Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

EKO 205 Mikroiktisat I Konu: Talep. İşlenecek Konular Bireysel Talep Gelir ve İkame Etkileri Piyasa Talebi Tüketici Artığı Ağ (network) Dışsallıkları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "EKO 205 Mikroiktisat I Konu: Talep. İşlenecek Konular Bireysel Talep Gelir ve İkame Etkileri Piyasa Talebi Tüketici Artığı Ağ (network) Dışsallıkları."— Sunum transkripti:

1 EKO 205 Mikroiktisat I Konu: Talep

2 İşlenecek Konular Bireysel Talep Gelir ve İkame Etkileri Piyasa Talebi Tüketici Artığı Ağ (network) Dışsallıkları

3 Bireysel Talep Fiyat Değişimleri Yiyecek fiyatındaki değişimlerin etkileri farksızlık eğrileri ve bütçe doğruları kullanılarak gösterilebilir. Yiyecek malının fiyatı düştüğü zaman bütçe doğrusunun dışa doğru döndüğünü hatırlayınız. (yada tersi)

4 Fiyat Değişiminin Etkisi Yiyecek/(ay) Giyecek/(ay) U2U2 U3U3 A B D U1U Üç ayrı farksızlık eğrisi Bütçe doğrusuna teğet durumda. I = $20 P C = $2 P F = $2, $1, $.50 Olduğunu varsayalım 10 40

5 Fiyat-Tüketim Eğrisi Fiyat Değişiminin Etkisi Yiyecek/ay Giyecek/ay U2U2 U3U3 A B D U1U

6 Fiyat Değişiminin Etkisi Talep Eğrisi Bireysel Talep tüketicinin satın aldığı mal miktarı ile fiyatı arasındaki ilişkiyi verir. Yiyecek/ay Yiyecek Malının Fiyatı, YTL H E G

7 Bireysel Talep Talep Eğrilerinin İki Önemli Özelliği 1)Talep eğrisi boyunca hareket ettikçe elde edilebilecek fayda düzeyi de değişmektedir Bireysel Talep Eğrisi

8 Bireysel Talep Talep Eğrilerinin 2 Önemli Özelliği 2)Talep eğrisinin üzerindeki bütün noktalarda, tüketici yiyecek ve giyecek arasındaki fiyat oranları ile MRS’yi eşitleyerek faydasını maksimize etmektedir. Bireysel Talep Eğrisi

9 Fiyat Değişiminin Etkileri Yiyecek (KG/ay) Fiyat (Yiyecek) YTL H E G Demand Curve E: P f /P c = 2/2 = 1 = MRS G: P f /P c = 1/2 =.5 = MRS H:P f /P c =.5/2 =.25 = MRS Fiyat düştüğünde: P f /P c ile MRS’de düşer

10 Bireysel Talep Gelir Değişmeleri Gelirde meydana gelecek değişimlerin etkileri de farksızlık eğrileri ve bütçe doğruları kullanılarak gösterilebilir.

11 Gelir Değişmelerinin Etkileri Yiyecek Birim/ay Giyecek (birim/ay) Fiyatlar sabitken Gelirin artması Tüketici tercihlerini değiştirir Gelir-Tüketim Eğrisi 3 4 A U1U B U2U2 D 7 16 U3U3 P f = 1YTL; P c = 2 YTL I = 10, 20, 30 YTL olsun

12 Gelir Değişmelerinin Etkileri Yiyecek (birim/ay) Yiyecek Malı Fiyatı YTL Gelir 10 YTL’den 20’ye ve 30’a yükseldikçe (fiyatlar sabit), tüketicinin talep eğrisini sağa doğru kaydırır D1D1 E 10 D2D2 G 16 D3D3 H

13 Bireysel Talep Gelir Değişmeleri Gelir tüketim eğrisi her gelir düzeyi için tüketicinin faydasını en üst düzeye çıkaran yiyecek ve giyecek mal bileşimlerini verir.

14 Bireysel Talep Gelir Değişmeleri Gelirdeki bir artış bütçe doğrusunu sağa paralel olarak kaydırır, gelir tüketim eğrisi boyunca tüketim artar. Aynı zamanda, gelirdeki artış talep eğrisini sağa kaydırır.

15 Bireysel Talep Gelir Değişmeleri Gelir tüketim eğrisi pozitif eğimli olduğu zaman:  Talep edilen miktar, gelir arttıkça yükselir.  Talebin gelir esnekliği pozitiftir.  Söz konusu mal Normal bir maldır. Normal ve Düşük Mallar

16 Bireysel Talep Gelir Değişmeleri Gelir Tüketim eğrisi negatif eğimli ise:  Talep edilen miktar, gelir arttıkça düşer.  Talebin gelir esnekliği negatiftir.  Söz konusu mal Düşük maldır. Normal ve Düşük Mallar

17 Düşük Mal Hamburger (tane/ay) Kebap (tane/ay) U3U3 C Gelir Tüketim eğrisi …fakat hamburger gelir-tüketim eğrisi, B ve C arasında tersine bükülünce düşük mal özelliği gösterir A U1U1 B U2U2 Et ve hamburger, A ve B noktaları arasında normal mal özelliği taşır...

18 Bireysel Talep Engel Eğrileri Engel eğrileri gelir ile tüketilen malın miktarları arasındaki ilişkiyi betimler. Normal malların, Engel eğrisi pozitif eğimlidir. Düşük malların Engel eğrisi negatif eğimli olur.

19 Engel Eğrileri Yiyecek (birim/ay) Gelir (YTL/ay) Engel eğrisi normal mallar

20 Engel Eğrileri Engel eğrileri düşük mallar için geriye büküktür. Düşük Normal Yiyecek (birim/ay) Gelir (YTL/ay)

21 Tüketici Harcamaları Eğlenme-Din Konut edinme Kira Sağlık Gıda Giyim Harcamalar10,00010,000-20,000-30,000-40,000-50,000-70,000- ($) :altı19,00029,00039,00049,00069,000ve üstü Gelir Grubu (1997 $)

22 Bireysel Talep 1) İki mal ikame mallarsa, birinin fiyatındaki artış (azalış) diğer maldan talep edilen miktarı arttırır (azaltır).  Örneğin: sinema bileti ve video kaseti kiralama İkame ve Tamamlayıcı Mallar

23 Bireysel Talep 2) İki mal tamamlayıcı mallar ise, birinin fiyatındaki artış (azalış) diğer maldan talep edilen miktarı azaltır (arttırır).  Ör. Çay-şeker İkame ve Tamamlayıcılık

24 Bireysel Talep 3) Bir malın fiyatı değiştiğinde diğer maldan talep edilen miktarlar değişmiyorsa bu iki mal bağımsızdır. İkame ve Tamamlayıcılık

25 Bireysel Talep İkame ve Tamamlayıcı Mallar Fiyat tüketim eğrisi negatif eğimli ise iki mal ikame mallardır. Fiyat tüketim eğrisi pozitif eğimli ise söz konusu mallar tamamlayıcıdır.

26 Gelir ve İkame Etkileri Bir malın fiyatı düştüğü zaman iki etki ortaya çıkar: Gelir ve ikame etkileri İkame Etkisi  Tüketici, göreli olarak daha ucuz hale gelen maldan tüketici daha fazla ve göreli olarak pahalı hale gelen maldan daha az satın alma eğilimine girer.

27 Gelir ve İkame Etkileri Bir malın fiyatı düştüğü zaman iki etki ortaya çıkar: Gelir ve ikame etkileri Gelir Etkisi  Bir malın fiyatında düşme olduğu zaman tüketicinin satın alma gücünde reel bir artış ortaya çıkar.

28 Gelir ve İkame Etkileri İkame Etkisi İkame etkisi bir malın fiyatındaki düşme sonucu, tüketicinin aynı maldan daha fazla satın almasıdır (fayda sabit) Bir malın fiyatı düştüğü zaman ikame etkisi her zaman bu maldan talep edilen miktarı arttıracak yönde hareket eder.

29 Gelir ve İkame Etkileri Gelir Etkisi Gelir etkisi tüketicinin satın alma gücündeki artışa bağlı olarak maldan talep edilen miktarın artması (malın fiyatı sabit iken). Bireyin geliri arttığında, talep edilen miktar artabilir veya azalabilir. Düşük mallarda dahi gelir etkisi nadiren, ikame etkisini ortadan kaldıracak kadar büyük olur.

30 Gelir ve İkame Etkileri: Normal Mal Yiyecek (birim/ay) O Giyecek (birim/ay) R F1F1 S C1C1 A U1U1 Gelir etkisi, EF 2, (D’den B’ye) nisbi fiyatları sabit tutmakta fakat satın satın alma gücünü arttırmakta Gelir Etkisi C2C2 F2F2 T U2U2 B Yiyecek fiyatı düştüğünde, tüketim F 1 den F 2 ye yükselir Tüketici dengesi A’dan B’ye yükselir. E Toplam Etki İkame Etkisi D İkame etkisi, F 1den E’ye ( A dan D’ye), Göreli fiyatları değiştirmekte fakat reel geliri (tatmin düzeyi) sabit tutar.

31 Yiyecek (birim/ay) O R Giyecek (birim/ay) F1F1 SF2F2 T A U1U1 E İkame Etkisi D Toplam Etki Burada yiyecek düşük mal Özelliği taşımaktadır, gelir etkisi negatiftir. Bununla birlikte ikame etkisi, gelir etkisinden büyüktür B Gelir Etkisi U2U2 Gelir ve İkame Etkileri: Düşük Mal

32 Gelir ve İkame Etkileri Özel Durum--Giffen Malları Teorik olarak gelir etkisi, talep eğrisinin pozitif eğimli olmasına neden olacak kadar büyük olabilir. Bu durum nadiren ortaya çıkar ve düşük bir pratik öneme sahiptir.

33 Piyasa Talep Eğrisi FiyatBay ABay BBay CPiyasa (YTL)(birim)(birim)(birim)(birim)

34 Yatay Toplama ile Piyasa Talep Eğrisine Ulaşma miktar Fiyat DBDB DCDC Piyasa Talebi DADA Bireysel talep eğrilerinin Yatay toplamından piyasa Talep eğrisine ulaşılır.

35 Piyasa Talebi İki Önemli Nokta 1)Piyasa talep eğrisi, piyasaya daha çok kişi girdikçe sağa doğru kayar. 2) Çok tüketicinin talebini etkileyen unsurlar piyasa talebini de etkiler.

36 Piyasa Talebi Talep Esnekliği Talebin fiyat esnekliği, fiyat yüzde bir değiştiğinde talep edilen miktarda meydana gelen yüzde değişmeyi ölçer.

37 Fiyat Esnekliği ve Harcamalar TalepFiyat Artarsa,Fiyat Düşerse, Harcamalar:Harcamalar: İn-elastik (E p <1)artarAzalır Birim-Esnek (E p = 1) DeğişmezDeğişmez Esnek (E p >1) AzalırArtar

38 Piyasa Talebi Talebin Nokta Esnekliği Nokta esnekliği talep eğrisi üzerinde bir noktadaki esnekliği ölçer. Şu formülle hesaplanır:

39 Piyasa Talebi Nokta Esnekliğini Kullanmanın Sakıncaları Talep eğrisinin üzerindeki tek bir noktanın değil de, talep eğrisinin bir bölümünün esnekliği önemli olabilir. Baz yılı için kullanılan fiyat ve miktarlar hesaplanan fiyat esnekliğinin farklı çıkmasına yol açabilir.

40 Piyasa Talebi Fiyat 8 YTL’den 10 YTL’ye artarken talep edilen miktar 6’dan 4’e düşmüştür. Fiyattaki yüzde değişme: 2YTL/8YTL = 25% or 2YTL/10YTL = 20% Miktardaki yüzde değişme: -2/6 = % or -2/4 = -50% Talebin Nokta Esnekliği (Örnek)

41 Piyasa Talep Eğrisi Esneklik: /.25 = veya -.50/.20 = Hangisi Doğru? Talebin Nokta Esnekliği (örnek)

42 42

43 Piyasa Talebi Yay Esnekliği (Örnek)

44 Buğday Talebi (Toplam Talep) Buğday talebi iç talep ve ihracat talebinden oluşmaktadır İç Talep: Q DD = P İhracat Talebi: Q DE = P Bir Örnek:

45 C D İhracat Talebi A B İç Talep Dünya Talebi AB ve CD’nin yatay toplamıdır. F Toplam Talep E Buğdayın Toplam Talebi Buğday (ton/yıl) Fiyat (YTL/KG)

46 Tüketici Artığı Tüketicinin bir mal için ödemeye razı olduğu maksimum fiyat ile fiili olarak ödediği fiyat arasındaki farktır.

47 6 bilet satın almanın Tüketici artığı her bir biletten elde edilen artıkların toplamına eşittir. Tüketici Artığı = 21 Tüketici Artığı Konser Bileti Fiyat (YTL/bilet) Piyasa fiyatı

48 Talep Eğrisi Tüketici Artığı Fiili harcamalar Piyasa Talebi için Tüketici Artığı Konser bileti Fiyat (YTL\bilet) Piyasa Fiyatı

49 Tüketici Artığı Tüketici artığı ile üreticilerin elde ettiği toplam karları birleştirerek: 1) Farklı piyasa yapılarının fayda- maliyet analizi yapılabilir. 2)Tüketici ve firmaların davranışlarını değiştiren kamusal politikaların etkileri incelenebilir.

50 Temiz Havanın Değeri Hava onu solumak için herhangi bir bedel ödenmemesi anlamında bedava bir maldır. Soru: havayı temizlemenin yararları bunu temizleme maliyetlerine katlanmaya değer mi? Örnek:

51 Temiz Havanın Değeri Bireyler havanın temiz olduğu bir bölgede ev satın almak için daha fazla para ödemektedirler. Ormanlık alanlarda ev almak için insanlar daha çok ödeme yapmayı kabul etmektedirler.

52 Taralı alan bize hava kirliliği yüzde 5 azaldığında kazanılan tüketici artığını vermektedir. (kirliliği azaltma maliyeti 1000$) Temiz Hava İçin Değer Biçmek A NOX (pphm) Kirlilikte azalma Değer ($)

53 Network (Ağ) Dışsallıkları (Externalities) Şu ana kadar bireylerin bir mal veya hizmete olan talebinin diğer malların talebinden bağımsız olduğunu kabul ettik. Aslında, bir kişinin talebi, aynı mal veya hizmeti satın alan diğer kişilerin sayısı tarafından etkilenebilir.

54 Network (Ağ) Dışsallıkları Bu durumda, ağ dışsallığı (network externality) söz konusudur. Ağ dışsallıkları (Network externalities) pozitif veya negatif olabilir.

55 Network (Ağ) Dışsallıkları Tüketicinin bir mal veya hizmetten talep ettiği miktar, diğer tüketicilerin satın alımlarındaki artışa tepki olarak yükseliyorsa pozitif ağ dışsallığından (positive network externality) söz edilir. Negatif ağ dışsallığı da bunun tersidir. (Negative network externality)

56 Network (Ağ) Dışsallıkları Bandwagon Etkisi (Bandwagon Effect) Bir malı sadece herkeste var diye tercih etmek (moda diye satın almak) yada geçici bir hevesle kendini kaptırmak. Bu pazarlamanın ve reklam kampanyalarının temel amacıdır.

57 Pozitif Ağ Dışsallığı: Bandwagon Etkisi Miktar (bin\ay) Fiyat ($) D Tüketici söz konusu malı Çok sayıda insanın satın aldığına inanırsa, talep eğrisi daha sağa kayar. D D D D 100

58 Talep (Demand) Pozitif Ağ Dışsallığı: Bandwagon Etkisi Miktar (bin\ay) Fiyat ($) D D 40 D 60 D 80 D 100 Piyasa talep eğrisi bireysel talep eğrilerinin bileşimi ile elde edilir. Göreli olarak piyasa talep eğrisi daha esnektir.

59 Talep Pozitif Ağ Dışsallığı: Bandwagon Etkisi Miktar (bin\ay) Fiyat ($) D D 40 D 60 D 80 D 100 Saf Fiyat Etkisi 48 Fiyatın 30 Dolardan 20 Dolara düştüğünü varsayalım. Eğer Bandwagon etkisi olmasaydı, talep edilen miktar sadece 48 bine çıkacaktı. $20 $30

60 Talep Pozitif Ağ Dışsallığı: Bandwagon Etkisi Miktar (bin\ay) Fiyat ($) D D 40 D 60 D 80 D 100 Saf Fiyat Etkisi $20 48 Bandwagon Etkisi Fakat malı daha çok insan satın aldıkça, Buna sahip olmak bir stil haline geliyor ve talep edilen miktarı daha da çok arttırmaktadır. $30

61 Network (Ağ) Dışsallıkları Snob Etkisi (Snob Effect) Eğer ağ dışsallığı negatif ise, snob etkisinden söz edebiliriz. Snob etkisi özel ve tek olan (nadiren bulunan) bir mala sahip olma arzusunu gösterir. Bu mala ne kadar az kişi sahip olursa, snob malından talep edilen miktar o derece artacaktır.

62 Negatif Ağ Dışsallığı: Snob Etkisi (Snob Effect) Miktar (bin\ay) Fiyat ($) Talep 2 D2D2 $30,000 $15, Saf Fiyat Etkisi Tüketici malı 2000 kişinin satın aldığını Düşündüğünde orijinal talep eğrisi D D4D4 D6D6 D8D8 Bununla birlikte, tüketici bu malı 4000 kişinin aldığını düşünürse, talep D 2 den D 4 ye kayacak ve bu malın snob değeri düşecektir.

63 Negatif Ağ Dışsallığı: Snob Etkisi (Snob Effect) Miktar (bin\ay) 2468 Bir mala çok sayıda insan sahipse Talep daha katı ve snob malının değeri oldukça düşük olacaktır. Sonuç olarak satışlar düşecektir. Örneğin: Rolex saatleri, kayak vs. Fiyat ($) D2D2 $30,000 $15, D4D4 D6D6 D8D8 Talep Saf Fiyat Etkisi Snob Etkisi Net Etki

64 Network (Ağ) Dışsallıkları ve Bilgisayar-Faks Makineleri Talebi Pozitif Geri Bildirim Dışsallıklarına Bazı Örnekler Merkezi Bilgisayarlar (Mainframe computers): Kişisel Bilgisayarlar Cep Telefonları

65 Slide 65 Bazı Uygulamalar:Gelir ve Harcama Tipi Vergiler Devlete aynı vergi gelirini sağlayan gelir vergisi, harcama vergisine kıyasla toplumun refahına daha az yük getirir bu ilkeye “lump-sum principle” adı verilir. Şekil 2.6’ya bakalım. Başlangıçta tüketicinin harcayabileceği I kadar geliri vardır ve tüketeceği mal demetini X * ve Y * olarak belirlemiş ve U 3 kadar fayda elde etmektedir.

66 Slide 66 Y Malı Miktarı Y* I X Malı Miktarı X* Şekil 2.6: Gelir ve Satış Vergileri U3U3

67 Slide 67 Gelir ve Satış Vergileri Sadece X malına konan bir vergi malın fiyatını yükseltecek ve bütçe doğrusu vergi sonrasında I’ olacaktır. Bu durumda tüketim X 1, Y 1 ve fayda da U 1 düzeyine düşecektir. Devlete aynı vergi gelirini sağlayan gelir üzerinden alınan vergi I’’ bütçe doğrusuyla ifade edilmiştir(X 1, Y 1 ).

68 Slide 68 Y Malı Miktarı Y* I X Malı Miktarı X1X1 X* Şekil 2.6: Gelir ve Satış Vergileri Y1Y1 Y2Y2 I’ U1U1 U3U3

69 Slide 69 Y Malı Miktarı Y* I X Malı Miktarı X1X1 X2X2 X* Şekil 2.6: Gelir ve Satış Vergileri Y1Y1 Y2Y2 I’I” U1U1 U2U2 U3U3

70 Slide 70 Gelir ve Satış Vergileri I’’ bütçe doğrusu üzerinde faydayı maksimum yapan mal demeti X 2, Y 2 dir ve U 2 kadar fayda sağlamaktadır. Satın alma gücü üzerinden alınan ve devlete aynı vergi gelirini sağlayan gelir vergisi, tüketiciyi (U 2 ) fayda düzeyinde bırakmaktadır. X malı üzerinden alınan satış vergisi ise tüketiciyi (U 1 ) fayda düzeyinde bırakmıştır.

71 Slide 71 Gelir ve Satış Vergileri Bu ilkenin (lump-sum principle) arkasındaki mantık şöyle açıklanabilir: Tek bir mala konan satış vergisi insanları iki biçimde etkiler: 1. Satın alma güçlerini azaltıcı etkide bulunur, 2. Tüketimi vergi konan maldan uzaklaştırır. lump-sum tipi vergi ise sadece birinci etkiye sahiptir.

72 Slide 72 Uygulama: Yoksullara Yardım Yapılırken Nasıl Bir Yol İzlenmeli? Lump-sum ilkesi bize ayni olarak yapılan yardımların yoksulların refahını daha az yükselttiğini söylemektedir. Bu programlar uygulanırken, ayni yardımlar, insanlara nakdi yardımlar kadar refah üretememektedir.

73 Slide 73 Uygulama: Ayni Yadım-Nakdi Yardım Şekilde X malına uygulanan bir destek (subbansiyon) (bütçe kısıtı I’) fayda düzeyini U 2 düzeyine çıkarmaktadır. Aynı miktarda yardımı nakit olarak verdiğimizde (I’’) fayda düzeyi U 3 olmaktadır.

74 Slide 74 Y\dönem I X\dönem Nakdi Yardımın Üstünlüğü I’ U1U1 U2U2 B U3U3 I’’

75 Son


"EKO 205 Mikroiktisat I Konu: Talep. İşlenecek Konular Bireysel Talep Gelir ve İkame Etkileri Piyasa Talebi Tüketici Artığı Ağ (network) Dışsallıkları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları