Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

© The McGraw-Hill Companies, 2005 Bölüm 8 Tam Rekabet ve Tekel (Monopol) Piyasaları David Begg, Stanley Fischer and Rudiger Dornbusch, Economics, 8th Edition,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "© The McGraw-Hill Companies, 2005 Bölüm 8 Tam Rekabet ve Tekel (Monopol) Piyasaları David Begg, Stanley Fischer and Rudiger Dornbusch, Economics, 8th Edition,"— Sunum transkripti:

1 © The McGraw-Hill Companies, 2005 Bölüm 8 Tam Rekabet ve Tekel (Monopol) Piyasaları David Begg, Stanley Fischer and Rudiger Dornbusch, Economics, 8th Edition, McGraw-Hill, 2005 PowerPoint presentation by Alex Tackie and Damian Ward

2 © The McGraw-Hill Companies, Tam Rekabet 1.Birçok alıcı ve satıcı –Öyle ki hiçbir birey verdiği karar sonucunda piyasada oluşan fiyatı etkileyemez. –Firmalar piyasada oluşan fiyatı veri olarak alıp kabul etmek zorundadır 2.Değişik firmalar tarafından üretilen ürün aynıdır (homojen). 3.Müşteriler tam bilgiye (perfect information) sahiptir. –Dolayısıyla, temsili firma yatay eksene paralel talep eğrisi ile karşı karşıyadırlar. 4.Piyasaya firmaların girişi ve çıkışı serbesttir. Tam rekabet piyasasının dört özelliği:

3 © The McGraw-Hill Companies, TAM REKABET koşulları altında arz eğrisi (1) Piyasada oluşan fiyat P 3 ’ün üstündeyse, firma kısa dönemde fırsat maliyetini aşan bir gelir elde ettiğinden NORMAL- ÜSTÜ kâr elde eder. Fiyat P 3 ’e eşit ise NORMAL KAR elde eder. P1P1 £ çıktı SAVC SMC Q1Q1 SATC P3P3 A C Q3Q3

4 © The McGraw-Hill Companies, TAM REKABET koşulları altında arz eğrisi (2) Fiyat P 1 and P 3 aralığındaysa (A ve C), firma kısa-dönemli zarar etse de piyasada kalmayı sürdürür. Fiyat P 1 ’in (KAPATMA FİYATI) altındaysa, firma kısa-dönem değişken maliyetini bu fiyattan karşılayamadığı için üretimini durdurur. P1P1 £ çıktı SAVC SMC Q1Q1 SATC P3P3 A C Q3Q3

5 © The McGraw-Hill Companies, TAM REKABET koşulları altında arz eğrisi (3) –Ve firmanın herhangi bir fiyat düzeyinde ne kadar üretim yapmak istediğini gösterir. P1P1 £ çıktı SAVC SMC Q1Q1 SATC P3P3 A C Q3Q3 Dolayısıyla SMC eğrisinin SAVC eğrisi üzerinde kalan parçası firmanın KISA-DÖNEM ARZ EĞRİSİ’dir.

6 © The McGraw-Hill Companies, Tam rekabet koşullarında Firma ve Endüstri Dengesi -KISA DÖNEM- (1) ENDÜSTRİ çıktı £ Q P SRSS D Firma SAC P £ çıktı SMC Talep=MR=AR q Piyasa fiyatı, endüstri çapında, arzla talebin kesiştiği yerde oluşur. – endüstri arz eğrisi tekil firmaların arz eğrilerinin (yani SMC’lerin SAVC üzerinde kalan kısımlarının) toplanmasıyla elde edilir.

7 © The McGraw-Hill Companies, Tam rekabet koşullarında Firma ve Endüstri Dengesi -KISA DÖNEM- (2) ENDÜSTRİFirma Firma P fiyatını kabul etmek zorundadır. – ve üretim miktarını (q) karını maksimize edecek olan SMC=MR noktasında belirler. SAC P £ çıktı SMC D=MR=AR q çıktı £ Q P SRSS D

8 © The McGraw-Hill Companies, Tam rekabet koşullarında Firma ve Endüstri Dengesi -KISA DÖNEM- (3) ENDÜSTRİ çıktı £ Q P SRSS D Fiyat P düzeyindeyken firmanın kazandığı kâr taralı alandır. Normal-üstü bu kâr endüstriye yeni firmaların girmesini teşvik eder. Endüstride firma sayısı artarken endüstri arz eğrisi sağa doğru kayar ve piyasa fiyatı düşer. SRSS 1 P1P1 SAC Firma P £ çıktı SMC Talep=MR=AR q Q1Q1

9 © The McGraw-Hill Companies, Uzun Dönemde Denge ENDÜSTRİFirma LAC P* £ çıktı LMC Talep=MR=AR q* Firmalar, LAC eğrisinin minimumunda olan LMC=MR noktasında normal kâr elde ederler ve uzun-dönem dengesine yerleşir. Uzun-dönem endüstri arz eğrisi yatay eksene paraleldir. Firma girişiyle endüstrinin büyümesi girdi fiyatlarını arttırıyorsa, uzun-dönem arz eğrisi yatay değil, pozitif eğimlidir. SRSS D çıktı £ Q P* LRSS

10 © The McGraw-Hill Companies, Kısa Dönemde Piyasa Talebindeki Artışa Verilen Cevap: Tam rekabet altında piyasanın P 0 Q 0 noktasında dengede olduğunu varsayalım. Piyasa talebi D’D’ ye kayarsa... Kısa dönemde yeni denge noktası P 1 Q 1 olur... – tekil firmalar SMC eğrileri üzerinde genişleyerek bu duruma cevap verirler. Q1Q1 P1P1 çıktı £ D SRSS Q0Q0 P0P0 D D'

11 © The McGraw-Hill Companies, Uzun Dönemde Piyasa Talebindeki Artışa Verilen Cevap: Uzun dönemde, normal-üstü kâr nedeniyle piyasaya yeni firmalar girmeye başlar. çıktı £ D SRSS Q0Q0 P0P0 D D' Q1Q1 P1P1 ve firmalar sabit faktörlerini değiştirip daha fazla arzedebilir Eğer ücretler bu genişlemeden dolayı artıyorsa, uzun-dönem arz eğrisi pozitif eğimli olur. LRSS – sonunda piyasa P 2 Q 2 noktasında dengeye gelir. Q2Q2 P2P2

12 © The McGraw-Hill Companies, Tekel Tekelci: –Endüstriye mal arzeden tek üreticidir. –Ürettiği malı ikame edecek herhangi bir mal yoktur. –Piyasaya başka firmaların girişi doğal, yasal ya da maliyet avantajı gibi sebeplerden engellenmektedir. –Piyasadaki talebi tek başına kendisi karşılar. –Tam rekabetteki durumun aksine, MR herzaman AR’nin altındadır.

13 © The McGraw-Hill Companies, Tekel Çeşitleri Doğal Kaynak Tekeli: –Üretimde kullanılan girdi tek firmanın kontrolu altında olabilir. Bu durumda üretim sadece bir firma tarafından yapılacağından, piyasa yapısı tekelci olur. Yasal Tekel: –Hükümet belirli bir malın üretimi için çeşitli sebeplerden dolayı sadece bir firmaya izin verebilir. Doğal Tekel: –Bir firma maliyet ve ölçek yapısıyla malı piyasaya diğer firmalarla beraber olduğundan daha ucuza üretebiliyorsa, o piyasada tek üretici olur. Bir başka deyişle, diğer firmalar bu maliyetlere üretim yapamayacaklarından piyasada tek üretici kalır.

14 © The McGraw-Hill Companies, Tekelci firma karını nasıl maksimize eder? Kar, MC = MR olduğu nokta olan Q 1 P 1 de maksimize olur. Bu noktada, AR AC’den büyük olduğu için firma, fırsat maliyetinden fazla kazanır ve normal-üstü kâr elde eder. Normal-üstü kâr olsa da endüstriye giriş engellendiği için yeni firmalar piyasaya giremezler. çıktı MC=MR £ P1P1 Q1Q1 MC AC D = AR MR

15 © The McGraw-Hill Companies, Tekel ve Tam Rekabet (1) Rekabetçi bir piyasanın tekelcinin eline geçtiğini varsayalım. çıktı D MR SRSS LRSS £ Q1Q1 P1P1 A Rekabetçi denge noktası çıktının Q 1 ve fiyatın P 1 olduğu A noktasıdır. Tekelci için LRSS LMC eğrisi, ve SRSS SMC eğrisidir. = LMC =SMC Tekelci ise karını kısa dönemde MR=SMC olan P 2 Q 2 noktasında maksimize eder. Q2Q2 P2P2

16 © The McGraw-Hill Companies, Tekel ve Tam Rekabet (2) Rekabetçi bir piyasanın tekelcinin eline geçtiğini varsayalım. çıktı Uzun dönemde firma diğer girdilerinin miktarını MR=LMC olacak şekilde değiştirebilir. Tam rekabet altında A noktasında olan denge, tekelci yapıya geçildiğinde P 3 Q 3 noktasına gelir. P3P3 Q3Q3 D MR SRSS LRSS £ Q1Q1 P1P1 A = LMC =SMC Q2Q2 P2P2

17 © The McGraw-Hill Companies, Tekel ve Tam Rekabet (3) Tekeli tam rekabet piyasası ile karşılaştırdığımızda görüyoruz ki, tekel demek: –Daha yüksek fiyat (P 3 >P 1 ) –Daha düşük çıktı demektir (Q 3

18 © The McGraw-Hill Companies, Doğal Tekel Bu firma piyasa talebine göre önemli bir ölçek ekonomisinden faydalanır. LAC piyasa talebinin sağında minimum noktasına ulaşıyor. En büyük firma herzaman maliyet konusunda avantajlıdır. Hiçbir firma bu maliyet yapısıyla rekabet edemeyeceğinden, firma tüm endüstriyi domine eder. Bu DOĞAL TEKELdir. LMC LAC D MR P1P1 £ Q1Q1 çıktı

19 © The McGraw-Hill Companies, Fiyat Farklılaştıran Tekel Tekelcinin, –Talep esneklikleri birbirinden farklı iki farklı gruba mal satabildiğini varsayalım. Örneğin, aynı uçaktaki 1.Sınıf ve Ekonomik koltuklar. Tekelci, işadamlarına turistlere sattığından daha yüksek fiyatta bilet satabilir ve karını daha da arttırabilir. Fiyat farklılaştırma, alındıktan sonra bir daha alınıp satılması mümkün olmayan mallarda geçerli bir uygulamadır. –Uluslararası dergiler her ülkede farklı fiyata satılır, ucuz ülkeden alıp pahalı ülkede satmak ulaştırma maliyetleri yüzünden olanaklı değildir.

20 © The McGraw-Hill Companies, Tam Rekabet ve Tekel (Özet) Firma Sayısı: –Tekelci piyasada tek firma –Tam rekabet piyasasında n sayıda firma Talep: –Tekelci negatif eğimli talep eğrisiyle karşı karşıyadır. –Tam rekabetçi firma ise yatay eksene paralel talep eğrisiyle karşı karşıyadır. Fiyat: –Tekelci, ürettiği ürünün fiyatını kendi belirler. –Tam rekabetçi firma ise piyasada oluşan fiyatı veri olarak alır. Kar: –Tekelci, karını MC=MR noktasında maksimize eder. Bu noktada P>MR=MC’dir. Dolayısıyla NORMAL-ÜSTÜ ekonomik kâr elde eder. –Tam rekabetçi firma karını MC=MR noktasında maksimize eder. Tüm firmalar aynı maliyet yapısındaysa, endüstri dengesi P=MC=MR noktasında oluşur. Firmalar 0 ekonomik kâr elde ederler. Bu miktara NORMAL KAR denir.


"© The McGraw-Hill Companies, 2005 Bölüm 8 Tam Rekabet ve Tekel (Monopol) Piyasaları David Begg, Stanley Fischer and Rudiger Dornbusch, Economics, 8th Edition," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları