +Q s2 )/2 PP (P 1 +P 2 )/2 Arzın fiyat esnekliğinin ölçülmesi (Nokta Esnekliği) (Yay Esnekliği)

61 Farklı fiyat esnekliklerine sahip arz eğrileri P Q O P0P0 Q0Q0 S1S1

62 P Q O P0P0 Q0Q0 S2S2 S1S1

63 P Q O P1P1 P0P0 Q0Q0 Q1Q1 S2S2 S1S1

64 P Q O P1P1 Q2Q2 P0P0 Q0Q0 Q1Q1 S2S2 S1S1

65 P Q 0 P Q 0 P Q 0 S S S e s = 0 e s =  e s = 1

66 Q P 0 p p q S q e y = q p p q. = 1 = q p p q.

67 Arz esnekliğini etkileyen faktörler a. Üretim sürecinde üretim miktarının değiştirilmesinin mümkün olup olmaması b. Stoklama olanakları ve stoklama maliyeti c. Zaman

68 Esneklik Arzın fiyat esnekliği ve zaman

69 P DÖNEM ANALİZLERİ ve ARZ P` P P a` a a O Q P O Q P O Q P D` D D S D D S D D S S

70 D1D1 P1P1 Q1Q1 P Q O a Farklı zaman dilimlerinde arz

71 D1D1 D2D2 P1P1 Q1Q1 P Q O a

72 D1D1 D2D2 SiSi P1P1 P2P2 Q1Q1 P Q O a b

73 D1D1 D2D2 SiSi S P1P1 P3P3 P2P2 Q1Q1 Q3Q3 P Q O a b c

74 D1D1 D2D2 SiSi S SLSL P1P1 P3P3 P2P2 Q1Q1 Q3Q3 P Q O a b c P4P4 Q4Q4 d

75 Denge sonrası arz ve talep kaymaları ve esneklikler

76 Piyasa arz (S) ve talebi (D) Miktar (Q) Fiyat (P) O Q1Q1 P1P1 a S1S1 D

77 Q P O Q2Q2 Q1Q1 P1P1 P2P2 b S2S2 S1S1 D a Piyasa arz ve talebi

78 Q P O Q2Q2 Q1Q1 P1P1 P2P2 S2S2 S1S1 D D'D' a b

79 Q P O Q3Q3 Q2Q2 Q1Q1 P1P1 P2P2 P3P3 c S2S2 S1S1 D D'D' a b

80 Tarım Sektöründe Arz Yapısı Tarım ürünleri piyasası diğer ürün piyasalarından farklı (dengesiz): Tarım ürünlerinde fiyat belirsizliğine neden olan belli başlı faktörler: -Tarım ürünleri büyük ölçüde doğal koşulların ve iklimin etkisi altında -Tarım ürünlerine ve özellikle gıda ürünlerine talebin gelir ve fiyat esnekliği düşük (Tüketicinin geliri artsa da veya bu malların fiyatı düşse de, talep edilen miktarlarda büyük değişme olmuyor) - Bu nedenle fiyat oluşumunda arz cephesi önemli rol oynuyor, ancak arz da doğal koşullara bağlı. -Tarımda teknik yenilikler ve bu yeniliklerin uygulanması sınırlı(yeni makine alımı-yeni teknoloji)

81 Tarım Sektöründe Arz Yapısı ve Esneklikler: (King Kanunu) P2P2 P1P1 q1q1 O Q P D D S S` B A q2q2 P2P2 P1P1 q1q1 O Q P D D S B A q2q2

82 Tarım Sektöründe Arz Yapısı ve Zaman Unsuru Örümcek Ağı (COBWEB) Teoremi Azalan Dalgalanmalar Talep esnekliği>Arz esnekliği O Q P D D’ St=f(Pt-1) P2P2 q2q2 P3P3 q3q3 P4P4 P0P0 P1P1 P2P2 P3P3 P4P P0P0 q0q0 P1P1 q1q1

83 D O Q P D’ S P0P0 q0q0 P1P1 q1q1 P0P0 P1P1 P2P2 P3P P2P2 q2q2 P3P3 q3q3 Tarım Sektöründe Arz Yapısı ve Zaman Unsuru Örümcek Ağı (COBWEB) Teoremi Artan Dalgalanmalar Arz esnekliği>Talep esnekliği

84 O Q P P0P0 q0q0 P1P1 q1q1 D D’ S P0P0 P1P1 P2P2 P3P Tarım Sektöründe Arz Yapısı ve Zaman Unsuru Örümcek Ağı (COBWEB) Teoremi Devamlı Dalgalanmalar Arz esnekliği=Talep esnekliği

85 Fiyatlar arz ve talep yerine bazen idari otorite tarafından belirlenebilir. Hükümetler fiyatlara müdahale edip bir tavan fiyat tayin edebilirler. Böyle bir müdahale piyasada reaksiyona yol açar; (aksiyon-reaksiyon)  Karaborsa  Karaborsa Fiyatı Bazen de hükümet malın satılabileceği minimum fiyatı taban fiyat olarak belirleyerek üreticiyi korumak ister Devlet Müdahalesi: Tavan ve Taban Fiyatlar

86 Devlet Müdahalesi: Tavan Fiyatlar P Q O P0P0 q0q0 S D E (ve) KARABORSA FİYATI S D P1P1 P2P2 qdqd qsqs C A Talep Fazlası B

87 Devlet Müdahalesi: Taban Fiyatlar P Q O P0P0 q0q0 S D E S D P1P1 qdqd qsqs B A Arz Fazlası

88 Vergiler ve Fiyat Oluşumu Devlet malların satışı üzerinden vergi alabilir (dolaylı-vasıtalı vergiler) Katma değer vergisinde olduğu gibi... Bu vergi malın fiyatının belirli bir yüzdesi olarak fiyata eklenir. Böylece piyasada alıcı ve satıcı için iki ayrı fiyat ortaya çıkar;  Satıcının her mal biriminin satışından elde ettiği hasılat  Alıcının her birim için yaptığı ödeme Devlet müdahalesi: Vergiler ve Fiyat Oluşumuna Etkisi

89 Devlet müdahalesi: Vergiler ve Fiyat oluşumuna Etkisi ve Esnekliklerin Önemi O QP pspspsps qtqtqtqt q0q0q0q0 p0p0p0p0 ptptptpt D S StStStSt D E E’ t B A

90 Talebin tam esnek ve in-elastik olduğu durumlarda bu vergi kim tarafından karşılanır?

91 q P P0P0 StSt S D PtPt 0 q P P0P0 StSt S D = P t 0 q2q2 q1q1 t Vasıtalı Vergilerin Fiyat Oluşumuna Etkisi


"İktisada Giriş I Yrd. Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları