Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kimya Mühendisi Atık Sınıflandırma Çalışmaları Oğuzhan AKINÇ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kimya Mühendisi Atık Sınıflandırma Çalışmaları Oğuzhan AKINÇ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı."— Sunum transkripti:

1 Kimya Mühendisi Atık Sınıflandırma Çalışmaları Oğuzhan AKINÇ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı

2 İÇERİK Atık Listesi Atık Sınıflandırma Hiyerarşisi Sınıflandırma Yöntemleri Atık Sınıflandırma Kılavuzu Eğiticilerin Eğitimi

3 Atık Listesi Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete) Ek-IV Atık Listesi Sınıflandırma Türü: Atıkların kaynağı, oluşumları ve özelliklerine göre 20 Bölüm 839 Atık Kodu –405 Tehlikeli Atık –434 Tehlikesiz Atık

4 Atık Listesi Atık kodu 20 bölümden oluşur Bölüm , kaynağa dayanır (endüstriyel işyeri branşı) Bölüm işleme dayalı Bölüm madde ve malzemeye dayalı Bölüm 20 Evsel atıklar Bölüm 16 Listede başka türlü tanımlanmayan atıklar

5 Atık Listesi Atığı tanımlamak için;  1. adım: (01)den (12)ye yada (17)den (20)ye kadar olan bölümlerde uygun bir atık kodu bulunması  2. adım: 1. adımda bulunamazsa (13), (14) ve (15)ana başlıkları altında verilen bölümlerin incelenmesi  3. adım: 1. ve 2. adımda bulunamazsa (16) ana başlığı altında verilen bölüm uyarınca tanımlama  4. adım (16) ana başlığı altında verilen bölümde de bulunamıyor ise (…..99) kodu (başka türlü tanımlanamayan atıklar), ilk adımda tanımlanan liste bölümündeki aktiviteye uygun olarak kullanılmalıdır.

6 Yeni Yönetmelik Avrupa Birliği Direktifleri de dikkate alınarak hazırlanmıştır. Avrupa Atık Katalogunda yer alan tehlikeli atıklar (A), muhtemelen tehlikeli atık olabilecek muhtemel/muallaklı atıklar(M) olarak tanımlanmıştır. (A) : Kesin tehlikeli olan atıklar (M) : Muhtemel tehlikeli atıklar Atık Listesi

7 Genel olarak muallaklı atıklar bir işaret ile tehlikeli maddeler olarak karakterize edilirler xx yy zz*atık W, tehlikeli maddeler içerir xx yy zz+1atık W xx yy zz’de belirtilenlerin dışında –Bazı durumlarda muallaklı atıklar, bazı özel tehlikeli atıkları karakterize ederler, örneğin *Ağır metaller içeren sırlama atıkları dışındaki sırlama atıkları –Bazı durumlarda ilgili tehlikelilik özelliği atık kodu içerisinde tanımlanmaktadır *Suyla temas halinde tehlikeli miktarlarda alevlenebilir gazlar çıkaran yanıcı veya yayılabilir cüruf ve köpükler dışındaki cüruf ve köpükler Atık Listesi

8 Atık Sınıflandırma Hiyerarşisi EK IV Atık Listesinde; –(M) işaretli muhtemel tehlikeli olan atıkların tehlikeli olup olmadığına nasıl karar verilir? Uygun atık kodunu bul, (M) ile işaretli ise: Daha önceden bu atık için analiz olup olmadığını kontrol et Yeterli bilimsel bilginin mevcut olup olmadığını kontrol et (tehlikeli madde sınıflandırılması, üretim işlemi, MSDS formları…) Sonuç vermiyorsa: Mevcut analizleri kontrol et (kimyasal ve fiziksel analiz) En kötü durumda: Bütün analizleri gerçekleştir (biyolojik analiz)

9 Atık Sınıflandırma Hiyerarşisi Önceden yapılmış analiz var mı? Atığa ve içindeki maddelere ilişkin bilimsel veri var mı (MSDS gibi)? Fiziksel-Kimyasal Analiz Biyolojik Analiz Tehlikeli mi? Evet Hayır

10 EK-III/B Analizleri - TEHLİKELİ ATIK EŞİK KONSANTRASYONLARI H3 yanma noktası ≤ 55 °C, H6 toplam konsantrasyonun ≥ % 0,1 olduğu durumda bir veya daha fazla madde çok toksik olarak sınıflandırılmıştır, H6 toplam konsantrasyonun ≥%3 olması durumunda bir veya daha fazla madde toksik olarak sınıflandırılmıştır, H5 toplam konsantrasyonun ≥%25 olması durumunda bir veya daha fazla madde zararlı olarak sınıflandırılmıştır, H8 toplam konsantrasyonun ≥ %1 olması durumunda bir veya daha fazla korozif madde R35 olarak sınıflandırılmıştır, H8 toplam konsantrasyonun ≥ %5 olması durumunda bir veya daha fazla korozif madde R34 olarak sınıflandırılmıştır, H4 toplam konsantrasyonun ≥ %10 olması durumunda bir veya daha fazla tahriş edici madde R41 olarak sınıflandırılmıştır, H4 toplam konsantrasyonun ≥ %20 olması durumunda bir veya daha fazla tahriş edici madde R36, R37, R38 olarak sınıflandırılmıştır, H7 konsantrasyonun ≥ %0,1 olan, kategori 1 veya 2’ye ait kanserojen olarak bilinen bir madde H7 konsantrasyonun ≥ %1 olan, kategori 3’e ait kanserojen olarak bilinen bir madde H10 konsantrasyonun ≥ %0,5 olan R60, R61 olarak sınıflandırılmış olan 1. veya 2. kategorilerden üreme için toksik madde, H10 konsantrasyonu ≥ %0,5 olan R62, R63 olarak sınıflandırılmış olan 3. kategoride üreme için toksik madde H11 Konsantrasyonu ≥ %0,1 olan, R46 olarak sınıflandırılmış 1. veya 2. kategoriden mutajenik madde H11 Konsantrasyonu ≥ %1 olan, R40 olarak sınıflandırılmış 3. kategoriden mutajenik madde

11 H1 'Patlayıcı’: alev etkisiyle patlayabilecek ya da şoklara ve sürtünmeye dinitrobenzenden daha hassas olan maddeler ve preparatlar H2 'Oksitleyici`: Diğer maddelerle, özellikle de yanıcı maddelerle temas halinde iken büyük oranda egzotermik reaksiyonlar gösteren maddeler ve preparatlar H3-A 'Yüksek oranda alev alıcı `: - 21 ºC’nin altında bir alev alma noktasına sahip sıvı maddeler ve preparatlar (aşırı alev alıcı sıvılar dahil), ya da -dışardan enerji verilmeksizin ortam sıcaklığındaki hava ile temas ettiğinde ısınabilen ve sonunda alev alan maddeler ve preparatlar, ya da - Bir ateşleme kaynağı ile kısa temastan sonra alev alabilen ve yanmaya devam eden ya da ateşleme kaynağının kaldırılmasıyla tükenen katı maddeler ve preparatlar, ya da - normal basınçta, havada yanıcı olan gaz maddeler ve preparatlar, ya da - su ile ya da nemli hava ile temas ettiğinde, çoğunlukla tehlikeli miktarlarda yanıcı gazlara dönüşen maddeler ve preparatlar. H3-B 'Yanıcı`: 21 ºC’ye eşit ya da daha büyük ve 55 ºC’ye eşit ya da daha küçük tutuşma sıcaklığı olan sıvı maddeler ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Kabul Edilen Özellikler

12 H4 'Tahriş edici`: Deri ile ya da mukus tabakası ile ani, uzun süreli yada tekrar eden temaslar halinde yanığa sebebiyet verebilen, aşındırıcı olmayan maddeler ve preparatlar. H5 'Zararlı`: içine çekilir veya yutulursa ya da deriden nüfuz ederse belirli bir sağlık riski içerebilen maddeler ve preparatlar. H6 ‘Toksik’: Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, ciddi akut veya kronik sağlık problemlerine ve hatta ölüme sebebiyet verebilecek madde ve preparatlar. H7 ‘Kanserojen’: Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, kansere yol açan veya kansere yakalanma riskini artıran madde veya karışımlardır. H8 ‘Aşındırıcı’: Temas ettiğinde canlı dokuları tahrip edebilecek madde ve preparatlar. H9 ‘Enfeksiyon yapıcı’: İnsan veya diğer canlılarda hastalık yaptığı bilinen veya geçerli nedenler dolayısıyla inanılan canlı organizmalar taşıyan maddelerdir. H10 ‘Teratojenik’: Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, doğuştan gelen kalıtımsal olmayan sakatlıklara yol açan veya yol açma riskini artıran madde ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Kabul Edilen Özellikler

13 H11 ‘Mutajenik’: Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, kalıtsal genetik bozukluklara yol açan veya yol açma riskini artıran madde ve preparatlar H12 Havayla, suyla veya asitle temasında toksik veya aşırı toksik gazları üreten maddeler. H13 Atıldığında veya başka bir madde üretirken, örnek olarak süzüntü suyu, yukardaki özelliklerden birini gösteren madde ve preparatlar. H14 ‘Ekotoksik’: Doğanın bir veya birkaç bölümü için hasar verebilen veya bu hasarları hemen yada daha sonra verme riski taşıyan madde ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Kabul Edilen Özellikler H13 H15 Yeni H13 – Hasaslaştırıcı: Solunduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde hiper hassalaştırma reaksiyonuna sebep olabilecek ve maddeye veya preparata daha fazla maruz kalındığı takdirdekarakteristik ters etkiler yaratabilecek;

14 Atık Taşıma Kodları Y kodları –Genel atık kategorileri Y1Hastanelerdeki, tıp merkezlerindeki ve kliniklerdeki tıbbi bakım faaliyetlerinden, kaynaklanan tıbbi atıklar Y2Farmasötik ürünlerin üretiminden ve hazırlanmasından kaynaklanan atıklar Y3Atıl farmasötikler, haplar ve ilaçlar Y4Biyositlerin ve fitofarmasötiklerin üretiminden, formulasyonundan ve kullanımından kaynaklanan atıklar Y5Ahşap koruyucu kimyasalların üretiminden, formulasyonundan ve kullanımından kaynaklanan atıklar Y6Organik solventlerin üretiminden, formulasyonundan ve kullanımından kaynaklanan atıklar Y7Siyanit içeren ısı yayma ve sertleştirme faaliyetlerinden kaynaklanan atıklar Y8Orijinal kullanım amacına uygun olmayan atık mineral yağlar Y9Atık Yağ/Su, Hidrokarbon/Su karışımları, emülsiyonlar Y10PCB ve/veya PCT ve /veya PBB içeren ya da bunlarla kontamine edilmiş atık maddeler veya parçalar Y11Rafine, distilasyon veya herhangi bir pirolitik işlemden kaynaklanan katranlı kalıntı atıkları Y12Mürekkep, boya, pigment, lake, vernik maddelerinin üretiminden, formulasyonundan ve kullanımından kaynaklanan atıklar Y13Reçinelerin, latekslerin, plastikleştiricilerin, tutkal veya yapıştırıcıların üretiminden, formulasyonundan ve kullanımından kaynaklanan atıklar Y14Araştırma, geliştirme veya eğitim faaliyetlerinden kaynaklanan, henüz tanımlanmamış, yeni ve insanlar ile çevre üzerindeki etkileri bilinmeyen kimyasal madde atıkları Y15Başka yasaların kapsamında olmayan patlayıcı yapısındaki atıklar Y16Fotoğrafcılık kimyasallarının ve işleme materyallerinin üretiminden, formulasyonundan ve kullanımından kaynaklanan atıklar Y17Metal ve plastiklerin yüzey arıtmasından kaynaklanan atıklar Y18Bertaraf işlemlerinin kalıntıları ve aşağıdaki maddeleri içeren ve kontrole tabii olan tüm atıklar: Sınıflandırma Yöntemleri Atık Taşıma Kodları

15 Bileşikler Y19Metal Karboniller Y20Berilyum, berilyum bileşikleri Y21Hexavalent chromium compounds Y22Bakır bileşikleri Y23Çinko bileşikleri Y24Arsenik, Arsenik bileşikleri Y25Selenyum, Selenyum bileşikleri Y26Kadmiyum, Kadmiyum bileşikleri Y27Antimony; antimony compounds Y28Tellurium; tellurium compounds Y29Civa, Civa bileşikleri Y30Talyum, Talyum bileşikleri Y31Kurşun, Kurşun Bileşikleri Y32Kalsiyum Fluorit hariç İnorganik fluorin bileşikleri Y33İnorganik siyanitler Y34Asitli solüsyonlar veya katı haldeki asitler Y35Bazal solüsyonlar veya katı haldeki bazlar Y36Asbestler (toz veya lif) Y37Organik fosfor bileşikleri Y38Organik siyanitler Y39fenoller, Klorofenol dahil fenol bileşikleri Y40Eterler Y41Halojene organik solventler Y42Halojene solventler hariç organik solventler Y43Any congenor of polychlorinated dibenzo-furan Y44Any congenor of polychlorinated dibenzo-p-dioxin Y45Organohalogen compounds other than substances referred to in this Annex (e.g. Y39, Y41, Y42, Y43, Y44): Sınıflandırma Yöntemleri Atık Taşıma Kodları

16 Özel olarak değerlendirilecek kodlar Y46Evlerden toplanmış olan atıklar Y47Evsel atıkların yakılmasından geriye kalan artıklar Sınıflandırma Yöntemleri Atık Taşıma Kodları

17 12 Temmuz 2007 tarihinde yürürlülüğe giren 1013/2006 sayılı direktif ile; Atıkların taşınmasında: -Avrupa atık listesi kullanılmaya başlanmıştır. Atıkların sınırötesi taşınımında, Sarı (A) ve Yeşil (B) Liste A1Metal ve metal içeren atıklar A2Metal veya organik materyaller bulundurabilen, prensip olarak inorganik bileşenler içeren atıklar A3Metal veya organik materyaller bulundurabilen, prensip olarak organik bileşenler içeren atıklar A4Organik veya inorganik bileşenler içeren atıklar B1Metal ve metal içeren atıklar B2Metal veya organik materyaller bulundurabilen, prensip olarak inorganik bileşenler içeren atıklar B3Metal veya organik materyaller bulundurabilen, prensip olarak organik bileşenler içeren atıklar B4Organik veya inorganik bileşenler içeren atıklar Sınıflandırma Yöntemleri Atık Taşıma Kodları

18 Eski Uluslararası Atık Tanımlama (IWIC) kodu Q__+__//D,R__//L,P,S__//C__+__+__//H__+__//A__ -İlk giriş atığın en azından bir ya da iki Q karakteristiğini belirtir -İkinci giriş geri kazanım ya da bertaraf metodunu gösterir -Üçüncü giriş atığın sıvı (L), çamurumsu (P) veya katı (S) olma durumunu belirtir; pudralı maddeler katı olarak değerlendirilir; ayrıca, Basel sözleşmesindeki Y kodlarına benzer tür kodlar kullanılır -Dördüncü giriş atığı tehlikeli yapan bileşenleri tanımlayan C-kodlarını içerir –Tehlikeli Atık direktifine benzer -Beşinci giriş Basel Sözleşmesindeki H kodlarına benzer tehlikeli karakteristik girişlerini içerir -Altıncı giriş atık üreten aktivitenin tanımı için girilir artık kullanılmıyor

19 Tehlikeli maddeler ve preparatlarının karakteristikleri aşağıdaki gibidir: –a) Patlayıcı maddeler ve preparatlar (H1 HWD) Alev etkisi altında patlayabilen yada dinitrobenzenden daha fazla şekilde şoklara ve sürtünmeye hassas olan maddeler ve preparatlar, kendi başına kimyasal reaksiyon yolu ile belli bir sıcaklık ve basınçta hızla gaz oluşmasına neden olabilecek madde veya preparatlar –b) Oksitleyici maddeler ve preparatlar : (H2 HWD) Diğer maddelerle, özellikle de yanıcı maddelerle temas halinde iken yüksek oranda egzotermik reaksiyonlar gösteren maddeler ve preparatlar –c) Aşırı parlayıcı maddeler ve preparatları: (H3-A HWD) Çok düşük parlama ve kaynama noktası olan sıvı maddeler ile preparatları ve ortam sıcaklığı ve basıncında hava ile temas durumunda alev alıcı gaz formdaki maddeler ve preparatları; –d) Yüksek oranda alev alıcı maddeler ve preparatlar : (H3-A HWD) Dışardan enerji verilmeksizin ortam sıcaklığındaki hava ile temas ettiğinde ısınabilen ve sonunda alev alan maddeler ve preparatlar, veya Bir ateşleme kaynağı ile kısa temastan sonra alev alabilen ve yanmaya devam eden ya da ateşleme kaynağının kaldırılmasıyla tükenen katı maddeler ve preparatlar, ya da Çok düşük alev alma noktasına sahip olan sıvı maddeler ve preparatlar, veya su ile ya da nemli hava ile temas ettiğinde, çoğunlukla tehlikeli miktarlarda yanıcı gazlara dönüşen maddeler ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddeler ve Preparatlar

20 e) Alev alıcı maddeler ve preparatlar : (H3-B HWD) Düşük parlama noktasına sahip sıvı maddeler ve preparatları; f) Çok toksik maddeler ve preparatlar: (H6 HWD) Çok az miktarlarda solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, ciddi akut veya kronik sağlık problemlerine ve hatta ölüme sebebiyet verebilecek madde ve preparatlar. g) Toksik maddeler ve preparatlar: (H6 HWD) Az miktarlarda solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, ciddi akut veya kronik sağlık problemlerine ve hatta ölüme sebebiyet verebilecek madde ve preparatlar. h) Zararlı maddeler ve preparatlar : (H5 HWD) İçine çekilir veya yutulursa ya da deriden nüfuz ederse belirli bir sağlık riski içerebilen maddeler ve preparatlar. i) Aşındırıcı maddeler ve preparatlar: (H8 HWD) Temas ettiğinde canlı dokuları tahrip edebilecek madde ve preparatlar. j) Tahriş edici maddeler ve preparatlar: (H4 HWD) Deri ile ya da mukus tabakası ile ani, uzun süreli yada tekrar eden temaslar halinde yanığa sebebiyet verebilen, aşındırıcı olmayan maddeler ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddeler ve Preparatlar

21 k) Hassaslaştırıcı maddeler ve preparatlar: (H4 HWD) Solunduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde hiper hassalaştırma reaksiyonuna sebep olabilecek ve maddeye veya preparata daha fazla maruz kalındığı takdirdekarakteristik ters etkiler yaratabilecek; l) Kanserojen maddeler ve preparatlar : (H7 HWD) Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, kansere yol açan veya kansere yakalanma riskini artıran madde veya karışımlardır. m) Mutajen maddeler ve preparatlar : (H11 HWD) Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, kalıtsal genetik bozukluklara yol açan veya yol açma riskini artıran madde ve preparatlar; n) Üreme için toksik olan maddeler ve preparatlar: (H10 HWD) Solunduğunda, yutulduğunda veya deriden nüfuz ettiğinde, üremede kalıtsal olmayan ters etkilere veya kadın ya da erkek üreme fonksiyonunu veya kapasitesini etkileyebilecek meddeler ve preparatlar; (not: daha önce kullanılan “teratojenik” terimi bir düzeltmeyle “ üreme için toksik” ifadesi ile yer değiştirmiştir) o) Ekotoksik maddeler ve preparatlar: (H14 HWD) Doğanın bir veya birkaç bölümü için hasar verebilen veya bu hasarları hemen ya da daha sonra verme riski taşıyan madde ve preparatlar. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddeler ve Preparatlar

22 E: PatlayıcıO: OksitleyiciF: YanıcıF+: Çok yanıcıT: Toksik T+: Çok toksik C: Aşındırıcı Xn: Tehlikeli Xi: Tahriş edici N: Çevre için tehlikeli Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddeler ve Preparatlar

23 Avrupa atık listesi, tehlikeli karakteristiklerin yanısıra bazı kimyasal risk ibarelerine atıfta bulunur R 1 Kuru halde patlayıcı özellikte H1 R 2 Şok, sürtünme, yangın veya diğer tutuşma kaynaklarıyla teması halinde patlama riskine sahip H1 R 3 Şok, sürtünme, yangın veya diğer tutuşma kaynaklarıyla teması H1 halinde yüksek oranda patlama riskine sahip R 4 Aşırı duyarlı patlayıcı metalik bileşikler oluşturan H1 R 5 Isınma halinde patlamaya neden olabilen H1 R 6 Hava ile temas halindeyken veya temas halinde olmaksızın patlayıcı H1 R 7 Yangına neden olabilen H2 R 8 Yanıcı maddelerle teması halinde yangına neden olabilen H2 R 9 Yanıcı maddelerle karıştığı takdirde patlayıcı H1 R 10 Tutuşabilen(Parlayıcı) H3-B R 11 Yüksek oranda yanıcı H3-A R 12 Aşırı derecede yanıcı H3-A R 14 Su ile şiddetle tepkimeye girebilme özelliğine sahip H13 R 15 Su ile temas etmesi sonucunda aşırı yanıcı gazlar açığa çıkarma özelliğine sahip H13 R 16 Oksitleyici maddelerle karıştığında patlayıcı H1 R 17 Havada kendiliğinden yanıcı özellikte H3-A R 18 Kullanıldığı takdirde, yanıcı/patlayıcı buhar-hava karışımları oluşturabilen H1 R 19 Patlayıcı peroksitler oluşturabilen H13 R 20 Solunduğunda zararlı H5 Sınıflandırma Yöntemleri Kimyasal Risk İbareleri

24 R 21Deri ile temas ettiği takdirde zararlıH5 R 22Yutulduğu takdirde zararlıH5 R 23Solunumla alındığı takdirde toksikH6 R 24Deri ile temas ettiği takdirde toksikH6 R 25Yutulduğu takdirde toksikH6 R 26Solunduğunda çok toksikH6 R 27Deri ile temas ettiği takdirde çok toksikH6 R 28Yutulduğu takdirde çok toksikH6 R 29Su ile temas etmesi sonucu toksik gazlar açığa çıkarma özelliğine sahipH12 R 30Kullanılması durumunda yüksek oranda yanıcı hale gelebilme özelliğine sahipH3-A R 31Asit ile temas etmesi sonucu toksik gazlar açığa çıkarma özelliğine sahipH12 R 32Asit ile temas etmesi sonucu çok toksik gazlar açığa çıkarma özelliğine sahipH12 R 33Birikmiş etkilerin gözlemlenmesi tehlikesi - R 34Yanığa neden olucu özelliğe sahipH8 R 35Ciddi yanıklara neden olucu özelliğe sahipH8 R 36Gözleri tahriş edici özelliğe sahipH4 R 37Solunum sistemini tahriş edici özelliğe sahipH4 R 38Deriyi tahriş edici özelliğe sahipH4 R 39Çok ciddi geri dönüşü olmayan etkilerin gözlemlenme tehlikesiH5 R 40Kanserojen etkiye yönelik sınırlı kanıta sahipH7 R 41Gözlere yönelik ciddi hasar riskiH4 R 42Solunumla alındığı takdirde duyarlılaştırmaya neden olabilici özelliğe sahipH5 R 43Deri ile temas ettiği takdirde duyarlılaştırmaya neden olabilici özelliğe sahipH5 R 44Kapalı şartlarda ısıtıldığı takdirde patlama riskine sahipH1 Sınıflandırma Yöntemleri Kimyasal Risk İbareleri

25 R 45Kansere neden olabilen H7 R 46Kalıtsal genetik hasarlara yola açabilici özelliğe sahip H11 R 48Uzun süreli maruz kalındığı takdirde sağlığa ciddi hasar verme tehlikesine sahip H5 R 49Solunum yoluyla alındığında kansere neden olabilen H7 R 50Suda yaşayan organizmalar için çok toksik H14 R 51Suda yaşayan organizmalar için toksik H14 R 52Suda yaşayan organizmalar için zararlı H14 R 53Sulu ortamlarda uzun süreli karşıt etkilere neden olabilen H14 R 54Flora için toksik H14 R 55Fauna için toksik H14 R 56Toprakta yaşayan organizmalar için toksik H14 R 57Arılar için toksik H14 R 58Uzun süreli elverişsiz çevresel etkilere neden olabilen H14 R 59Ozon tabakası için tehlikeli H14 R 60Kısırlığa yol açabilen H10 R 61Doğmamış bebeklerde zarara neden olabilen H10 R 62Doğurganlığın yitirilmesine sebebiyet verecek olağan riske sahip H10 R 63Doğmamış bebeğe zarar verecek olası riske sahip H10 R 64Anne sütüyle beslenen bebeklerde zarara neden olabilen H5 R 65Zararlı: yutulması halinde akciğerlere zarar verebilir H5 R 66Temasın tekrarı halinde deri kuruluğuna veya çatlamalarına neden olabilir H4 R 67Buharları uykuya ve baş dönmesine neden olabilici özellikte H4 R 68Geri dönüşü olmayan etkilerin gözlemlenmesi riskine sahip H11 Sınıflandırma Yöntemleri Kimyasal Risk İbareleri

26 ÖRNEK

27 Avrupa Birliği’nin 25 Kasım 2002 tarihli ve L 332 numaralı Resmi Gazetesi ile yürürlüğe giren 2150/2002 sayılı yönetmelik EUROSTAT (Avrupa İstatistik Ofisi)’ne yapılacak olan atık miktarlarına ilişkin raporlama için kullanılır. Yönetmeliğin Ek-3’ünde Avrupa Atık Listesindeki kodların EWCStat kodlamasına uyumlaştırılması tablosu mevcuttur. Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

28 NEDEN 2 FARKLI KODLAMA SİSTEMİ VAR? EWCSTATAvrupa Atık Listesi Atıkların istatistiksel olarak değerlendirilmesine yönelik olarak hazırlanmıştır. Malzeme odaklıdır Atıkların kontrolü ve izlenmesi için kullanılmaktadır. Sektör veya kaynak odaklıdır. Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

29 Atıkların tanımlaması Avrupa Atık Listesine göre yapılır. EUROSTAT’a bildirim yapılacağı zaman Yönetmeliği Ek-3’ünde yer alan uyumlaştırma tablosuna göre AAL’ye göre tanımlanmış olan atık kodlarının EWCStat’a göre çevrimi gerçekleştirilir. Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

30 NoCodeDescription0 = Non-hazardous 1 = Hazardous 101.1Atık solventler 01.11Halojenli atık solventler Halojensiz atık solventler1 2, 301.2Asit, alkali ya da tuz içerikli atıklar 01.21Asit atıklar0 (No 2), 1 (No 3) 01.22Alkali atıklar0 (No 2), 1 (No 3) 01.24Diğer tuz içerikli atıklar0 (No 2), 1 (No 3) 401.3Kullanılmış yağlar 01.31Kullanılmış motor yağları Diğer kullanılmış yağlar1 Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

31 Avrupa Mevzuat Numarası No 3037/90 NACE Listesi 20 Aralık 2006 (RG No L 393, s. 1) tarihinde revizyona uğrayarak NACE 2 listesi oluşturuldu. 1 Ocak 2008’den itibaren yürürlükte. Avrupa Birliği içerisinde uyumlu ve genel bir istatistik için kullanılmakta. Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

32 EWCStatELWTanımlamaDahiliHariciNACE kaynağı 01.4 spent chemical catalysts Kind of waste: Substances that accelerate a chemical reaction, but which itself remains unaltered at the end of the reaction. Solid catalysts used for flue and exhaust gas cleaning, fluid and liquid catalysts used in chemical and petrol industry Origin: cleaning exhaust and flue gases, accelerator for chem. reactions Hazardous: hazardous when containing heavy metals except precious metals, phosphoric acid or other dangerous substances. Solid and liquid catalysts Bio- chemical catalysts M of refined petroleum products M of other inorganic basic chemicals M of other organic basic chemicals Maintenance and repair of motor vehicles Wholesale of waste and scrap recovery of sorted materials non hazardous spent chemical catalysts hazardous spent chemical catalysts * * * * Sınıflandırma Yöntemleri Atık İstatistikleri

33 ADR Tehlikeli Malzemelerin karayolu ile Uluslararası Taşınması Accord européen relatif au transport international des marchandises dangereuses par route Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması Uluslararası Karayollarında Tehlikeli Maddelerin Taşınmasına Dair Avrupa Anlaşması Madde 2’de, Ek-A ve Ek-B’deki düzenlemelerin karşılanması halinde bazı tehlikeli maddeler dışındaki diğer zararlı ve tehlikeli maddelerin uluslararası taşınmasına izin verilmektedir. Ek-A malzemelerin özellikle paketleme ve işaretlemelerini düzenler Ek-B inşaat ekipmanları ve inşaat malzemeleri ve tehlikeli malzemelerin taşınmasında kullanılan araçlarla ilgili düzenlemeleri içerir

34 Maddelerin sınıflandırması en baskın görünen özelliğine göre 1-9 arasındaki sınıflandırmalardan biri ile yapılır. Bu sınıfların bazıları iki basamaklı alt gruplara bölünmüştür. Buradaki sınıflandırma sıralaması tehlikenin seviyesine göre değildir. Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

35 Patlayıcılar Tutuşabilir gazlar Sınıf 1 Sınıf 2 Tutuşamaz gazlar Toksik gazlar Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

36 Tutuşabilir sıvılar Tutuşabilir katılar Sınıf 3 Sınıf 4 Kendiliğinden yanabilen Suyla temasında yanabilen gazlar Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

37 Sınıf 5 Oksitleyici Organik peroksitler Sınıf 6 Toksik maddeler Bulaşıcı (enfeksiyon) maddeler Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

38 Sınıf 7 Radyoaktif Diğer tehlikeli maddeler Sınıf 8 Korozif (aşındırıcı) Sınıf 9 Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

39 Sınıfların dışında taşıma yapacak olan araçlarda içerisindeki malzemeyi belirtilen BM-Numarasının da ilave edilmesi gereklidir. Sınıf 1’de yer alan malzemeler ve diğer tehlikeli maddeler için kullanılmasına gerek yoktur. Bu sınıflandırma listesi ADR’nin 3. bölümünde yer almaktadır. Liste malzemeler 4 grupta yer alır: -Net bir şekilde tanımlaması yapılmış tek tür maddeler -Net bir şekilde tanımlaması yapılmış malzeme grubu -Kimyasal veya doğal olarak bulunan ve belirli bir grubu temsil eden başka şekilde tanımlanmamış maddeler -Genel bir grubu temsil eden başka şekilde tanımlanmamış maddeler Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

40 Net bir şekilde tanımlaması yapılmış tek tür maddeler 1090 Aseton 1194 Etil nitrit çözeltisi Net bir şekilde tanımlaması yapılmış malzeme grubu 1133 Katkı maddeleri 1266 Parfümeri ürünleri 3101 Organik peroksitler Kimyasal veya doğal olarak bulunan ve belirli bir grubu temsil eden başka şekilde tanımlanmamış maddeler 1477 Nitratlar, inorganikler 1987 Alkoller Genel bir grubu temsil eden başka şekilde tanımlanmamış maddeler 1325 Tutuşabilen katılar, organikler 1993 Tutuşabilen sıvılar Sınıflandırma Yöntemleri Tehlikeli Maddelerin Taşınması

41 Atık Sınıflandırma Kılavuzu; -Atık Listesi -Sınıflandırma Yöntemleri -Sınıflandırma Hiyerarşisi -Analizler -Atık Bilgi Formları -Sınıflandırmalar arası değişim tabloları Atık Sınıflandırma Kılavuzu

42 ATIK BİLGİ FORMU Tehlikeli Atık Kodu: Mutlak Tehlikeli Muhtemel Atık Diğer ayrım gereksinmeleri Genel açıklamalar Diğer mevzuatlara göre gereksinmeler Kod ile ifade edilen atık türleri Ürün atığı: Toplam durum: Katı içeriği: Dönüştürme katsayısı: Atığın içerdiği tipik bileşenler Atıkların neden olduğu tipik zararlar Ayrım ve tanımlama için tavsiyeler R-D kodlarına göre tanımlama ve açıklama İlişkin yeşil ve sarı liste kodları İlişkin EWCStat kategorileri Diğer ilgili kategoriler Açıklamalar İlgili tehlikeli atık kodunun açıklaması ait olduğu atık grubunun açıklamasını da kapsayacak şekilde verilir. Atık Bilgi Formları İlgili tehlikeli atık türü açıklanmıştır. Eğer muhtemel atık ya da diğer atık türleri varsa buna ilişkin ilgili tehlikesiz atık kodları belirtilmiştir. Bu alanda ilgili atık kodunun kullanımına ilişkin bazı özelliklere dair (benzer kodlardan ayırmak üzere) bazı öneriler verilmiştir. Bu alan geri kazanım ya da bertaraf durumlarında göz önünde bulundurulması gereken mevcut yasal düzenlemeler ile ilgili bilgileri içerir Genel olarak ilgili atık kodu ile tanımlanması gereken tipik atıkları tanımlar. Esas olarak bu bilgi atık kodu kesin olarak belirlenmemişse verilir. Ürün atıklarının tanımlanması: “X” ile işaretli atıklar sınrlı yorum yapılan ürün atıklarıdır; “(X)” ile işaretli atıklar geniş yorum yapılan ürün atıklardır; Çamurlar, süspansiyonlar, emülsiyonlar ve benzer atıklar ürün atığı olarak değerlendirilmezler; “Katı içeriği” için ayrılan alan özelikle çamurlarda atığın içerdiği nem miktarını tanımlamak için kullanılır. Dönüştürme katsayısı: İlgili katsayı atığın metreküpünü ton cinsinden ifade etmek için gerekli olan katsayıdır İlgili tehlikeli atık kodu, bir atığı tehlikeli yapan muhtemel organik ve inorganik bileşenler belirtilir Tehlikeli atık kodu ile ilgili olarak; atığın içerdiği ya da oluştuğu tehlikeli bileşenler H1den H14 e kadar muhtemel zararlar the açıklanmıştır Hiyerarşiyi takip eden kriterler Tehlikeli maddelerin sistematiği Uygulama tecrübelerinin yanı sıra atık üreten prosesler Analizler Bu atığa doğru kodun tahsis edilmesi için kullanılmalıdır R- ve D-kodları yalnızca ilişkin tehlikeli atık kodunu kapsar. D13-D15 arası işlemler ve R-12 ve R13 işlemleri bu alana dahil edilmemiştir çünkü bu işlemler nihai bir işlemden önce yapılacak ön arıtım veya depolama gibi geçici geri kazanım veya bertaraf işlemleridir. Bu alan; tanımlama, özel arıtım gereksinmesi gibi ek bilgiler verir. Parantez içinde verilen ifadeler yalnızca ikincil olasılıkları belirtir. Diğer yönetmeliklerdeki ilgili atık tanımlama kodları burada belirtilmektedir. Özellikle sınırlarötesi taşıma, atık istatistikleri ve diğer sınıflandırmalar Bu alan söz konusu atık kodu için gelecekte olabilecek tanımlamaları, detaylı açıklamalar ve ek bilgiler (kılavuz bilgileri gibi) içermektedir

43 ATIK BİLGİ FORMU Tehlikeli Atık Kodu: * Tehlikeli maddeler içeren diğer ahşap koruyucuları Ahşap Koruma Atıkları Diğer ayrım gereksinmeleri Başka bir şekilde tanımlanmamış ahşap koruyucuları Genel açıklamalarTehlikeli madde 67/548/EEC direktifinde tehlikeli olarak tanımlanmış ya da tanımlanacak maddedir Atık kodu * halojensiz organik ahşap koruyucuları, * organoklorlu ahşap koruyucular, * organometal ahşap koruyucular ve * inorganik ahşap koruyucular muallaklı atık olarak değil ama kesinlikle tehlikeli atık olarak değerlendirilebilir çünkü bunlar atığın bileşenleri olan ya da içinde bulunan özel içeriğe atıfta bulunurlar; *, * to * no’lu kodlarla belirtilen tüm tehlikeli maddeleri kapsar Diğer mevzuatlara göre gereksinmeler * atık kodu için: olası POP-içeren ya da üreten Kod ile ifade edilen atık türleri Çoğu ahşap koruyucu * to * kodları altındaki kesin kayıtların kapsamına girer; Pestisit ve fungisit gibi geniş çeşitlilikteki biositler Ürün atığı: Toplam durum: Katı içeriği: Dönüştürme katsayısı: X Sıvı * 1,2 için 0,76 Atığın içerdiği tipik bileşenlerMuhtemel florokarbon ve bromokarbon içerikli koruyucular. Atıkların neden olduğu tipik zararlar Ahşap koruyucuların çoğu zararlı H5 ve zehirli H6, ya da tahriş edici H4 ve aşındırıcı H8 olarak sınıflandırılmıştır; Pek çoğunun ekotoksik olma olasılığı vardır H14. İlgili zararlar H3B - H8 ve H12 - H14 yi içerebilir.

44 Ayrım ve tanımlama için tavsiyeler Tehlikeli atıklara ilişkin kanundan yararlanılarak tehlikeli özelliklerin doğrudan test edilmesi (bkz. Bölüm ) Atığın kimyasal içeriği bilinmiyorsa, test edilene kadar tehlikeli olarak muamele edilmelidir (Bölüm ) R-D kodlarına göre tanımlama ve açıklama D10 Yalnızca tehlikeli atıklar için (D1, D4, D5) Yalnızca tehlikeli atıklar için D3, D12 İlişkin yeşil ve sarı liste kodlarıA4040 Ahşap koruyucu kimyasalların üretimi, formülizasyonu ve kullanımından kaynaklanan atıklar (Bu giriş ahşap koruyucu kimyasallarla muamele görmüş ahşap malzemeyi içermemektedir) İlişkin EWCStat kategorileri Tehlikeli Diğer kimyasal hazırlama atıkları Tehlikeli değil Diğer kimyasal hazırlama atıkları Diğer ilgili kategoriler Açıklamalar25 Şubat 2005 tarihli, kalıcı organik kirleticiler (Persistant Ogranic Pollutans, POP) den oluşan bunları içeren ya da bulaşmış atıkların çevreye uyumlu yönetimi için genel teknik kılavuzlar; Poliklorbifeniller (PCB), poliklor terfeniller (PCT) ve ya polibrom bifeniller (PBB)den oluşan bunları içeren ya da bulaşmış atıkların çevreye uyumlu yönetimi için genel teknik kılavuzlar; nolu kod genel tanımlayıcı bir atık kodu olduğu için daha özel bir koduna ihtiyaç yoktur; bu kod iptal edilebilir; Aksi takdirde, bölümündeki ahşap korumadan kaynaklanan atık kodlarının her biri, ahşap koruyucuların Tehlikeli Atıklar Direktifi EkIA.da listelenmesi nedeniyle tehlikeli olduğu için bu kod da tehlikeli atık olarak değerlendirilmelidir.

45 Kılavuzla Uyumlu Eğitim Programı Avrupa Birliği Mevzuatı Ulusal Mevzuat Sınıflandırma Yöntemleri Avrupa Atık Listesi Tehlikeli Atıkların Sınıflandırılması Atık Bilgi Formları Sınıflandırma Örnek Çalışmaları Teknik Gezi ve Atık Tanımlama Aralık 2008

46 1)Termal işlemlerden kaynaklanan astarlar 2)Kullanılmış soğutucu ekipmanları 3)Okullar ve diğer kurumlardan laboratuvar artıkları 4)Nakliye yapan bir aracın trafik kazası neticesinde ortaya çıkan nakliye malzemeleri 5)Salgın hastalık neticesinde geride kalan hayvan kadavraları 6)Döküm kumu atıkları 7)Genel olarak kimya sanayisi atıkları (her türlü defolu ürün atığı) 8)İlaçlarla karışık halde tıbbi atıklar 9)Düzenli depolamalardan çıkan sızıntı suları (leachate) 10)Sokak kanallarının temizlenmesinden kaynaklanan çamurlar 11)Hayvan çiftliklerinden alınan, gübre olarak kullanılan dışkılar 12)Bakım faaliyetlerinin ardından boşalan ambalajların geri alınması Örnek Çalışma Aşağıdaki örneklerin Atık Çerçeve Direktifine göre atık olarak tanımlanma durumunu değerlendiriniz Atık Atık değil

47

48

49 Eğitimler 2008 Takvimi Eğitimler: 27 – 30 Mayıs 2008 Bursa Eğitilen kişi sayısı: – 27 Haziran 2008 Mersin Eğitilen kişi sayısı: – 17 Ekim 2008 İzmir Eğitilen kişi sayısı: 23

50 TEŞEKKÜRLER Detaylı ve Güncel Bilgi:www.atikyonetimi.cevreorman.gov.tr Oğuzhan AKINÇ


"Kimya Mühendisi Atık Sınıflandırma Çalışmaları Oğuzhan AKINÇ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları