Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

simetri işlemi ve simetri elemanları Cisme veya moleküle bir hareket verildikten sonra eşdeğer veya özdeş konum elde ediliyorsa bu harekete simetri işlemi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "simetri işlemi ve simetri elemanları Cisme veya moleküle bir hareket verildikten sonra eşdeğer veya özdeş konum elde ediliyorsa bu harekete simetri işlemi."— Sunum transkripti:

1

2 simetri işlemi ve simetri elemanları Cisme veya moleküle bir hareket verildikten sonra eşdeğer veya özdeş konum elde ediliyorsa bu harekete simetri işlemi adı verilir. Simetri elemanları bir eksen, düzlem, nokta gibi geometrik niceliktir. Simetri işlemleri bu simetri elemanları temel alınarak uygulanır. simetri elemanları simge simetri işlemleri özdeşlik E değişim oluşturmaz eksen C eksen etrafında dönme düzlemσ düzlemden yansıma nokta i (inversiyon) ; (x, y, z) → (-x, -y, -z) yansımalı dönmeS dönme + yansıma (yansıma düzlemi, dönme eksenine dik olmalıdır)

3 Özdeşlik elemanı, E  Molekülde hiçbir değişiklik meydana getirmez  lik dönmeye karşılık gelir E = Su molekülü, H 2 O

4 Dönü ekseni, C n  n-katlı dönü molekülü 2  /n kez döndürür C5C5 = C2C2 = Bir nokta veya küre için dönü ekseni C ∞ dur

5 Yansıma,   Ayna Düzlemi   v C n i içine alan   h C n e dik düzlem C6C6 vv hh C5C5

6 Simetri merkezi, i  Molekülde tüm yansımaların bir birine eşit uzaklıkta olacağı bir merkezdir. Bu merkez noktası orjin kabul edildiğinde (x,y,z) leri (–x,-y,-z) dönüştüren ve molekül geometrisini değişmez bırakan işlem Simetri merkezi, i

7 n-katlı improper dönme, S n “Dönme- Yansıma” n-katlı dönme n-katlı dönü eksenine dik düzlemde yansıma C4C Yansıma düzlemi,  S4S4 S 1  S 2  i C4C4

8 eşdeğer olmayan konum İşlem sonucunda molekülün görüntüsü değişmiştir.

9 H 2 O da C 2 dönme işlemleri C 2.C 2 = C 2 2 = E

10 BF 3 deki C 3 dönme işlemleri C 3, 120º C 3 2, 240º  C 3 C 3 = C 3 2 C 3 3, 360º  C 3 C 3 C 3 = C 3 3 (= E) C n ekseni n tane simetri işlemi üretir.

11 BF 3 deki C 2 dönme işlemleri

12 [PtCl 4 ] 2- deki dönme eksenleri C 4 (baş dönme ekseni) 4 tane C 2 ( C 4 ┴ 4 C 2 )  C 4 ’ ün ürettiği simetri işlemleri, C 4, C 4 2 (=C 2 ), C 4 3, C 4 4 (= E)  C 4 ekseninin ürettiği C 2 ile karışmaması için, bağlar üzerinden geçen C 2 eksenlerine tek üs ( ‘ ) konur. bağ açılarının açıortaylarından geçen C 2 eksenlerine çift üs ( '‘ ) konur.

13 [PtCl 4 ] 2- deki dönme işlemleri

14 Yansıma işlemi (σ) Yansıma işlemi ile bir nokta yansıma düzlemine dik ve eşit uzaklıkta başka bir noktaya hareket eder. Yansıma işlemi sağı sola veya solu sağa taşır. Yansıma düzlemine, simetri düzlemi veya ayna düzlemi de denir.

15 Yansıma düzlemindeki alt indisler σ h : Ana dönme eksenine dik simetri düzlemi σ v : Ana dönme eksenini içeren simetri düzlemi σ d : Ana dönme eksenini içeren ve açıortaylardan geçen simetri düzlemi Yansıma işleminde x, y, z vektörlerinin dönüşümleri σ(xy) : (x, y, z) → (x, y, -z) σ(xz) : (x, y, z) → (x, -y, z) σ(yz) : (x, y, z) → (-x, y, z)

16 H 2 O ‘ daki yansıma düzlemleri

17 [PtCl 4 ] 2- deki yansıma düzlemleri σ d yansıma düzlemleri C 2 ’’ eksenlerinden geçer. σ v yansıma düzlemleri C 2 ' eksenlerinden geçer.

18 [PtCl 4 ] 2- deki simetri elemanları

19 [PtCl 4 ] 2- deki yansıma işlemleri-1 molekül düzlemi aynı zamanda σ h düzlemidir.

20 [PtCl 4 ] 2- deki yansıma işlemleri-2

21 Evirme işlemi (i ) Evirme işlemi (inversiyon) bir nokta temel alınarak yapılır. Bu noktaya simetri merkezi adı verilir. (x, y, z) → (-x, -y, -z)

22 Evirme işlemi- örnekler Düzlemsel moleküllerde i : (x, y) → (-x, -y) dir. Doğrusal moleküllerde i : (z) → (-z) dir.

23 Yansımalı dönme işlemi (S n ) Dönme işlemi ve bu dönme eksenine dik düzlemden yansıma veya önce yansıma sonra dönme işlemi ard arda uygulanır. S 1 = C 1 · σ = C 1.σ = E. σ = σ S 2 = C 2 · σ = σ · C 2 = i S n = C n · σ = σ · C n ( C n ┴ σ )

24 Alıştırma: S 2 = i olduğunu gösteriniz. C 2 z : dönme ekseni σ (x,y) : simetri düzlemi C 2 z ┴ σ (x,y) (x,y,z) (-x,-y,z) (-x,-y,-z) S 2 = σ (xy).C 2 z = i veya (x,y,z) (x,-y,-z) (-x,-y,-z) S 2 = C 2 z. σ (xy). = i

25 CH 4 molekülünde S 4 ekseni CH 4 molekülünde,  C 4 ekseni aynı zamanda S 4 eksenidir.

26 PCl 5 ’de S 3 işlemi-1 PCl 5 molekülünde C 3 ekseni aynı zamanda S 3 eksenidir. S 3 = C 3 · σ h = σ h · C 3 = i

27 PCl 5 ’de S 3 işlemi-2

28 H 2 O nun simetri işlemleri

29 NH 3 ün simetri işlemleri

30 trans-dikloroetilen’in simetri işlemleri

31 PCl 5 ’in simetri işlemleri

32 Nokta grupları

33 Moleküller simetrilerine göre sınıflandırılabilir. Her molekül bir takım simetri elemanlarına sahiptir. Aynı simetri elemanlarına sahip moleküllerin nokta grupları aynıdır. H 2 O, H 2 S, H 2 Se, SO 2, SnCl 2, OF 2 v.s gibi benzer moleküllerinin nokta grubu C 2 v dir. CH 4, ClO 4 -, MnO 4 -, CCl 4 ün nokta grubu T d dir.

34 Nokta Grupları 1. Düşük simetrili gruplar  sadece E var : C1  simetri düzlemi var: Cs  Simetri merkezi var: Ci 2. Sadece bir tane simetri eksenine sahip (Cn)  Başka elemanı yok: Cn  Artı düşey simetri düzlemleri var: Cnv  Artı yatay simetri düzlemi var: Cnh  Cn ile çakışan S2n ekseni var : S2n 3. Bir tane Cn baş dönme ekseni ve buna dik n C 2 eksenine sahip (Dn)  Başka elemanı yok: Dn  Artı Cn ile çakışan S2n ekseni var : Dnd  Artı yatay simetri düzlemi var : Dnh 4. Yüksek simetrili gruplar  Dörtyüzlü (tetrahedral): Td  Sekizyüzlü (oktahedral): Oh  Yirmüyüzlü (ikosahedral): Ih  Doğrusal, simetri merkezi yok: C  v  Doğrusal, simetri merkezi var : D  h

35

36 Nokta Grubu Tayini - 2 Örnek : CH 2 ClF Bir tane simetri düzlemi bulunur, O halde nokta grubu Cs dir. Örnek : CH 4 Dörtyüzlü yapı, nokta grubu D2d dir.

37 Nokta Grubu Tayini Bir tane C 2 ekseni vardır (aynı zamanda ana dönme ekseni) 2. Baş dönme eksenine dik C 2 dönme eksenleri yoktur. O halde C 2 kümesindedir. 3. Baş dönme eksenine dik σ h düzlemi yoktur. O halde C 2 h grubunda değildir. 4. Baş dönme eksenini içeren 2 tane σ v düzlemi vardır. O halde nokta grubu C 2 v dir. Örnek : H 2 O

38 Nokta Grubu Tayini C 3 ekseni vardır, baş dönme eksenidir, 3 F atomunu birbirine taşır. 2. Baş dönme eksenine dik 3 tane C 2 dönme ekseni vardır. O halde D 3 kümesindedir. O halde D 3 kümesindedir. 3. Baş dönme eksenine dik σ h düzlemi vardır. O halde nokta grubu D 3h dır. O halde nokta grubu D 3h dır. Örnek : BF 3

39 Nokta Grubu Tayini - 4 Örnek : CH 3 Cl 1. Bir tane C 3 ekseni vardır, üç tane H atomunu birbirine taşır, baş dönme eksenidir. 2. Baş dönme eksenine dik C 2 dönme eksenleri yoktur. O halde C 2 kümesindedir. O halde C 2 kümesindedir. 3. Baş dönme eksenine dik σh düzlemi yoktur. O halde nokta grubu C 2h değildir. O halde nokta grubu C 2h değildir. 4.Baş dönme eksenini içeren 3 tane σ v düzlemi vardır. O halde nokta grubu C 3v dir. O halde nokta grubu C 3v dir.

40 Nokta Grubu Tayini - 5 Örnek : CH 2 Cl 2 1. İki H atomu ile iki Cl atomunu birbirine taşıyan bir tane C 2 ekseni vardır. 2. Baş dönme eksenine dik C 2 dönme eksenleri yoktur. O halde C 2 kümesindedir. 3. Baş dönme eksenine dik σ h düzlemi yoktur. O halde nokta grubu C 2h değildir. 4.Baş dönme eksenini içine alan 2 tane σ v düzlemi vardır. O halde nokta grubu C 2v dir.

41 Nokta Grubu Tayini Üç tane C 2 ekseni vardır, NH 3, H 2 O ve Cl atomlarını birbirine taşır, (bunlardan biri baş dönme ekseni olarak kabul edilir.) 2. Baş dönme eksenine dik 2 tane C 2 ekseni bulunur. O halde D 2 kümesindendir. 3. Baş dönme eksenine dik σh düzlemi vardır. O halde nokta grubu D 2h dır. trans- Co(NH 3 ) 2 (H 2 O) 2 Cl 2

42 Nokta Grubu Örnekleri

43 C 1 : E Asimetrik bileşiklerdir. Optikçe aktiftirler. CClBrHFNHClBr

44 C s : E, σ CBr 2 ClH UrasilBFClBr OHF

45 C i : E, i trans- C 2 Br 2 Cl 2 H 2

46 Nokta grubu : C n C 2 : E, C 2 C 3 : E, C 3,C 3 H2O2H2O2 B(C 6 H 5 ) 3 C n nokta grubundaki moleküller disimetrik yapılardır. Optikçe aktiftirler.

47 C 2v : E, C 2, σ v, σ v ’

48 C 3v : E, 2C 3, 3σ v 1 23 N

49 C 2h : E, C 2, i, σ h trans - C 2 H 2 Cl 2

50 C 3h

51 S 2n : E, C n, S 2n n= çift tam sayılar S 4 : E, C 2, S 4

52 D 3 : E, 2 C 3, 3 C 2 [Co(en) 3 ] 3+ D n nokta grubundaki moleküller disimetrik yapılardır. Optikçe aktiftirler.

53 D 2d : E, 2S 4, C 2, 2C 2 ', 2σ d Allen

54 D 3d : E, 2C 3, 3C 2, 2S 6, 3σ d Çapraz C 2 H 6

55 D nd D 4d

56 D 2h : E,C 2 (z),C 2 (y),C 2 (y), i,σ(xy), σ(xz),σ(yz) Etilen

57 D 3h : E, 2C 3, 3C 2, σ h, 3σ v, 2S 3 PCl 5 BF 3 Çakışık C 2 H 6

58 D 4h : E, 2C 4, C 2, 2C 2 ', 2C 2 '', i, 2S 4, σ h, 2σ v, 2 σ d tetrakloroplatinat(II) anyonu

59 Td: E, 8C 3, 3C 2, 6S 4, 6σ d

60 Kiral Moleküller S-karvon R-karvon Asimetrik

61 Aspartam


"simetri işlemi ve simetri elemanları Cisme veya moleküle bir hareket verildikten sonra eşdeğer veya özdeş konum elde ediliyorsa bu harekete simetri işlemi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları