Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMI KONUSUNDA TUTUM VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: GATA KARDİYOLOJİ ÖRNEĞİ Yasin UZUNTARLA Hastane İşletmeciliği.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMI KONUSUNDA TUTUM VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: GATA KARDİYOLOJİ ÖRNEĞİ Yasin UZUNTARLA Hastane İşletmeciliği."— Sunum transkripti:

1 YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMI KONUSUNDA TUTUM VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: GATA KARDİYOLOJİ ÖRNEĞİ Yasin UZUNTARLA Hastane İşletmeciliği Uzmanı GATA Organ Nakli Koordinatörü

2 GİRİŞ Dünya Sağlık Örgütü, 1985-Nairobi’de akılcı ilaç kullanımını (AİK) ‘hastaların ilaçları klinik gereksinimlerine uygun biçimde, kişisel gereksinimlerini karşılayacak dozlarda, yeterli zaman diliminde, kendilerine ve topluma en düşük maliyette almaları için uyulması gereken kurallar bütünü’ Türk Tabipler Birliği; gerektiği anda, gerektiği kadar, gereken formda ve maliyet/etkililik analizi yapılmış uygun ilacın verilmesi olarak tanımlanmıştır. 2

3 GİRİŞ Akılcı olmayan ilaç kullanımı özellikle gelişmekte olan ülkelerde en temel sağlık sorunlarından biridir ve tedavisi güç bir alışkanlıktır. Gelişmekte olan ülkelerde sınırlı sayıda olan akılcı olmayan ilaç kullanımı örneklerinin belirlediği en temel sorunlar;  Gereğinden fazla ilaç reçete edilmesi,  İlaçların yanlış biçimde kullanılması,  Gereksiz yere pahalı ilaç kullanımı,  Gereksiz yere antibiyotik tüketimi. 3

4 GİRİŞ  Dünya Sağlık Örgütü’nün 2009 verilerine göre, kişi başı yapılan sağlık harcamalarının; -yüksek gelirli ülkelerde % 16, -orta gelirli ülkelerde %24, -düşük gelirli ülkelerde %29’unu ilaç harcamaları oluşturmaktadır.  Bir taraftan ülkeler ilaçlara bu kadar çok para harcarken diğer taraftan DSÖ’nün tahminlerine göre, dünya nüfusunun en az üçte biri temel ilaçlara erişim sağlayamamaktadır. 4

5 Akılcı ilaç kullanımının hekim, hasta, eczacı, ilaç firması gibi birçok boyutu bulunmaktadır. Çalışmamızda hasta boyutu ele alınmıştır. GİRİŞ 5

6 Yukarıdaki açıklamalar kapsamında önemli sağlık sorunlarına yol açan ve kıt kaynakların rasyonel olmayan şekilde kullanımına neden olan akılcı olmayan ilaç kullanımının yatan hastalarda çeşitli boyutları ve sosyodemografik özelliklerle incelenmesi, akılcı ilaç kullanımının yönelik tutumların ölçülmesi araştırmanın amacını oluşturmaktadır. GİRİŞ 6

7 GEREÇ YÖNTEM  Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kardiyoloji Ana Bilim dalında yatan hasta birimleri ;  27 yatak kapasiteli er koğuşu,  29 yatak kapasiteli yoğun bakım ünitesi,  16 yatak kapasiteli klinikten  32 yatak kapasiteli invaziv katından oluşmaktadır. Bu birimlerde yatan hastaların büyük çoğu kronik veya doğumsal kalp hastalarından oluşmaktadır.  Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma 1 Nisan – 30 Mayıs 2013 tarihleri arasında GATA Kardiyoloji kliniği ilgili birimlerinde yatan hastalar arasında yapılmıştır. 7

8 GEREÇ YÖNTEM 8  Örneklem seçilmemiş olup, ilgili tarihler arasında GATA Kardiyoloji Kliniğinde yatarak tedavi gören, araştırmaya katılmayı kabul eden 121 hastada çalışma yürütülmüştür.  Çalışmanın amacı açıklandıktan sonra çalışmaya katılmayı kabul edenlerin kimlik bilgileri sorgulanmadan onayları alınmış ve araştırmacının hazırladığı anket formunu doldurmaları istenmiştir.

9 GEREÇ YÖNTEM 9  Sağlık Bakanlığı Hastanelerinde de kullanılan anket formunda; cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, çalıştığı sektör gibi sosyodemografik özellikler ile akılcı ilaç kullanımı kapsamında tutum ve davranışlar ile ilgili 28 soru yer almaktadır.  Verilerin değerlendirilmesinde bilgisayar ortamında SPSS 15.0 paket programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistikler ortalama, ± standart sapma ve frekans olarak verilmiş, gruplar arası karşılaştırmalarda ki-kare testi kullanılmıştır.

10 GEREÇ YÖNTEM  İstatistiksel önemlilik için p<0.05 kabul edilmiştir.  Araştırma öncesinde GATA Etik Kurulu ve Anket Kurulu izinleri alınmıştır. 10

11 BULGULAR  Çalışmaya katılan 121 kişinin;  yaş ortalaması 29,3  %68,6’sı kadın,  %57’si evlidir. 11

12  Tablo 1. Katılımcıların sosyodemografik özelliklerine göre dağılımları. BULGULAR 12 Cinsiyet Sayı (n=121)Yüzde Erkek 8368,6 Kadın 3831,4 Medeni Hal Sayı (n=121)Yüzde Evli 6957,0 Bekar 4839,7 Dul 43,3 Öğrenim Durumu Sayı (n=118) Yüzde ilkokul 1714,4 Ortaokul 1714,4 Lise 4134,7 Lisans 3126,3 Lisansüstü 1210,2 Çalıştığı Sektör Sayı (n=121)Yüzde Emniyet/Güvenlik 1310,7 Sağlık 1411,6 Eğitim 65,0 Diğer 8872,7

13  Tablo 2. Katılımcıların İlaç bulundurma ve kullanmalarına ilişkin sorulara verdikleri yanıtların dağılımı BULGULAR 13 Aile bireylerinin bir tedavi sonrası arta kalan ilaçlarını ne yaparsınız? Sayı ( n=121)Yüzde (%) Gerektiği zaman kullanmak üzere saklarım6049,6 Sağlık kuruluşuna veririm2722,3 Eczaneye veririm21,7 Çöpe atarım2722,3 Tuvalete atarım10,8 Diğer43,3 Evinizde hiç kullanılmamış veya yarım kalmış ortalama kaç kutu ilaç vardır? Sayı ( n=121)Yüzde (%) Hiç yok3730, , ,2 10 dan fazla1411,6

14  Tablo 2 (Devamı) BULGULAR 14 Evde bulundurmuş olduğunuz ilaçları tekrar kullanmak istediğinizde kimden bilgi alırsınız? Sayı ( n=120)Yüzde (%) Hekim 5243,3 Eczacı 1411,7 Hemşire sağlık görevlisi 21,7 Tanıdık 86,7 Kimseden bilgi almam 4134,2 Diğer 32,5 Hekime muayene olmadan eczaneden ilaç alır mısınız ?Sayı ( n=121)Yüzde (%) Evet 3327,3 Hayır 8872,7 Komşularınız ve/veya yakınlarınızın tavsiyesi ile ilaç kullanır mısınız veya doktorunuzdan reçete ister misiniz ? Sayı ( n=121)Yüzde (%) Evet 3831,4 Hayır 8368,6

15  Tablo 3. Katılımcıların hastalık veya sağlık problemi durumuna ilişkin sorulara verdikleri yanıtların dağılımları. BULGULAR 15 Hastalık durumunda ne yaparsınız ?Sayı ( n=121)Yüzde (%) Hekime danışırım 10889,3 Eczacıya danışırım 10,8 Sağlık personeline danışırım 54,1 Tanıdığa danışırım 21,7 Bitkisel yöntem kullanırım 21,7 Evdeki ilaçları kullanırım 21,7 Benzer hastalığı geçirmiş olanlarınkini kullanırım 10,8 Hekime giderken daha önce kullanmış olduğunuz ilaçlar ve varsa kronik hastalıklarınıza ait raporlarınız hakkında hekimi bilgilendirir misiniz? Sayı ( n=121)Yüzde (%) Evet 11393,4 Hayır 86,6

16  Tablo 3. (Devamı) BULGULAR 16 Hekimin vermiş olduğu ilaçları ne şekilde kullanırsınız?Sayı ( n=121)Yüzde (%) ilaç bitene kadar kullanırım4436,4 Şikayetim gecene kadar kullanırım2016,5 Hekim veya eczacı önerdiği sürece kullanırım5747,1 Şikayetleriniz üzerine muayene olmadan, kendi başınıza antibiyotik kullanır mısınız? Sayı ( n=121)Yüzde (%) Evet kullanırım2823,1 Evet ama iyi hissetigimde bırakırım2016,5 Hayır muayene olmadan kullanmam7360,3 İlacın yan etkileri ile karşılaşırsanız nasıl davranırsınız?Sayı ( n=121)Yüzde (%) Hekime Başvururum10687,6 Eczacıya Eczacıya Başvururum54,1 Sağlık Personeline Başvururum43,3 Kendim çözerim43,3 Hiçbir şey yapmam21,7

17  Tablo 3. (Devamı) BULGULAR 17 Basında reklamı yapılan ürünleri tedavi amacıyla kullanırmısınız? Sayı ( n=121)Yüzde (%) Hekime danışarak kullanırım 2722,3 Eczacıya danışarak kullanırım 10,8 Kullanan tanıdığıma sorar kullanırım 97,4 Kullanmam 8469,4 Ağrı kesici ihtiyacınız olduğunda ilacı nasıl temin edersiniz? Sayı ( n=121)Yüzde (%) Reçete ile eczaneden 7259,5 Reçetesiz eczaneden 3629,8 Komşudan, tanıdıktan 54,1 Marketten 86,6

18  Tablo 4. Katılımcıların cinsiyete göre hekimin vermiş olduğu ilaçları kullanım durumları. BULGULAR 18 Cinsiyet İlaç bitene kadar kullanırım n (%) Şikayetim geçene kadar kullanırım n (%) Hekim veya eczacı önerdiği sürece kullanırım n (%) Erkek (n=83) 37 (44,6)12 (14,5)34 (41,0) Kadın (n=38)7 (18,4)8 (21,1)23 (60,5) P=0.021

19  Tablo 5. Katılımcıların cinsiyete ve medeni durum göre muayene olmadan antibiyotik kullanım durumları. BULGULAR 19 Cinsiyet Evet kullanırım Evet ama iyi hissetigimde bırakırım Hayır muayene olmadan kullanmam P değeri Erkek (n=83) n (%)23 (27,7)19 (22,9)41 (49,4) Kadın (n=38) n (%)5 (13,2)1 (2,6)32 (84,2) Medeni durum Evli (n=69) n (%)11 (15,9)17 (24,6)41 (59,4) Bekar (n=48) n (%)16 (33,3)3 (6,3)29 (60,4) Dul (n=4) n (%)1 (25,0)0 (0,0)3 (75,0)

20  Tablo 6. Katılımcıların cinsiyete ve medeni duruma göre ağrı kesici temin durumları. BULGULAR 20 Cinsiyet Reçete ile eczaneden Reçetesiz eczaneden Komşudan tanıdıktan MarkettenP değeri Erkek (n=83) n (%) 50 (60,2)20 (24,1)5 (6,0)8 (9,6) Kadın (n=38) n (%)22 (57,9) 16 (42,1)0 (0.0) Medeni durum Evli (n=69) n (%) 43 (62,3)25 (36,2)1 (1,5)0 (0) Bekar (n=48) n (%) 26 (54,2)10 (20,8)4 (8,3)8 (16,7) Dul (n=4) n (%) 3 (75,0)1 (25,0)0 (0)

21 21 Araştırmamızda katılımcı grubumuzun hastalık, yan etki durumlarındaki ve ilaç kullanımındaki tutumlarının Türkiye’de yapılan bazı benzer araştırmalara göre daha akılcı olması; katılımcı grubumuzun %34,7 lise, % 26,3 lisans mezunu, %10,2’si lisans üstü mezunu olmak üzere bazı benzer çalışmalardaki araştırma gruplarına göre eğitim seviyesinin yüksek olmasına ve büyük çoğunluğunun kronik veya doğumsal kalp hastası olmalarına dayandırılmaktadır. TARTIŞMA

22 22 TARTIŞMA Ülkemizde yapılan benzer bir çalışmada reçetesiz ilaç temin oranının çalışmamıza göre yüksek olması, araştırmanın yapıldığı tarih itibari (2001) ile sağlık hizmetlerine ulaşımının günümüze göre daha zor olmasına bağlanmaktadır. Araştırmamızda katılımcı grubun çoğunluğunun kronik hasta olmaları nedeniyle uzun süreli olarak ilaç tedavisi görmeleri dolayısıyla daha akılcı davranmaları beklenmektedir. Bu doğrultuda katılımcıların %93,4 hekime gittiğinde önceden kullandığı ilaç ve kronik hastalı hakkında bilgi vermektedir. Ayrıca % 69,4 tedavi amacı ile reklamı yapılan ürünleri kullanmazken, %22,3 hekime danışarak kullanmaktadır.

23 23 TARTIŞMA 2012 yılında ülkemizde yapılan bir çalışmada yaş arttıkça kendi başına antibiyotik alma sıklığının azaldığı görülmektedir (p<0,05). Araştırmamızda katılımcıların reçetesiz antibiyotik kullanım oranının yüksek oluşu, yaş ortalamasının (29,3) diğer çalışmadaki katılımcıların yaş ortalamasına göre (39.9) daha düşük olmasına bağlı olduğu değerlendirilmektedir.

24 24 TARTIŞMA 2012 yılında ülkemizde yapılan bir çalışmada cinsiyet ile antibiyotik kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamasına rağmen, araştırmamızda kadın olan katılımcıların %13,2’si, erkek katılımcıların ise %27,7’sinin reçetesiz olarak antibiyotik kullandıkları tespit edilmiştir (p=0,001). Ayrıca araştırmamızda erkek katılımcıların %41,0’ı; kadın katılımcıların ise %60,5 reçete ile alınan ilacı doktorun önerdiği süre boyunca kullanmaktadır (p=0,021). Katılımcıların %68,6 erkek, %31,4’ünün kadınlardan oluşması ve erkek katılımcıların %67,9’nun lise ve üstü eğitim seviyesinde iken, kadın katılımcılarda bu oranın % 78,3 olması cinsiyete göre reçetesiz antibiyotik alma ve ilaç kullanma durumları arasındaki farkın nedeninin olabileceği değerlendirilmektedir.

25 25 TARTIŞMA Türkiye’de yapılan araştırmalarda reçetesiz en fazla temin edilen ilaç ağrı kesicilerdir. Araştırmamızda kadın katılımcıların % 42,1, erkek katılımcıların ise %24,1, ağrı kesicileri reçetesiz olarak eczaneden temin etmektedirler (p=0,032). Çalıştığı sektör ve eğitim durumu ile hiçbir bileşen arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Bu durumun katılımcı grubun öğrenim seviyesinin yüksek ve birbirine yakın olmasına bağlanmaktadır.

26 SONUÇ 26 Sonuç olarak; araştırmamıza katılan kardiyoloji kliniği yatan hastalarının akılcı ilaç kullanımının önceki araştırmalara göre daha iyi olmasına rağmen ilaçlarını akılcı kullanmadıkları söylenebilir. Hasta, ilacın herhangi bir tüketim maddesi olmaktan çok, sağlık açısından özel öneme sahip bir ürün olduğu konusunda mutlaka bilgilendirilmelidir.

27


"YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMI KONUSUNDA TUTUM VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: GATA KARDİYOLOJİ ÖRNEĞİ Yasin UZUNTARLA Hastane İşletmeciliği." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları