Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ORTAK TÜKETEMEMEK PAYLAŞMA DAVRANIŞINI ENGELLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Yrd.Doç.Dr.F.Zeynep Özata Yrd.Doç.Dr.İçlem Er Prof.Dr.Sevgi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ORTAK TÜKETEMEMEK PAYLAŞMA DAVRANIŞINI ENGELLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Yrd.Doç.Dr.F.Zeynep Özata Yrd.Doç.Dr.İçlem Er Prof.Dr.Sevgi."— Sunum transkripti:

1 ORTAK TÜKETEMEMEK PAYLAŞMA DAVRANIŞINI ENGELLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Yrd.Doç.Dr.F.Zeynep Özata Yrd.Doç.Dr.İçlem Er Prof.Dr.Sevgi A. Öztürk Yrd.Doç.Dr. Feyza Ağlargöz

2 Paylaşım Ekonomisi ve Ortak Tüketim Ürünlere sahip olmak yerine erişime dayalı yeni bir model… Ürünlere sahip olmak yerine erişime dayalı yeni bir model… “Dünyayı değiştirecek 10 fikirden biri” “Dünyayı değiştirecek 10 fikirden biri” (Times, 2011) “Önümüzdeki yılların milyar dolarlık yeni sektörü” “Önümüzdeki yılların milyar dolarlık yeni sektörü” (Forbes, Economist, The New York Times, 2013) The People Who Share raporuna göre: The People Who Share raporuna göre: 2013 yılı itibariyle tüm dünyada paylaşım ekonomisinin 533 milyar dolara ulaştı 2013 yılı itibariyle tüm dünyada paylaşım ekonomisinin 533 milyar dolara ulaştı İngiltere’de 22,4 milyar Sterlin (GSYH’nın %1,4’ü; önümüzdeki 5 yıl içinde bu oranın %15’e yükselek) İngiltere’de 22,4 milyar Sterlin (GSYH’nın %1,4’ü; önümüzdeki 5 yıl içinde bu oranın %15’e yükselek)

3 Paylaşım Ekonomisinin Gelişimi Airbnb ile paylaşım ekonomisi uyanmaya başladı. Airbnb ile paylaşım ekonomisi uyanmaya başladı. Sonraki 4-5 yıl içinde bu türden girişimlerin sayısı 100’ü geçti Sonraki 4-5 yıl içinde bu türden girişimlerin sayısı 100’ü geçti İlk olarak konaklama ve araç paylaşım sistemleri ortaya çıktı İlk olarak konaklama ve araç paylaşım sistemleri ortaya çıktı Zamanla çeşitlilik arttı Zamanla çeşitlilik arttı 2011’in sonlarından itibaren paylaşım ekonomisi geleneksel sektörlerin de dikkatini çekmeye başladı 2011’in sonlarından itibaren paylaşım ekonomisi geleneksel sektörlerin de dikkatini çekmeye başladı

4 Dünyadan Paylaşım Ekonomisi örnekleri AirBnBZipcarLyftUberOnefinestay Girl Meets Dress JustParkBorrowMyDoggy Task Rabbit WashioBlaBlaCar

5 Ortak Tüketim Nedir? Ortak tüketim, ürünlerin kişisel mülkiyetten bağımsız olarak ortaklaşa kullanımını öneren alternatif bir ekonomik model Bu modelde tüketiciler, bilgi ve iletişim teknolojilerinin sağladığı erişim imkânları sayesinde, ihtiyaç duydukları pek çok ürün ve hizmeti satın almak yerine diğer tüketicilerle paylaşarak ihtiyaçlarını karşılıyor Sahiplik yerine erişim

6 Paylaşım Ekonomisinde farklı iş modelleri İşlem TürüÖrnek SatışZet.com İkinci el satışModaruz.com KiralamaRent-a-toy ÜyelikZipcar Ortak sahiplik ya da kullanımSitting Around Ortak fonlamaBiayda.com; İmecefon Takashttp://giysitakasi.blogspot.com.tr Ödünç vermeEsyakutuphanesi.com Hediye/BağışFreecyle

7 Türkiye’de Paylaşım öncesi dönem -1980’lerin sonu itibariyle artan liberal politikalar ve ithalat -Paylaşmanın yerine sahip olma kültürü

8 Paylaşım Ekonomisi Zumbara Komşu Yemeği İmeceFonShareMyFareYolYolaEşyakütüphanesiUrbanStationYazane.com

9 Türkiye’nin bu anlamda gideceği daha çok yolu var…

10 Temel Yaklaşımlar Paylaşımı artıracak motivasyonlar Paylaşımı artıracak motivasyonlar Paylaşım önündeki engeller Paylaşım önündeki engeller

11 Paylaşım nedir? Paylaşım, kişilerin sahip olduklarını başkalarının kullanması için dağıtıma sokmaları ve/veya kullanmak için başkalarından bir şeylerin alınması sürecidir (Belk, 2013) İdeal paylaşım; Karşılıklılık (reciprocality) ve biçimsellik (formality) içermez Şahsidir ve Her ne kadar başkalarının fiili olarak sahipliğine yol açsa da gerçek anlamda sahipliğin devrini içermez.

12 Paylaşım önündeki olası engeller Sahip olma isteği – Possesiveness (Belk, 2010; Kleine ve Baker, 2004) Sahip olma isteği – Possesiveness (Belk, 2010; Kleine ve Baker, 2004) Kişinin sahip olduklarını elde tutma ya da kontrol etme eğilimi. Kişinin sahip olduklarını elde tutma ya da kontrol etme eğilimi. Eli sıkılık – Non-generosity (Belk, 1985) Eli sıkılık – Non-generosity (Belk, 1985) Kişinin sahip olduklarını diğer kişilere vermek ya da paylaşmaktan kaçınması. Kişinin sahip olduklarını diğer kişilere vermek ya da paylaşmaktan kaçınması. Materyalizm – Materialism (Richins ve Dawson, 1992) Materyalizm – Materialism (Richins ve Dawson, 1992) Hayatta mutluluğun ya da mutsuzluğun kaynağının sahip olunanlar olduğuna inanma. Hayatta mutluluğun ya da mutsuzluğun kaynağının sahip olunanlar olduğuna inanma.

13 Paylaşım önündeki olası engeller Algılanan erişememe riski – Perceived Scarcity Risk (Belk, 2007; Lamberton ve Rose, 2012) Algılanan erişememe riski – Perceived Scarcity Risk (Belk, 2007; Lamberton ve Rose, 2012) Kişinin ihtiyaç duyduğu ya da istediği zamanda ürüne erişemem ya da kullanamama riski. Kişinin ihtiyaç duyduğu ya da istediği zamanda ürüne erişemem ya da kullanamama riski. Bulaşma korkusu – Contamination fear (Belk, 2010) Bulaşma korkusu – Contamination fear (Belk, 2010) Kişinin ortaklaşa kullanılan şeylerden kendisine birşeylerin (hastalık, pislik vb.) bulaşacağına dair korkusu. Kişinin ortaklaşa kullanılan şeylerden kendisine birşeylerin (hastalık, pislik vb.) bulaşacağına dair korkusu. Güven -Trust (Bauwens vd., 2012; Hammarberg ve Wong, 2011; Keetels, 2012; Keymolen, 2013; Owyang, Tran ve Silva, 2013) Güven -Trust (Bauwens vd., 2012; Hammarberg ve Wong, 2011; Keetels, 2012; Keymolen, 2013; Owyang, Tran ve Silva, 2013) Güven pek çok alanda bir tarafın diğer tarafa destek olması için hayati önem taşıyan, oluştuktan sonra belirsizliği azaltıp iyi ilişkiler kurulmasını sağlayan bir faktörüdür (McKnight vd., 2002) Güven pek çok alanda bir tarafın diğer tarafa destek olması için hayati önem taşıyan, oluştuktan sonra belirsizliği azaltıp iyi ilişkiler kurulmasını sağlayan bir faktörüdür (McKnight vd., 2002)

14 Araştırma Modeli Materyalizm Sahip Olma İsteği Eli Sıkılık Bulaşma Korkusu Güven Algılanan Erişememe Riski Paylaşıma Yönelik Tutum Paylaşma Niyeti

15 Yöntem Veriler anket yolu ile toplanmıştır Veriler anket yolu ile toplanmıştır Anketlerde 4 farklı senaryo için katılımcıların paylaşım tutumlarını ve niyetlerini belirtmeleri istenmiştir; Anketlerde 4 farklı senaryo için katılımcıların paylaşım tutumlarını ve niyetlerini belirtmeleri istenmiştir; Üniversitenizde öğrencilerin birtakım eşyalarını paylaşabilecekleri bir ilan panosu olduğunu düşünün. Bu panoda öğrenciler geçici olarak bedava ödünç vermek ya da ödünç almak istedikleri eşyalarla ilgili ilanlar yayınlamaktadır. Aşağıda 4 farklı senaryo verilmiştir. Her bir senaryoyu okuyarak ilgili ifadelere ne oranda katıldığınızı ya da katılmadığınızı belirtiniz. Üniversitenizde öğrencilerin birtakım eşyalarını paylaşabilecekleri bir ilan panosu olduğunu düşünün. Bu panoda öğrenciler geçici olarak bedava ödünç vermek ya da ödünç almak istedikleri eşyalarla ilgili ilanlar yayınlamaktadır. Aşağıda 4 farklı senaryo verilmiştir. Her bir senaryoyu okuyarak ilgili ifadelere ne oranda katıldığınızı ya da katılmadığınızı belirtiniz. Bu panoda bir kişinin gideceği düğün için bir gece elbisesi/takım elbise aradığını gördünüz. Sizin de tam bu kriterlere uygun bir gece elbiseniz/takım elbiseniz var. Elbisenizi/takımınızı ödünç vermek konusunda aşağıdaki ifadelere ne oranda katıldığınızı ya da katılmadığınızı belirtiniz. Bu panoda bir kişinin gideceği düğün için bir gece elbisesi/takım elbise aradığını gördünüz. Sizin de tam bu kriterlere uygun bir gece elbiseniz/takım elbiseniz var. Elbisenizi/takımınızı ödünç vermek konusunda aşağıdaki ifadelere ne oranda katıldığınızı ya da katılmadığınızı belirtiniz.

16 Yöntem PaylaşımÖdünç verme Kişisel ürün (Gece elbisesi) Ödünç Verme 1 Kişisel olmayan ürün (elektrik süpürgesi) Ödünç Verme 2Ödünç alma Kişisel ürün (Gece elbisesi) Ödünç Alma 1 Kişisel olmayan ürün (elektrik süpürgesi) Ödünç Alma 2

17 Yöntem Örneklem Anadolu Üniversitesi ve Dumlupınar Üniversitesi öğrencilerinden oluşmaktadır. Örneklem Anadolu Üniversitesi ve Dumlupınar Üniversitesi öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmaya katılan öğrenciler 66 ilden gelmiştir: Ankara (9%), İstanbul (%12,5), İzmir (%5,5), Eskişehir (%12), diğer iller (%61). Araştırmaya katılan öğrenciler 66 ilden gelmiştir: Ankara (9%), İstanbul (%12,5), İzmir (%5,5), Eskişehir (%12), diğer iller (%61). Toplam 550 anket toplanmış, bunlardan 540 tanesi geçerli sayılmıştır. Toplam 550 anket toplanmış, bunlardan 540 tanesi geçerli sayılmıştır.

18 Ölçekler YapıYazarOrjinal Madde Sayısı Faktör Analizi Sonrası Madde Sayısı Cronbach Alfa MateryalizmRichins (2004)15; 9; 6; Sahip Olma İsteğiBelk (1985)92; Eli SıkılıkBelk (1985) Bulaşma KorkusuPadua Inventory of Obsessive Compulsive Disorder Behaviours; Vancouver Obsessional Compulsive Inventory (VOCI) 10; GüvenMcKnight (2002) Algılanan Erişememe Riski Hirschl vd. (2003); Lamberton ve Rose (2012) 5; Paylaşıma Yönelik Tutum Hamari, Sjöklint and Ukkonen (2013) 54; 5.934;.931;.925;.937 Paylaşma NiyetiHamari, Sjöklint and Ukkonen (2013) ;.886;.884;.904

19 Katılımcıların Demografik Profili Cinsiyet%Yaş% Kadın Erkek ve üstü6 Gelir% 250 TL altı TL TL TL TL ve üzeri20

20 Ölçme Modeli Değerleri Kabul Edilebilir Değerler Ödünç Verme 1 (Elbise) Ödünç Verme 2 (Elk. süp.) Ödünç Alma 1 (Elbise) Ödünç Alma 2 (Elk. süp.)  2 / df< RMSEA< CFI> NFI> NNFI> GFI>

21 Yapısal Modeller Kabul Edilebilir Değerler Ödünç Verme 1 (Elbise) Ödünç Verme 2 (Elk. süp.) Ödünç Alma 1 (Elbise) Ödünç Alma 2 (Elk. süp.)  2 / df< RMSEA< CFI> NFI> NNFI> GFI>

22 Tutum ve Niyet (T-test)

23 Yapısal Model 1 Ödünç Verme 1 (Elbise) Materyalizm Sahip Olma İsteği I (Kaybetme) Sahip Olma İsteği II (İstifçilik) Eli Sıkılık Bulaşma Korkusu Güven Algılanan Erişememe Riski Paylaşıma Yönelik Tutum Paylaşma Niyeti 0.14* 0.29** 0.42* 0.60* 0.38** 0.21** 0.16** -0.44** 0.92** * p < 0.05 ** p < 0.01

24 Yapısal Model 2 Ödünç Verme 2 (Elek.Süp.) Materyalizm Sahip Olma İsteği I (Kaybetme) Sahip Olma İsteği II (İstifçilik) Eli Sıkılık Bulaşma Korkusu Güven Algılanan Erişememe Riski Paylaşıma Yönelik Tutum Paylaşma Niyeti 0.15* 0.29** 0.41* 0.62* 0.38** 0.22** 0.12* -0.23** 0.94** * p < 0.05 ** p < 0.01

25 Yapısal Model 3 Ödünç Alma 1 (Elbise) Materyalizm Sahip Olma İsteği I (Kaybetme) Sahip Olma İsteği II (İstifçilik) Eli Sıkılık Bulaşma Korkusu Güven Algılanan Erişememe Riski Paylaşıma Yönelik Tutum Paylaşma Niyeti 0.15* 0.28** 0.39* 0.61* 0.36** 0.23** 0.13** -0.36** 0.87** * p < 0.05 ** p < 0.01

26 Yapısal Model 4 Ödünç Alma 2 (Elek.Süp.) Materyalizm Sahip Olma İsteği I (Kaybetme) Sahip Olma İsteği II (İstifçilik) Eli Sıkılık Bulaşma Korkusu Güven Algılanan Erişememe Riski Paylaşıma Yönelik Tutum Paylaşma Niyeti 0.16* 0.28** 0.40* 0.63* 0.37** 0.23** ** 0.92** * p < 0.05 ** p < 0.01

27 Yapısal Modeller Ödünç Verme 1 (Elbise) Ödünç Verme 2 (Elk. süp.) Ödünç Alma 1 (Elbise) Ödünç Alma 2 (Elk. süp.) R 2 – Paylaşım Niyeti R 2 – Paylaşıma Yönelik Tutum R 2 – Algılanan Erişememe Riski Kaybetme İstifçilik Eli sıkılık Bulaşma korkusu

28 Yapıların Ortalamaları YapıOrtalamaSSYapıOrtalamaSS Kaybetme korkusu Tutum (Ö.Verme Elbise) İstifçilik Niyet (Ö.verme Elbise) Eli sıkılık Tutum (Ö. Verme Elk.süp.) Materyalizm Niyet (Ö. Verme Elk.süp.) Erişememe riski Tutum (Ö. Alma Elbise) Güven Niyet Ö. Alma Elbise) Bulaşma korkusu Tutum (Ö. Alma Elek.süp.) Niyet (Ö. Alma Elek.süp.)

29 Sonuç Uyum iyiliği değerlerine göre öngörülen araştırma modelinin, genel olarak elde edilen veri ile iyi bir uyum içinde olduğu söylenebilir. Uyum iyiliği değerlerine göre öngörülen araştırma modelinin, genel olarak elde edilen veri ile iyi bir uyum içinde olduğu söylenebilir. Ancak modelde bazı değişkenler arasında öngörülen ilişkiler bulunamamıştır; Ancak modelde bazı değişkenler arasında öngörülen ilişkiler bulunamamıştır; Materyalizm  Eli sıkılık Materyalizm  Eli sıkılık Bulaşma korkusu  Paylaşıma yönelik tutum Bulaşma korkusu  Paylaşıma yönelik tutum Güven  Paylaşıma yönelik tutum (Ödünç Alma- Elek.Süp.) Güven  Paylaşıma yönelik tutum (Ödünç Alma- Elek.Süp.) Beklenenden farklı olarak; Beklenenden farklı olarak; Bulaşma korkusu  Algılanan Erişememe Riski  Paylaşıma Yönelik Tutum Bulaşma korkusu  Algılanan Erişememe Riski  Paylaşıma Yönelik Tutum

30 Sonuç Güven paylaşım üzerindeki en önemli engel olarak görülmesine karşın bu çalışmada algılanan erişememe riskinin daha belirleyici bir faktör olduğu görüşmüştür. Güven paylaşım üzerindeki en önemli engel olarak görülmesine karşın bu çalışmada algılanan erişememe riskinin daha belirleyici bir faktör olduğu görüşmüştür. Ödünç verme niyet ve tutumu, ödünç alma niyet ve tutumuna göre daha yüksek değerlere sahip. Ödünç verme niyet ve tutumu, ödünç alma niyet ve tutumuna göre daha yüksek değerlere sahip.

31 İleride… Modelin açıklayamadığı değişkenler için derinlemesine görüşmeler yapılması planlanmaktadır. Modelin açıklayamadığı değişkenler için derinlemesine görüşmeler yapılması planlanmaktadır. Sahip olma isteği ve eli sıkılık ölçeklerinin (Belk, 1985) yeniden değerlendirilmesi ve Türkçe’ye uyarlanmasına ihtiyaç vardır. Sahip olma isteği ve eli sıkılık ölçeklerinin (Belk, 1985) yeniden değerlendirilmesi ve Türkçe’ye uyarlanmasına ihtiyaç vardır. Deneysel tasarıma dayalı yeni çalışmalar paylaşım davranışının daha iyi anlaşılması açısından faydalı olabilir. Deneysel tasarıma dayalı yeni çalışmalar paylaşım davranışının daha iyi anlaşılması açısından faydalı olabilir.

32 Dinlediğiniz İçin Teşekkürler


"ORTAK TÜKETEMEMEK PAYLAŞMA DAVRANIŞINI ENGELLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Yrd.Doç.Dr.F.Zeynep Özata Yrd.Doç.Dr.İçlem Er Prof.Dr.Sevgi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları