Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Özgül Fobi Sosyal Anksiyete Bozukluğu. Özgül Fobiler Sosyal fobi ve agorafobi için tanımlanan durumlar dı ş ında kalan durumlar veya nesnelerden duyulan.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Özgül Fobi Sosyal Anksiyete Bozukluğu. Özgül Fobiler Sosyal fobi ve agorafobi için tanımlanan durumlar dı ş ında kalan durumlar veya nesnelerden duyulan."— Sunum transkripti:

1 Özgül Fobi Sosyal Anksiyete Bozukluğu

2 Özgül Fobiler Sosyal fobi ve agorafobi için tanımlanan durumlar dı ş ında kalan durumlar veya nesnelerden duyulan mantıksız/ a ş ırı korkudur. Fobik nesneyle hiç kar ş ıla ş madan veya zararlı oldu ğ unu ö ğ renmeden önce ba ş layabilir. Canlıların bazı durum ve nesnelerden korkmaya hazır olarak do ğ du ğ unu gösteren çalı ş malar vardır. Ya ş am boyu özgül fobi geli ş me sıklı ğ ı % 11

3 Özgül bir nesne veya durumla ilgili a ş ırı ve mantıksız korku vardır. Fobik uyaranla kar ş ıla ş ma hemen her zaman anksiyete do ğ urur. Ki ş i korkunun anlamsız ve a ş ırı oldu ğ unu bilir… Fobik durumlardan kaçınılır veya korkuyla katlanılır. Kaçınma, beklenti veya fobik durumdaki sıkıntı i ş lev kaybına veya büyük sıkıntıya yol açar.

4 Fobi terimi genellikle ki ş inin öznel bir sıkıntı ya da kaygıya ba ğ lı olarak sosyal ya da mesleki i ş levlerde bozulmalar ya ş adı ğ ını vurgular.

5 1. Kalp çarpıntısı, 2. Ürperme (tüylerin diken diken olması gibi), 3. Tansiyon de ğ i ş iklikleri (kan fobisinde tansiyon dü ş er), 4. Bayılacakmı ş gibi hissetme (gözlerde kararma hissi ile belirlidir), 5. Ate ş basması ve terleme (ço ğ unlukla so ğ uk terleme), 6. Korku hissi veya irkilme, 7. Bazen idrara çıkma iste ğ i, 8. Bazen bayılma 9. Nefes darlı ğ ı 10. Bulanık görme 11. A ğ ız kurulu ğ u görülebilir.

6 En yaygın görülenleri:  Hayvan fobileri  Yükseklik korkusu  Kan ve yaralanma korkusu  Gök gürültüsü ve fırtına korkusu  Karanlık korkusu  Uçak korkusu

7 Kadınlarda erkeklerden daha sık Tedaviye ba ş vurma oranları oldukça dü ş ük Kent merkezlerinde, köy ve kasabalardan daha sık Ba ş langıç ya ş ı ortalama 16.5 Korkuya ek olarak güçlü bir i ğ renme duygusu olabilir (özellikle hayvan ve kan yaralanma korkusunda.)

8 Hayvan fobileri daha sık kedi, köpek, böcek ve ku ş gibi sık kar ş ıla ş ılan hayvanlara kar ş ı geli ş irken yılan, yarasa ve di ğ er vah ş i hayvanlara kar ş ı da geli ş ebilir. Kültürden kültüre de ğ i ş iklik gösterebilir. Hayvan korkusu olanların yarısında bu hayvanla korkutucu bir deneyim öyküsü vardır. Klinikte genellikle komorbit bir bozukluk olarak saptanırlar

9 Psikodinamik Teori: Fobik, bilinçdı ş ı intrapsi ş ik çatı ş ma sahnesini özgün olarak ili ş kili oldu ğ u ki ş i ve durumlardan, bunlarla bilinç dı ş ı ça ğ rı ş ımsal, simgesel ba ğ lantı ta ş ıyan nesnelere veya durumlara yer de ğ i ş tirir.  Fobi nesnesiyle kar ş ıla ş ılırsa bilinçdı ş ı dü ş lem uyarılır, bilince çıkmakla tehdit eder ve anksiyete ya ş anır.  Simgele ş tirme, yer de ğ i ş tirme yansıtma düzenekleri kullanılır.

10 Küçük Hans olgusunda  Küçük Hans ödipal öfkesini bilinçdı ş ı olarak babasını simgeleyen atla yer de ğ i ş tirmi ş ve ona yansıtmı ş, sonra da daha önce sevdi ğ i hayvandan hem korktu ğ u hem de nefret etti ğ i anla ş ılmı ş tı.  Fobik nörozlar anksiyeteyi belirli nesne ve durumlarla sınırlamakta di ğ er anksiyete bozukluklarına göre ustala ş mı ş lardır denilebilir.

11 Terapi Bir çok aile ve hasta bu sorunu bir hastalık olarak görmemektedir. Bazen bu durumun kafaya takılmayacak bir ş ey, ki ş ilik özelli ğ i vb. bir durum oldu ğ u bilgisi verilebilmektedir. İ lk adım hastalıkla/bozuklukla ilgili bilgi verilmesi olmalıdır.

12 Hastalı ğ ın tedavisinin oldu ğ u, oldukça basit ve kolay uygulanan ve etkileri kalıcı olan bir tedavi oldu ğ u ifade edilerek tedavi motivasyonu sa ğ lanmalıdır. Hastanın ailesinden de terapi sürecinde yardım istenebilece ğ i söylenerek aile deste ğ i de alınmalıdır. Aile üyeleri önerilerin uygulanmasında hastaya yardımcı olarak ve onu gözlemleyerek terapi ba ş arısını arttırabilir.

13 Özgül fobilerin tedavisinde en etkili oldu ğ u kabul edilen yöntem davranı ş çı tedavilerdir. Ki ş i fobik durum veya nesneyle kar ş ıla ş tırılır. Kar ş ıla ş ma gerçek ortamda da olabilir imgelemde de yüzle ş tirilebilir. Uygulama sırasında olası sorunlara kar ş ı önlemler alınmalıdır. Örne ğ in kan fobisi olan bir hastanın alı ş tırma tedavisi yatar pozisyonda ba ş lamak gerekebilir (?)

14 Bireysel veya grup olarak uygulanabilir. Korktu ğ u durumun ayrıntılı bir analizi yapıldıktan sonra tedavi rasyoneli anlatılır. Tedavinin i ş e yararlı ğ ı konusunda durumla örtü ş ebilecek, hastanın kazanımlarına vurgu yapacak bir örnek verilebilir. İ yile ş meye yol açan ş ey o durumla yeterince uzun süre kar ş ı kar ş ıya kalmakla ili ş kilidir.

15 Tedaviye istekli ve tedavi uyumu iyi olan olgular birkaç seansta sonuç alabilirler. Korkuları ş iddetine göre sıralamak ve hastayı adım adım ilerletmek gerekir. Tedaviye hastanın tahammül edebilece ğ i bir anksiyete düzeyinden ba ş lamak gerekir. Ba ş langıçta kolay hedefler konulmalıdır.

16 Bili ş sel yöntemlerden yararlanmayı ihmal etmemek gerekir. Korkulan durumla ilgili risklerin abartılması yaygın biçimde görülür.. Tedavi sürecinde ölçme araçları kullanılır. Tedavinin ba ş langıcında ve devamındaki seanslarda zaman içindeki düzelmeler hastaya bir grafik yardımıyla gösterilerek katılım ve iste ğ in artı ş ı sa ğ lanabilir.

17 İ lk seans 1-2 saat olarak planlanabilir. Ana sorunun tanımlanması, tedaviye uygunlu ğ un de ğ erlendirilmesi, tedavi rasyonelinin anlatılması, hedeflerin belirlenmesi ve ki ş inin motivasyonun sa ğ lanması amaçlanır. Özgül fobilerin ço ğ u davranı ş çı tedavinin geleneksel seanslık süresinden daha kısa sürer. Belirti ayrıntılı olarak anlattırılmalıdır.

18 Belirti nerede ortaya çıkıyor ?  Ki ş i nesne veya durumla kar ş ıla ş tı ğ ında mı, dü ş ündü ğ ünde mi, her seferinde mi…Bu veriler bir liste haline getirilebilir. Havaalanına gitti ğ im andan itibaren tedirginli ğ im ba ş lıyor. Uça ğ ın içinde iyice artıyor, kalkı ş ve ini ş ler ayrı bir i ş kence. Arkada ş larla birlikte seyahat ediyorsam havaalanında daha rahat oluyorum. Uçtu ğ umu dü ş ünsem dahi bir daralma ya ş ıyorum.

19 Belirti ne zaman oluyor?  Belirtinin ortaya çıkıp çıkmayaca ğ ının tahmin edilip edilmedi ğ ini anlamaya yarar. Her uçu ş ta oluyor. Gece uçu ş ları daha kaygı verici. Belirtinin ş iddeti yanında biri olursa de ğ i ş iyor mu?  Bu ki ş ilerin kim oldu ğ unun tespiti tedavide i ş birli ğ i yapmayı da sa ğ layabilir.

20 Belirti sizce neden oluyor?  Temel sorun kaçınmaysa neden kaçındı ğ ı anla ş ılmaya çalı ş ılmalıdır. Gerçek neden mantıksız oldu ğ undan ki ş i yanıt vermekte güçlük çekebilir. Fobik duruma girerken olaca ğ ını dü ş ündü ğ ü ve onu en çok korkutan ş eyin bilinmesi tedaviyi planlarken yararlı olacaktır. Uça ğ ın dü ş me riski, bakımının yapılmamı ş olması, pilotun dikkatsizli ğ i, hava ş artları. Tabi ki en çok korkutan dü ş mek

21 Davranı ş Analizi Ki ş inin sorunun davranı ş sal analizi tedavi öncesinde yapılmalıdır. A  Sorunun öncesinde yer alan olaylar B  Davranı ş boyutu C  Sonuçlar

22 Davrançı analizin  Belirtiyi ba ş latan ve sürdüren etkenleri  Azaltan veya ço ğ altan etkenleri  Yeti yitiminin ne ölçüde oldu ğ unu  Ba ş vurunun neden ş imdi yapıldı ğ ını, içermesi gerekir.

23 Alkol ve sedatif ilaç kullanımı tedavi sırasında kesilmelidir. Hedeflerin açık ve net biçimde belirlenmi ş olması gerekir.  Uçak korkum geçsin, iyi bir hedef olmayabilir havaalanında rahat bir ş ekilde uçu ş u beklemek ve 2 saatlik uçu ş ları kaygısız bir ş ekilde tamamlamak gibi daha somut bir hale getirilmelidir.

24 Hedeflerin yarattı ğ ı sıkıntı ve zorluk derecesi puanlanmalıdır. Ki ş iyi en çok rahatsız eden 3-4 konudan fazla hedef seçilmemesi önerilir. Hedeflerin belirlenmesinde hasta katılımı sa ğ lanmalıdır. Terapist somutla ş tırmada devreye girmeli. İ lk seans bir sonraki seansa kadar yapılacak alı ş tırmaların verilmesiyle ba ş lar.

25 Alı ş tırmaları bir hafta sonra ula ş ılacak tedavi hedefi olarak görmek gerekir. Alı ş tırmalar da hedefler gibi somut, ölçülebilir eylemlerden olu ş malıdır. Hem hastanın hem terapistin alı ş tırmaları kaydetmesi uygun olur. Hastaya yapmak istemedi ğ i bir alı ş tırma zorla verilmemeli hazır oldu düzeyden ba ş lanmalıdır.

26 Tedavicinin rolü hastayla birlikte hedefleri belirlemek ve sonucu izleyip hastaya bildirmekten öteye pek gitmez. 2. ve sonraki seanslar ilk seansa göre daha kısa sürer. Hasta verilen alı ş tırmayı yeterince ve ba ş arıyla yapabilmi ş se bir sonraki adıma geçilir. Aksi halde aynı alı ş tırma tekrar verilebilir veya daha kolay bir alı ş tırma verilir. İ lk alı ş tırmalarda terapist de bulunabilir. İ zlemede haftalık seansların en iyi sonucu verdi ğ i anla ş ılmı ş tır.

27 Sosyal Anksiyete Bozukluğu Toplum içinde konu ş urken ya da herhangi bir eylem yaparken kızarma, terleme, kendini küçük dü ş ürecek yanlı ş bir ş ey yapma korkusu olarak tanımlanabilir. Genel yerlerde yemek yemekten, telefon konu ş ması yapmaktan, genel tuvaletleri kullanmaktan ya da ba ş kalarının yanında adlarını yazmaktan ya da imza atmaktan yo ğ un utanç duyar a ş a ğ ılanma duygusu hisseder ve korku ya ş arlar.

28 Ki ş iler ba ş kalarıyla etkile ş imde bulunmalarını gerektiren ya da bir eylemi ba ş kalarının yanında yerine getirmeleri gereken durumlardan korkarlar ve bunlardan olabildi ğ ince kaçınmaya çalı ş ırlar. Ba ş kalarının kendileriyle ilgili zayıf, kaçık ya da aptal gibi yargılarda bulunaca ğ ını dü ş ünürler. Ki ş i korkularının a ş ırı ve anlamsız oldu ğ unu bilir. Korku duyulan durumlardan genelde kaçılır.

29 Fiziksel, bili ş sel ve davranı ş belirtileri vardır. Ba ş kaları tarafından dolaylı olarak de ğ erlendireleceklerinde ço ğ u zaman korkarlar Bir grubun önünde, toplum önünde ya da üstleriyle konu ş urken anksiyete duydukları ya da konu ş maktan kaçındıkları için i ş lerinde yeterli ba ş arı gösteremeyebilirler. Olgular a ğ ırla ş tıkça; okuldan atılma, i ş siz kalma, i ş görü ş mesi yapamama gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

30 Otonomik belirtilerden en ön planda olanları; terleme, yüz kızarması ve a ğ ız kurulu ğ udur. Çarpıntı, titreme, kaslarda gerginlik, karında huzursuzluk, a ğ ız kurulu ğ u, ate ş basması, ba ş a ğ rısı sırasıyla en sık görülen belirtilerdir. Yaygın ve özgül tipi vardır. Her 2 tiptede hastaların % 90’ ından fazlasında ba ş kalarının önünde konu ş maktan korkma vardır.

31 Hastalar ço ğ u zaman toplumsal korkularının oldu ğ u bütün alanları, kendiliklerinden söylemediklerinden klinisyenin hastayla beraber toplumsal bir eylemin gerçekle ş ebilece ğ i durumların listesi üzerinden gitmesi yararlıdır.

32 Telefon görü ş mesi, yemek yeme, yetkili biriyle konu ş ma, dinleyici önünde konu ş ma, partiye gitme, izlenirken çalı ş ma, iyi tanımadı ğ ı biriyle konu ş ma, genel tuvaletleri kullanma, ilgi oda ğ ı olma, alınan bir malı iade etme, toplu ula ş ım araçlarında inece ğ ini söyleme, birini tavlamaya çalı ş ma, ısrarcı bir satıcıya kar ş ı koyma ş eklinde liste olu ş turulabilir.

33 Ba ş langıç ya ş ı 15 Belirgin zorlanma, intihar dü ş üncesinde artma, maddi sorunlar, i ş ve okul performansında azalma, sosyal destek sisteminde bozulma, psikotrop tedavinin daha fazla kullanılmasına neden olabilir. Ya ş am kalitesi dü ş er. Madde kötüye kullanımı ve ba ğ ımlılı ğ ı riski artar. Tahmini ya ş am boyu sıklı ğ ı % 2-3 İ kincil depresyon sık görülür.

34 Psikodinamik Teori açısından: Simgele ş tirme, yer de ğ i ş tirme yansıtma düzeneklerinde; simge otorite veya yabancılar olup bu nesnelerle kar ş ıla ş ıldı ğ ında bilinç dı ş ı cezalandırılma, kastrasyon korkuları bu nesnelere yansıtılır. Ayrıca bilinç dı ş ı saldırgan dürtüler de bu nesnelere yansıtılır.

35 Te ş hircili ğ e kar ş ı utanma kar ş ıt tepki olarak ortaya çıkar. Küçük ve güçsüz olan çocuk büyük ve güçlü olan ödipal rakibine kar ş ı; yok olmamak, kastre edilmemek için boyun e ğ mek zorunda kalmı ş, a ş a ğ ılanmı ş, küçük dü ş ürülmü ş ve utandırılmı ş tır. Bilinç dı ş ı dü ş lemleri sebebiyle her an cezalandırılabilir. Canlanan sahne tam da budur.

36 Psikoterapisi (BDT) Bili ş sel yeniden yapılandırma ve alı ş tırma tedavinin temelini olu ş turur. Anksiyetenin fiziksel belirtilerini azaltmak için gev ş eme e ğ itimi verilir. De ğ erlendirmede kaçınma ve güvenlik davranı ş larının bulunması, sosyal ve mesleki hayatta yarattı ğ ı zararların tespiti yapılır. Belirtilerin ardından sosyal fobinin bili ş sel modeli hastanın belirtileri üzerinden anlatılır.

37 Sosyal anksiyete ya ş adı ğ ınız durum veya ortama girmeden önce, ortama girdi ğ inizde veya etraftan görülmesinden rahatsız oldu ğ unuz belirtileri hissetti ğ inizde aklınızdan neler geçiyordu? Rezil oldum, küçük dü ş tüm, herkesin aptal oldu ğ umu dü ş ündü ğ ü hissine kapıldım, kaçıp gitmeyi dü ş ündüm,  Otomatik dü ş ünceler ortaya çıkmı ş olur. E ğ er bu dü ş ünceler ortaya çıkartılamıyorsa en berbat senaryo tekni ğ ine ba ş vurulabilir, seansa ba ş kaları ça ğ ırılarak seans içinde uyarılması sa ğ lanabilir.

38 Sizi en çok rahatsız eden belirti neydi? Yüzümün kızarması, ellerimin titremesi Ba ş ka hangi belirtileri fark ettiniz? Terleme, çarpıntı, a ğ ız kurulu ğ u E ğ er bu belirtileri insanlar fark ederse ne olur? Korktu ğ unuz olayın gerçekle ş ti ğ ini dü ş ündü ğ ünüzde bunu önlemek için herhangi bir ş ey yaptınız mı?  Bu soruyla güvenlik sa ğ layıcı davranı ş lar saptanmı ş olur.

39 Sosyal fobinin bili ş sel modelinin en önemli bile ş eni ki ş inin, toplumsal bir etkinlik sırasında kendisini ve performansını de ğ erlendirirken içsel verileri kullanması ve bunun da olumsuz olması nedeniyle anksiyete duymasıdır. Hastaya özel bili ş sel model olu ş turulurken hastanın kendisini sosyal bir nesne olarak i ş leme sürecinin tanımlanması gerekir.

40 Bili ş sel yeniden yapılandırma:  Otomatik dü ş ünceler saptanmalıdır.  Sonrasında otomatik dü ş üncelerle ilgili dü ş ünce hataları (felaketle ş tirme, zihin okuma, büyütme…) kavramı hastaya ö ğ retilir.  Ardından hastanın otomatik dü ş üncelerindeki hataları bulması istenir.  Bu a ş amadan sonra gerçe ğ e uymayan dü ş üncelerin gerçekli ğ e daha uygun alternatiflerinin seans içinde bulunmaya çalı ş ılmasına geçilir.

41 Söyleyecek bir ş ey bulamayaca ğ ımdan kesinlikle emin miyim? Sıkıntılı oldu ğ umun görülece ğ inden emin miyim? Hangi kanıtlar var? Tersine hangi kanıtlar var? En kötü ne olabilir? Bu ne kadar kötü? Bununla nasıl ba ş edebilirim? …dı ş ında ba ş ka bir açıklaması olamaz mı? Heyecanlanmak zavallı olmak anlamına mı gelir? Konu ş mamda takılma olması aptal oldu ğ um anlamına mı gelir?

42 Hasta somut deneysel olarak dı ş arıdan gözlenebilecek bazı belirtilerin nesnel olarak dı ş ardan farkedilen ölçünün üzerinde algılar.  Dı ş arıda yemek yerken ellerindeki titremeyi oldu ğ undan çok daha fazla algılar. Yo ğ un zanneti ğ i belirtilerinin di ğ er insanlar tarafından fark edildikten sonra olumsuz yorumlandı ğ ını dü ş ünür.  Benim aptal oldu ğ umu dü ş ünüp küçük görüp dı ş layacaklar.

43 Bu iki düzeydeki bilgi i ş leme sorunun çözümünde(özellikle birincisinde) görsel ve i ş itsel geribildirim (video kaydının hastaya izlettirilmesi ve yorumlama) oldukça faydalı bir teknik olabilir. 5 dakikalık bir sosyal fobi epizodunun izlettirilmesi yeterli olacaktır. Hastaya kayıt izlettirilmeden ve kaydı izlettirdikten sonra; 2 farklı puanlama yapması istenir. (0-10 arası) Bu yolla birey kendisini izleme ş ansı bulur ve kendisiyle ilgili zihninde olu ş an imgenin ya da kendisinin nasıl göründü ğ üne ili ş kin iç tasarımının geçerlili ğ inin olmadı ğ ını görebilir.

44 Davranı ş çı tedavide ise hastanın kaçındı ğ ı durumların listesi çıkartılıp bunlardan orta düzeyde sıkıntı verenlerden ba ş lanarak bir program dahilinde sırayla üzerine gidilmesi ve daha sonra davranı ş alı ş tırmalarından sonra bunun üzerinde çalı ş ılması en sık kullanılan tekniktir. Bireyin di ğ er insanların ne kadar ele ş tirel ve olumsuz oldu ğ unu nesnel bir biçimde anlaması için alı ş tırmalar planlanır.

45 Bir ma ğ azaya gidip kıyafetleri deneyip almamak. Kredi kartı ş ifresini kodlarken elini özellikle titretmek, ş ifreyi yanlı ş girmek. Dolmu ş ta bir durak önce inece ğ ini söyleyip sonra araç yava ş larken bir sonraki durakta inece ğ ini söylemek… Bu gibi alı ş tırmalar planlanır öncesinde hastanın beklenti anksiyetesi üzerinde çalı ş ılıp, en kötü sonuç imgelenip ardından ortaya çıkan anksiyete üzerinde çalı ş ılır.

46 SAB’ da tedavinin tamamlanma a ş amasında üzerinde durulması gereken bir di ğ er çalı ş ma alanı ise arka planda olan i ş levsiz inançların saptanıp düzeltilmesi gerekir. Bu i ş levsiz inançlar otomatik dü ş ünceleri do ğ urur ve rahatsız edici etkiye yol açar. Konu ş mam kusursuz bir biçimde akıcı olmalı, daima zeki ve parlak görünmeliyim… İş levsiz inaçların düzeltilmesi nüksün önlenmesinde etkili bulunmu ş tur.


"Özgül Fobi Sosyal Anksiyete Bozukluğu. Özgül Fobiler Sosyal fobi ve agorafobi için tanımlanan durumlar dı ş ında kalan durumlar veya nesnelerden duyulan." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları