Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Tehlikeli Maddeler Tehlikeli Maddelerin Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Öncelikli Maddeler ve Spesifik Kirleticiler Çevresel Kalite Standardı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Tehlikeli Maddeler Tehlikeli Maddelerin Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Öncelikli Maddeler ve Spesifik Kirleticiler Çevresel Kalite Standardı."— Sunum transkripti:

1

2 Tehlikeli Maddeler Tehlikeli Maddelerin Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Öncelikli Maddeler ve Spesifik Kirleticiler Çevresel Kalite Standardı Kavramı İlgili Mevzuat Spesifik Kirleticilerin Belirlenmesine Yönelik Ülkemizde Yürütülen Çalışmalar Önceliklendirme Çalışmaları İzleme Çalışmaları Çevresel Kalite Standartlarının Belirlenmesi Mevzuatta Yer Alacak Spesifik Kirleticilerin Belirlenmesi

3 Endüstriyel faaliyetlerde kullanılan kimyasallar Kişisel bakım ürünleri Tarım ilaçları İlaçlar Deterjanlar Metaller... PCBler PFOS Triclosan... Arsenik Alüminyum Endosulfan Aldrin...

4 Sucul organizmalar üzerinde toksik etkiler Biyobirikim yoluyla besin zincirinin üst halkalarındaki canlılara ulaşım Ekosistemde kalıcı değişiklikler Sedimanda birikim İnsan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler Kullanılabilir su kaynaklarının azalması!!!

5 Su kaynaklarına etki eden tehlikeli maddeler??? Öncelikli Maddeler Spesifik Kirleticiler AB Su Çerçeve Direktifi

6 Öncelikli Maddeler (ÖM) Sucul ortam için önemli risk teşkil eden maddeler AB Direktifleri ile belirlenir ve AB ölçeğinde ele alınır. Standartlar “iyi kimyasal durum” hedefi kapsamında sağlanmalıdır. Deşarjları, emisyonları ve kayıpları aşamalı olarak azaltılmalı. Öncelikli Tehlikeli Maddeler (ÖTM) Öncelikli maddelerin alt kümesi Toksik, kalıcı ve biyobirikim yapabilen maddeler (PBT özelliği taşıyan) 2020 yılına kadar deşarjları, emisyonları ve kayıpları durdurulmalı veya aşamalı olarak ortadan kaldırılmalı. Zaman Girdiler Öncelikli tehlikeli maddeler Kirlenme Öncelikli maddeler Zaman ÇKS

7 Spesifik kirleticiler Ulusal ölçekte ya da nehir havzası ölçeğinde risk teşkil eden maddeler Üye ülkeler tarafından ülke bazında belirlenir. Standartlar ve önlemler ulusal bazda ya da nehir havzası düzeyinde oluşturulur. Standartlar, “iyi ekolojik durum” hedefi kapsamında sağlanmalıdır.

8 AB: Öncelikli maddeler ve spesifik kirleticiler için alıcı ortam standartlarını ifade eden çevresel kalite standartlarının (ÇKS) uygulanması

9 Çevresel Kalite Standartları (ÇKS); Alıcı ortamda sağlanması gereken kalite durumunu ifade eder. Öncelikli maddeler ile spesifik kirleticiler için belirlenir. Su kaynaklarında kirliliğin kontrol altına alınması için kalite hedeflerinin belirlenmesinde kullanılır ve iyileştirme çalışmalarının gerekliliğini ortaya koyar. Bölgesel deşarj standartlarının geliştirilmesinde kullanılır.

10 AB Mevzuatı  Su Çerçeve Direktifi (2000/60/EC)  Çevresel Kalite Standartları Direktifi (2008/105/EC)  2000/60/EC ve 2008/105/EC Sayılı Direktifleri Değiştirmeyi Öneren Direktif (2013/39/EU) Ulusal Mevzuat  Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği (RG: 28483, )  Yüzeysel Sular ve Yeraltı Sularının İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG: 28910, )

11 BİKOP İç sularda noktasal kaynaklı kirlilik TMKK KIYITEMA Kıyı ve geçiş sularında noktasal kaynaklı kirlilik İç sular ile kıyı ve geçiş sularında yayılı kaynaklı kirlilik

12 Pilot Havzalar: Ergene Havzası Susurluk Havzası Konya Kapalı Havzası Projenin Süresi: Yürütücü: İO Çevre Çözümleri Ar-Ge Ltd. Şti

13 Proje Kapsamında Yürütülen Çalışmalar: Kirleticilerin kaynaklarının belirlenmesi Kentsel ve endüstriyel faaliyetler sonucunda, içsularda bulunan ve/veya bulunması muhtemel tehlikeli maddelerin araştırılması Sektörel tehlikeli madde envanterinin oluşturulması Önceliklendirme çalışmaları ve spesifik kirleticilerin belirlenmesi İzleme çalışmaları Çevresel kalite standartlarının ve deşarj standartlarının belirlenmesi Tehlikeli Maddeler Bilgi Sistemi’nin geliştirilmesi

14 Pilot Alanlar: İzmit Körfezi İzmir-Nemrut ve Aliağa Körfezleri İskenderun Körfezi Samsun Limanı Projenin Süresi: Yürütücü: TÜBİTAK MAM

15 Proje Kapsamında Yürütülen Çalışmalar: Kirleticilerin kaynaklarının araştırılması Kentsel ve endüstriyel faaliyetler sonucunda, kıyı ve geçiş sularında bulunan tehlikeli maddelerin belirlenmesi Önceliklendirme çalışmaları ve spesifik kirleticilerin belirlenmesi Sektörel tehlikeli madde envanterinin oluşturulması İzleme çalışmaları Çevresel kalite standartlarının ve deşarj standartlarının belirlenmesi Tehlikeli maddelerin ekosisteme ve su kalitesine olan etkilerinin değerlendirilmesi Elde edilen verilerin Tehlikeli Maddeler Bilgi Sistemi’ne aktarılması

16 Pilot Alanlar: Fırat-Dicle Havzası Büyük Menderes Havzası Seyhan-Ceyhan Havzası Amasya Manisa Sakarya Projenin Süresi: Yürütücü: TÜBİTAK MAM

17 Proje Kapsamında Yürütülen Çalışmalar: Yaygın olarak geçmişte kullanılmış ve halen kullanılmakta olan bitki koruma ürünlerinin içeriğinde bulunan aktif maddelere ilişkin 3 pilot havzada, toplam 26 ilde gerçekleştirilen envanter çalışmaları Ürün deseni bazında aktif madde listesinin oluşturulması İzleme çalışmaları Önceliklendirme çalışmaları Çevresel kalite standartlarının belirlenmesi İzleme ve önceliklendirme çalışması sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi ve spesifik kirleticilerin belirlenmesi Elde edilen verilerin Tehlikeli Maddeler Bilgi Sistemi’ne aktarılması

18 Tehlikeli maddelerin incelendiği kaynaklar: AB Suda Tehlikeli Maddeler Direktifi (76/464/EEC) ile Kardeş Direktifler AB Su Çerçeve Direktifi (2000/60/EC) AB Çevresel Kalite Standartları Direktifi (2008/105/EC) 2000/60/EC ve 2008/105/EC’yi Değiştirmeyi Öneren Direktif (2013/39/EU) US EPA tarafından izlemeye alınan endokrin bozucu listesi Uluslararası sözleşmeler (OSPAR, HELCOM, Stockholm Sözleşmesi vs.)

19 Tehlikeli maddelerin incelendiği kaynaklar: Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği (26/11/2005 tarihli ve sayılı Resmi Gazete – 76/464/EEC ve 2006/11/EC) Ek-1 ve Ek-2 listesindeki kirleticiler İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik’teki (17/02/2005 tarihli ve sayılı Resmi Gazete) kimyasal parametreler

20 İncelenen sektörler: 01- Hayvansal Üretim 03- Deniz Ürünleri Yetiştiriciliği 05- Kömür ve Linyit Çıkarılması 06- Ham Petrol Çıkarımı 07- Metal Cevherleri Madenciliği 08- Diğer Madencilik ve Taş Ocakçılığı 10- Gıda Ürünlerinin İmalatı 11- İçeceklerin İmalatı 12- Tütün Ürünleri İmalatı 13- Tekstil ürünlerinin imalatı

21 İncelenen sektörler: 15- Deri ve İlgili Ürünlerin İmalatı 16- Ağaç, Ağaç Ürünleri ve Mantar Ürünleri İmalatı (Mobilya Hariç); Saz, Saman ve Benzeri Malzemelerden Örülerek Yapılan Eşyaların İmalatı 17- Kağıt ve Kağıt Ürünlerinin İmalatı 18- Kayıtlı Medyanın Basılması ve Çoğaltılması 20- Kimyasalların ve Kimyasal Ürünlerin İmalatı 21- Temel Eczacılık Ürünlerinin ve Eczacılığa İlişkin Malzemelerin İmalatı 22- Kauçuk ve Plastik Ürünlerin İmalatı 23- Diğer Metalik Olmayan Mineral Ürünlerin İmalatı 24- Ana Metal Sanayi

22 İncelenen sektörler: 25- Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı 27- Elektrikli Teçhizat İmalatı 28- Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Ekipman İmalatı 29- Motorlu Kara Taşıtı, Treyler ve Yarı Treyler İmalatı 35- Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı 36- Suyun Toplanması, Arıtılması ve Dağıtılması 37- Kanalizasyon 38- Atığın Toplanması, Islahı ve Bertarafı Faaliyetleri; Maddelerin Geri Kazanımı 52- Taşımacılık için depolama ve destekleyici faaliyetler

23 Literatür, mevzuat araştırmaları ve envanter çalışmaları TOBB Kapasite Raporları ÇŞB 1 ton ve üzeri üretilen veya ithal edilen kimyasallar listesi Aday Parametre Listeleri Aday Parametre Listesinin Oluşturulması

24 Nihai Listenin Oluşturulması Ön değerlendirmeVeri teminiNihai değerlendirme Risk Kodları Toksisite, Log Pow, BCF Molekül ağırlığı, sudaki çözünürlük, Henry sabiti, LC 50, EC 50, NOEC, PNEC, yarılanma ömrü (su), yarılanma ömrü (sediman), log Koc, log K ow, biyokonsantrasyon faktörü TTD, TED (tonaj verisi mevcut değil) COMMPS (tonaj verisi mevcut olan kimyasallar)

25 Veri Temini: EPI Suite Program ECOTOX Database ESIS : European Chemical Substances Information System PAN Pesticide Database TOXNET- Toxicological Data Network ECHA- European Chemical Agency OECD- Ecological Categorization Results from the Canadian Domestic Substance List

26 TMKKKIYITEMABİKOP 147 parametre138 parametre293 parametre Ulusal Spesifik Kirletici Listesinin Oluşturulması

27 TMKK 119 parametre 4 izleme dönemi 39 pilot tesis 19 alıcı ortam izleme noktası KIYITEMA 138 parametre 6 izleme dönemi 43 pilot tesis 42 alıcı ortam izleme noktası BİKOP 305 parametre 6 izleme dönemi 244 alıcı ortam izleme noktası

28 Spesifik Kirleticiler Listedeki tüm parametreler için su kolonunda ÇKS’lerin türetilmesi  Verilerin derlenmesi  AB Risk Değerlendirme Raporları (RARs)  Teknik Doküman No:27 Hayır Biyota için standart türetilmesine gerek yok BMF>1, BCF>100 ya da log K ow ≥ 3 Biyota için ÇKS’ler türetilir log K oc ≥ 3 ya da log K OW ≥ 3 Hayır Sediman için standart türetilmesine gerek yok Evet Sediman için ÇKS’ler türetilir  Verilerin derlenmesi  AB Risk Değerlendirme Raporları (RARs)  Teknik Doküman No:27  Verilerin derlenmesi  AB Risk Değerlendirme Raporları (RARs)  Teknik Doküman No:27

29 Kirleticilerin uzun vadeli etkilerinden korunmak Kronik toksisite verileri kullanılır (NOEC, EC10) Yıllık Ortalama ÇKS (AA-EQS) Kirleticilerin kısa vadeli yoğun etkilerinden korunmak Akut toksisite verileri kullanılır (EC50, LC50) Maksimum ÇKS (MAC-EQS)

30 Değerlendirme Faktörü Metodu (DF-Metod) SSD Metodu (Species Sensitivity Distribution) veya Az sayıda taksonomik grup ve toksisite verisi Çok sayıda ve güvenilir toksisite verisi Kronik toksisite verisi ≥ 10 Akut toksisite verisi ≥ 12 SSD

31 TMKKKIYITEMABİKOP 138 parametre293 parametre TMKKKIYITEMABİKOP 129 parametre için ÇKSsu belirlendi. 18 parametre için ÇKSsu belirlenemedi. 130 parametre için ÇKSsu belirlendi. 8 parametre için ÇKSsu belirlenemedi. 375 parametre için ÇKSsu belirlendi. 55 parametre için ÇKSsu belirlenemedi.

32 2015 yılı içerisinde, öncelikli maddeler ve belirlenen spesifik kirleticiler için önerilen ÇKS’lerin Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği’ne aktarılması planlanmaktadır. Sorumlu kuruluş: Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğin revize edilmesi ile birlikte belirlenen kirleticiler ve ÇKS’lerinin açık deniz haricindeki kıyı ve geçiş suları ile iç sularda sağlanması zorunluluğu ortaya çıkacaktır.

33 Mevzuatta yer alacak maddelerin belirlenmesinde önerilen adımlar: 3 proje çıktıları birlikte incelenerek izleme sonuçlarında sıklıkla tespit edilen maddelerin belirlenmesi Bunların kullanıldığı sektörlerin ve proseslerin değerlendirilmesi Analiz yöntemlerinin ve LOQ değerlerinin değerlendirilmesi Kalıcılık, biyobirikim ve toksisite özelliklerinin değerlendirilmesi Hesaplanan ÇKS değerlerinin uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi 2015 itibari ile mevzuatta yer verilmesi gereken maddelerin belirlenmesi TEKNİK VE İDARİ DEĞERLENDİRME !

34 Kimyasal ülkemizde kullanılıyor mu/geçmişte kullanılmış mı? Ne tür proseslerde kullanılıyor? (kapalı sistem, atıksuya karışma ihtimali olan kullanım vs.) Parametre izleme çalışmalarında alıcı ortamlarda ve/veya pilot tesislerde tespit edilmiş mi? Parametrenin analizi mümkün mü? Mümkünse mevcut yöntemlerin tayin limitleri (LOQ) yeterince düşük mü? Önceliklendirme skoru ile kalıcılık, biyobirikim özellikleri (Log K ow, BCF vs.) ve toksisite değerleri Dikkate alınması gereken hususlar:

35 Hesaplanan ÇKS değerleri uygulanabilir mi? ÇKS

36 Spesifik Kirleticiler için Değerlendirme Kriterleri COMMPS Metodu ile belirlenen spesifik kirleticiler (Skor > 0) TTS Skoru ≥ 3 ve/veya TES Skoru ≥ 60 olan spesifik kirleticiler İzleme sonuçlarına göre tespit edilen spesifik kirleticiler (Alıcı ortam veya pilot tesislerde en az 1 kere tespit edilmiş olması) Destekleyici Kriterler: En az 1 ülkede spesifik kirletici olarak belirlenmesi Analiz edilebiliyor mu? ÇKS’si belirlenmiş mi? ÇKS Belirlenmesi Aşamasında Dikkate Alınacak Kriter Belirlenen maddeler için verilen tayin limiti (LOD) ve ölçüm limiti (LOQ) değerlerinin ÇKS’ler ile karşılaştırılması

37 Kimyasal AdıCAS No YO-ÇKS (hesaplanan) (µg/L) YO-ÇKS (uzman görüşü) (µg/L) MAK-ÇKS (hesaplanan) (µg/L) MAK-ÇKS (uzman görüşü) (µg/L) Antimon ,132018,8320 Kimyasal AdıCAS No Diğer ülkelerdeki YO-ÇKS aralığı (µg/L) YO-ÇKS (µg/L) MAK-ÇKS (µg/L) Antimon Kimyasal AdıCAS NoYO-ÇKS (µg/L)MAK-ÇKS (µg/L) Antimon ,80102,80 TMKK Projesi KIYITEMA Projesi OSİB Değerlendirmesi

38 Teşekkürler...


"Tehlikeli Maddeler Tehlikeli Maddelerin Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Öncelikli Maddeler ve Spesifik Kirleticiler Çevresel Kalite Standardı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları