Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Projenin tanıtımı Kirleticilerin seçimi ve önceliklendirilmesi Kirleticilerin kaynaklarının belirlenmesi İzleme Sonuçları Çevresel Kalite Standartları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Projenin tanıtımı Kirleticilerin seçimi ve önceliklendirilmesi Kirleticilerin kaynaklarının belirlenmesi İzleme Sonuçları Çevresel Kalite Standartları."— Sunum transkripti:

1

2 Projenin tanıtımı Kirleticilerin seçimi ve önceliklendirilmesi Kirleticilerin kaynaklarının belirlenmesi İzleme Sonuçları Çevresel Kalite Standartları Deşarj Standartları TEMBİS & DESPRO

3 Pilot Havzalar: Ergene Havzası Susurluk Havzası Konya Kapalı Havzası Projenin Bütçesi: TL + KDV Projenin Süresi: Yürütücü: İO Çevre Çözümleri Ar-Ge Ltd. Şti.

4 Projenin Hedefleri: Pilot havzalarda yer alan yüzeysel su kaynakları ile evsel ve endüstriyel atıksularda bulunan ve/veya bulunması muhtemel tehlikeli maddelerin araştırılması ve spesifik kirleticilerin belirlenmesi Sektörel tehlikeli madde envanterinin oluşturulması Çevresel Kalite Standartlarının ve Deşarj Standartlarının tespit edilmesi Tehlikeli Maddeler Bilgi Sistemi’nin oluşturulması ve Ulusal Su Bilgi Sistemi’ne entegrasyonu

5 Tehlikeli maddelerin incelendiği kaynaklar: AB Suda Tehlikeli Maddeler Direktifi (76/464/EEC) ile Kardeş Direktifler AB Su Çerçeve Direktifi (2000/60/EC-WFD) 2000/60/EC ve 2008/105/EC’yi Değiştirmeyi Öneren Direktif (2013/39/EU) US EPA tarafından izlemeye alınan endokrin bozucu listesi

6 Tehlikeli maddelerin incelendiği kaynaklar: Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği (26/11/2005 tarihli ve sayılı Resmi Gazete – 76/464/EEC ve 2006/11/EC) Ek-1 ve Ek-2 listesindeki kirleticiler İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik (17/02/2005 tarihli ve sayılı Resmi Gazete)’teki kimyasal parametreler

7 İncelenen sektörler: 01- Hayvansal Üretim 03- Deniz Ürünleri Yetiştiriciliği 05- Kömür ve Linyit Çıkarılması 06- Ham Petrol Çıkarımı 07- Metal Cevherleri Madenciliği 08- Diğer Madencilik ve Taş Ocakçılığı 10- Gıda Ürünlerinin İmalatı 11- İçeceklerin İmalatı 12- Tütün Ürünleri İmalatı 13- Tekstil ürünlerinin imalatı

8 İncelenen sektörler: 15- Deri ve İlgili Ürünlerin İmalatı 16- Ağaç, Ağaç Ürünleri ve Mantar Ürünleri İmalatı (Mobilya Hariç); Saz, Saman ve Benzeri Malzemelerden Örülerek Yapılan Eşyaların İmalatı 17- Kağıt ve Kağıt Ürünlerinin İmalatı 18- Kayıtlı Medyanın Basılması ve Çoğaltılması 20- Kimyasalların ve Kimyasal Ürünlerin İmalatı 21- Temel Eczacılık Ürünlerinin ve Eczacılığa İlişkin Malzemelerin İmalatı 22- Kauçuk ve Plastik Ürünlerin İmalatı 23- Diğer Metalik Olmayan Mineral Ürünlerin İmalatı 24- Ana Metal Sanayi

9 İncelenen sektörler: 25- Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı 27- Elektrikli Teçhizat İmalatı 28- Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Ekipman İmalatı 29- Motorlu Kara Taşıtı, Treyler ve Yarı Treyler İmalatı 35- Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı 36- Suyun Toplanması, Arıtılması ve Dağıtılması 37- Kanalizasyon 38- Atığın Toplanması, Islahı ve Bertarafı Faaliyetleri; Maddelerin Geri Kazanımı 52- Taşımacılık için depolama ve destekleyici faaliyetler

10 177 parametre 39 parametre Literatür, mevzuat araştırmaları ve envanter çalışmaları TOBB Kapasite Raporları ÇŞB 1 ton ve üzeri üretilen veya ithal edilen kimyasallar listesi 2886 parametre 3102 parametre

11 Ön değerlendirmeVeri teminiNihai değerlendirme Risk Kodları Toksisite, Log Pow, BCF Molekül ağırlığı, sudaki çözünürlük, Henry sabiti, LC 50, EC 50, NOEC, PNEC, yarılanma ömrü (su), yarılanma ömrü (sediman), log Koc, log K ow, biyokonsantrasyon faktörü TTD, TED, COMMPS

12 Veri Temini: EPI Suite Program ECOTOX Database ESIS : European Chemical Substances Information System PAN Pesticide Database TOXNET- Toxicological Data Network ECHA- European Chemical Agency OECD- Ecological Categorization Results from the Canadian Domestic Substance List

13 Toplam Tehlike Skoru (TTS) TTS= P skoru + T skoru + B skoru + ED skoru P: Dirençlilik B: Birikim T: Toksisite ED: Endokrin bozucu Yarı Ömür > 40 gün => P skoru =1 NOEC T skoru =1 BCF> 2000 => B skoru =1 Endokrin bozucu özelliği var => ED skoru =1 Toplam Tehlike Değerlendirmesi

14 Toplam Etki Değerlendirmesi Toplam Etki Skoru (TES) TES= Çevreye olan etki X Maruz kalma potansiyeli Çevreye olan etki = (Toksisite skoru + Biyoakümülasyon skoru ) /2 Maruz kalma potansiyeli = (Yarı ömür skoru + Henry katsayısı skoru ) / 2

15 Yarı ömür Yarı ömür>1 yıl Yarı ömür = 1ay-1yıl Yarı ömür =1 gün-1 ay Yarı ömür <1 gün Skor Henry katsayısı H< H = H = H>10 -2 Skor Toplam Etki Değerlendirmesi Akut toksisite (mg/L) <0,001 0,001-0,01 0,01-0,1 0, >10 Skor Biyoakümülasyon >10,000 1,000-10, , <100 Skor

16 Toplam Etki Skoru Değerlendirme Düşük etki Orta etki Yüksek etki Toplam Etki Değerlendirmesi

17 Risk Kodları: R48, R54, R55, R56, R58, R65, R40, R45, R46, R50, R51, R52, R53, R60, R61, R62, R63, R68 Risk Kodu Kombinasyonları: R50/53, R51/53, R52/53, R28/40, R48/21, R48/22, R48/20/21, R48/20/22, R48/21/22, R48/20/21/22, R48/23, R48/24, R48/25, R48/23/24, R48/23/25, R48/24/25, R48/23/24/25, R45/46, R68/20, R68/21, R68/22, R68/20/21, R68/20/22, R68/21/22, R68/20/21/22 Akut Toksisite LC50 (balık)≤ 10 mg/L LC50 (daphnia)≤ 10 mg/L LC50 (algae) ≤ 10 mg/L Biyoakümülasyon Log Pow ≥ 3 BCF ≥ 100 Risk kodları

18 Maruziyet (Ölçüm Bazlı) Ölçüm sonuçlarının ortalaması (Model Bazlı) Emisyon Yayılma Degredasyon (P) Etki Toksisite (T) Biyoakümülasyon (B)

19 EtkilerReferans ParametreMetallerOrganikler Doğrudan EtkiPNEC85 Dolaylı Etki BCF Log Pow Molekül ağırlığı -3 İnsana EtkiRisk kodları22

20 Doğrudan Etki PNEC maks PNEC min Birim Su fazındaki organik maddeler10,000001mg/L Su fazındaki metaller0,10,000001mg/L

21 Dolaylı Etki logP ow Molekül Ağırlığı Biyokonsantrasyon Faktörü Skor 700< ≤ logPow < 4 ve < ≤ BCF < ≤ logPow < 5 ve < ≤ BCF < ≥ 5 ve < 700> Varsayılan (logP ow yok) ve < 700BCF yok3

22 İnsana Etki KanserojenMutajenÜremeye etkiKronik etki (oral)Skor R45R46R47, R60 ya da R61-2 R40 R62, R63 ya da R64-1,8 -test yok R48’in R23-R28 ile kombinasyonu 1,4 --test yok R48’in R20-R22 ile kombinasyonu 1,2 ---R

23 İzleme bazlı değerlendirme Her bir gözlem istasyonundaki ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalaması esas alınarak hesaplanır. Model bazlı değerlendirme Emisyon, dağılım ve bozunmayı esas alarak hesaplanır.

24 C maks C min Birim Organikler1000,0001µg/L Metaller2000,2µg/L İzleme Bazlı Değerlendirme

25 Model Bazlı Değerlendirme EEXV= Emisyon X Dağılma X Bozunma I_ MAR = 1,37 (log(EEXV) + 1,301)

26 Model Bazlı Değerlendirme Emisyon faktörü Kimyasalın yıllık kullanım miktarı (ton) ve kullanım şekli esas alınarak hesaplanır. Ana kullanım kategorisiFraksiyon 1 Kapalı sistemde kullanım0,01 2 Bir matrise katılma ile sonuçlanan kullanım0,1 3 Dispersiv olamayan kullanım0,2 4 Dispersiv kullanım1,0 Varsayılan1,0

27 Model Bazlı Değerlendirme Kimyasalın farklı ortamlardaki dağılım oranları esas alınarak hesaplanır Hava Su Toprak Sediman Askıda Katı Madde Balık (biyota) MACKAY Modeli (I) Sudaki çözünürlük, Buhar basıncı, Faz yoğunluğu, Fazdaki organik karbonun kütle fraksiyonu, Balığın yağ oranı Sıcaklık, Gaz sabiti Dağılım faktörü

28 Model Bazlı Değerlendirme Bozunma faktörü BiyobozunurlukFaktör Çabuk bozunabilen0,1 Doğal olarak bozunabilen0,5 Kalıcı1,0 Varsayılan değer1,0

29 İzleme kapsamındaki 122 parametre TED, TTD ile belirlenmiş aday spesifik kirletici 52 parametre SÇD öncelikli madde 70 parametre COMMPS ile belirlenmiş aday spesifik kirletici 37 parametre İdare tarafından önerilen aday spesifik kirletici 68 parametre Aday spesifik kirleticiler 147 parametre ÇKS’lerin belirlenmesi Ulusal kirletici listesi 217 parametre Kirleticilerin kaynaklarının belirlenmesi

30 ANALİZ SONUCU VAR MI? TESPİT EDİLDİ Mİ? SEKTÖR SPESİFİK KİRLETİCİLER LİSTESİNE EKLE SEKTÖR SPESİFİK KİRLETİCİLER LİSTESİ DIŞINDA BIRAK KAPASİTE RAPORUNDA VAR MI? H H E SEKTÖR SPESİFİK KİRLETİCİLER LİSTESİNE EKLE SEKTÖR SPESİFİK KİRLETİCİLER LİSTESİ DIŞINDA BIRAK E E H Alt sektör envanteri

31 İzlenen parametre sayısı: Pilot tesis sayısı: 39 Pilot tesislerde numune alınan noktası sayısı: 65 Alıcı ortamda numune alınan nokta sayısı: 19 Numune alınan dönem sayısı: 4 İzleme Sonuçları

32 Tespit edilen önemli parametre grupları Ağır metaller (çinko, nikel, bor, aluminyum, baryum, brom, krom, arsenik, kadmiyum) Pestisitler (aldrin, endrin, endosulfan, para-para-DDT, sipermetrin, heptaklor, hekzaklorosiklohekzan) Klorlu organikler (C10-13 Kloroalkanlar, 1,1-dikloroetan, 1,2-dikloroetan, karbontetraklorür, diklorometan) Aromatikler (PCDD, PCDF, naftalen, pentaklorobenzen) Endokrin bozucular (triklosan)

33 Evsel AAT’lerde; Ağır metaller Aromatikler OSB lerde; Ağır metaller Pestisitler Aromatikler Klorlu organikler Otomotiv/Beyaz Eşya; Ağır metaller Düzenli depolama tesisi; Ağır metaller Maden/cevher işlem; Ağır metaller Kimya; Ağır metaller Organikler

34 Geri kazanım; Ağır metaller Pestisitler Organikler Deri/kürk; Ağır metaller Organikler Karton; Ağır metaller Tekstil; Ağır metaller Klorlu organikler Gıda; Pestisitler

35 Ergene Havzası’nda alıcı ortamlarda ÇKS’nin üzerinde tespit edilen maddeler: Ağır metaller Kadmiyum, kurşun, krom, çinko, vanadyum, kobalt, alüminyum, antimon, brom, bakır, dibutil kalay bileşikleri, gümüş Pestisitler Endosulfan, Heptaklor, Heptaklor epoksit, Hekzaklorosiklohekzan, Sipermetrin Pestisitler ve metaller dışında kalan parametreler C10-13 Kloroalkanlar, PCB-101, PCB-153, Propilbenzen, Metilbenzen

36 Susurluk Havzası’nda alıcı ortamlarda ÇKS’nin üzerinde tespit edilen maddeler; Ağır metaller Nikel, Çinko, Alüminyum, Antimon, Bakır, Kadmiyum, Kurşun, Bor, Vanadyum, Arsenik Pestisitler Heptaklor, Endosulfan, Hekzaklorosiklohekzan Pestisitler ve metaller dışında kalan parametreler PCB-153, PCB-28

37 Konya Kapalı Havzası’nda alıcı ortamlarda ÇKS’nin üzerinde tespit edilen maddeler; Ağır metaller Kadmiyum, Nikel, Alüminyum, Çinko, Gümüş, Civa, Krom, Antimon, Vanadyum, Bor, Bakır, Brom Pestisitler Endosulfan, Hekzaklorosiklohekzan, Heptaklor, Sibutrin, Linuron, Sipermetrin Pestisitler ve metaller dışında kalan parametreler PCB-153, PCB-28, PCB-180, C10-13 Kloroalkanlar

38 Çevresel Kalite Standartları; Alıcı ortamda sağlanması gereken kalite durumunu ifade eder. İzleme verilerinin değerlendirilmesinde dikkate alınacak limitleri belirler. Su kaynaklarında kirliliğin kontrol altına alınması için kalite hedeflerinin belirlenmesinde kullanılır ve iyileştirme çalışmalarının gerekliliğini ortaya koyar. Bölgesel deşarj standartlarının geliştirilmesinde kullanılır.

39 Spesifik Kirleticiler Listedeki tüm parametreler için su kolonunda ÇKS’lerin türetilmesi  Verilerin derlenmesi  AB Risk Değerlendirme Raporları (RARs)  Teknik Doküman No:27 Hayır Biyota için standart türetilmesine gerek yok BMF>1, BCF>100 ya da log K ow ≥ 3 Biyota için ÇKS’ler türetilir log K oc ≥ 3 ya da log K OW ≥ 3 Hayır Sediman için standart türetilmesine gerek yok Evet Sediman için ÇKS’ler türetilir  Verilerin derlenmesi  AB Risk Değerlendirme Raporları (RARs)  Teknik Doküman No:27  Verilerin derlenmesi  AB Risk Değerlendirme Raporları (RARs)  Teknik Doküman No:27

40 Kirleticilerin uzun vadeli etkilerinden korunmak Kronik toksisite verileri kullanılır (NOEC, EC10) Yıllık Ortalama ÇKS (AA-EQS) Kirleticilerin kısa vadeli yoğun etkilerinden korunmak Akut toksisite verileri kullanılır (EC50, LC50) Maksimum ÇKS (MAC-EQS)

41 Değerlendirme Faktörü Metodu (DF-Metod) SSD Metodu (Species Sensitivity Distribution) veya Az sayıda taksonomik grup ve toksisite verisi Çok sayıda ve güvenilir toksisite verisi Kronik toksisite verisi ≥ 10 Akut toksisite verisi ≥ 12 SSD

42 Dip canlılarını kirleticilerin etkilerinden korumak ÇKS sediman İnsanları, kimyasallarla kontamine olmuş besinlerin etkilerinden korumak Besin zincirinde üstte yer alan canlıları ikincil zehirlenmeden korumak ÇKS biyota Sediman Biyota

43 129 madde için belirlenen ÇKS’ler 78 madde için uzman görüşü ile değerlendirme sonrası önerilen ÇKS’ler

44 Her bir akarsu kolu için debi bilgileri (DSİ verileri) İlgili parametreyi deşarj eden sektörlerin NACE kodları (TEMBİS) Her bir kola deşarj eden ve ilgili NACE koduna sahip endüstriler (TEMBİS) Deşarj debileri (TEMBİS) ÇKS (TEMBİS) Her bir kolun birbiriyle olan mansap-memba ilişkisi (TEMBİS) Teknoloji bazlı deşarj standartları Alıcı ortam bazlı deşarj standartları ÇKS x Q toplam = C 1 x Q 1 + C 2 x Q 2 + C 3 x Q 3 +C n x Q n C nehir x Q toplam = C 1 x Q 1 + C 2 x Q 2 + C 3 x Q 3 +C n x Q n

45 45 Veri tabanı sunucusu (Oracle) OSİB ArcGIS ve internet sunucuları

46 adet endüstriyel tesis ve bu tesislere ilişkin tehlikeli madde bilgisi 201 adet OSB 529 adet atıksu arıtma tesisi 63 adet kanalizasyon sistemi 12 adet içme suyu arıtma tesisi adet alıcı su ortamı bilgisi adet hammadde bilgisi

47 Sorgulama olanakları: Pilot havzalarda atıksu arıtma tesisi bulunan endüstriyel tesisler, bu atıksu arıtma tesislerinin deşarj ettiği alıcı ortamlar ve bu tesislerden kaynaklanan tehlikeli maddeler, Herhangi bir endüstriyel tesisten kaynaklanan tehlikeli maddeler ve bunların atıksuda ölçülmüş konsantrasyonları, Alıcı ortamlarda tespit edilen tehlikeli madde konsantrasyonları, Tehlikeli maddelerin kullanıldığı sektörler vb.

48

49 Proje ile; Ulusal spesifik kirletici listesi oluşturulmuş, sektörel dağılımı yapılmış ve bu kirleticiler için çevresel kalite standartları belirlenmiştir. ÇKS bazlı deşarj standartlarının uygulanmasının gerekliliği ortaya konulmuştur. Geliştirilen Tehlikeli Maddeler Bilgi Sistemi ile ülkemizde ilk defa endüstriyel tesislere ilişkin tehlikeli madde kullanımı, atıksu debisi, uygulanan atıksu arıtma teknolojisi, atıksuyun deşarj edildiği alıcı ortam gibi bilgiler CBS tabanlı bir web uygulamasına entegre edilmiş ve bu bilgilere internet tarayıcıları aracılığı ile gerçek zamanlı olarak ulaşılabilmesi sağlanmıştır. Ayrıca, Kısa vadede tehlikeli maddelerin zararlı etkilerin alıcı ortamların korunması sağlanacak, uzun vadede ise insan sağlığının korunmasına katkı sağlanacaktır.

50 ARZ EDERİM


"Projenin tanıtımı Kirleticilerin seçimi ve önceliklendirilmesi Kirleticilerin kaynaklarının belirlenmesi İzleme Sonuçları Çevresel Kalite Standartları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları