Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

STOK YÖNETİMİ Prof.Dr. Şakir ESNAF İ.Ü.MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AVCILAR İSTANBUL Tel:(90) 212 473.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "STOK YÖNETİMİ Prof.Dr. Şakir ESNAF İ.Ü.MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AVCILAR İSTANBUL Tel:(90) 212 473."— Sunum transkripti:

1 STOK YÖNETİMİ Prof.Dr. Şakir ESNAF sakiresnaf@superonline.com İ.Ü.MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AVCILAR İSTANBUL Tel:(90) 212 473 70 70 / 17740

2 Bir tedarik zincirinde üretilen ürüne dolaylı veya dolaysız olarak katılan bütün fiziksel varlıklar ve ürünün kendisidir. Kullanılmayı, veya satılmayı bekleyerek, belirli bir süre atıl durumda tutulan, ekonomik değere sahip kaynaklardır. (malzeme veya ürünler) Stok tanımı

3 Yüksek maliyetler –Satınalma maliyeti –Sipariş veya Hazırlık maliyeti –Elde bulundurma maliyeti Kontrolünün güçlüğü Üretim problemlerini gizlemesi Stok bulundurmanın dezavantajları

4 Stok tipleri Hammaddeler Yarı mamuller Ürünler Sarf malzemeleri Satın alınan parçalar Yedek parçalar Küçük aletler Yoldaki ürünler Ambalaj malzemeleri Iskartalar Yazılım

5 Stok Proses aşaması Talep yapısı Sayısı ve parasal değeri Diğer Hammadde yarı mamül Son ürün Bağımlı Bağımsız A tipi B tipi C tipi Bakım Onarım İşletim Stokların Sınıflandırılması Fonksiyonu Emniyet Ara depo Depo

6 Bağımsız ve bağımlı stoklar Bağımsız stoklar Talebi başka bir stok tarafından belirlenmeyen stoklardır. Son ürünler, servis parçaları bağımsız stoklara örnektir. Bağımlı stoklar Talebi başka bir stok tarafından belirlenen stoklardır. Son ürünlere ait, malzemeler, parçalar ve alt montaj parçaları bağımlı stoklara örnektir.

7 ABC Analizi Stokları üç gruba ayırır: –A sınıfı, B sınıf ve C sınıfı Gruplama stok başına harcama esasına göre yapılır. –Harcama=Talep x Satın alma fiyatı/birim ABC analizi esaslı politikalar – A sınıfı tedarikçileri geliştir –A sınıfındaki stok kalemlerini daha sıkı kontrol et.

8 STOKLARIN ABC ANALİZİ % Yıllık Harcama 0 500100 20 40 80 100 60 Sınıf %Yıl.Harcama % sayı A 80 20 B 15 30 C 5 50 A B C % Stok sayısı

9 STOK KALEMLERİNİN ABC ANALİZİ ÖRNEĞİ Bir firmanın stokları 10 kalemden oluşmaktadır. Bunların kod numaraları, yıllık tüketim miktarları ve birim fiyatları aşağıdaki Tabloda verilmiştir. Stok kalemleri Yıllık tüketimBirim fiyat (1000 pb) Yıllık harcama (1000 pb)Sıralama 3-323400000.7280005 3-3341950001.12145001 3-33540001 9 6-6031000000.5500003 06-60420001.4280010 06-6052400000.71680002 06-606160000.8128006 12-152800000.6480004 12-153100000.770007 12-15450000.945008 Toplam539600

10 %20 %30 %50 % 70.9 % 23.3 % 5.8 Stok kalemleri Yıllık tüketimYıllık harcama (1000 pb) % Harcama % Kümülatif Harcama Sınıf 3-33419500021450039.8 A 06-60524000016800031.170.9A 6-603100000500009.380.2B 12-15280000480008.889B 3-32340000280005.294.2B 06-60616000128002.496.6C 12-1531000070001.397.9C 12-154500045000.8398.73C 3-3354000 0.7499.47C 06-604200028000.52100C ÇÖZÜM

11 ÇOK KRİTERLİ ABC ANALİZİ Kritik değer analizi 1= Satış kaybı 2= Kısa süreli bir gecikme kabul edilebilir 3= Uzun süreli bir gecikme kabul edilebilir KritikDeğer ABC analizine göre Sıralama 123 Sıra x kritik değer Sıralama 3-3341X31 06-6052X42 6-6033X65 12-1524X42 3-3235X54 06-6066X189 12-1537X148 12-1548X86 3-3359X2710 06-60410X 7

12 3-3341A 06-6052A 12-1522B 3-3234B 06-6035B 12-1546C 06-6047C 12-1538C 06-6069C 3-33510C KRİTİK DEĞER ANALİZİNE GÖRE SINIFLANDIRMA

13 Periyodik Sayım Periyodik olarak tüm stokların yıl boyunca sayılması. Sayım (genellikle) ABC sınıflandırmasına ve önceden belirlenmiş bir programa göre yapılır. Sayım sıklığı: A sınıfı stoklar: her hafta veya her ay B sınıfı stoklar: iki ayda bir veya 4 ayda bir C sınıfı stoklar:6 ayda bir veya yılda bir

14 Maliyetleri Stok Maliyetleri Elde bulundurma maliyeti: Stokların belirli bir zaman dilimi boyunca elde bulundurulması ile ilgilidir. Stoklara yapılan yatırım miktarını, taşıma, depolama ve koruma, sigorta, vergiler, eskime, zarar görme ve kayıt tutma maliyetlerinden oluşur. Sipariş Maliyetleri: Yeni bir sipariş verildiğinde yapılan sabit harcamalar veya üretime hazırlık maliyetleridir. Birinci durumda tedarikçilerin değerlendirilmesi, sipariş formlarının yazılması, malzeme / parçaların alınması ve muayenesi, siparişlerin izlenmesi, ikinci durumda makina veya proseslerin üretim emri verilen ürün veya parçaların üretimi için ayarlanması ve hazırlanması maliyetlerinden oluşur. Satın alma maliyetleri: Satın alınıyorsa satın alma fiyatı, üretiliyorsa işçilik, malzeme ve genel harcamaları içerir.

15 Cevaplanması Gereken Stok Kontrol Soruları 1) Ne kadar Sipariş verelim ? 2) Ne zaman sipariş verelim ?

16 ESM Modeli Zaman Stok düzeyi Sipariş Miktarı Ortalama stok düzeyi (Sipariş miktarı/2) İki sipariş arası süre(sipariş aralığı)

17 Sipariş Miktarı Maliyet Elde bulundurma maliyeti Toplam maliyet Sipariş (hazırlık) maliyeti Ekonomik (optimum) sipariş miktarı ESM Modeli “Ne kadar sipariş verelim ?”

18 Birim Zamandaki Toplam Maliyet (TM) Birim zamandaki sipariş maliyeti (Sipariş sayısı) X (Sipariş/Hazırlık Maliyeti) + Birim zamandaki elde bulundurma maliyeti (Elde bulundurma Maliyeti) + X (Ortalama stok düzeyi) Birim zamandaki Satın alma maliyeti (Birim zamandaki talep) X (Satın alma fiyatı) TM= Birim zamandaki sipariş maliyeti (Optimum Sipariş sayısı) X (Sipariş/Hazırlık Maliyeti) + Birim zamandaki elde bulundurma maliyeti (Elde bulundurma Maliyeti) X (Optimum Ortalama stok düzeyi) + Birim zamandaki Satın alma maliyeti (Birim zamandaki talep) X (Satın alma fiyatı) TM*=

19 ESM Modeli Formülleri = 2xTalepxSip.Mal. Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Sipariş sayısı = Talep / Ekonomik Sip. Miktarı Sipariş aralığı (İki sipariş arasında geçen zaman) = 1 / Sipariş sayısı Ekonomik Sip.Miktarı Talep Elde Bul.Mal.(ebm) =

20 ESM Modeli Ne zaman sipariş verelim ? Yeniden Sipariş Noktası (YSN) Zaman Stok Düzeyi Ortalama Optimum Stok(ESM/ 2) Tedarik süresi Ekonomik Sipariş Miktarı

21 YSN= Talep x Tedarik Süresi Yeniden sipariş noktası 1) Eğer Tedarik Süresi < Sipariş Aralığı ise : 2) Eğer Tedarik Süresi  Sipariş Aralığı ise : YSN= Talep x Tedarik Süresi - l x Sipariş Miktarı Burada l, ( Tedarik süresi / Sipariş aralığı) oranının tamsayı değeridir.

22 Ne kadar ve ne zaman sorusuna cevap verir Diğer ESM varsayımları geçerlidir. Üretim ortamı ve kısmi tedarik durumları için uygundur Elde bulundurma maliyeti ESM modelinden daha düşüktür. Ekonomik Üretim Miktarı Modeli (Parti Hacmi Modeli)

23 Zaman Stok düzeyi Maks. Stok Düzeyi ESM·(1- a/b) Q* T a Üretim / tedarik başlar T b Üretim / tedarik biter Tüketim olmadığında stok düzeyi EÜM (Parti hacmi) Modeli Üretim Hızı Üretim Hızı Tüketimhızı Üretim sırasında tüketilen miktar Stok(1-a/b)

24 EÜM Modeli Formülleri ESM = 2*Talep*Sip.Mal ebm(1-Talep/Ür.) Ekonomik Üretim Miktarı Üretim sırasında tüketime izin verilir: Üretim sırasında tüketime izin verilmez: Ekonomik Üretim Miktarı ESM = 2*Talep*Sip.Mal ebm(1+Talep/Ür.)

25 2. ve 3. Aralıklar için en düşük maliyetler Miktar İndirimi Modeli Sipariş Miktarı Maliyet TM 1 2. aralık için minimum miktar TM 2 TM 3 3. aralık için minimummiktar Yeni Ekonomik Sipariş Miktarları 1. fiyat 2. fiyat 3.fiyat

26 Sürekli Gözden Geçirme Modeli Talebi bekleme Talep ortaya çıkar ve stoktan karşılanır Hayır Stok düzeylerini güncelleştir Stok düzeyi  YSN ? ESM kadar sipariş ver Evet

27 Periyodik Gözden Geçirme Modeli Talebi bekleme Talep ortaya çıkar ve stoktan karşılanır Hayır Evet Stok düzeylerini kontrol et Siparişe gerek var mı ? Gerektiği Kadar Sipariş ver Evet Stokların gözden geçirilme zamanı geldi mi ?

28 -3  x - 2  x -1  x 1  x 2  x 3  x X (ortalama) Normal Dağılım % 95.5 ‘i  2  x aralığındadır % 99.73 ‘ü  3  x aralığındadır % 68.26 ‘sı  1  x aralığındadır

29 Ortalama ve Standart sapma 420 talep

30 YSN Emniyet Stoğu (ES) ESM ESM ES YSN Talebin değişken olduğu durum Stok düzeyi Zaman Tedarik süresi Siparişverilir Siparişalınır P(elde bulundurmama) Hizmet düzeyi

31 YENİDEN SİPARİŞ NOKTASI VE EMNİYET STOKUNUN İSTATİSTİKSEL STOK KONTROLUNA G Ö RE BELİRLENMESİ ES=Emniyet faktörü x Talebin standart sapması Yeniden Sipariş Noktası 1 =Ortalama tedarik süresi x Ortalama talep(Tedarik sırasında) + Emniyet faktörü x Talebin standart sapması Yeniden Sipariş Noktası 2 =Ortalama tedarik süresi x Ortalama talep(tüm zaman sırasında) + Emniyet faktörü x Talebin standart sapması x Tedarik Süresinin karekökü Talebin standart sapması s:dönem sayısı

32 Hizmet düzeyiEmniyet Faktörü %992.33 %951.645 %901.29 %800.85 %700.53 EMNİYET STOKUNUN BELİRLENMESİ İÇİN GEREKEN HİZMET DÜZEYİ VE EMNİYET FAKTÖRÜ Excel’de NORMSINV (olasılık)[NORMSTERS(olasılık)] girilerek emniyet faktörü bulunur. C:\...\ders\stok\olasılıklıstok.xls

33 Stok Modelleri Sürekli Gözden Geçirme modeli -(Yeniden Sipariş Noktası, Sipariş Miktarı) -(Yeniden Sipariş Noktası, Maksimum Sipariş Miktarı) Periyodik Gözden Geçirme Modeli -(Sipariş Aralığı, Maksimum Sipariş Miktarı) -(Sipariş Aralığı, Yeniden Sipariş Noktası, Maksimum Sipariş Miktarı) Yedek Parçalar için - (Maksimum Sipariş Miktarı-1, Maksimum Sipariş Miktarı)

34 İki Kutu Stok Sistemi Q-R R 1.kutu 2.kutu Yeniden Sipariş kartı Kanban Stok Sistemi R kanban

35 Stok devir hızı Satılan malın maliyeti Stok devir hızı Ortalama stok = Satılan malın maliyeti Stok devir hızı (D.başı stoku +D.sonu stoku)/2 = Faaliyet dönemine ait ortalama stok rakamı mevcut değil ise

36 Stok devir hızı Net satışlar Stok devir hızı Ortalama stok = Faaliyet dönemi içinde stok miktarı dalgalanmalar gösteriyor ise Brüt kar marjı veya brüt satış karı oranının dikkate alınması durumu Net satışlar Stok devir hızı Ortalama stok (Satış fiyatlarıyla) = Stok devir hızı 1+ brüt kar marjı =

37 Örnek 12,000,000. $ Stok devir hızı 3,000,000. $ = Net satış tutarı = 12,000,000. $ Ortalama stok değeri (maliyet bedeli ile) = 3,000,000. $ Brüt kar marjı = % 25 Stok devir hızı 3,750,000. $ (Satış fiyatlarıyla) = 4 Stok devir hızı 1+ 0.25 = = 4 12,000,000. $ = 3.2

38 Geleneksel Çekme Sistemleri:ESM, Yeniden Sipariş Noktası, İki Kutu, ( Min,Maks),Sürekli ve Periyodik Gözden Geçirme Modelleri İleri Çekme Sistemleri: DRP Çekme Tipi Dağıtım Stok Sistemleri İtme Tipi Dağıtım Stok Sistemleri DAĞITIM STOK SİSTEMLERİNİN SINIFLANDIRILMASI Adil Paylaşım (Fair Shares) Satıcının Yönettiği Stok(Vendor Managed Inventory-VMI-)

39 Dağıtım Gereksinimleri Planlaması (DRP-çekme) Aşağıda ağ yapısı gösterilen iki düzeyli bir dağıtım sisteminin İstanbul'daki ana dağıtım merkezi Ankara, Bursa ve Çanakkale gibi üç yerel dağıtım merkezine hizmet vermektedir. Her bir yerel dağıtım merkezindeki sekiz haftalık zaman dilimi boyunca tahmin edilen talepler, ürünün sipariş miktarları, tedarik süreleri ve stok düzeyleri ile birlikte aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Sadece Çanakkale yerel dağıtım merkezi 1. Haftada 70 birimlik bir sipariş beklemektedir. Ürün için her bir merkezde planlanan siparişler ne olmalıdır ? Talepler: Hafta Dağ.Mrkz.12345678 Ankara30 Bursa20 4020 50 Çanakkale401520301053010

40 AnkaraBursaÇanakkale Merkezler İstanbul Ana Dağ. Mrkz. AnkaraBursaÇanakkale Emniyet Stoğu 030105 Tedarik Süresi 3112 Sipariş miktarı 40012010070 Stok Düzeyi300705015 İstanbul ADM İki Düzeyli Dağıtım Ağı

41 Dağ.Merkezi:Ankara Emniyet Stoğu:30 HAFTA Sipariş Miktarı:120 Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 30 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 70 4010 130 100704010 130 10070 Net Gereksinim 20 Gelen Sipariş 120 Planlanan Sipariş 120 Dağ.Merkezi:Bursa Emniyet Stoğu:10 HAFTA Sipariş Miktarı:100 Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 202020202040402020202020205050 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 50 3010-10 90 503010-10 90 40 Net Gereksinim 20 Gelen Sipariş 100 Planlanan Sipariş 100

42 Dağ.Merkezi:Çanakkale Emniyet Stoğu:5 HAFTA Sipariş Miktarı:70 Tedarik Süresi=2 12345678 (Tahmini)Talep 401520301053010 Beklenen Sipariş 70 Stok Düzeyi 15 453010-20 50 40355-5 65 Net Gereksinim 2510 Gelen Sipariş 70 Planlanan Sipariş 70 Dağ.Merkezi:İstanbul ADM Emniyet Stoğu:0 HAFTA Sipariş Miktarı:400 Tedarik Süresi=3 12345678 (Tahmini)Talep 120170120170 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 300 18010 -110 290 120 Net Gereksinim 110 Gelen Sipariş 400 Planlanan Sipariş 400

43 Dağıtım Stokları Planlaması (itme) Bir firmanın 1.bölge dağıtım merkezi olan İstanbul fabrikası İstanbul ve Samsun depolarına, İstanbul deposu İstanbul ve Bursa dağıtım merkezlerine, Samsun deposu da Samsun ve Erzurum dağıtım merkezlerine hizmet vermektedir. İstanbul fabrikasının üretim miktarı 160 birimdir. Fabrika da dahil olmak üzere dağıtım merkezlerindeki tedarik süreleri, stok düzeyleri, ve haftalık talepler aşağıdaki tabloda verilmiştir. MerkezlerTedarik Süresi Stok düzeyi Haftalık Talepler 123456 İstanbul fabrika180------ İstanbul deposu165------ Samsun deposu150------ İstanbul dağıtım merkezi (DM) 11268104128 Bursa D.M119141012111312 Erzurum D.M.118161519111415 Samsun D.M.132202224261822

44 İstanbul deposu İstanbul D.M. Bursa D.M. Samsun deposu Erzurum D.M. Samsun D.M. İstanbul fabrikası Üç Düzeyli Dağıtım Ağı

45 Dağ.Merkezi: İstanbul HAFTA Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 68104128 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 12 6-2 24 1410-2 9 1 Net Gereksinim 22 Gelen Sipariş 2611 Planlanan Sipariş 2611 Dağ.Merkezi: Bursa HAFTA Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 141012111312 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 19 5-5 34 2211-2 15 3 Net Gereksinim 52 Gelen Sipariş 3917 Planlanan Sipariş 3917

46 Dağ.Merkezi: İstanbul.bölge deposu HAFTA Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 6528 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 65 000-28 0 00 Net Gereksinim 28 Gelen Sipariş 28 Planlanan Sipariş 28 Dağ.Merkezi: Erzurum HAFTA Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 161519111415 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 18 2-13 7 -12 9 -2 40 2611 Net Gereksinim 13122 Gelen Sipariş 202142 Planlanan Sipariş 202142

47 Dağ.Merkezi: Samsun HAFTA Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 202224261822 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 32 12-10 20 -4 27 1-17 45 11 Net Gereksinim 10417 Gelen Sipariş 303162 Planlanan Sipariş 303162 Dağ.Merkezi: Samsun B.deposu HAFTA Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 50524262 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 50 0-52 0 -42 62 0 Net Gereksinim 5242 Gelen Sipariş 52104 Planlanan Sipariş 52104

48 Dağ.Merkezi: İstanbul Fabrika HAFTA Tedarik Süresi=1 12345678 (Tahmini)Talep 5210428 Beklenen Sipariş Stok Düzeyi 80 28-76 84 56 Net Gereksinim 76 Gelen Sipariş 160 Planlanan Sipariş 160

49 DAĞITIM STOK SİSTEMLERİNDE BİLGİ PAYLAŞIMI VE KONTROL Bilgi Kontrol itmeÇekme Global VMI Adil paylaşım DRP Yerel _ Geleneksel Çekme Sistemleri

50 Ana Dağ. Mrk. Son Ürün BDMBDM YDMYDM DRP-AÜÇ-MRP İlişkisi (stok için üretim) MRP Bileşen Alt Montaj Parçası Bileşen DRP Tahmini Talep Talep(bağımlı) Brüt Gerek. (bağımsız) Brüt Gerek. (bağımlı) AÜÇ

51 Tedarikçinin Yönettiği Stok (VMI) Tedarikçi perakendecide veya müşterisinde ürettiği ürünün stoğunu kendisi yönetir ve ne miktarda stok tutacağını, hangi stok kontrol yöntemlerinin kullanacağını ve perakendeciye veya müşteriye ne kadar sevkiyat yapacağını kendisi belirler.  Tedarikçi perakendeci/müşteri ile EVD aracılığıyla gerçek stok, satış, kullanım bilgisini paylaşır  Tedarikçi müşterinin stoğunu yenileme sorumluluğunu üzerine alır  Müşteri / perakendeci yenilenen ürün satılana kadar bedelini tedarikçiye ödemez. Başka bir deyişle tedarikçi satılana kadar ürünün sahibidir.

52 Ortaklaşa Planlama,Tahmin ve Yenileme (CPFR) Tedarikçinin Yönettiği stok ve sürekli stok yenilemeyi ortak tahmin yaparak birleştiren web tabanlı bir standarttır. CPFR ile yazılı emirler, çizelgelenmiş promosyonlar, ve tahminler karşılıklı olarak değiş tokuş edilir.


"STOK YÖNETİMİ Prof.Dr. Şakir ESNAF İ.Ü.MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AVCILAR İSTANBUL Tel:(90) 212 473." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları