Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

4. Hafta: Zihin Engelliler Giriş Tanım Sınıflandırma Nedenler Eğitim Yaklaşımları Türkiye'de Zihin Engelli Çocukların Eğitimleri.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "4. Hafta: Zihin Engelliler Giriş Tanım Sınıflandırma Nedenler Eğitim Yaklaşımları Türkiye'de Zihin Engelli Çocukların Eğitimleri."— Sunum transkripti:

1 4. Hafta: Zihin Engelliler Giriş Tanım Sınıflandırma Nedenler Eğitim Yaklaşımları Türkiye'de Zihin Engelli Çocukların Eğitimleri

2  Giriş  Tanım Çoğumuzun zihin engellilik durumu hakkında az çok bir bilgisi vardır. Ancak bu bilgimiz eksik olduğu kadar bir çok yanlışı da içermektedir. Bazı çocuklar ve gençler akademik, sosyal ve özbakım becerilerinde yaşıtlarından ciddi bir biçimde geri kalırlar. Bunlar çevrelerindeki insanlar tarafından kolaylıkla farkına varılırlar. Zihin engellilerin büyük bir bölümünü yaşıtlarından hafif derecede gerilik gösteren çocuk ve gençler oluşturmaktadır. Bunlar kolaylıkla farkına varılamazlar.

3 Yapılan zihin engellilik tanımları içerisinde en yaygın olarak benimsenen ve kullanılan tanım, AAMR olarak bilinen komitenin 1992 yılında "geri zekalılık" terimini kullanarak yaptığı tanımdır. Geri zekalılık halihazırdaki işlevlerde önemli sınırlılıkları göstermektedir. Bu, zihinsel işlevlerde önemli derecede normal altı, bunun yanı sıra zihinsel işlevlerle ilişkili uyumsal beceri alanlarından (İletişim, özbakım, ev yaşamı, sosyal beceriler, toplumsal yararlılık, kendini yönetme, sağlık ve güvenlik, işlevsel akademik beceriler, boş zaman ve iş) iki ya da daha fazlasında sınırlılıklar gösterme durumudur. Geri zekalılık 18 yaşından önce ortaya çıkmaktadır.

4 Zihin engellilik halihazırdaki i ş levlerde önemli sınırlılıkları göstermektedir... Zihin engellilik belli ba ş lı günlük ya ş am becerilerini ö ğ renme ve yerine getirmede ciddi güçlükler olarak tanımlanmaktadır. * Zihinsel i ş levlerde önemli derecede normal altı... Güvenirli ğ i ve geçerli ğ i yüksek zeka testlerinde alınan puanın (-2) standart sapmanın altında olmasıdır. Bunun kar ş ılı ğ ı ZB puanı olarak kabul edilmektedir

5 Bunun yanı sıra... Zihinsel i ş levler tek ba ş ına zihin engellilik durumunun tanımlanması için yeterli de ğ ildir. Aynı zamanda uyumsal becerilerde de sınırlılıkların olması gerekir. Zihinsel i ş levlerle ili ş kili sınırlılıklar... Uyumsal becerilerdeki sınırlılıklar zihinsel i ş levlerdeki sınırlılıklarla ili ş kilidir. Uyumsal beceri alanlarından (sıralanan) iki ya da fazlasında sınırlılık gösterme... Sınırlılıktan söz edebilmek için tanımda sıralanan on beceri alanından en az ikisinde sınırlılı ğ ın bulunması gerekmektedir. İ leti ş im, özbakım, ev ya ş amı, sosyal beceriler, toplumsal yararlılık, kendini yaratma, sa ğ lık ve güvenlik, i ş levsel akademik beceriler, boz zaman ve i ş... Bu beceri alanları ba ş arılı bir ya ş am sürdürmenin temelinde yer almaktadır. Zihin engellilerin özel e ğ itim gereksinimlerinin önemli bir bölümü bu becerilerle yakından ili ş kilidir.

6 Zihin engellilik 18 ya ş ından önce ortaya çıkmaktadır Ya ş dolayları ço ğ u toplumlarda bireylerin yeti ş kinlik rollerini yerine getirmelerinin beklendi ğ i bir ya ş tır.  Zihin engelli çocukların tanılanmalarında ve özel e ğ itim hizmetlerinin sunulmasında bu varsayımların göz önünde bulundurulması gerekir. Varsayım 1: Geçerli bir tanılamada kültürel ve dil farklılıkları oldu ğ u kadar ileti ş im ve davranı ş özelliklerindeki farklılıklar da göz önünde bulundurulur. Varsayım 2: Uyumsal becerilerde sınırlılıklar bireyin ya ş ıtlarının bulundukları tipik çevre ko ş ullarında geçerlidir ve bireyin bireysel destek gereksinimlerine ba ğ lı olarak ortaya çıkar. Varsayım 3: Bazı uyumsal becerilerde görülen sınırlılıklar tüm becerilerde ve ki ş isel yeterliklerde de sınırlılı ğ ın olaca ğ ı anlamına gelmez. Birey di ğ er uyumsal becerilerde ve ki ş isel yeterliklerde güçlü olabilir. Varsayım 4: Genellikle, belirli süre uygulanan uygun özel e ğ itim hizmetleri sonucunda zihin engelli bireyin ya ş am i ş levlerinde ilerlemeler görülür.

7 Ş ekil 2: Zihin Engellilik Tanımının Genel Yapısı

8 Zihin engellilik yeterlikler ile çevrenin istekleri arasındaki etkile ş imin bir sonucu olarak ortaya çıkan bir tür yetersizlik (i ş levlerde sınırlılık) durumunu göstermektedir yılında yayınlanan E ğ itilebilir Çocuklar İ lkokul Programında zihin engelli çocuklar "geri zekalı" adı altında ş öyle tanımlanmaktadır: Do ğ umdan önce, do ğ um esnasında ve sonraki geli ş im sürecinde olu ş an çe ş itli nedenlerle zihin, sosyal, olgunluk, psikodevimsel geli ş im ve fonksiyonlarda sürekli yava ş lama, duraklama ve gerileme sonucu olarak ya ş ıtlarına göre 1/4 ve daha yüksek oranda gerilik ve yetersizli ğ i nedeniyle normal e ğ itim programından yararlanamayan. Programda yer alan bu tanım ile açıklanan tanım arasındaki benzerlik ve farklılıklar nelerdir?

9  Sınıflandırma Yapılan yeni zihin engellilik tanımının en önemli özelli ğ i, i ş levsel olmasıdır ZB puanına bakarak çocu ğ un gereksinim duydu ğ u yardımın profilini çıkarmak mümkün olamamaktadır. Boyut I : Zihinsel İş levler ve Uyumsal Beceriler Boyut II : Psikolojik / Duygusal Özellikler (örne ğ in davranı ş problemleri) Boyut III : Bedensel / Sa ğ lık / Nedensel Özellikler Boyut IV : Çevresel Özellikler Seyrek Her zaman yardıma gereksinim yoktur Sınırlı Uzunca bir süre yardıma gereksinim vardır. Yo ğ un En azından belirli ortamlarda (i ş ya da okul) sürekli (örne ğ in her gün) yardıma gereksinim vardır. Yaygın Sürekli ve yüksek yo ğ unlukta yardıma gereksinim vardır.

10 Sonuç olarak günümüzde, zihin engelli çocukların a ğ ırlık derecelerine göre; hafif, orta, a ğ ır ya da buna paralel olarak e ğ itilebilir, ö ğ retilebilir, a ğ ır ş eklinde sınıflandırılması yakla ş ımından vazgeçilmi ş görülmektedir. Bu geli ş meler Türkiye'de yürürlükte olan yönetmelik ve programlara henüz yansıyabilmi ş de ğ ildir. Halen yürürlükte olan Milli E ğ itim Bakanlı ğ ına Ba ğ lı Özel Okullar Yönetmeli ğ inin 6. maddesinde zihin engelli çocuklar E ğ itilebilir, Ö ğ retilebilir ve Klinik Bakıma Muhtaç olarak Sınıflandırılmaktadır.

11  Nedenler Bugün zihin engellili ğ in bilebildi ğ imiz 250'den fazla nedeni vardır. Ancak ço ğ u zihin engellilik durumunda kesin neden ya da nedenler bilinmemektedir. A.B.D. Yapılan bir çalı ş maya göre hafif derecede zihin engellilerin yarısında, a ğ ır derecede zihin engellilerin % 30'unda neden bilinmemektedir.  Organik Nedenler Organik nedenler biyolojik ve tıbbi nedenleri kapsamaktadır.  Çevresel Nedenler Zihin engellilerin % 80-85'ini hafif derecede geri olanlar olu ş turmaktadır. Bunların ço ğ unlu ğ unda herhangi bir organik nedene rastlanamamaktadır. Bu gibi durumlarda neden olarak psikososyal dezavantaj gösterilmektedir. Psikososyal dezavantaj genellikle erken çocukluk döneminde ya ş anılan yoksul sosyal ve kültürel çevreyi tanımlamaktadır. Bu konuda kesin kanıtlar olmamakla birlikte günümüzde hafif derecede zihin engellilik durumunda psikososyal dezavantajların önemli rol oynadı ğ ına inanılmaktadır.

12  E ğ itim Yakla ş ımları E ğ itim Programlarının Amaçları Zihin engelli çocukların ne ö ğ renmeye gereksinimleri var? Bu çocuklara ne ö ğ retece ğ iz sorusuna yanıt olarak "i ş levsel akademik beceriler" ve "ba ğ ımsız ya ş ama becerileri" diyoruz.  İş levsel Akademik Beceriler Burada i ş levsellikten amaçlanan, ö ğ retilecek bilgi ve becerilerin günlük ya ş amda, evde, toplumda ve çevrede kullanılabilir, i ş e yarar olmasıdır.

13 Bu ö ğ retilecek i ş levsel akademik beceriler ş u soruların yanıtlarını olu ş turur.. a. Programın içeri ğ i evde, okulda ya da toplumda mümkün oldu ğ unca ba ğ ımsız i ş levlerde bulunmak için gerekli olan bilgi ve beceriler üzerinde yo ğ unla ş makta mıdır? b. İ çerik gelecekteki gereksinimleri kar ş ılayacak nitelikte midir? c. Çocu ğ un ailesi içeri ğ in hem halihazırdaki hem de gelecekteki gereksinimler için önemli oldu ğ unu dü ş ünmekte midir? d. Çocuk içeri ğ in hem halihazırdaki hem de gelecekteki gereksinimler için önemli oldu ğ unu dü ş ünmekte midir? e. İ çerik çocu ğ un takvim ya ş ına ve halihazırdaki zihinsel, akademik ya da davranı ş sal performans (ba ş arı) düzeyine uygun mudur? f. Çocu ğ un kavram ve becerileri ö ğ renmemesinin sonuçları neler olur?

14 Ba ğ ımsız Ya ş ama Becerileri Dever toplumsal ya ş ayı ş becerileri adı altında 300 ö ğ retimsel amaç belirlenmi ş tir. Bunlar be ş ba ş lık altında gruplandırılmı ş tır. - Ki ş isel bakım ve geli ş im - Ev ve toplum ya ş amı - İş / meslek - Bo ş zamanları de ğ erlendirme - Seyahat

15 Ö ğ retim Yöntemleri Zihin engelli çocukların e ğ itimlerinde daha etkili ö ğ retim yöntemleri arayı ş ları günümüzde de sürmektedir. Bu arayı ş lar içerisinde davranı ş çı yakla ş ım ya da uygulamalı davranı ş analizi yöntemleri ba ş arılı sonuçlar vermektedir. Uygulamalı davranı ş analizi ; kısaca, arzu edilen ö ğ renmelerin sa ğ lanması için çevredeki olayların sistemli bir biçimde düzenlenmesi olarak tanımlanabilir. Yöntemin temelini altı temel süreç 1.Yeni beceri ya da ö ğ retilecek davranı ş ın açık bir biçimde tanımının ve görev analizinin yapılması. 2. Ö ğ rencinin beceriye ili ş kin performansının do ğ rudan ve sıklıkla ölçülmesi. 3. Ö ğ retimde ö ğ rencinin aktif katılımının sa ğ lanması. 4. Ö ğ renci performansına hemen ve sistematik geri bildirim sa ğ lanması. 5. Uyaran kontrolü yoluyla do ğ ru ö ğ renci tepkilerinin ö ğ retim amaçlı ipuçlarından ya da yardımlardan do ğ al ortamlardaki uyaranlara transfer edilmesi. 6.Yeni ö ğ renilmi ş becerilerin farklı ortamlarda genellenmesi ve sürdürülmesi yollarının geli ş tirilmesi.

16  Görev Analizi Çocu ğ a ö ğ retilecek karma ş ık ya da bir çok basamaktan olu ş an davranı ş ya da becerileri ufak, ö ğ retilmesi kolay alt görevlere bölmektir.  Do ğ rudan ve Sıklıkla Ölçümler  Çocu ğ un Aktif Katılımı  Sistematik Geri Bildirim  Uyaran Kontrolü Yapılacak yardım ya da verilecek ipucu " ş öyle yap", "böyle yap", " ş uraya dikkat et", "evet" gibi sözel nitelikte olabilir. Çocu ğ a nasıl yapaca ğ ı gösterilir ya da model olunabilir. Yapılacak yardım bedensel de olabilir, çocu ğ a dokunularak, elleri ya da vücudu yönlendirilir. Her zaman az yardım çok yardıma ye ğ lenmelidir.  Genelleme ve Sürdürme Burada genelleme ve sürdürmeden amaçlanan ö ğ rencinin ö ğ rendi ğ i bir beceriyi farklı ortamlarda uygulayabilmesi ve ö ğ renmenin kalıcı olmasıdır.

17  Türkiye'de Zihin Engelli Çocukların E ğ itimleri Türkiye'de zihin engelli çocukların tanılanmaları ve uygun özel e ğ itim ortamlarına yerle ş tirilmelerinden illerde bulunan rehberlik ve ara ş tırma merkezleri (RAM) sorumludur. Gerilik durumları orta ve a ğ ır derecede olan zihin engelli çocuklar ço ğ u kez okul öncesinde farkına varılırlar. Çünkü ya ş ıtları ile aralarında gözle görülebilecek ciddi farklılıklar vardır. Son yıllarda ikinci ünitede açıklanan kayna ş tırma ilkesi uyarınca bu çocukların e ğ itim gereksinimlerinin onları ya ş ıtlarından ayırmadan, normal sınıflarda kar ş ılanmasına özen gösterilmektedir. Ancak gerekli destek hizmetlerinin sa ğ lanmasında ciddi problemler vardır.

18 Özet Zihin engellilik durumu, en kısa anlatımla, hali hazırdaki i ş levlerde önemli sınırlılıklar gösterme olarak tanımlanmaktadır. Zihin engelliler, farklı boyutlarda duydukları yardımın yo ğ unluk derecesine göre sınıflandırılmaktadırlar. Zihin engellili ğ in bilinen 250'den fazla nedeni vardır. Ancak bu nedenlerle zihin engellilik durumu arasında birebir bir ili ş ki yoktur. Zihin engelli çocukların e ğ itimlerinin temel amacı, onların ba ğ ımsız ya ş ama becerilerini daha da geli ş tirmektir. Zihin engelli çocukların e ğ itimlerinde uygulamalı davranı ş analizi yöntemi yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye'de zihin engelli çocukların ancak ufak bir bölümüne özel e ğ itim hizmetleri sunulabilmektedir. Te ş ekkürler, tekrar ediniz...


"4. Hafta: Zihin Engelliler Giriş Tanım Sınıflandırma Nedenler Eğitim Yaklaşımları Türkiye'de Zihin Engelli Çocukların Eğitimleri." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları