Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TIP ETİĞİNDE İLKELER Prof. Dr. Tamer Akça MEÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi A.D.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TIP ETİĞİNDE İLKELER Prof. Dr. Tamer Akça MEÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi A.D."— Sunum transkripti:

1 TIP ETİĞİNDE İLKELER Prof. Dr. Tamer Akça MEÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi A.D.

2 herhangi bir etik yargıya varmak –temel ilkeler tıbbi etik sorunların çözümünde –farkına vararak –varmayarak etik ilkeler2

3 tıp prati ğ inde ilkesel de ğ erde ödevler Downie ve Calman –yarar –adalet –zarar vermeme –iyilikseverlik –kendini geli ş tirme etik ilkeler3 Veatch –yarar –dürüstlük –sadakat –öldürmekten sakınma –adalet –özerklik

4 hasta ki ş ilerdeki güven duyguları de ğ i ş ken –her zamankinden daha ş üpheci –ba ş kalarına kar ş ı daha fazla güven duyabilir hastalı ğ ın neden oldu ğ u edilgenlik duygusu içinde Hipokratik de ğ erler içerisinde hastada, sa ğ lık personeline kar ş ı güven duygusunun geli ş mesi –mesleki etik bir unsur sa ğ lık personelinin bilgi ve becerisini tamamıyla onun yararına kullanması –hasta tarafından daha ilk ba ş tan kabul edilen bir olgu etik ilkeler4

5 GÜVEN 5

6 giyim konu ş ma biçimi çalı ş ma alı ş kanlıkları meslekta ş larıyla ili ş kiler vb gerçek güven duygusu –tedaviden memnun kalmak? etik ilkeler6

7 GERÇEĞİN SÖYLENMESİ etik ilkeler7

8 son dekadlara dek durum hekim; –hastanın sa ğ lı ğ ına ili ş kin çok sayıda bilgiyi elinde tutan –gerek görürse bazılarını hastasına bildirme hakkına sahip biri hastanın tıbbi durumu; –hastanın bilmesini gerektirmeyen bir gizem konusu özellikle kanser vb ölümcül durumlarda –hasta yakınlarına (+), hastaya (–) hasta; –kendi durumundan habersiz ya ş amına ili ş kin kararlarını arzu etti ğ i yönde verebilme hakkı (–) etik ilkeler8

9 GÜNÜMÜZDE gerçe ğ i bilmesinden dolayı hastanın zarar görebilece ğ ini söylemek kolay? gerçe ğ i hastaya söylemek –çok güçlü bir etik yükümlülük hastanın gerçe ğ i bilmesi –gelece ğ e ait planı ve hareketi gerçe ğ in saklanması ile hekim-hasta ili ş kisi? –güven sarsılır genel inanç –hekim tıbbi bilgileri hastasından saklar ciddi rahatsızlı ğ ı olan hastalar –gerçe ğ i bilmek yönünde güçlü e ğ ilimleri Amerikan mahkemelerinin aldı ğ ı kararlar gerçe ğ in söylenmesinden yana etik ilkeler9

10 GİZLİLİK – SIR SAKLAMA etik ilkeler10

11 H İ POKRAT / ULUSAL HEM Şİ REL İ K / ULUSAL EBEL İ K ANDI mesleki bir de ğ er –hasta özerkli ğ ine saygı ilkesi –sa ğ lık personelinin hastasına sadakati günümüzde sa ğ lık sistemi nedeniyle hekim ile hasta arasında aracısız bir ili ş ki yok –hastane çalı ş anları, –laboratuarlar, –bilgisayar ortamında tutulan hasta kayıtları vb yasal zorunluluklar dı ş ında ( bildirimi zorunlu hastalıklar ) sırrın açıklanabilece ğ i durumlar; –belirli bir ki ş i/ki ş ilerin zarar görmesi ( intihar, etrafına zarar verme ) –toplumun sa ğ lı ğ ı etik ilkeler11

12 YAŞAMA SAYGI etik ilkeler12

13 günümüzde tüm canlıların ya ş ama hakkına duyarlı olunması bir zorunluluk etik ilkeler13

14 YASALLIK (MEŞRUİYET) etik ilkeler14

15 sa ğ lık personeli yürürlükte olan normların tümüne uymak zorunda bunlara uymamak ona maddi ve manevi sorumluluk getirir etik ilkeler15

16 ULUSLARARASI EBELİK KONFEDERASYONU (ICM) ETİK KODLARI etik ilkeler16

17 Uluslararası Ebelik Konfederasyonu (ICM) kadınların yapmı ş oldu ğ u seçime saygı kadını sonucu nasıl olursa olsun kendi seçimlerini yapmaları için do ğ ru bilgilendirme ebe –kadınların kendi ve ailelerinin haklarını koruyabilmeleri için i ş birli ğ i içinde çalı ş an sa ğ lık aktivisti etik ilkeler17

18 Uluslararası Ebelik Konfederasyonu (ICM) çe ş itlili ğ e saygı gösteren do ğ uran kadını koruyan güvenli do ğ um uygulamalarının yapıldı ğ ından emin olan kutsal bir meslek kadınlar; fiziksel varlıklarının ötesinde –duyguları –ruhsal istekleri de göz önünde etik ilkeler18

19 ebelik etik de ğ erleri aydınlatılmı ş onam mesleki yeterlilik kadının ailenin, toplumun haklarını koruma ve savunma kadının hayatında önem verdi ğ i di ğ er ki ş ilere saygı hastanın özerkli ğ ine saygı farklılıklara saygı kendi benli ğ ine saygı mesleki ili ş kiler di ğ er çalı ş anlarla i ş birli ğ i sürekli öz de ğ erlendirme kadının bedensel ve psikolojik ihtiyaçlarına cevap etik ilkeler19

20 Ebelik Etik Kodları Projesi I. Uluslararası & II. Ulusal Ebelik Kongresi 2011 Ebe, hizmet sunarken ki ş isel çıkar gözetmez ve herhangi bir ki ş i ya da kurumla çıkar ili ş kisine girmez Ebe, tıbbi müdahaleler ve ebelik hizmetleri sırasında fiziksel ve ahlaksal olarak kadının mahremiyetini korur ve gerekli önlemleri alır. Ebe, dürüstlük ödevi gere ğ i uygulamalarında ve hasta kayıtlarında güvenilirli ğ i ve do ğ rulu ğ u korur, aldatmadan sakınır ve hatalı uygulamaları bildirir Ebe, her bir gebeyi, do ğ mamı ş bebe ğ i, anneyi ve yenido ğ anı ayrı bir de ğ er olarak görür Ebe, ebelik uygulamaları sürecinde kadının ve bebe ğ in özensiz ve deneyimsiz giri ş imlerden, ihmalden zarar görmesini engeller Ebe, uygulamaları sırasında kadının ve bebe ğ in üstün yararını öncelikli de ğ er olarak ele alır Ebe, her bireyin e ş it haklara sahip oldu ğ una inanır, ayrım gözetmeden hizmet verir Ebe, anne ve bebe ğ in emzirme ili ş kisini önemser Ebe, kadının kendisi ile payla ş tı ğ ı bilgileri hayati bir tehlike ya da yasal bir zorunluluk olmadı ğ ı sürece kimseyle payla ş maz, hastanın tedavi ve bakımı dı ş ındaki ki ş ilerin kayıtlara ula ş masını engeller Ebe, sadakat ödevi gere ğ i kadını de ğ erli bir birey olarak görür, fiziksel, duygusal gereksinimlerini, inanç ve de ğ erlerini göz önünde bulundurur, insanlık dı ş ı uygulama ve davranı ş lardan kaçınır ve önler Ebe, mesleki bilgi ve becerilerini geli ş tirir, etik standartlara uyma sorumlulu ğ u ta ş ır ve profesyonel yeterlilik için mesleki de ğ erler ile uyumlu hareket eder Ebe, mesle ğ inin ve kendi onurunun saygınlı ğ ını yansıtacak tutum ve davranı ş larda bulunur. Bilimsel ara ş tırmalara katılarak ebeli ğ in geli ş imine, mesleki örgütlerin güçlendirilmesine, meslekta ş larının ko ş ullarının iyile ş tirilmesine ve meslekta ş e ğ itimine katkıda bulunur Ebe, do ğ al do ğ uma de ğ er verir Ebe, kadının mevcut tıbbi kaynaklardan güvenli bir ş ekilde yararlanmasını sa ğ lar ve olası zararları önler Ebe, kadın sa ğ lı ğ ının geli ş tirilmesine, sürdürülmesine ve hastalıkların önlenmesine katkı sa ğ lar Ebe, ebelik hizmetlerini ve kaynaklarını bireyin gereksinimleri do ğ rultusunda adil payla ş tırır Ebe, ebelik uygulamaları öncesinde kadını anlayabilece ğ i bir ş ekilde bilgilendirir ve gönüllülü ğ ünü sa ğ lar Ebe, kadının, ailenin ve toplumun haklarını geli ş tirmek, savunmak ve korumak için çaba gösterir. Ya ş amın tüm yönlerinde kadınların güçlenmesine önem verir. Kendi haklarını koruyamayacak durumda olan kadının, fetüsün ve bebe ğ in sa ğ lık gereksinimlerinin kar ş ılanması konusunda sorumluluk üstlenir Ebe, kendi hata ve do ğ rularını bildiren iç sesini dinler, bu sese uygun eylemde bulunur ve kendini yargılar Ebe, bakım kalitesini arttırmak için kadın ve ekibin di ğ er üyeleri ile saygılı, yapıcı, etkin ve samimi bir payla ş ım gerçekle ş tirir Ebe, kadının özerkli ğ ine saygı gere ğ i karar verme/reddetme hakkını kullanmasına olanak sa ğ lar, hatta bu yönde cesaretlendirir. etik ilkeler20

21 Ebelik Etik Kodları Projesi I. Uluslararası & II. Ulusal Ebelik Kongresi 2011 Ebe, hizmet sunarken ki ş isel çıkar gözetmez ve herhangi bir ki ş i ya da kurumla çıkar ili ş kisine girmez Ebe, tıbbi müdahaleler ve ebelik hizmetleri sırasında fiziksel ve ahlaksal olarak kadının mahremiyetini korur ve gerekli önlemleri alır. Ebe, dürüstlük ödevi gere ğ i uygulamalarında ve hasta kayıtlarında güvenilirli ğ i ve do ğ rulu ğ u korur, aldatmadan sakınır ve hatalı uygulamaları bildirir Ebe, her bir gebeyi, do ğ mamı ş bebe ğ i, anneyi ve yenido ğ anı ayrı bir de ğ er olarak görür Ebe, ebelik uygulamaları sürecinde kadının ve bebe ğ in özensiz ve deneyimsiz giri ş imlerden, ihmalden zarar görmesini engeller Ebe, uygulamaları sırasında kadının ve bebe ğ in üstün yararını öncelikli de ğ er olarak ele alır Ebe, her bireyin e ş it haklara sahip oldu ğ una inanır, ayrım gözetmeden hizmet verir Ebe, anne ve bebe ğ in emzirme ili ş kisini önemser Ebe, kadının kendisi ile payla ş tı ğ ı bilgileri hayati bir tehlike ya da yasal bir zorunluluk olmadı ğ ı sürece kimseyle payla ş maz, hastanın tedavi ve bakımı dı ş ındaki ki ş ilerin kayıtlara ula ş masını engeller Ebe, sadakat ödevi gere ğ i kadını de ğ erli bir birey olarak görür, fiziksel, duygusal gereksinimlerini, inanç ve de ğ erlerini göz önünde bulundurur, insanlık dı ş ı uygulama ve davranı ş lardan kaçınır ve önler Ebe, mesleki bilgi ve becerilerini geli ş tirir, etik standartlara uyma sorumlulu ğ u ta ş ır ve profesyonel yeterlilik için mesleki de ğ erler ile uyumlu hareket eder Ebe, mesle ğ inin ve kendi onurunun saygınlı ğ ını yansıtacak tutum ve davranı ş larda bulunur. Bilimsel ara ş tırmalara katılarak ebeli ğ in geli ş imine, mesleki örgütlerin güçlendirilmesine, meslekta ş larının ko ş ullarının iyile ş tirilmesine ve meslekta ş e ğ itimine katkıda bulunur Ebe, do ğ al do ğ uma de ğ er verir Ebe, kadının mevcut tıbbi kaynaklardan güvenli bir ş ekilde yararlanmasını sa ğ lar ve olası zararları önler Ebe, kadın sa ğ lı ğ ının geli ş tirilmesine, sürdürülmesine ve hastalıkların önlenmesine katkı sa ğ lar Ebe, ebelik hizmetlerini ve kaynaklarını bireyin gereksinimleri do ğ rultusunda adil payla ş tırır Ebe, ebelik uygulamaları öncesinde kadını anlayabilece ğ i bir ş ekilde bilgilendirir ve gönüllülü ğ ünü sa ğ lar Ebe, kadının, ailenin ve toplumun haklarını geli ş tirmek, savunmak ve korumak için çaba gösterir. Ya ş amın tüm yönlerinde kadınların güçlenmesine önem verir. Kendi haklarını koruyamayacak durumda olan kadının, fetüsün ve bebe ğ in sa ğ lık gereksinimlerinin kar ş ılanması konusunda sorumluluk üstlenir Ebe, kendi hata ve do ğ rularını bildiren iç sesini dinler, bu sese uygun eylemde bulunur ve kendini yargılar Ebe, bakım kalitesini arttırmak için kadın ve ekibin di ğ er üyeleri ile saygılı, yapıcı, etkin ve samimi bir payla ş ım gerçekle ş tirir Ebe, kadının özerkli ğ ine saygı gere ğ i karar verme/reddetme hakkını kullanmasına olanak sa ğ lar, hatta bu yönde cesaretlendirir. etik ilkeler21

22 Ebelik Etik Kodları Projesi I. Uluslararası & II. Ulusal Ebelik Kongresi 2011 Ebe, hizmet sunarken ki ş isel çıkar gözetmez ve herhangi bir ki ş i ya da kurumla çıkar ili ş kisine girmez Ebe, tıbbi müdahaleler ve ebelik hizmetleri sırasında fiziksel ve ahlaksal olarak kadının mahremiyetini korur ve gerekli önlemleri alır. Ebe, dürüstlük ödevi gere ğ i uygulamalarında ve hasta kayıtlarında güvenilirli ğ i ve do ğ rulu ğ u korur, aldatmadan sakınır ve hatalı uygulamaları bildirir Ebe, her bir gebeyi, do ğ mamı ş bebe ğ i, anneyi ve yenido ğ anı ayrı bir de ğ er olarak görür Ebe, ebelik uygulamaları sürecinde kadının ve bebe ğ in özensiz ve deneyimsiz giri ş imlerden, ihmalden zarar görmesini engeller Ebe, uygulamaları sırasında kadının ve bebe ğ in üstün yararını öncelikli de ğ er olarak ele alır Ebe, her bireyin e ş it haklara sahip oldu ğ una inanır, ayrım gözetmeden hizmet verir Ebe, anne ve bebe ğ in emzirme ili ş kisini önemser Ebe, kadının kendisi ile payla ş tı ğ ı bilgileri hayati bir tehlike ya da yasal bir zorunluluk olmadı ğ ı sürece kimseyle payla ş maz, hastanın tedavi ve bakımı dı ş ındaki ki ş ilerin kayıtlara ula ş masını engeller Ebe, sadakat ödevi gere ğ i kadını de ğ erli bir birey olarak görür, fiziksel, duygusal gereksinimlerini, inanç ve de ğ erlerini göz önünde bulundurur, insanlık dı ş ı uygulama ve davranı ş lardan kaçınır ve önler Ebe, mesleki bilgi ve becerilerini geli ş tirir, etik standartlara uyma sorumlulu ğ u ta ş ır ve profesyonel yeterlilik için mesleki de ğ erler ile uyumlu hareket eder Ebe, mesle ğ inin ve kendi onurunun saygınlı ğ ını yansıtacak tutum ve davranı ş larda bulunur. Bilimsel ara ş tırmalara katılarak ebeli ğ in geli ş imine, mesleki örgütlerin güçlendirilmesine, meslekta ş larının ko ş ullarının iyile ş tirilmesine ve meslekta ş e ğ itimine katkıda bulunur Ebe, do ğ al do ğ uma de ğ er verir Ebe, kadının mevcut tıbbi kaynaklardan güvenli bir ş ekilde yararlanmasını sa ğ lar ve olası zararları önler Ebe, kadın sa ğ lı ğ ının geli ş tirilmesine, sürdürülmesine ve hastalıkların önlenmesine katkı sa ğ lar Ebe, ebelik hizmetlerini ve kaynaklarını bireyin gereksinimleri do ğ rultusunda adil payla ş tırır Ebe, ebelik uygulamaları öncesinde kadını anlayabilece ğ i bir ş ekilde bilgilendirir ve gönüllülü ğ ünü sa ğ lar Ebe, kadının, ailenin ve toplumun haklarını geli ş tirmek, savunmak ve korumak için çaba gösterir. Ya ş amın tüm yönlerinde kadınların güçlenmesine önem verir. Kendi haklarını koruyamayacak durumda olan kadının, fetüsün ve bebe ğ in sa ğ lık gereksinimlerinin kar ş ılanması konusunda sorumluluk üstlenir Ebe, kendi hata ve do ğ rularını bildiren iç sesini dinler, bu sese uygun eylemde bulunur ve kendini yargılar Ebe, bakım kalitesini arttırmak için kadın ve ekibin di ğ er üyeleri ile saygılı, yapıcı, etkin ve samimi bir payla ş ım gerçekle ş tirir Ebe, kadının özerkli ğ ine saygı gere ğ i karar verme/reddetme hakkını kullanmasına olanak sa ğ lar, hatta bu yönde cesaretlendirir. etik ilkeler22

23 İLKECİLİK etik ilkeler23

24 Kennedy Etik Enstitüsü’nden teolog James F. Childress Georgetown Üniversitesi’nden felsefeci Tom L. Beauchamp Principles of Biomedical Ethics (Biyomedikal Eti ğ in İ lkeleri) –Biyoeti ğ e Dört Prensip Yakla ş ımı etik ilkeler24

25 Biyomedikal Eti ğ in İ lkeleri Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet etik ilkeler25

26 genel bir ahlak ilkesi –öldürme –çalma zarar vermeme ödevi çok güçlü görevlerimizden ve her tür ili ş kimizden ba ğ ımsız –zarar vereyim mi-vermeyeyim mi ? primum nil nocere etik ilkeler26 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

27 zararın çe ş itleri fiziki nitelikte zarar –hastada a ğ rıya neden olmak –sakat bırakmak –zamansız ölümüne yol açmak ba ş ka hastalıklara (iyatrojenik) sebep olmak psikolojik zararlar vermek hasta haklarını ihlal etmek özgürlü ğ ünden veya bir fırsattan mahrum etmek adaletsizlik sır ve mahremiyet hakkını çi ğ nemek bir takım nimetlerden mahrum kalmasına neden olmak ününe veya malına zarar vermek etik ilkeler27 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

28 zararın oranı ve derecesi mide ek ş imesi tansiyon dü ş üklü ğ ü anaflaktik ş ok vb. etik ilkeler28 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

29 zararın süresi ve süreklili ğ i tiroidektomi –geçici ses kısıklı ğ ı –kalıcı trakeostomi gerektiren rekürren sinir yaralanmaları tıbbi karar –yararın ço ğ altılması –zararın en aza indirgenmesi son söz –hastanın –özerk karar verme yetene ğ ine sahip ise etik ilkeler29 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

30 zararın süresi ve süreklili ğ i ömür boyu sakat kalma riski? ölme riski? karar verici kim –annenin iste ğ i do ğ rultusunda kürtaj cenin ölecek bir embriyonun ne zaman “ki ş i” olur? –kalıcı bilinç kaybı olan hastanın tedavisini durdurma –beyin ölümü olan ki ş iden organ nakli ki ş iden ki ş iye toplumdan topluma aynı toplumda zaman içinde etik ilkeler30 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

31 zararın sorumlusu bir müdahale sonucu ortaya çıkan zarar –kimin eylemi sonucunda? hekimin bizzat kendisinin yaptı ğ ı bir i ş lem hekimin yanında görevli –doktor –hem ş ire –ebe “gereken itina/ihtimam” ölçüsü –uygun tıp e ğ itimi almı ş –beceri edinmi ş olmak –gereken dikkat ve özeni göstermek etik ilkeler31 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

32 zararın sorumlusu hekim –hiçbir zaman hastayı “iyi edece ğ ine” dair söz veremez –hasta iyi olmadı diye ihmal ile suçlanamaz uygulama standardın altına dü ş erse –“ihmal” etik ilkeler32 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

33 zarar-yarar-risk de ğ erlendirilmesi tarafsız ölçütler kar-zarar dengesi iki zarar arasında tercih –a ğ rıyı kesmek hastada ba ğ ımlılık –sakatlı ğ ı gidermek için yapılacak ameliyat ölüm riski etik ilkeler33 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

34 zarar-yarar-risk de ğ erlendirilmesi tıbbi müdahale kararı –yararlı tıbbi sonuçlara ula ş mak için hastaya yüklenen riskten gelebilecek zararın boyutu ve bu zararın olma ihtimali beklenen sonuca de ğ ecek mi –amaç müdahaleyi haklı çıkaracak kadar iyi mi a ğ ır risk alma kararı –aynı oranda önemli amaçları gerektirir acil vakalarda –riskler göze alınabilir –yapılanın do ğ rulu ğ u yasa kar ş ısında savunulabilir etik ilkeler34 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

35 toplum sa ğ lık çalı ş anlarından ne bekler? hastasının yararı için olumlu davranı ş lar sergilemek elindeyse olabilecek zararın önlemek ya da hafifletmek meydana gelmi ş bir zararı gidermek ya da azaltmak sa ğ lıklı ya ş am seviyesini yükseltmek iyili ğ ini artırmak etik ilkeler35 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

36 toplum sa ğ lık çalı ş anlarından ne bekler? tıp eti ğ inin yararlılık ilkesinin temel soruları her zaman söz konusu olabilir mi? ne ölçüde gerçekle ş ebilir? her zaman gerekir mi? etik ilkeler36 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

37 yurtta ş ların devletin kurumların siyasetine göre herkese sa ğ lık güvencesi sa ğ lanabilmesi –mükelleflerden daha yüksek vergi daha çok sayıda hastaya faydalı olabilmek –yarar ihtimali dü ş ük olan pahalı tedaviler etik ilkeler37 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

38 yararlı olma ilkesi = “mutlak yararlı olmak” + “yarar ve zararın dengelenmesi” etik ilkeler38 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

39 hastaya zarar vermemek etik oldu ğ u kadar yasalarca da yükümlülük olarak bildirilir yararlı olma ilkesi, –yararlı bir fiilin ödev olmasını gerektirmez –çok kere tam bir yükümlülü ğ ü ve tarafsız bir itaati gerektirmez –yararlı olma ilkesine uymamak nadiren cezalandırılmaya yol açar yararlı olmak günlük ya ş amda çok kere insanın arzusuna ba ğ lı etik ilkeler39 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

40 Doç. Dr. Selim Kadıoğlu; ÇÜ TF Tıp Tarihi ve Etik A. D. etik ilkeler40

41 etik ilkeler41

42 tıp eti ğ inin en önemli tarihsel dönemeçlerinden özerklik –bireylerin ba ğ ımsız bir biçimde kendileri hakkında karar vermeleri bireyin özerk olması seçimini özerk biçimde yapabilmesi sergiledi ğ i eylemini de bilinçli ve istekli olarak gerçekle ş tirmesi –"özerkli ğ e saygı" kavramını da beraberinde getirir etik ilkeler42 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

43 özerklik –bireylerin ba ğ ımsız bir biçimde kendileri hakkında karar vermeleri karar verme sürecinde gereklilikler –bireyin özerk olması –seçimini özerk biçimde yapabilmesi –sergiledi ğ i eylemini de bilinçli ve istekli olarak gerçekle ş tirmesi etik ilkeler43 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

44 "hasta hakları" kavramı –"insan hakları" –"vatanda ş hakları" –"tüketici hakları" kavramlarının tıbba yansıyan görünümü “hekim merkezli” babacıl (paternal) hekim hastasıyla yapıcı bir i ş birli ğ ine giren onunla ileti ş imini artıran onun ki ş ilik haklarına saygı gösteren tıbbi karara hastasını katan bir kimlik etik ilkeler44 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

45 yararlılık ilkesinin etkisi azaldı hekim hastanın; tıbbi yönden yararı + özerk bir ki ş i olmasından kaynaklanan haklarını da kullanabilme fırsatı hastanın bireysel haklarına dikkat edilmesi tıbbi karara katılımının sa ğ lanması –hastanın tıbbi müdahaleden dolayı u ğ rayabilece ğ i zarar azaltılır –hekim-hasta ili ş kisi içerisindeki hasta haklarının temellendirilmesi sa ğ lanır etik ilkeler45 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

46 insan ili ş kilerinin günümüzde vardı ğ ı noktanın do ğ al bir sonucu –insan hayatına verilen önem –ki ş ilik haklarının geli ş mesi demokratik katılım ço ğ ulculuk medyanın katkısı ya ş amın her alanındaki otoriter e ğ ilimlere kar ş ı beslenen ku ş kuculuk tıp bilgi ve teknolojisindeki büyük geli ş meler etik ilkeler46 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

47 John Harris – Hayatın De ğ eri insanın özerkli ğ ini azaltıcı etki yapan özellikler bireyin isteklerini ya da eylemlerini yahut her ikisini de denetim altına alabilme yetene ğ indeki kusurlar bireyin muhakemesindeki kusurlar bireyin elindeki, tercihini dayandıraca ğ ı bilgilerdeki kusurlar bireyin kendi isteklerinde kararlı olma konusundaki kusurları etik ilkeler47 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

48 aydınlatılmı ş onam (rıza) hastanın durumu ve tedavisi hakkında uygun bilginin hastaya açıklanması verilen bilginin hasta tarafından anla ş ılması klinik tedaviyi kabul etmek veya reddetmek konusunda hasta tarafından verilen karar etik ilkeler48 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

49 insanların e ş it oldukları, bir ba ş ka deyi ş le "toplumun kendilerine ba ğ ı ş ladı ğ ı hakların tamamına sahip olmaları gerekti ğ i" dü ş üncesine dayanılmakta hekimli ğ in e ş itlik anlayı ş ı Hipokrat'tan günümüze bütün insanları ırk, dil, din, cinsiyet, sosyal sınıf... gibi farklı açılardan e ş it görmekte etik ilkeler49 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

50 tıbbi kaynakların (araç-gereçten, her türlü hizmete kadar) gereksinimlere göre e ş it ve dürüstçe da ğ ıtılması sa ğ lık hizmetlerinin planlanması ve yönetimi sa ğ lık kurumlarının yönetimi klinik tanı ve tedavi etik ilkeler50 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

51 sa ğ lık hizmetlerinin planlanması ve yönetimi genel harcamalar içinde sa ğ lık hizmetlerine ayrılan pay sa ğ lık hizmetlerinde sınırlı kaynakların nasıl da ğ ıtılaca ğ ı –koruyucu sa ğ lık hizmetleri –tedavi hizmetleri etik ilkeler51 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

52 sa ğ lık kurumlarının yönetimi tıbbi hizmetlerin tanı ve tedavi sırasında nasıl payla ş tırılaca ğ ı bir yo ğ un bakım ünitesi mi? diyaliz cihazlarının sayısı mı? lojman mı? yatak sayısı mı? acil servis mi yenilenecek? etik ilkeler52 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

53 klinik tanı ve tedavi mevcut tıbbi imkânların hastalara pay edilmesi 5 tane yo ğ un bakım yata ğ ı organ bekleyen hastalar –tıbbi öykü? –ba ş vuru sırası? –parasal ödeme gücü? –sosyal statü? etik ilkeler53 Zarar Vermeme Yararlı Olma Özerkli ğ e Saygı Adalet

54 H etik ilkeler54 Doç. Dr. Selim Kadıoğlu; ÇÜ TF Tıp Tarihi ve Etik A. D.

55 E etik ilkeler55

56 Özerkliğe Saygı Zarar Vermeme Yarar Sağlama Adil Olma Doç. Dr. Selim Kadıoğlu; ÇÜ TF Tıp Tarihi ve Etik A. D. etik ilkeler56

57 etik ilkeler57


"TIP ETİĞİNDE İLKELER Prof. Dr. Tamer Akça MEÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi A.D." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları