Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Acil Kontrasepsiyon Doç. Dr. Ümit GÖKTOLGA ETLİK ZÜBEYDE HANIM KADIN HAST. EĞİTİM ARAŞTIRMA HST. ANKARA.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Acil Kontrasepsiyon Doç. Dr. Ümit GÖKTOLGA ETLİK ZÜBEYDE HANIM KADIN HAST. EĞİTİM ARAŞTIRMA HST. ANKARA."— Sunum transkripti:

1 Acil Kontrasepsiyon Doç. Dr. Ümit GÖKTOLGA ETLİK ZÜBEYDE HANIM KADIN HAST. EĞİTİM ARAŞTIRMA HST. ANKARA

2 Acil Kontrasepsiyon nedir

3 Tanım İstenmeyen bir gebelik – Korunma olmadan cinsel ilişki sonrası – Tanımlanmış kontrasepsiyon yetersizliği sonrası İlişki sonrası ama implantasyon öncesi etki World Health Organization. Levonorgestrel for emergency contraception, October 2005.

4 Günlük kullanımda – Post koital kontrasepsiyon – Morning after pill (Ertesi gün hapı) – Sekonder kontrasepsiyon İlişki sonrası 7 güne kadar İmplantasyon sonrası kullanılan yöntem – Abortifacient Tanım – Yanlış kullanım

5

6 Neden gereksinim Tarihsel süreç

7 Neden? Tüm gebeliklerin yaklaşık % 38 i plansız (istenmeyen) gebeliklerdir. Dünyada her yıl yaklaşık milyon istenmeyen gebelik güvenilir olmayan şekillerde düşükle sonuçlanmaktadır. – Bunların da % 60 ı isteğe bağlı olarak sonlandırılmaktadır. (Abortus) Özellikle gelişmekte olan ülkelerde abortusa bağlı maternal ölüm oranı yaklaşık % 15 leri bulmaktadır. Sosyal-inanç faktörü WHO 2004, BMMS 2003 and Singh et al. 1997

8 Neden? Acil Kontrasepsiyon kullanımı İstenmeyen gebelikler % 75 azalır İsteğe bağlı abortus oranları azalır Maternal mortalite ve morbidite azalır

9 Tarihsel süreç Yuzpe rejimi (Preven) – İlk olarak 1974 te önerildi. – 1997 yılında FDA onayladı. – 2004 te satışa geçildi. Levonorgestrel (Plan B) – 1975 te ilk defa çalışmalara başlandı. – 1999 da FDA onayı

10 Tarihsel süreç Mifepristone – 2000’de FDA onayladı – 2002 de Çin‘de kullanılmaya başlandı Ulipristal asetat (Ella) – 13 Ağustos 2010’da FDA onayladı. – 1 Aralık 2010’da satışa geçildi. Tarihsel süreç

11 Hangi durumda kullanalım ? Nasıl kullanalım ?

12 Endikasyonlar I-Korunmasız cinsel ilişki II-Mevcut yöntemin başarısızlığı Kondom yırtılması Kombine OKS nin ard arda 2 defa unutulması Prosteron only OKS nin 1 veya 2 defa unutulması Geri çekme yönteminin başarısızlığı IUD nin dislokasyonu veya çıkması III-Potansiyel teratojenlere maruziyet IV-Cinsel taciz

13 YÖNTEMLER Hormonal metodlar – Kombine estrojen-progesteron Yuzpe yöntemi (ETHYNIL ESTRADIOL + LNG) – Sadece progesteron LEVONORGESTREL (LNG) – Selektif progesteron reseptör modülatörü (SPRM) MIFEPRISTONE (RU-486) MFP ULIPRISTAL ASETAT İ ntra-uterin metodlar – Bakırlı spiraller

14 Neden progesteron ihtiyacı Sadece progesteron içeren yöntem Yan etki Bulantı, Kusma, Baş ağrısı, Diare, Memelerde hassasiyet Yüksek östrojen içeren yöntem

15 Task Force on Postovulatory Methods of Fertility Regulation, 1998

16 Kombine Estrojen-Progesteron Yuzpe yöntemi altın standart tır. (?) İlk 72 saat Standart rejim – 0.05 mg ethynil estradiol mg levonorgestrel 12 saat ara ile 2 doz

17 Piyasa ismiEtken madde1 nci doz2 nci doz Preven (4)0.05 mg EE mg LNG22 Microgynon (21)0.03 mg EE mg LNG44 Lo-ovral (21)0.03 mg EE mg LNG44 Kombine Estrojen-Progesteron

18 LEVONORGESTREL Tek doz 1500 µg (1.5 mg) 2 doz 12 saat ara ile 750 µg (0.75 mg) LEVONORGESTREL Piyasa ismiEtken madde1 nci doz2 nci doz Norlevo (2)0.75 mg LNG11

19 Etkili Güvenli Tolerabilitesi yüksek Randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç var Chen et al, Hum. Reprod 2011 Enteric-coated LNG ENTERIC-COATED LNG

20 MİFEPRİSTONE Farklı doz – Mid doz (25-50 mg) – Düşük doz (< 25 mg) – Yüksek doz (> 50 mg) 5 gün içerisinde Maliyet yüksek Ulaşım zor Klinik çalışma düzeyinde Ülkemizde yok Sadece Çinde

21 Ulipristal acetate SPRM Tek doz 30 mg 5 gün içerisinde Karaciğerde metabolize oluyor. l lll Ülkemizde yok ULİPRİSTAL ASETAT

22 Ulipristal acetate Karaciğer hastalığında kontraendike 18 yaş altı kadınlara ait çalışma yok. Yan etkiler – Karın ağrısı – Geçici menstruel bozukluklar – Başağrısı ve bulantı ULİPRİSTAL ASETAT

23 İNTRA UTERİN YÖNTEMLER Bakır salan intrauterin sistemler 5-7 güne kadar kullanılmalı Menstruel siklusun herhangibir zamanında kullanılabilir

24 DİĞER YÖNTEMLER Yüksek doz estrojen (DES) – Teratojenik etki Progesteron Sentez İnhibitörü (Epostane) – İnsanlarda kullanımı yaygın değil Anti-androjenik ajan (Danazol) – Yüksek gebelik oranı ve anti androjenik etkiler Methotrexate Misoprostol

25 Ne zaman kullanalım

26 Ne zaman almalı 72 SAAT FDA 120 SAAT ÖNERİLEN

27 Piaggio G et al. Lancet, Ne zaman almalı

28 LNG TEK-2 DOZ

29 LNG-MİFEPRİSTONE (< 25 mg)

30 MİFEPRİSTONE-YUZPE

31 LNG’nin acil kontrasepsiyon amaçlı 5. gün kullanımında ilk 24 saatte kullanımına göre 5 kat fazla gebelik riski mevcut 5. gün kullanımının etkili olup olmadığı şüpheli Piaggio et al,Contraception 2011 LNG

32 Gebelik oranı:26/1241 (2.1%) – saat :2.3% – saat :2.1% – saat :1.3% Fine et al,Obstet Gynecol 2010 ULIPRISTAL ASETAT

33 Etki mekanizmaları

34 Hormonal Yöntem LH pikinden önce kullanım – Ovulasyon inhibisyonu veya geciktirilmesi LH pikinden sonra kullanım – Hipofiz over arasında – Korpus luteum endometrium arasındaki sinyal iletimini etkiler. Sperm ve ovum migrasyonunda azalma Uterin sıvının alkalizasyonu Servikal mukus viskozitesinde artış

35 Mifepristone Mid- geç folliküler fazda – Dominant follikülün ileri gelişimini engeller – Estradiolun pozitif feed-back ini önleyerek, LH piki ve ovulasyonu engeller Luteal fazda – Endometrium progesteron reseptörlerinde down regülasyon – Diğer endometrial reseptivite markerları değişmez.

36 Ulipristal acetate Etki Mekanizması – Ovulasyonun önlenmesi veya geciktirilmesi – Endometrium maturasyonunun geciktirilmesi UIipristal asetat

37 İntrauterin sistem Blastokist implantasyonunu bozan steril inflamatuar rx Spermin fallop tüpü içerisine migrasyonunu önleme ve sperm immobilizasyonu

38 Hangisi daha etkin Hangisini tercih edelim

39 LNG Mİ? YUZPE Mİ?

40 LNG ‘İ TEK DOZ MU 2 DOZ MU KULLANALIM

41 LNG mi? Orta doz MFP (25-50 mg) mu?

42 LNG mi? Düşük doz MFP (< 25 mg) mu?

43 MFP 10 mg mı? 20 mg mı?

44 MFP 25 mg mı? 50 mg mı?

45 MFP yüksek doz (>50 mg) mu? Düşük doz (< 25 mg) mu?

46 MFP mu? YUZPE mi?

47 LNG mi?ULIPRISTAL ASETAT mı? (Glasier et al,Lancet 2010) LNG m i ? UPA m ı ? Tek doz LNGUPA Toplam gebelik oranı: 30/1117 (2.6%) 20/1104 (1.8%) İlk 72 saatte: 22/85215/ saatte:3/120- Yan etkiler:626 (56%)597(54%)

48 Obezlerde acil kontrasepsiyon sonrası gebelik riski 3 kat daha fazla fakat bu risk UPA’ya göre LNG kullanımı ile daha fazla BMI>25 kg/m 2 olanlara IUD veya UPA Periovulatuar dönemde IUD tercih edilmeli Glasier et al,Contraception 2011

49 Sonrası izlem

50 Eğer mens gecikmesi 7 günden fazla olursa – Gebelik testi Ektopik gebelik nadir olmakla birlikte akılda tutulmalıdır. Hastalara mutlaka kontrasepsiyon yöntemi planlanmalıdır. – Menstruel siklus devamında bariyer yöntemler – Bir sonraki siklusta hormonal kontrasepsiyon yöntemleri

51 Gebelik ve laktasyon üzerine etkisi

52 Kombine OKS nin gebelik üzerine etkisi – Anlamlı çalışma yok. Sadece progesteron içeren – Doğum defektlerinde artmış risk yok Ulipristalin gebeliğe etkisi hakkında anlamlı çalışma yok,olası fetal etkileri açısından gebelikte kontraendike Zhang L et al, Hum Reprod, 2009

53 Ektopik gebelik riskinde artma yok Emzirme döneminde – İlk 6 aya kadar sadece LNG içerenler güvenli kullanılabilir. – 6 ay dan sonra diğerleri de tercih edilebilir Gainer E et al, Hum Reprod, 2007 – Ulipristal asetatın anne sütüne geçip geçmediği bilinmediği için ilaç alındıktan sonra 36 saat emzirme önerilmiyor.

54 Gelecekte…….

55 SONUÇ

56 Acil kontrasepsiyon yöntemi, rutin kontrasepsiyon yöntemi değildir. Hormonal KS ajanlar; 3-5 güne kadar tercih edilebilir. IUD; 7 güne kadar tecih edilebilir. Levonorgestrelin tek başına kullanımı tercih edilir. Levonorgestrelin tek doz kullanımı ile 12 saat ara ile kullanımı arasında fark yoktur.

57 Ulipristal asetat en az levonorgestrel kadar etkilidir. Laktasyon döneminde en güvenli sadece LNG içeren preparatlardır. İlaçlara ulaşım kolaylaştırılmalıdır. Acil Kontrasepsiyon, Üreme sağlığı eğitiminin ve Aile planlaması danışmanlığının standart konuları arasında yer almalı; hedef kitlede bilgi ve bilinç düzeyi artırılmalıdır.

58 İstenmeyen gebeliği önlemede son şans

59 TESEKKÜRLER


"Acil Kontrasepsiyon Doç. Dr. Ümit GÖKTOLGA ETLİK ZÜBEYDE HANIM KADIN HAST. EĞİTİM ARAŞTIRMA HST. ANKARA." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları