Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SMMM Nusret KURDOĞLU1 YENİ TTK EŞİĞİNDE ve 2 1. KULLANIM YILINDA TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR MUĞLA SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SMMM Nusret KURDOĞLU1 YENİ TTK EŞİĞİNDE ve 2 1. KULLANIM YILINDA TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR MUĞLA SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI."— Sunum transkripti:

1 SMMM Nusret KURDOĞLU1 YENİ TTK EŞİĞİNDE ve 2 1. KULLANIM YILINDA TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR MUĞLA SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI

2 SMMM Nusret KURDOĞLU2 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bilindiği gibi, 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu kabul edilerek yayımlanmış ve bir kısım hükümleri yürürlüğe girmiş durumdadır. Yasa, tümüyle 2012 ve 2013 yıllarında yürürlüğe girmiştir. Yeni TTK’nın bütünüyle yürürlüğe girmesi, en az ticaret erbabı kadar muhasebe meslek mensuplarının çalışma alan ve biçimini etkileyecektir.

3 SMMM Nusret KURDOĞLU3 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Örneğin, bu güne kadar ticari defterlerin tutulmasında VUK hükümleri uygulanırken, bundan böyle bu defterler yeni TTK hükümleri uyarınca tutulacak, hem kayıt aşamasında, hem de finansal tablo düzenlemelerinde, firma ölçeğine göre “TMS – TFRS” veya “KOBİ TFRS” kuralları uygulanacaktır. Yine aynı yasa uyarınca, belirlenen firmalar için düzenlenen finansal tablolar (ve dolayısıyla uygulanan muhasebe sistemi) meslek mensuplarından oluşan bağımsız denetçiler tarafından, Türkiye Denetim Standartları kullanılarak denetlenecektir.

4 SMMM Nusret KURDOĞLU4 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu gün kullanılan “Tekdüzen Muhasebe Sistemi” yeni dönemdeki “TMS – TFRS” veya “KOBİ TFRS” uygulamaları sırasında da bır takım değişikliklerle daha titiz bir biçimde uygulanacaktır. Bir başka deyişle, bu gün kullanılan sistem, yarın kullanılacak sistemin temelini oluşturmaktadır. O halde, yeni sisteme daha kolay uyum sağlayabilmek için, bu gün kullanılan sistemdeki eksik ve/veya hatalı uygulamaları gözden geçirip düzeltmeye çalışmakta büyük yarar vardır.

5 SMMM Nusret KURDOĞLU5 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Anımsanacağı gibi, “1 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği” ve bu tebliğin eki olan “Tek Düzen Hesap Planı” 1992 Aralık ayında yayımlanmış ve 1994 yılı başından itibaren zorunlu uygulaması başlamıştır. Buna göre, 2014 yılını yaşadığımız şu günlerde 21. kullanım yılını yaşamaktatız. Uygulama ile geçen 20 tam yıla rağmen, bu gün hala yaygın olarak hatalı kullanılan hesaplar mevcuttur. Bu hatalı kullanımlar nedeniyle önemli muhasebenin temel kavramları ve temel mali tablo ilkeleri -en hafif deyimle- göz ardı edilebilmektedir.

6 SMMM Nusret KURDOĞLU6 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu arada önemli bir noktanın altını çizmek gerekmektedir. MSUGT’nde 12 adet Temel Muhasebe Kavramı yer almaktadır ve bunlardan ilki “Sosyal Sorumluluk Kavramı” dır. Bu çalışmada, bu kavramın tek başına ihlaline ilişkin örnek olmayacaktır. Zira bu kavram tek başına ihlal edilmez. Ancak, bir diğer kavramın ihlali ile bu kavram da ihlal edilmiş olur. Bir başka deyişle, diğer 11 kavramdan her hangi birinin ihlali sonucunu doğuran bir işlem, sosyal sorumluluk kavramını da ihlal etmiş demektir.

7 SMMM Nusret KURDOĞLU7 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu çalışmanın konusu, hatalı uygulamalardan etkilenen kavram ve ilkeleri yeniden gözden geçirmek ve hangi hataların sonucunda hangi kavram ve ilkelerin nasıl etkilendiğini irdeliyerek, bu hataları düzeltme yolunu aramaktır. Yukarıda da değinildiği gibi, konu, yeni sisteme sağlıklı geçiş açısından son derece önemlidir.

8 SMMM Nusret KURDOĞLU8 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR OLUMSUZ ETKİLENEN KAVRAM ve İLKELER 1) DÖNEMSELLİK KAVRAMI

9 SMMM Nusret KURDOĞLU9 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR TANIM; Tekdüzen Muhasebe Sistemi (TDMS)’nde “Dönemsellik Kavramı” aşağıdaki biçimde açıklanmıştır; “Dönemsellik kavramı; işletmenin sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır. Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi, hasılat, gelir ve karların aynı döneme ait maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavramın gereğidir. Bu kavramın işletmeler açısından geçerliliğinin bulunmadığı veya ortadan kalktığı durumlarda ise, bu husus mali tablo dipnotlarında açıklanır.”

10 SMMM Nusret KURDOĞLU10 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR ETKİLERİ; Muhasebenin Temel Kavramlarından olan “Dönemsellik Kavramı”, doğallıkla “Temel Mali Tablo Düzenleme İlkeleri”ne de yansımıştır. Kavram, “Gelir Tablosu İlkeleri”nin amaç bölümünü ve ilkelerin neredeyse tümünü etkilemiş durumdadır. Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nden yapılan alıntılar, durumu açığa çıkartmaktadır;

11 SMMM Nusret KURDOĞLU11 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 1-A) Gelir Tablosu Açısından; “Gelir tablosu ilkelerinin amacı; satışların, gelirlerin, satışların maliyetinin, giderlerin, kar ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır. Bütün satışlar, gelir ve karlar ile maliyet, gider ve zararlar brüt tutarları üzerinden gösterilirler ve hiçbir satış, gelir ve kar kalemi bir maliyet, gider ve zarar kalemi ile tamamen veya kısmen karşılaştırılmak suretiyle gelir tablosu kapsamından çıkartılamaz.

12 SMMM Nusret KURDOĞLU12 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu amaç doğrultusunda benimsenen gelir tablosu ilkeleri aşağıda belirtilmiştir: (Sadece Dönemsellik Kavramı ile doğrudan ilgili olanlar alınmıştır.)

13 SMMM Nusret KURDOĞLU13 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR a) Gerçekleşmemiş satışlar, gelir ve karlar; gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir. Belli bir dönem veya dönemlerin, gerçeğe uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için, dönem veya dönemlerin başında veya sonunda doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır. b) Belli bir dönemin satışları ve gelirleri, bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır. Belli bir dönem veya dönemlerin başında ve sonunda maliyet ve giderleri gerçeğe uygun olarak gösterebilmek için stoklarda, alacak ve borçlarda doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır.

14 SMMM Nusret KURDOĞLU14 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR e) Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip kar ve zararlar meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli, fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir. f) Bütün kar ve zararlardan, önceki dönemlerin mali tablolarında düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve niteliktekiler dışında kalanlar, dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir. g) Karşılıklar, işletmenin karını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait karı diğer döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır.

15 SMMM Nusret KURDOĞLU15 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR I) Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden, şarta bağlı olaylardan kaynaklanan, makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar, tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır. Şarta bağlı gelir ve karlar ise gerçekleşme ihtimali yüksek de olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz; dipnotlarda açıklama yapılır.”

16 SMMM Nusret KURDOĞLU16 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 1-B) Bilanço Açısından; Kavram, “Bilanço İlkeleri”ni de önemli ölçüde etkilemiş durumdadır. (Sadece Dönemsellik Kavramı ile doğrudan ilgili olanlar alınmıştır.)

17 SMMM Nusret KURDOĞLU17 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR a-1) İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlıkları, bilançoda dönen varlıklar grubu içinde gösterilir. a-2) İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşemeyen, hizmetlerinden bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıkları, bilançoda duran varlıklar grubu içinde gösterilir. Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar dönen varlıklar grubunda ilgili hesaplara aktarılır.

18 SMMM Nusret KURDOĞLU18 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR a-4) Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek gelirler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir. a-5) Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır. a-6) Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.

19 SMMM Nusret KURDOĞLU19 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR b-1) İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelen borçları, bilançoda kısa vadeli yabancı kaynaklar grubu içerisinde gösterilir. b-2) İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelmemiş borçları, bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir. Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır.

20 SMMM Nusret KURDOĞLU20 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR b-3) Tutarları kesinlikle saptanamayanları veya durumları tartışmalı olanları da içermek üzere, işletmenin bilinen ve tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yabancı kaynakları kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda gösterilmelidir. İşletmenin bilinen ancak tutarları uygun olarak tahmin edilemeyen durumları da bilançonun dipnotlarında açık olarak belirtilmelidir.

21 SMMM Nusret KURDOĞLU21 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR b-4) Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir. b-5) Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan borç senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.”

22 SMMM Nusret KURDOĞLU22 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Yukarıda belirtilen işlemlerin bir bölümü hiç yapılmamakta, bir bölümü ise kısmen yapılmaktadır.

23 SMMM Nusret KURDOĞLU23 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Dönemsellik Kavramı’na ters düşen işlem çeşitlerinden birkaç örnek

24 SMMM Nusret KURDOĞLU24 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR KİRA ÖDENMEYEN DÖNEMLERDE TAHAKKUK YAPILMAMASI; DÖNEMSELLİK KAVRAMI UYARINCA, HER GİDER DOĞDUĞU DÖNEMDE KAYDA ALINIR. YABANCI KAYNAKLARA İLİŞKİN BİLANÇO İLKELERİNE GÖRE, İŞLETMENİN BİLANÇO TARİHİ İTİBARİYLE DOĞMUŞ TÜM BORÇLARI TESPİT EDİLMELİ VE BİLANÇODA YER ALMALIDIR. BU İKİ KURAL BİR ARADA İRDELENDİĞİNDE, KİRA TAHAKKUKLARININ, KİRA ÖDEMESİ YAPILMAMIŞ BİLE OLSA, MUTLAKA YAPILMASI ŞARTTIR.

25 SMMM Nusret KURDOĞLU25 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Ödenmemiş SGK Primleri: Bilindiği gibi, 1993 yılında 506 sayılı SSK Yasasının 80. maddesine 3. fıkra olarak eklenen “Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları, Gelir ve Kurumlar Vergisi uygulamasında gider yazılamaz.” hükmü, daha sonra aynı yazılım biçimiyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasasının 88/8. maddesinde devam ettirilmiştir. Ülkemizde son on yıllarda değişim gösteren yasa düzenleme teknikleri, zaman zaman çeşitli tartışmalara yol açabilmektedir

26 SMMM Nusret KURDOĞLU26 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu olayda da kuralın “..gider yazılamaz.” biçimindeki hatalı yazılımı, yanlış anlamalara sebep olmuş, uygulamada anılan tutarları gider hesaplarından çıkartılarak “180- Gelecek Aylara Ait Giderler” hesabına aktarıldığı görülmüştür.

27 SMMM Nusret KURDOĞLU27 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu yöntem, muhasebeye bu gün artık terk edilmiş olan "Vergi Muhasebesi" gözü ile bakıldığında, belki bir yere kadar doğru olabilir. Ama Tek Düzen Muhasebe Sistemine göre yanlış bir uygulamadır. Çünkü, "Dönemsellik İlkesi" bu yöntemde ihlal edilmektedir. Dönem içerisinde doğmuş olan tüm diğer giderler gibi, ödenmemiş olan SGK primleri de, ödensin ödenmesin, oluştukları, tahakkuk ettirildikleri dönemin gideri olarak kayda alınmalıdır. Bu giderler 180 hesap kanalıyla bir dönem sonraya kaydırılamazlar. Ödenmemiş SGK primlerine ilişkin işlemlerin nasıl yapılması gerektiği, ilerleyen bölümde, “Tam Açıklama Kavramı” çerçevesinde örneklenecektir.

28 SMMM Nusret KURDOĞLU28 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 180 – 280 Hesapların Kullanımı; Uygulamada 180 ve 280 hesapların genellikle hatalı kullanıldığı gözlemlenmektedir. Bir yıllık süreyi aşmayan giderlerde dahi, ertesi yıla ait olan gider paylarının 180 hesap yerine 280 hesaba alınması gibi uygulamalara sıkça rastlanılmaktadır. (Yıllık abone giderleri, sigorta giderleri gibi..) Oysa, sadece 180 ve 280 hesapların tanımlarını karşılaştırmak bile, doğru uygulama yöntemini bulmaya yeterlidir. (Tanımlardaki “peşin ödenen” deyimi geniş anlamda ve borçlanma ve/veya karşılık ayırmayı da kapsayacak biçimde düşünülmelidir.)

29 SMMM Nusret KURDOĞLU29 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Her iki hesap da, cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken giderleri kapsar.

30 SMMM Nusret KURDOĞLU30 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Ancak, 180 hesap, öncelikle “Dönen Varlıklar” ana hesap sınıfına ait bir hesaptır. Dönen Varlıkların tanımı açıktır; Dönen varlık; “Nakit olarak elde veya bankada tutulan varlıklar ile normal koşullarda en çok bir yıl içerisinde paraya çevrilmesi, tüketilmesi veya giderleşmesi öngörülen varlık unsurları”dır.

31 SMMM Nusret KURDOĞLU31 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu ana hesap sınıfı içerisinde yer alan “18- Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları” hesap grubu ise, “İçinde bulunulan dönemde ortaya çıkan, ancak gelecek dönemlere ait olan giderler ile faaliyet dönemine ait olup da kesin borç kaydı hesap döneminden sonra yapılacak gelirlerden oluşur.” biçiminde tanımlanmıştır.

32 SMMM Nusret KURDOĞLU32 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu özellikler dikkate alındığında, örneğin “180- Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı”nın alt hesap yapısını aşağıdaki gibi oluşturmak, uygulayıcı ve denetçiye büyük yarar sağlayacaktır. (Alt hesap yapısı oluşturulurken geçici vergi dönemleri de dikkate alınmıştır.)

33 SMMM Nusret KURDOĞLU33 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER SİGORTA GİDERLERİ CARİ YIL 1. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ CARİ YIL 2. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ CARİ YIL 3. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ CARİ YIL 4. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ GELC.YIL 1. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ GELC.YIL 2. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ GELC.YIL 3. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ GELC.YIL 4. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ

34 SMMM Nusret KURDOĞLU34 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR KİRA GİDERLERİ (Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.) DEFTER ONAY ve MLZM. GİDERLERİ (Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.) BAKIM-ONARIM SÖZLEŞME GİDERLERİ (Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.) ABONE GİDERLERİ (Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.)

35 SMMM Nusret KURDOĞLU35 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR BÜYÜK BAKIM ONARIM GİDERLERİ (2013 de yapılan onarım için 2014 payı) (Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.) KID.TAZM. KARŞ. PAYLARI (İlk kez, 2013 de ayıranlar için 2014 payı) (Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.)

36 SMMM Nusret KURDOĞLU36 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 280 hesabın kullanım alanı ise, çok kısıtlıdır. Bu hesap, genellikle ilk kez kıdem tazminat karşılığı ayırmaya başlayan ve önceki dönem gideri olarak hesaplanan tutarı 5 veya 10 yıl içerisinde giderleştirmeyi kararlaştıran işletmelerde, ya da çeşitli sanayi işletmelerinin uzun yıllara yayarak itfa edilmesi gereken büyük onarım giderlerinin, GELECEK YILLARDA GİDERLEŞECEK BÖLÜMLERİNİN izlenmesi gibi durumlar için kullanılabilir.

37 SMMM Nusret KURDOĞLU37 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Her yılın sonunda bilanço aşamasında, bir sonraki yıl giderleşecek olan tutar, 280 hesaptan 180 hesaba devredilir. Ertesi yıl içerisinde de 180 hesaptaki tutarlar, ilgili gider hesaplarına aktarılır.

38 SMMM Nusret KURDOĞLU38 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER KID.TAZM. KARŞILIĞI PAYLARI (İlk kez, 2013 de ayıranlar için) ÖNC. DNM. KD.TAZ.KARŞ.GD PAYI ÖNC. DNM. KD.TAZ.KARŞ.GD PAYI ÖNC. DNM. KD.TAZ.KARŞ.GD PAYI BÜYÜK BAKIM-ONARIM GİDERLERİ(2013 de yapılan onarım için) BÜYÜK BAKIM-ONARIM GİDERLERİ 2015 PAYI BÜYÜK BAKIM-ONARIM GİDERLERİ 2016 PAYI BÜYÜK BAKIM-ONARIM GİDERLERİ 2017 PAYI gibi..

39 SMMM Nusret KURDOĞLU39 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Şimdi önce, bir kasko sigorta poliçesinin kaydına ilişkin örneği inceleyelim; İşletme aktifinde yer alan ve genel yönetim hizmetlerinde kullanılan bir taşıt için TL. teminat tutarlı kasko poliçesi yaptırmıştır. Poliçe dönemi – tarihleri arasıdır. Poliçe bedeli TL. dır, ancak henüz ödeme yapılmamıştır.

40 SMMM Nusret KURDOĞLU40 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR GENEL YÖNETİM GİDERLERİ ? DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZM ? 0? SİGORTA GİDERLERİ 69, Plç. 30 gün sigorta bedeli 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER770, SİGORTA GİDERLERİ770, CARİ YIL 4. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ.... Plç. 92 gün sigorta bedeli211, GELC.YIL 1. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ.... Plç. 90 gün sigorta bedeli207, GELC.YIL 2. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ.... Plç. 91 gün sigorta bedeli209, GELC.YIL 3. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ.... Plç. 62 gün sigorta bedeli142, SATICILAR 840, ?? ??.... SİGORTA LTD. ŞTİ.840,

41 SMMM Nusret KURDOĞLU41 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu arada, söz konusu poliçenin teminat tutarı ile ilgili bilgilerin, dipnotlarda kullanılmak üzere, Nazım Hesaplara da kaydedilmesi, bilanço aşamasında zaman kazanılması açısından uygun olacaktır.

42 SMMM Nusret KURDOĞLU42 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR VARLIKLAR SİGORTA TEMİNATLARI VARLIKLAR SG. TEM. KARŞ

43 SMMM Nusret KURDOĞLU43 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR hesapta kaydı gerçekleşen Ekim-Aralık 2013 dönemine ait 92 günlük tutar, ilgili dönemde 770 hesaba aktarılır. Geriye kalan tutarlar ise, 180 hesap içeriğinde bilançoda yer alacak ve gelecek yıla devredilecektir. Gelecek yılda da, ilgili geçici vergi dönemlerinde yine, ilgili tutarlar 180 hesaptan 770 hesaba aktarılacaktır.

44 SMMM Nusret KURDOĞLU44 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR BİR BAŞKA ÖRNEK (HER YILIN SON AYINDA YAPILAN BİR UYGULAMA)

45 SMMM Nusret KURDOĞLU45 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Her işletme, ertesi yıl kullanacağı ticari defterleri aralık ayı içerisinde sağlar ve tasdik ettirir. Bu işlemde oluşan giderleri nasıl kayda almalıyız?

46 SMMM Nusret KURDOĞLU46 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR İşletme, Aralık 2013 de, 2014 yılında kullanacağı yasal defterler için 80.- TL + 14,40 TL. KDV tutarında kağıt, defter v.b. kırtasiye gideri, TL. + 21,60 TL. KDV tutarında da Noter gideri olmak üzere, toplam TL. harcama yapmıştır. Söz konusu bedel, nakit ödenmiştir.

47 SMMM Nusret KURDOĞLU47 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR (Kırtasiye ve Noter gideri toplamı TL’dır. Bu tutarın tamamı, 2014 yılında kullanılacak yasal defterler için harcanmıştır. Dönemsellik Kavramı uyarınca, bu harcamanın 2013 yılı giderlerine kaydedilmesi olanaklı değildir. Çünkü harcama 2013 yılında yapılmış olsa bile, 2014 yılına aittir. O halde bu tutarlar, 2013 yılında 180 hesaba alınarak, bilançoda gelecek yıla devredilmeli ve 2014 yılında, Geçici Vergi dönemleri de dikkate alınarak giderleştirilmelidir.)

48 SMMM Nusret KURDOĞLU48 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER DEFT.ONAY ve MLZM. GİD GELC.YIL 1. DNM D. ONAY GİD gün defter gideri GELC.YIL 2. DNM D. ONAY GİD gün defter gideri GELC.YIL 3. DNM D. ONAY GİD gün defter gideri GELC.YIL 4. DNM D. ONAY GİD gün defter gideri 191 İNDİRİLECEK KDV ÖDENEN KDV KASA TL. KASASI 236.-

49 SMMM Nusret KURDOĞLU49 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 18 ve 28 Gruplarına Ait Hesaplar, Stok Hesabı Özelliği Taşımaz. 18 ve 28 grupları ile ilgili önemli bir nokta da, bu grupların stok özelliği taşıyan hesapları içermemesidir.

50 SMMM Nusret KURDOĞLU50 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bazı işletmelerde, dönem sonlarına yakın zamanlarda yapılan toplu alımlarla alınarak depolanan ve gider hesaplarına kaydedilen bazı sarf ürünlerinin, o dönem içerisinde tüketilmemiş olması nedeniyle elde kalan miktarın, “150- İlk Madde ve Malzeme” hesabı yerine “180- Gelecek Aylara Ait Giderler” hesabına aktarıldığı görülmektedir. Fiziki varlığa sahip, elle tutulan, depolarda saklanan bir malzemenin “180” hesapta izlenmesi mümkün değildir. Aşağıda değineceğimiz “Tam Açıklama Kavramı” da bunu gerektirmektedir. Bu tür kalemler, bir stok kalemidir. Bu nedenle, bu konuda “150” hesap kullanılmalıdır.

51 SMMM Nusret KURDOĞLU51 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Örneklerden de görülebileceği gibi, 280 hesabın kullanım alanı çok kısıtlıdır. Ender işletmelerde ve ender durumlarda kullanılma olanağı doğar. Birkaç yıllık peşin kira ödemesi ya da birkaç yılda bir yapılan büyük bakım onarım giderleri gibi hesap ise, Dönemsellik Kavramı’nın işleme girdiği her alanda kullanılmalıdır.

52 SMMM Nusret KURDOĞLU52 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Kıdem Tazminat Karşılıkları İşletmelerde, dönem içerisinde oluşmuş kıdem tazminat karşılık giderleri, bir yandan dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları uyarınca dönem giderleri içerisinde gelir tablosunda, öte yandan tam açıklama kavramı gereği ve “tüm borçların yabancı kaynaklar içerisinde yer alması” biçiminde özetlenen bilanço ilkesi uyarınca mutlaka hesaplanmalı ve finansal tablolarda yerini almalıdır.

53 SMMM Nusret KURDOĞLU53 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 2- TAM AÇIKLAMA KAVRAMI TANIM “Tam açıklama kavramı; mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder. Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında, mali tablo kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararları etkileyebilecek, gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavramın gereğidir”.

54 SMMM Nusret KURDOĞLU54 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR MSUGT’nden alıntısı yapılan bu açıklamadan anlaşılabildiği gibi, bu kavram bir çok diğer kavramla (dönemsellik, ihtiyatlılık, tutarlılık ve önemlilik kavramları) bütünleşmektedir. Bir önceki dönem finansal tabloları ile kıyaslanabilir nitelikte olan mali tablolar, karar verme durumunda olan kişilere, işletme ile ilgili bilgileri tam ve açık olarak sunabilmelidir. Finansal tablolar, ilgililer için çoğunlukla tek başına yeterli olamamaktadır. Bu yüzden finansal tablolar ile birlikte açıklayıcı bilgiler içeren dipnotlar, finansal tabloların ayrılmaz parçası haline gelmiştir.

55 SMMM Nusret KURDOĞLU55 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bilgilerin yeterliliği bir yana, bir de finansal tabloların içerdiği bilgilere girmesi mümkün olmayan ama ilgililerin sağlıklı ve doğru karar vermeleri için gerekli olan bilgiler vardır. Verilen – alınan teminatlar, ipotekler, sürmekte olan ve finansal sonuç doğurabilecek çeşitli davalar gibi.. Bu durumlar da finansal tabloların ayrılmaz parçası olan dipnotlarda belirtilir.

56 SMMM Nusret KURDOĞLU56 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Buna karşın finansal tablolarda belirtilen bilgilerin belirtilme sistemi de önemlidir. Finansal tabloların düzenlenmesinde tam açıklama ilkesine en uygun örnek, "36" grubundaki hesapların doğru kullanılması olarak gösterilebilir. Yukarıda değindiğimiz ama örneklemediğimiz “Ödenmemiş SGK Primleri” örneği de bu bölümde ele alınacaktır.

57 SMMM Nusret KURDOĞLU57 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bilindiği gibi, bilançoda, "36" grubundaki "360- ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR" ve "361- ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ" hesaplarında sadece tahakkuk etmiş ancak henüz ödeme günü gelmemiş borçlar yer alabilir. Eğer finansal tabloda yer alan "360" ve "361" hesaplarda vadesi geçtiği halde ödenmemiş borçlar yer alıyorsa, bu finansal tablo ve tabloyu üreten muhasebeci hem tam açıklama kavramına, hem sosyal sorumluluk kavramına uymamış olur.

58 SMMM Nusret KURDOĞLU58 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Doğru düzenlenmiş bir finansal tabloda, bu tür vadesi geçtiği halde ödenmemiş borçlar "360" ve "361" hesaplarda yer alamaz. Bunlar, dönemin sonunda "368- VADESİ GELMİŞ ERTELENMİŞ VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER" hesabına aktarılır.

59 SMMM Nusret KURDOĞLU59 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bunun yanı sıra, bilanço tarihindeki işletmenin bütün borçlarının bilançoda yer almasını gerektiren bilanço ilkesi gereği ve dönem içinde doğan tüm giderlerin doğduğu döneme kaydedilmesini gerektiren “Dönemsellik İlkesi” gereği, vadesi geçmiş olduğu için "368" hesaba aktarılan vergi ve sosyal güvenlik borçlarının tarihi itibariyle oluşmuş gecikme zamları da hesaplanıp tahakkuk ettirilerek "369- Ödenecek Diğer Yükümlülükler" hesabına alacak kaydedilmelidir.

60 SMMM Nusret KURDOĞLU60 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Zira bu gecikme zamları da işletmenin oluşmuş borçlarıdır ve işletme kişiliğinin gideridir. Giderin doğuş zamanı da ödenme tarihi değil, tahakkuk ettiği tarihtir. Sonuçta, Tam Açıklama ve Dönemsellik Kavramları ve yabancı kaynaklara ilişkin bilanço ilkeleri uyarınca, itibariyle oluşan gecikme zammı borcu bilançoda, oluşan gecikme zammı gideri de o dönemin gelir tablosunda yer almalıdır.

61 SMMM Nusret KURDOĞLU61 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Her hangi bir borcun vadesinin geçip geçmediği ya muavin kayıtlar taranarak görülebilir, ya da alt hesaplar yardımıyla mizanda görülebilir. Yıl sonunda bilanço çalışmaları yapılırken zaman sıkıntısı içinde bulunulacağı hepimizce bilinmektedir. Bu zaman sıkışıklığında bir de muavin kayıtları tarayarak fazladan zaman kaybetmek akılcı ve verimli bir uygulama olmayacaktır

62 SMMM Nusret KURDOĞLU62 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Oysa yıl içinde günlük kayıtlar yapılırken ödenmemiş borçları açıkça gösterecek biçimde düzenlenmiş bir alt hesap yapısını kullanarak işlem yapıldığında, her alınan mizan, vadesi geçen ve "368" hesaba aktarılması gereken tutarları zaman kaybı olmadan hemen gösterecektir. Alt hesap yapısının önemi bu noktada ortaya çıkmaktadır. Mizan, yol gösterici olmalıdır. Bu durumda, hangi borca ne kadar gecikme zammı tahakkuk ettirileceğine karar vermek için bütün borçların vade bilgileri ile elimizde olması gerekir.

63 SMMM Nusret KURDOĞLU63 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR “368” ve “369” hesapların alt hesapları da, bu hesaplara aktarılan borçlara göre düzenlenmelidir. Örneğin;

64 SMMM Nusret KURDOĞLU64 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 368 VADESİ GEÇMİŞ ERT.TAK.VRG.VE DİĞER YÜKÜM.LER VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK GEÇİCİ VERGİLER VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK MUHTASAR VERGİLER VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK KDV VD.Sİ GEÇMİŞ/ ÖDENECEK GELİR/KURUMLAR VERGİSİ VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK SGK PRİMLERİ VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK SGD PRİMLERİ

65 SMMM Nusret KURDOĞLU65 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 369 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK GEÇİCİ VERGİLER GEC.Z VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK MUHT. VERGİLER GEC. Z VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK KDV GEC.ZAMMI VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖD.GELİR/KURUMLAR VERGİSİ GEC.Z VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK SGK PRİMLERİ GEC.Z VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK SGD PRİMLERİ GEC.Z. gibi..

66 SMMM Nusret KURDOĞLU66 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Doğallıkla burada da her grubun altına aktarılan borcun ya da tahakkuk ettirilen gecikme zammına ait ana borcun dönemini gösteren bir alt hesap açılmasında büyük yarar vardır. Şimdi bütün bu açıklamalardan sonra bir işletmenin tarihli 36 grubu mizanını alalım ve bu mizan üzerinde bilanço aşamasındaki çalışmaları yapalım: ( tarihi Pazar gününe rastladığı için, bu konuya da dikkat çekmek üzere örnek 2000 yılı için düzenlenmiştir. Buna karşın, SSK değil SGK kullanılmıştır.)

67 SMMM Nusret KURDOĞLU67 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR ÖDENECEK KDV YÜKÜMLÜ SIF.LA ÖDN. KDV (12/2000) SORUMLU SIF.LA ÖDN. KDV (12/2000) ÖDENECEK MUHTASAR VERGİLER MUHTASAR TAHAKKUKLARI (12/2000) GİDER PUS.TAHAKKUKLARI (12/2000) ÖDENECEK KURUMLAR VERGİSİ TAKSİT/ÖDN. KUR.V ÖDENECEK FONLAR TAKSİT/ÖDN. FON

68 SMMM Nusret KURDOĞLU68 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 361 ÖDENECEK SOS.GÜV.KES.LERİ ÖDENECEK SGK.PRİMLERİ EYLÜL SGK PRİMLERİ EKİM SGK PRİMLERİ KASIM SGK PRİMLERİ ARALIK SGK PRİMLERİ ÖDENECEK SGD.PRİMLERİ EYLÜL SGD PRİMLERİ EKİM SGD PRİMLERİ KASIM SGD PRİMLERİ ARALIK SGD PRİMLERİ

69 SMMM Nusret KURDOĞLU69 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Yukarıda verilen mizan incelendiğinde bir kısım vergi ve sigorta tahakkuklarının ödeme vadesi geçtiği halde ödenmediği ve “360” ve “361” hesaplarda bekletildikleri görülmektedir. Böyle bir durumda ne yapılacağına karar vermek için (belki biraz tekrar da olsa, bundan kaçınmadan) "MSUG" Tebliği'ndeki ilgili hükümlere bakmak, bu arada da yine ilgili mevzuatı anımsamak gerekiyor.

70 SMMM Nusret KURDOĞLU70 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 1) Tebliği’nde “368” hesabın açıklaması: 2) Tebliği’nde 3 no.lu Yabancı Kaynaklara İlişkin İlke:

71 SMMM Nusret KURDOĞLU71 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 3) Tebliği’nde Gelir Tablosuna İlişkin son İlke: 4) 5510 sayılı SS ve GSS KANUNUNDAN; (Md. 88) O halde ilk yapılacak iş, ödeme vadesi geçmiş olan vergi ve SGK borçlarını “360” ve “361” hesaplardan almak ve “368” hesaba devretmek olmalıdır.

72 SMMM Nusret KURDOĞLU72 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Önce ödeme vadesi geçmiş olan vergi ve SGK borçlarını saptayalım: TAKSİT/ÖDN. KUR.V TAKSİT/ÖDN. FON EYLÜL SGK PRİMLERİ EKİM SGK PRİMLERİ EYLÜL SGD PRİMLERİ EKİM SGD PRİMLERİ

73 SMMM Nusret KURDOĞLU73 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu saptamayı yaparken, Kasım Ayı SGK ve SGD Primlerine dikkat etmek gerekiyor. Bilindiği gibi, bu primlerin son ödeme günü, 31 Aralık’tır. Eğer, işleme esas yılda, 31 Aralık günü, hafta içi bir güne rastlarsa, yıl sonunda Kasım Ayı Primleri de vadesi geçmiş borç olarak göz önüne alınır. Ama, 31 Aralık günü, resmi tatil gününe rastlarsa, Kasım Primlerinin son ödeme günü, 2 Ocak tarihine sarkacağı için, bu primlere vadesi geçmiş işlemi uygulanmamalıdır. Örneğimizde gününün Pazar gününe rastlaması nedeniyle, vade 2 Ocak 2001 gününe uzadığından, Kasım Primlerine Gecikme Zammı uygulanmamıştır.

74 SMMM Nusret KURDOĞLU74 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR kuralları uyarınca yukarıda görülen tutarlar “368” hesaba aktarılacağına göre, bu aktarma yapılırken, 368 hesaba uygun alt hesapların da açılması gerekir. Bu işlem yapıldığında “368” hesabın alt yapısı aşağıdaki gibi olacaktır:

75 SMMM Nusret KURDOĞLU75 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 368 VADESİ GEÇMİŞ ERT.TAK.VRG.VE DİĞER YÜKÜM.LER VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK GEÇİCİ VERGİLER VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK MUHTASAR VERGİLER VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK KDV VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK GELİR/KURUMLAR VERGİSİ VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK 2.TAKSİT KUR. V VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK FONLAR VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK 2.TAKSİT FON VD.Sİ GEÇMİŞ SGK PRİMLERİ VD.Sİ GEÇMİŞ EYLÜL SGK PRİMLERİ VD.Sİ GEÇMİŞ EKİM SGK PRİMLERİ VD.Sİ GEÇMİŞ SGD PRİMLERİ VD.Sİ GEÇMİŞ EYLÜL SGD PRİMLERİ VD.Sİ GEÇMİŞ EKİM SGD PRİMLERİ

76 SMMM Nusret KURDOĞLU76 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu hesap planına göre, vadesi geçmiş ödemeleri “360” ve “361” hesaplardan “368” hesaba aktarmak için yapılacak kayıt:

77 SMMM Nusret KURDOĞLU77 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR TAKSİT/ÖDN. KUR.V TAKSİT/ÖDN. FON EYLÜL SGK PRİMLERİ EKİM SGK PRİMLERİ EYLÜL SGD PRİMLERİ EKİM SGD PRİMLERİ VD.Sİ GEÇ./ÖDN. 2.TKS.KUR.V VD.Sİ GEÇ./ÖDN. 2.TKS. FON VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGK PR VD.Sİ GEÇ./EKİM SGK PR VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGD PR VD.Sİ GEÇ./EKİM SGD PR

78 SMMM Nusret KURDOĞLU78 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu aktarmayı yaparken, dönem içinde fiilen ödenmeyen SGK ve SGD primlerinin matrah saptanmasında gider olarak kabul edilmeyeceği kuralı uyarınca ödenmemiş olan Eylül ve Ekim primlerini de “Matraha Eklenecek Unsurlar” ve ”Matraha Eklenecek Unsurlar Karşılığı” Nazım Hesaplarına işlemek gerekir.

79 SMMM Nusret KURDOĞLU79 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 950 MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER EYLÜL SGK PRİMLERİ EKİM SGK PRİMLERİ EYLÜL SGD PRİMLERİ EKİM SGD PRİMLERİ MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR KARŞILIĞI KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİD. KARŞ.

80 SMMM Nusret KURDOĞLU80 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Ertesi yıl ödeme yapıldığında yapılacak kayıt ise; VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGK PR VD.Sİ GEÇ./EKİM SGK PR VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGD PR VD.Sİ GEÇ./EKİM SGD PR KASA HESABI

81 SMMM Nusret KURDOĞLU81 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 960 MATRAHTAN İND.UNS.KARŞ MATRAHTAN İND. DİĞER UNS. KARŞILIĞI MATRAHTAN İND.UNSURLAR MATRAHTAN İND.DİĞER UNSURLAR ÖNC. DÖNEM SGK PRİMLERİNDEN ÖDEMELER Bu kayıt yöntemiyle, bir önceki dönem giderleşen ama Nazım Hesaplar kanalıyla matrahtan indirilmeyen primler, ödemenin yapıldığı yıl (tekrar - mükerrer) gider yazılmamış ancak yine Nazım Hesaplar kanalıyla (giderleştirilmeden) matrahtan indirilmesi sağlanmıştır.

82 SMMM Nusret KURDOĞLU82 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Burada yukarıda değindiğimiz bir tartışma konusuna da yeniden değinmekte yarar var. Dönem içinde ödenmemiş SGK primlerinin matrahtan indirilmemesi kuralının, bazı çevrelerce ödenmemiş primlerin "180- Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına aktarılması yoluyla uygulandığı görülüyor. Bu yöntem, muhasebeye bu gün artık terk edilmiş olan "Vergi Muhasebesi" gözü ile bakıldığında, ve ilgili yasa maddesinin yazılım biçimi ihmal edildiğinde bir yere kadar doğru olduğu düşünülebilir. Ama Tekdüzen Muhasebe Sisteminde var olan "Dönemsellik İlkesi" bu yöntemde ihlal edilmektedir. Çünkü, ödenmemiş olan SGK primleri, ödensin ödenmesin, oluştukları, tahakkuk ettirildikleri dönemin gideri olarak kayda alınmalıdır. 180 hesap kanalıyla bir dönem sonraya kaydırılamazlar.

83 SMMM Nusret KURDOĞLU83 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu işlemler de tamamlandıktan sonra sıra yukarıda sözü edilen Bilanço ve Gelir Tablosu ilkelerinin uygulanmasına gelmiştir. Anılan ilkeler uyarınca, tutarları kesinlikle saptanamayanları veya durumları tartışmalı olanları da içermek üzere, işletmenin bilinen ve tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yabancı kaynakları (borçları) bilanço tarihi itibariyle kayıt ve tespit ederek bilançoda, dönem içerisinde oluşan tüm giderleri de gelir tablosunda göstereceğimize göre, vadesinde ödenmediği için 360 hesaptan 368 hesaba aktardığımız borçların tarihi itibariyle oluşmuş gecikme zamlarını da hesaplayıp tahakkuk ettirmemiz ve bu borçların bilançoda, giderin de gelir tablosunda yer almasını sağlamamız gerekiyor.

84 SMMM Nusret KURDOĞLU84 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 770 0? 0? GECİKME ZAMMI GİDERLERİ ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER TKS.KUR.V. G.Z TKS. FON G.Z EYLÜL SGK PR. G.Z EKİM SGK PR. G.Z EYLÜL SGD PR. G.Z EKİM SGD PR. G.Z

85 SMMM Nusret KURDOĞLU85 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 950 MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER GECİKME ZAMLARI 951 MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR KARŞ KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER KARŞ.

86 SMMM Nusret KURDOĞLU86 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Ertesi yıl içinde her hangi bir gün, örneğin de tüm borçların gecikme zamları ile birlikte ödendiğini varsayalım.

87 SMMM Nusret KURDOĞLU87 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 368 VD. GEÇ.ERT.TKS.VRG.VE DĞ. YÜK VD.Sİ GEÇ./ÖDN. 2.TKS.KUR.V VD.Sİ GEÇ./ÖDN. 2.TKS. FON VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGK PR VD.Sİ GEÇ./EKİM SGK PR VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGD PR VD.Sİ GEÇ./EKİM SGD PR ÖD. DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER TKS.KUR.V. G.Z TKS. FON G.Z EYLÜL SGK PR. G.Z EKİM SGK PR. G.Z EYLÜL SGD PR. G.Z EKİM SGD PR. G.Z GENEL YÖNETİM GİDERLERİ ? 0? GECİKME ZAMMI GİDERLERİ KASA HESABI

88 SMMM Nusret KURDOĞLU88 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 950 MATRAHA EKL.UNSURLAR KAN. KABUL EDİLM.GİD GECİKME ZAMLARI 951 MATRAHA EKL. UNSURLAR KARŞ KAN. KABUL EDİLM.GİD. KARŞ

89 SMMM Nusret KURDOĞLU89 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Açıklanan sistemdeki kayıtlama ile, hem ödenmemiş SGK Prim borçlarının, ilgili dönemde giderleşmesi ve ödendiği dönemde giderleşmeden matrahtan indirilmesi sağlanmış, hem de ilgili gecikme zamlarının ödendiği döneme değil, ait olduğu yani doğduğu döneme gider kaydedilmesi, aynı zamanda da işletme borçlarının bütünüyle ve açıklıkla bilançoda yer alması sağlanmıştır.

90 SMMM Nusret KURDOĞLU90 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Dolayısıyla, gerek kayıtlar yapılırken, gerekse mali tablolar düzenlenirken, Tam Açıklama Kavramı, Dönemsellik Kavramı, İhtiyatlılık Kavramı ve dolayısıyla Sosyal Sorumluluk Kavramının yanı sıra, tüm borçların bilançoda yer almasını emreden Temel Mali Tablo İlkeleri ile de uyum sağlanmıştır.

91 SMMM Nusret KURDOĞLU91 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Gecikme zamlarının tahakkukunun “369” hesapta değil, “381- Gider Tahakkukları” hesabında yapılmasını savunanlar da var. Ancak “381” hesaba sadece kesinlikle belgeye bağlanmış giderlerin kaydedileceği MSUGT’nde özellikle belirtilmiştir. Öte yandan gecikme zamları, işletme için yasalardan doğan bir yükümlülüktür. Bu nedenle de “369- Ödenecek Diğer Yükümlülükler” hesabında tahakkuk ettirilmesinin daha doğru olduğu açıktır.

92 SMMM Nusret KURDOĞLU92 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 2-B) TİCARİ ALACAKLAR, ALACAK SENETLERİ Bilindiği gibi, 12 Grubu Hesapları işletmenin tüm ticari faaliyetlerinden doğan alacaklarını kapsar. Bu gruptaki hesaplardan ilk ikisi, işletmenin “faaliyet konusu” çerçevesinde oluşan ticari alacaklarının izlenmesine ayrılmış hesaplardır.

93 SMMM Nusret KURDOĞLU93 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bir başka deyişle, hasılatı 60 Grubunda kayda alınan esas faaliyet gelirlerinden doğan senetli ya da senetsiz alacaklar, “120” ve “121” hesaplarda izlenir. Buna karşılık, ticari olsa bile, faaliyet konusu dışındaki bir işlemden doğan senetsiz veya senetli alacaklar, “127- Diğer Ticari Alacaklar” hesabında izlenir.

94 SMMM Nusret KURDOĞLU94 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Örneğin, işletmenin aktifinde kayıtlı bir taşıtın satışından doğan alacak, senede bağlanmış bile olsa, alınan alacak senedi, “121- Alacak Senetleri” hesabında değil, “127- Diğer Ticari Alacaklar” hesabında izlenir.

95 SMMM Nusret KURDOĞLU95 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Öte yandan, işletmenin örneğin komşuluk ilişkileri nedeniyle senet karşılığında verdiği bir borca karşılık aldığı alacak senedi, (burada “Tam Açıklama Kavramı”nın yanı sıra “Özün Önceliği Kavramı” da devreye girmektedir.) bir alacak senedi olmasına rağmen, “121- Alacak Senetleri” hesabında değil, “136- Diğer Çeşitli Alacaklar” hesabında izlenir.

96 SMMM Nusret KURDOĞLU96 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 2-C) STOK HESAPLARI Stok hesaplarında da zaman zaman değişik kullanımlara rastlanmaktadır. Özellikle, “150- İlk Madde ve Malzeme” hesabının kullanılması gereken bazı durumlarda “157- Diğer Stoklar” hesabının kullanıldığı görülmektedir.

97 SMMM Nusret KURDOĞLU97 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu oluşumun nedeni, bu iki hesabın yanlış yorumlanması, özellikle “150- İlk Madde ve Malzeme” hesabının salt “Hammadde” hesabı olarak algılanmasıdır. Bu algının sonucu olarak, işletmelerin bir kısmı, tüketim için toplu olarak aldıkları çeşitli malzemeleri (kağıt, temizlik malzemesi v.b.) “150” hesap yerine, “157” hesapta izlemekte, bu durum da “Tam Açıklama Kavramı” ile çelişmektedir.

98 SMMM Nusret KURDOĞLU98 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Oysa, “150- İlk Madde ve Malzeme” hesabı, sadece “İlk Madde” nin (Hammadde) değil, tüketim amacıyla alınan çeşitli “Malzeme” stoklarının da izlendiği bir hesaptır ve hesabın adı da bu durumu belirleyecek biçimde belirlenmiştir. “157- Diğer Stoklar” hesabı ise, “yan ürün, artık ve hurda” gibi kalemlerin izlendiği hesaptır.

99 SMMM Nusret KURDOĞLU99 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 2-D) 602 HESAP ve SGK PRİMLERİNDE HAZİNE KATKISI “602- DİĞER GELİRLER” hesabı, devlet yardımlarını içerir. İşletme faaliyetleri sonucu doğan gelirlerden de sadece tek bir kalem bu hesabın kapsamına girer; “Satış tarihindeki vade farkları”

100 SMMM Nusret KURDOĞLU100 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu tanım, alıcının geç ödeme yapması nedeniyle sonradan oluşan vade farklarını kapsamamaktadır. Bu tür vade farkları, zaten “600- Yurtiçi Satışlar” hesabında bir alt hesapta izlenmektedir. Yukarıdaki tanım, ilk satış sırasında düzenlenen satış faturasına, taraflar arasındaki satış anlaşması sırasında uzlaşılan biçimde satış bedeli dışında faturada belirtilen vade farkını anlatır.

101 SMMM Nusret KURDOĞLU101 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR İşletme faaliyetleri sonucunda oluşan gelirlerden sadece bu “satış tarihindeki vade farkı” “602” hesapta yer alır. Bunu dışında, “602” hesaba sadece devlet yardımlarından elde edilen gelirler kayda alınır. İşte SGK Primlerindeki hazine katkısı da bunlardan biri ve güncel olanıdır.

102 SMMM Nusret KURDOĞLU102 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Günümüzün en güncel konularından biri, SGK primine esas kazancın % 5 oranındaki Hazine Katkısının, işletme kayıtlarına nasıl ve ne zaman alınacağı tartışmalarıdır. Önce uzun süre bu katkının gider indirimi mi, gelir mi olacağı tartışılmıştır.

103 SMMM Nusret KURDOĞLU103 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Ancak, durum açıktır. Hazine, belli koşullara uyan işletmeler adına, bu tutarı SGK’na fiilen ödemektedir. O halde, bu işlem bir indirim değil, tahakkuk eden bir borcun bir bölümünün hazine tarafından ödenmesi sonucu oluşan bir gelirdir.

104 SMMM Nusret KURDOĞLU104 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Gelir tablosu ilkelerinin amacı açıktır; “Tüm gelir ve giderler brüt tutarlarıyla gelir tablosunda yer alır, ve hiçbir satış, gelir ve kar kalemi, bir maliyet, gider ve zarar kalemi ile tamamen veya kısmen karşılaştırılmak suretiyle gelir tablosu kapsamından çıkartılamaz.”

105 SMMM Nusret KURDOĞLU105 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Oysa, bazı işletmelerin bordro tahakkuklarını yaparken, hazine katkısını giderden indirerek kalan tutarı giderleştirdikleri, bazı işletmelerin de SGK ödemesinin yapıldığı tarihte hazine katkısı tutarını gider hesaplarına alacak kaydettikleri görülmektedir. Bu uygulama, yukarıda açıklanan gelir tablosu kuralına tamamen ters düşmektedir.

106 SMMM Nusret KURDOĞLU106 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Hazine katkısı, işletme için, devlet yardımı olarak oluşan bir gelirdir, kayda alınacağı hesap, “602- Diğer Gelirler” hesabıdır. Bu gelirin kayıtlara ne zaman alınacağı konusu da çok açıktır. Gelir doğduğu zaman kayda alınır. Bu gelirin doğuş zamanı da, o aya ait prim tutarının ödendiği tarihtir. Bu tarihten önce gelir kaydı yapılamaz.

107 SMMM Nusret KURDOĞLU107 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 2-E) 370 ve 371 HESAPLARIN KULLANIMINDA KURUMLAR ve ŞAHIS İŞLETMELERİ ARASINDAKİ FARKLILIKLAR 2E-a) TANIMLAR Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS)’ni düzenleyen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (MSUGT) ekindeki Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) açıklamalarında, 193, 370 ve 371 hesaplar için verilen bilgiler aşağıdaki gibidir.

108 SMMM Nusret KURDOĞLU108 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 193- PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR “Mevzuat gereğince peşin ödenen ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonların kayıt ve takip edildiği hesaptır.

109 SMMM Nusret KURDOĞLU109 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Peşin ödenen ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonlar, bu hesaba borç yazılır. Dönem sonunda tahakkuk edecek gelir veya kurumlar vergisi ile fon karşılıklarından yapılacak olan indirimi teminen “37- BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI” grubunda bulunan “371- DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ” hesabının borcuna aktarılır. Ancak aktarılacak tutar, “370- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI” hesabının tutarından fazla olamaz. Aktarılamayan tutar, dönem sonunda bu hesabın bakiyesi olarak kalır.”

110 SMMM Nusret KURDOĞLU110 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Dönem içerisinde tahakkuk eden geçici vergiler, geçici vergi dönemlerinin son gününde bu hesaba borç kaydedilir. Ancak, hesap dönemi sonunda, ödenmemiş geçici vergiler ters kayıtla terkin edilir, ödenmiş olan tutar ise, (370 hesapta ayrılan karşılık tutarını geçmemek kaydıyla) 371 hesaba aktarılır.)

111 SMMM Nusret KURDOĞLU111 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 370- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI “Dönem karı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi, diğer vergi ve kesintiler, fonlar ve benzeri diğer yükümlülükler için ayrılan karşılıkların izlendiği hesaptır.

112 SMMM Nusret KURDOĞLU112 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Dönem karı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi ve yasal yükümlülükler, dönem karı hesabının borcu karşılığında bu hesaba alacak kaydedilir. Vergi tahakkukunun kesinleşmesi durumunda borç kaydı suretiyle hesap kapatılır ve ilgili tutar “371- Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri” ile mahsup edilerek kalan tutar “360- Ödenecek Vergi ve Fonlar” hesabına aktarılır.”

113 SMMM Nusret KURDOĞLU113 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR 371- DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ (-) “Mevzuat gereğince peşin ödenen gelir ve kurumlar vergisi ile diğer yükümlülüklerin izlendiği hesaptır.

114 SMMM Nusret KURDOĞLU114 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Dönem karı vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılıklarından indirilmek üzere “193- Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı”ndan yapılan aktarmalar bu hesabın borcuna, 193 no.lu hesabın alacağına kaydedilir. Tahakkuk eden tutarlar ve gelir vergisinden mahsup edilen tutarlar ise bu hesaba alacak kaydedilir.”

115 SMMM Nusret KURDOĞLU115 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR “370” ve “371” hesapların sadece ve sadece kurumlarda kullanılması gerekir. Çünkü, kurumlar, sadece oluşan kurum kazancı üzerinden vergi öderler ve bu vergi doğrudan kuruma, kurum tüzel kişiliğine ait bir vergidir.

116 SMMM Nusret KURDOĞLU116 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Şahıs işletmelerinde ise durum farklıdır. Bu işletmeler, işletme kazancı üzerinden her hangi bir vergi ödemezler. Ödenen vergi, işletme sahip veya ortaklarının kişisel vergisidir ve işletmeye ait değildir. Üstelik, bir gerçek kişinin ödeyeceği vergi, kurumlarda olduğu gibi, tek başına bir işletmenin karı üzerinden hesaplanan bir vergi değildir.

117 SMMM Nusret KURDOĞLU117 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Vergi matrahı, o işletmenin karı dışında (varsa) sahip olunan diğer işletmelerin karlarının yanı sıra, ticari kazanç dışındaki diğer 6 gelir unsurundan gelen kazançların da katkısıyla oluşur. Bu kadar geniş bir alanın vergilendirilmesinin, tek bir işletmenin bilançosunda gösterilmesi ve karşılık ayrılması olanağı yoktur.

118 SMMM Nusret KURDOĞLU118 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Bu nedenlerle, “370” ve “371” hesaplar, sadece kurumlarda kullanılabilir, şahıs işletmelerinde kullanım alanı yoktur.

119 SMMM Nusret KURDOĞLU119 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR “193” hesaba gelince, durum biraz farklıdır. “193” hesapta izlenen “Geçici Vergi”nin ve şahıs işletmesinin çeşitli gelirlerinden yapılan diğer stopajların, doğrudan işletme faaliyetlerinden doğduğu açıktır. Bu nedenle ödenen, kesilen ve tahakkuk eden bu tutarlar, şahıs işletmelerinde de “193” hesapta izlenmelidirler.

120 SMMM Nusret KURDOĞLU120 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Dönem sonunda ise, durum farklılaşır. Şahıs işletmesinin faaliyetlerinden doğduğu için “193” hesapta izlenmesi gereken bu tutarlar, işletmenin değil, sahip veya sahiplerinin vergilerinden mahsup edilecektir. Yukarıda da değinildiği gibi, zaten şahıs işletmesinin faaliyetinden doğan kar nedeniyle işletme kişiliği için tahakkuk edecek her hangi bir vergi yoktur.

121 SMMM Nusret KURDOĞLU121 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR Vergi, işletmenin sahibi ya da ortakları olan gerçek kişilere aittir. Bu durumda da, “193” hesapta biriken bu tutarların, “371” hesaba gönderilmesinin bir anlamı kalmamaktadır. Bu tutarlar, yapılacak mahsuplara esas olmak üzere, işletme sahip veya sahiplerinin cari hesaplarına devredilerek tasfiye edilmelidirler.

122 SMMM Nusret KURDOĞLU122 TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR SABIRLA İZLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER...


"SMMM Nusret KURDOĞLU1 YENİ TTK EŞİĞİNDE ve 2 1. KULLANIM YILINDA TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR MUĞLA SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları