Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MADDİ VE MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARA İLİŞKİN DÖNEMSONU İŞLEMLERİ 6.DERS.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MADDİ VE MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARA İLİŞKİN DÖNEMSONU İŞLEMLERİ 6.DERS."— Sunum transkripti:

1 MADDİ VE MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARA İLİŞKİN DÖNEMSONU İŞLEMLERİ 6.DERS

2 Bu hesap grubunda, işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık kalemleri ile bunlarla ilgili birikmiş amortisman tutarları izlenir. Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşmaktadır. 250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI 251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ HESABI 252 BİNALAR HESABI 253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR HESABI 254 TAŞITLAR HESABI 255 DEMİRBAŞLAR HESABI 256 DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR HESABI 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI (-) 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI 259 VERİLEN AVANSLAR HESABI

3 Herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve işletmenin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ile belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar ve şerefiyelerin izlendiği hesap grubudur. Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşmaktadır. 260 HAKLAR HESABI 261 ŞEREFİYE HESABI 262 KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ HESABI 263 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ HESABI 264 ÖZEL MALİYETLER HESABI 267 DİĞER MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR HESABI 268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI (-) 269 VERİLEN AVANSLAR HESABI (-)

4 MADDİ DURAN VARLIKLAR İÇİN; Envanteri: Fiili Sayım Değerleme Ölçeği: Maliyet Değeri Dönemsonu İşlemleri: a) Hataların Düzeltilmesi b) Amortisman İşlemleri MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR İÇİN; Envanteri: Kaydi Envanter Değerleme Ölçeği: Mukayyet Değer

5 Dönemsonunda envanter (sayım) ekibi işletmedeki bütün maddi duran varlıkları envanter listesine kaydeder. Düzenli bir işletmede maddi duran varlıkların işletme aktifine girişlerinde üzerlerine duran varlık numaralarının yazılmış olması gerekir. Bu numaralar, markalar ve diğer özellikler listelerde belirtilir. Bu listelere duran varlıkların maliyet bedelleri, “Duran Varlıklar ve Amortismanlar Defteri”nden yararlanılarak yazılır. Sayım ve listeleme sırasında demirbaşların ve diğer maddi duran varlıkların kaybolduğu veya kullanılamaz hale geldiği tespit edilirse, ilgili duran varlık hesabından çıkarılır.

6 Örnek: tarihinde duran varlıklarda yapılan kontrollerde işletmenin TL maliyetli ve birikmiş amortismanı TL olan bir yazıcısının (printer) kayıp olduğu tespit edilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda sözkonusu demirbaşın dönem içerisinde hurdaya ayrıldığı ancak buna ilişkin olarak dönem içerisinde herhangi bir kaydın yapılmadığı anlaşılmıştır. 31/12/ BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI (-) ……No’lu yazıcı amortismanı 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR HESABI Demirbaş sayım noksanı zararı 255 DEMİRBAŞLAR HESABI ……No’lu Yazıcı Hurdaya Ayrılan Demirbaşın Kayıtlardan Çıkarılması

7 AMORTİSMAN Duran varlıkların eskime, aşınma, yıpranma, yaşlanma, itfa ve tükenme paylarını ifade etmek için kullanılır. Amortismana Tabi Olma Amortismana Tabi Olma Duran varlıkların maliyetlerinin bir kerede değil, faydalı oldukları süreler (faydalı ömür) içinde yavaş yavaş gider yazılarak yok edilmelerini ifade eder.

8 Muhasebe açısından; Maddi duran varlıklar için “amortisman”, Maddi olmayanlar için “itfa”, Özel tükenmeye tabi varlıklar için de “tükenme payı” deyimleri kullanılmaktadır.

9 İşletmenin envanterine dahil olması, İşletmede kullanılması veya kullanıma hazır olması, Kullanım süresinin bir yıldan fazla olması, Yıpranma, aşınma vb. gibi sebeplere aşınmaya, yıpranmaya maruz olması, Değeri, belirlenen tutarın üzerinde olması (2010 yılı için 680 TL). Duran Varlıkların Amortismana Tabi Olma Koşulları:

10  Değeri 680 TL’yi aşmayan demirbaşlar doğrudan doğruya gider yazılır; dolayısıyla amortismana tabi tutulmaz.  Arazi ve Arsaların kullanım süreleri (faydalı ömürleri) sınırsız kabul edildiği için hiç amortisman ayrılmaz. “KIST AMORTİSMAN”  Binek otomobillerde “KIST AMORTİSMAN” söz konusudur.

11 Duran varlıklar işletme faaliyetlerinde kullanıldıkları için bu kullanımın karşılığı/bedeli olarak kabul edilir ve bir GİDER’dir. Çünkü kullanmak, gelir elde etmek uğruna katlanılan bir giderdir. Burada amortismanın hangi gider hesabına yazılacağı önemlidir. Ana Kural: Duran varlık işletmede ne amaçla kullanılıyorsa o gider hesabına kaydedilmelidir. Örneğin bir bilgisayar işletmede yönetim işlerinde kullanılıyorsa 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına, pazarlama işleri için kullanılıyorsa 760 Paz.Sat.Dağ.Giderleri hesabına, üretim işleri için kullanılıyorsa 730 Genel Üretim Giderleri hesabına kaydedilmelidir.

12 a ) Normal Yöntem (Doğrusal amortisman, eşit oranlı yöntem) b) Azalan Bakiyeler Yöntemi (hızlandırılmış amortisman yöntemi) c) Fevkalade (Olağanüstü) Amortisman Yöntemi: (Duran varlıklar normal olmayan sebeplerle normalin üzerinde değer kaybederlerse kullanılacak amortisman yöntemidir) d) Madenlerde Amortisman: İşletilmesi nedeniyle cevheri azalan ve maddi değerini kaybeden maden ve taş ocaklarının imtiyaz ve maliyet bedelleri maliye ve sanayi bakanlıklarınca belli edilecek oranlar üzerinden yok edilirler. Bu oranlar her işletmenin büyüklüğü ve faaliyet konusuna göre tespit edilir.

13 Amortisman yıllık hesaplanır. Kıst Amortismanda ilk yıl aylık hesaplanır. Amortisman her dönem sonunda her duran varlık için ayrı ayrı hesaplanır. Bir yıl unutuldu mu, bu daha sonraki yıllarda telafi edilemez. Amortisman oranı sonraki yıllarda değiştirilemez. Duran varlığın ömrünü uzatıcı yatırımlar dışında Amortisman süresi hiçbir şekilde uzatılamaz. Binek Oto.’lar dışında duran varlığın aktife girdiği ay/gün önemli değildir; yıl önemlidir. Yılın sonunda alınan bir varlık için dahi tam bir yıllık amortisman hesaplanır. Binek otolarda aktife girdiği gün önemli değildir; ancak ay önemlidir. Zira binek otolarda Kıst Amortisman uygulaması vardır; örneğin yılın sonunda alınan bir binek otomobil için bir yıllık değil bir aylık amortisman ayrılır. Normal yöntemden Azalan Bakiyelere geçilemez. Tersi mümkündür.

14 Bu yöntem eşit tutarlı amortisman yöntemi olarak da ifade edilmektedir. Yöntem, amortismana tabi duran varlıkların değerinin belirli bir süre içinde her yıl eşit tutarlarda yok edilmesini esas alır. Amortisman süresinin sonunda, amortisman tutarı, duran varlığın maliyet bedeline eşit hale gelir. Bu yönteme göre ayrılacak amortisman tutarı; duran varlığın defterdeki değeri (DD) Normal Amortisman Oranı (NAO) ile çarpılarak veya faydalı ömrüne bölünerek bulunur. Örneğin Varlığın kayıtlı değeri TL ve Normal Amortisman oranı % 20 ise her yıl: DD x NAO = x % 20 = TL bulunur. Örneğin Varlığın kayıtlı değeri TL ve faydalı ömrü 5 yıl ise her yıl: DD / EKÖ = / 5 = TL bulunur.

15 Yıllar Defter Değeri (DD) 1 Normal Amortisman Oranı (NAO) 2 Ayrılacak Amortisman (AA) (1x2=) 3 Birikmiş Amortisman (BA) 4 Net Defter Değeri (NDD) (1- 4=) % % % % % İşletmenin 2006 yılında TL ödemek suretiyle satın aldığı bir makine için faydalı ömür boyunca ayrılacak amortisman paylarını normal yönteme göre hesaplayalım (makinenin faydalı ömrü: 5 yıl)

16 Yöntem, amortismana bağlı duran varlıkların değerlerinin belirli bir süre içinde ilk yıllarda daha fazla, son yıllarda daha az tutarda yok edilmesini esas alır. Bu yöntemin ortaya çıkmasındaki amaç, duran varlıkların ilk yıllarda süratle yıpranmalarını muhasebeye yansıtabilmektir. Azalan bakiyeler yöntemine ilişkin esaslar: a) Normal amortisman oranının iki katı alınır. Vergi mevzuatı açısından bu oran %50’i geçemez. Örneğin, normal amortisman oranı olarak %10 tespit edilmişse bu yöntemde uygulanacak amortisman oranı (%10 x 2) = %20 olur. b) Amortisman oranı net değer (kalan değer) üzerinden uygulanır. Net değer, varlığın kayıtlı değerinden daha önceki yıllarda ayrılmış olan birikmiş amortismanların düşülmesi ile bulunur. c) Son yılda kalan değerin tamamı amortisman olarak yazılır. Amortisman süresinin bulunmasında, normal amortisman oranı kullanılır. Yani, azalan bakiyeler için tespit edilen amortisman oranı %40 ise bunun yarısı (%40:2) = %20 normal amortisman oranıdır.

17 Örneğin; Varlığın kayıtlı değeri TL ve Normal Amortisman oranı % 20 ise ilk yıl : NDD x (NAO x 2) = x (% 20 x 2) = TL bulunur. İkinci yıl: NDD x (NAO x 2) = ( – ) x (% 20 x 2) = TL bulunur. Son yıl kalan değerin tamamı amortisman olarak ayrılır.

18 İşletmenin 2006 yılında TL ödemek suretiyle satın aldığı bir makine için faydalı ömür boyunca ayrılacak amortisman paylarını normal yönteme göre hesaplayalım (makinenin faydalı ömrü: 5 yıl) Yıllar (DD) 1 NAO x 2 2 AA (5x2=) 3 BA 4 NDD (1- 4=) % % % % %

19 VUK’nun 320. maddesine göre genel olarak duran varlıkların amortismanının yıllık hesaplanması esastır. Ancak, 1995 yılında yapılan düzenlemeyle VUK’na göre, sadece binek otomobiller için kıst amortisman uygulaması söz konusudur. Bu yöntemde, binek arabaları aktife girdiği tarihte, dönemin bitimine kaç ay kalmışsa, bu hesap dönemi için ay kesri (günler) tam sayılmak üzere, kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır. Amortisman ayrılmayan süreye isabet eden değer, itfa süresinin son yılında amortisman payına eklenerek tamamen yok edilir.

20 Önce yıllık ayrılacak amortisman hesaplanır. Sonra 12’ye bölünerek aylık amortisman bulunur. Sonra binek otomobil o yıl kaç ay kullanılmışsa (ay kesri tam sayılır) o kadar amortisman ayrılır. İlk yıl kıst uygulaması gereği ayrılmayan amortisman kısmı en son yıl ayrılır. Örneğin Binek Oto’nun kayıtlı değeri TL ve NAO % 20 ise yıllık ayrılacak amortisman: DD x NAO = x % 20 = TL bulunur. Kasım ayında alındığı varsayılırsa ayrılacak amortisman: TL / 12 x 2 ay = TL bulunur.

21 Yıllar DD 1 NAO 2 AA (1x2=) 3 BA 4 NDD (1- 4=) % % % % % yıl (İlk yıl): – = yıl (Son yıl): = x % 20 = / 12 = x 2 = 1.000

22 a) Direkt kayıt yöntemi: Bu yöntemde amortismana tabi duran varlığın değeri her yıl amortisman payı kadar azaltılır. Yani alacaklandırılacak hesap amortismana tabi tutulan maddi duran varlık hesabıdır. Böyle bir kayıt sonucunda, duran varlığın değeri o güne indirilmiş olmaktadır. b) Endirekt kayıt yöntemi: Bu yöntemde, hesaplanan amortisman payları, amortismana tabi duran varlığın maliyet değerini sürekli gösterecek şekilde, bilançonun aktifinde yer alan ve aktifi düzenleyici niteliğe sahip ayrı bir hesap olan “257/268/278 Birikmiş Amortismanlar Hesabı” na kaydedilir. Tekdüzen hesap planında; ayrılan bütün amortismanların “Birikmiş Amortismanlar Hesabı”nda izlenmesi öngörülmüştür. Dolayısıyla, Tekdüzen Hesap Planına göre, duran varlıkların amortisman kayıtları endirekt yönteme göre yapılmaktadır.

23 7/A SEÇENEĞİNE GÖRE; 31/12/20-- İLGİLİ MALİYET HESABI (730,750, 760, 770) XX İLGİLİ BİRİKMİŞ AMORTİSMAN HESABI XX (257, 268, 278) Endirekt Kayıt Yöntemi

24 Örnek 1: tarihinde; 2009 yılında satın alınan, maliyet bedeli TL olan ve yönetim işlerinde kullanılan bir demirbaş için % 20 oranında amortisman ayrılmıştır (Normal yönteme göre). Bu bilgilere göre amortisman payı: TL x %20 = 600 TL olarak hesaplanacaktır. Ayrılan amortisman payına ilişkin olarak yapılacak kayıt ise 7/A seçeneğine göre aşağıdaki gibi olacaktır. 31/12/ GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI Amortisman Giderleri 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI(-) Demirbaş Amortismanları Yönetim Fonksiyonu İçin Kull. MDV’lere Amortisman Ayrılması

25

26 Örnek 2: İşletmenin aktifine kayıtlı, maliyet değeri TL olan telif hakkı için tarihinde normal yönteme göre amortisman ayrılmıştır. Sözkonusu telif hakkının yararlanma süresi 5 yıl’dır. Bu bilgilere göre ayrılacak amortisman payı TL ( TL/5 Yıl) olarak hesaplanacaktır. Ayrılan amortisman payına ilişkin olarak yapılacak kayıt ise 7/A seçeneğine göre aşağıdaki gibi olacaktır. 31/12/ GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI Maddi Olmayan Duran Varlık İtfa Payları 268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS. (-) Telif Hakkı İtfa Payları Telif Hakkı İçin İtfa Payı Ayrılması


"MADDİ VE MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARA İLİŞKİN DÖNEMSONU İŞLEMLERİ 6.DERS." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları