Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İKTİSADA GİRİŞ 1 2 Giriş Dersinin İçeriği Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak İktisat Bilimi Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İKTİSADA GİRİŞ 1 2 Giriş Dersinin İçeriği Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak İktisat Bilimi Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak."— Sunum transkripti:

1

2 İKTİSADA GİRİŞ 1

3 2 Giriş Dersinin İçeriği Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak İktisat Bilimi Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak İktisat Bilimi İktisat biliminde temel kavramlar İktisat biliminde temel kavramlar İktisat biliminin konusu ve kapsamı İktisat biliminin konusu ve kapsamı İktisat biliminin dalları İktisat biliminin dalları

4 3 İKTİSADİ SORUN

5 4İktisat=Ekonomi İktisat;Arapça kökenli “kasıtlı, bilinçli, ılımlı haraket” Günlük dilde türkçeye “tutumluluk” olarak geçmiş Ekonomi; eski yunan kökenli (oikonomos/oikos-nomos) Aristonun öğrencisi Critobule “ev ve çiftlik idaresi” anlamında kullanmış BİREY VE TOPLUMLARIN SAHİP OLDUKLARI SINIRLI KAYNAKLARI SINIRSIZ OLAN İHTİYAÇLARI KARŞILAMAK İÇİN NASIL DAĞITTIKLARININ İNCELENMESİDİR

6 5 İktisadı Anlamak için Temel Kavramlar İhtiyaç İhtiyaç Kaynak Kaynak Kıtlık Kıtlık Seçim (tercih) Seçim (tercih) Fayda Fayda Mal Mal Değer Değer Alternatif (Fırsat) Maliyeti Alternatif (Fırsat) Maliyeti

7 6 İhtiyaç; ihtiyaçlar sayıca sonsuzdur ihtiyaçlar sayıca sonsuzdur ihtiyaçlar tatmin edilince doyuma ulaşır. ihtiyaçlar tatmin edilince doyuma ulaşır. ihtiyaçların şiddet dereceleri farklıdır. ihtiyaçların şiddet dereceleri farklıdır. ihtiyaçlar rakiptir. ihtiyaçlar rakiptir. ihtiyaçlar birbirlerini tamamlar ihtiyaçlar birbirlerini tamamlar İhtiyaçlar zamanla alışkanlık halini alabilir İhtiyaçlar zamanla alışkanlık halini alabilir

8 7 Mal; İhtiyaçları karşılayan araçlara mal denir İhtiyaçları karşılayan araçlara mal denir tüketim malları üretim-sermaye malları dayanıksız-dayanıklı mallar kıt-ekonomik mallar-serbest mallar zaruri mallar-lüx mallar ikame malları-tamamlayıcı mallar Maddi olmayan mallar-hizmetler

9 8 TÜKETİM İNSAN İHTİYAÇLARININ DOĞRUDAN DOĞRUYA GİDERİLMESİ İÇİN MAL VE HİZMETLEİRİN KULLANILMASIDIR İNSAN İHTİYAÇLARININ DOĞRUDAN DOĞRUYA GİDERİLMESİ İÇİN MAL VE HİZMETLEİRİN KULLANILMASIDIR

10 9 ÜRETİM İHTİYAÇLARI GİDERMEKTE KULLANILACAK MAL VE HİZMETLERİN YAPILMASI ELDE EDİLMESİ MEYDANA GETİRİLMESİ BİR YERDEN BAŞKA BİR YERE TAŞINMASI SAKLANMASINA ÜRETİM DENİR

11 10 Fayda; Malların ve hizmetlerin insan ihtiyaçlarını karşılama özelliği… Malların ve hizmetlerin insan ihtiyaçlarını karşılama özelliği… İnsan ihtiyaçlarını karşılayan bütün mallar faydalıdır…. İnsan ihtiyaçlarını karşılayan bütün mallar faydalıdır…. Faydayı açıklarken…iktisat bilimi la ahlakidir… Faydayı açıklarken…iktisat bilimi la ahlakidir…

12 11 Değer (kıymet) Bir malı elde etmek için karşılığında bedel ödeniyorsa bu mal değerlidir. Bir malı elde etmek için karşılığında bedel ödeniyorsa bu mal değerlidir. Değer=fayda+nedret Değer=fayda+nedret İktisada göre değer göreli (izafi-relatif) bir kavramdır… İktisada göre değer göreli (izafi-relatif) bir kavramdır… “güzelliğin on para etmez su bendeki aşk olmasa…” Aşık Veysel

13 12 Tercih; Kaynaklar kıttır, ama kıt kaynakların alternatif kullanım alanları vardır. Kaynaklar kıttır, ama kıt kaynakların alternatif kullanım alanları vardır. İhtiyaçlarda alternatif kaynaklarla karşılanabilir… İhtiyaçlarda alternatif kaynaklarla karşılanabilir… Bu nedenle tercih yapılır.. Bu nedenle tercih yapılır.. Hangi ihtiyacın karşılanacağına ve hangi kaynağın kullanılacağına karar verilir. Hangi ihtiyacın karşılanacağına ve hangi kaynağın kullanılacağına karar verilir. Kıt kaynakların alternatif kullanım alanları arasında bir öncelik sıralaması yapılır. Kıt kaynakların alternatif kullanım alanları arasında bir öncelik sıralaması yapılır. Bu tercihlerin sonucu iktisadidir ve malların nisbi değerini etkiler. Bu tercihlerin sonucu iktisadidir ve malların nisbi değerini etkiler.

14 13 Üretim faktörleri Üretim yapmak için kullanmak zorunda olduğu herşey Üretim yapmak için kullanmak zorunda olduğu herşey EMEK: KAFA VE VÜCUT CABASIDIR TABİAT :İNSANIN ÇEVRESİNDE HAZIR BULDUĞU VE ÜRETİMDE KULLANABİLECEĞİ HERŞEY SERMAYE: İNSANIN ÜRETİMDE EMEĞE YARDIMCI OLARAK KULLANDIĞI FAKAT KENDİLERİDE ÜRETİLMİŞ OLAN HERŞEY.

15 14 KITLIK HİÇ BİR TOPLUMDA HER AN BÜTÜN İNSANLARIN BÜTÜN İHTİYAÇLARINI KARŞILAYACAK KADAR ÜRETİM YAPILMAZ BU DURUM KAYNAK KITLIĞI OLARAK ADLANDIRILIR. HİÇ BİR TOPLUMDA HER AN BÜTÜN İNSANLARIN BÜTÜN İHTİYAÇLARINI KARŞILAYACAK KADAR ÜRETİM YAPILMAZ BU DURUM KAYNAK KITLIĞI OLARAK ADLANDIRILIR. KAYNAK KITLIĞI İNSANLARI SEÇİM YAPMAYA ZORLAMAKTADIR. KAYNAK KITLIĞI İNSANLARI SEÇİM YAPMAYA ZORLAMAKTADIR.

16 15 SEÇİM ZORLUĞU HANGİ İHTİYAÇLAR KARŞILANCAK HANGİ İHTİYAÇLAR KARŞILANCAK HANGİ MAL VE HİZMETLER ÜRETİLECEK HANGİ MAL VE HİZMETLER ÜRETİLECEK NASIL PAYLAŞILACAK NASIL PAYLAŞILACAK

17 16 Alternatif Maliyet, Alternatifler arasında tercih yapmak, seçilmeyen alternatiflerden mahrum kalmak demektir. Alternatifler arasında tercih yapmak, seçilmeyen alternatiflerden mahrum kalmak demektir. Bir ihtiyacın tatmini diğer alternatiflerin tatmini pahasına gerçekleştirilir. Bir ihtiyacın tatmini diğer alternatiflerin tatmini pahasına gerçekleştirilir. Kaçırılan fırsatlara alternatif maliyeti adı verilir. Kaçırılan fırsatlara alternatif maliyeti adı verilir.

18 17 Üretim imkanları eğrisi Bir toplum elindeki üretim faktörlerini kullanarak çeşitli mal ve hizmetler üretebilir. Bir toplum elindeki üretim faktörlerini kullanarak çeşitli mal ve hizmetler üretebilir. Anlatımı kolaylaştırmak için sadece iki mal üretildiğini kabul edelim tüfek, buğday Anlatımı kolaylaştırmak için sadece iki mal üretildiğini kabul edelim tüfek, buğday Bu toplum arzu ederse elindeki imkanları buğday üretimine ayırabileceği gibi tüfek üretiminede ayıra bilir veya hem tüfek hemde buğday üretmek isteyebilir Bu toplum arzu ederse elindeki imkanları buğday üretimine ayırabileceği gibi tüfek üretiminede ayıra bilir veya hem tüfek hemde buğday üretmek isteyebilir

19 ÜRETİM FAKTÖRLERİNİN MİKTARI VE TEKNOLOJİ SABİTKEN BİR TOPLUMUN ÜRETEBİLECEĞİ VE ÜRETEMEYECEĞİ MAL DEMETLERİNİ AYIRAN BİR SINIR ÇİZGİSİDİR. ÜRETİM FAKTÖRLERİNİN MİKTARI VE TEKNOLOJİ SABİTKEN BİR TOPLUMUN ÜRETEBİLECEĞİ VE ÜRETEMEYECEĞİ MAL DEMETLERİNİ AYIRAN BİR SINIR ÇİZGİSİDİR. 18

20 19

21 20 Üretim İmkanları (production possibilities): Kaynaklar sınırlı olduğundan hangi mal ve hizmetlerin hangi oran ve miktarlarda üretileceğine dair tercih yapılmalıdır.Bir maldan üretilen miktar arttıkça o malın diğer mallar cinsinden fırsat maliyeti artar; yani eldeki kaynaklar ile 10 birim X ve 20 birim Y üretilebiliyorsa üretilen X miktarı 14'e çıktığında üretilebilen Y miktarı azalmalı 16 gibi bir değer olmalıdır.. Üretim İmkanları (production possibilities): Kaynaklar sınırlı olduğundan hangi mal ve hizmetlerin hangi oran ve miktarlarda üretileceğine dair tercih yapılmalıdır.Bir maldan üretilen miktar arttıkça o malın diğer mallar cinsinden fırsat maliyeti artar; yani eldeki kaynaklar ile 10 birim X ve 20 birim Y üretilebiliyorsa üretilen X miktarı 14'e çıktığında üretilebilen Y miktarı azalmalı 16 gibi bir değer olmalıdır..

22 21 Malların miktarları arasındaki tüm bu üretim kombinasyonlarının birleştirilmesiyle üretim imkan eğrisi elde edilir. Eğri dışındaki noktalar elde edilemez üretim kombinasyonlarını gösterir. (10 birim X, 25 birim Y gibi) Malların miktarları arasındaki tüm bu üretim kombinasyonlarının birleştirilmesiyle üretim imkan eğrisi elde edilir. Eğri dışındaki noktalar elde edilemez üretim kombinasyonlarını gösterir. (10 birim X, 25 birim Y gibi)

23 Üretim imkanları eğrisi ekonomideki üç temel kavramı gösterir:

24 23 (1) Eğrinin negatif eğimi fırsat maliyetini gösterir.eğri üzerinde ilerledikçe bir maldan üretilen miktar arttıkça diğer mal(lar)dan üretilen miktar azalmaktadır. (1) Eğrinin negatif eğimi fırsat maliyetini gösterir.eğri üzerinde ilerledikçe bir maldan üretilen miktar arttıkça diğer mal(lar)dan üretilen miktar azalmaktadır.

25 24 (2) Eğrinin dışındaki elde edilemez üretim kombinasyonlarını gösteren noktalar ekonomideki kıt kaynakların göstergesidir (2) Eğrinin dışındaki elde edilemez üretim kombinasyonlarını gösteren noktalar ekonomideki kıt kaynakların göstergesidir

26 25 (3) Bu kıt kaynaklar üretilen malların miktarları arasında tercih yapmayı zorunlu kılar -- >fırsat maliyeti, kıtlık(scarcity), tercih (3) Bu kıt kaynaklar üretilen malların miktarları arasında tercih yapmayı zorunlu kılar -- >fırsat maliyeti, kıtlık(scarcity), tercih

27 26

28 27 ÜRETİM İMKANLARI EĞRİSİ Üretim faktörlerinin miktarı ve teknoloji sabitken bir toplumun üretebileceği ve üretemeyeceği mal demetlerini ayıran bir sınır çizgisidir. Eğrinin sağıdaki noktalarda üretilemeyecek mal demetlerini gösteriri. Solundaki noktalar ise kaynaklar ya tam olarak kullanılmamakta yada kötü kullanılmakatadır.

29 28 Üretim imkanları eğrisinin bir başka adı ÜRÜN DÖNÜŞÜM EĞRİSİDİR. Eğri üzerinde bir noktadan başka bir noktaya geçiş ürünlerden birinin azalması diğerinin artması demektir.

30 EKONOMİK SİSTEMLER İNSANLAR TOPLU HALDE YAŞARLAR VE EKONOMİK BAKIMDAN EN İYİ ŞEKİLDE ÖRGÜTLENMESİ GEREKİR ÖRGÜTLENME İYİ OLMAZSA ANARŞİ OLUR 29

31 EKONOMİK SİSTEM BİR TOPLUMUN EKONOMİK SOSYAL VE HUKUKİ BAKIMDAN ÖRGÜTLENME ŞEKLİNE EKONOMİK SİSTEM DENİR 30

32 EKONOMİK SİSTEM EKONOMİK REFAHI MAKSİMUM YAPMAK İÇİN TOPLUMUN BENİMSEDİĞİ EKONOMİK, SOSYAL VE HUKUKİ ÖRGÜTLENME BİÇİMİDİR(KAPİTALİZM, SOSYALİZM GİBİ) 31

33 BAŞARILI BİR EKONOMİK SİSTEM TOPLUMUN İKTİSADİ AMAÇLARININ EN İYİ BİÇİMDE GERÇEKLEŞMESİNE İMKAN VEREREK MEVCUT KAYNAKLARLA HALKIN REFAHINI EN YÜKSEK DÜZEYE ÇIKARMALI VE EKONOMİK BÜYÜMEYİ SAĞLAMALIDIR. 32

34 EKONOMİK SİSTEMDEN BEKLENEN KRİTERLER HIZLI BÜYÜME VE KALKINMA: Fert başına düşen üretimin sürekli artması nüfus artışından fazla üretim ETKİNLİK:Mallar minimum maliyetle üretilecek İSTİKRAR:Duraklama ve kriz yaratmadan üretim ve refah düzeyinin yükselmesi ÖZGÜRLÜK: Girişim özgürlüğü ADALET: Adil dağıtım 33

35 TEORİK OLARAK ÜÇ SİSTEMDEN SÖZ EDİLİR KAPİTALİST SİTEM SOSYALİST SİSTEM KARMA EKONOMİK SİSTEM 34

36 KAPİTALİST SİSTEM ARZ VE TALEP ÖZGÜR. SERBEST PİYASA EKONOMİSİDE DENİR 35

37 KAPİTALİZMİN TEMEL NİTELİKLERİ 1.ÖZEL MÜLKİYET:Mal ve mülk edinebilme, miras, zengin olma hırsı 2.İKTİSADİ ÖZGÜRLÜKLER:Üretim,rekabet, fiyat, mübadele gibi konularda özgürlükler vardır. “Ahenkli bir menfaat toplumu yaratır” 3.PİYASA MEKANİZMASI:Kapitalist sistemde sorunları serbest piyasa mekanizması çözer. Alıcı ve satıcı piyasada karşılaşır ve fiyat oluşur 4.REKABET:Rekabetin kurallarını devlet koyar. Tüketiciler ucuz ve kaliteli mala ulaşması kolaylaşır 36

38 KAPİTALİST SİSTEMDE ÜRETİM FAKTÖRLERİ ÖZEL KİŞİLERE AİTTİR, PİYASA MEKANİZMASINA GÖRE ÜRETİM FAKTÖRLERİ FAKTÖR PİYASALARINDAN, ÜRETİLEN MAL VE HİZMETLER ÜRÜN PİYASALARINDAN ÖZGÜRCE ALINIP SATILIR. KARAR ALMA YAPISI MERKEZİYETÇİ DEĞİLDİR KAPİTALİST SİSTEMDE DEVLETİN TEMEL İŞLEVİ ADALET SAVUNMA VE İÇ GÜVENLİKTİR DEVLETİN EKONOMİ AÇIŞINDA TEMEL GÖREVİ İSE PİYASALARIN EN İYİ BİR ŞEKİLDE ÇALIŞABİLMESİ İÇİN GEREKLİ YASAL DÜZNLEMELERİ YAPMAKTI R 37

39 SOSYALİST SİTEM KARL MARX ; SOSYALİZM: ÜRETİM, DAĞITIM VE DEĞİŞİM ARAÇLARININ MİLLİLEŞTİRİLDİĞİ BİR SİSTEMDİR 38

40 SOSYALİST SİSTEMİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ DEVLET MÜLKİYETİ MERKEZİ PLANLAMA MERKEZİYETÇİ KARAR ALMA YAPISI MADDİ VE MANEVİ TEŞVİKLER 39

41 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAKLAR KAMU MÜLKİYETİNDE UZUN KUYRUKLAR, SOVYETLER BİRLİĞİ 40

42 KARMA EKONOMİK SİSTEM TÜRKİYEDE 1930 SONRASI UYULANMIŞ İKİ SİSTEMİN ÖZELLİKLERİ BİR ARADA BULUNUR MÜLKİYETİN BİR BÖLÜMÜ ÖZEL BİR BÖLÜMÜ KAMUDADIR 1980 SONRASI KAPİTALİST SİSTEM 41

43 TALEP, ARZ FİYAT VE ESNEKLİK 42

44  İSTEK, ARZU ANLAMINA GELİR  BİR GEREKSİNİMİN EKONOMİK ANLAMDA TALEP SAYILABİLMESİ İÇİN BU GEREKSİNİMİN SATIN ALMA GÜCÜ İLE DESTEKLENMESİ GEREKMEKTEDİR 43

45  BELİRLİ BİR MALIN, BELİRLİ BİR ZAMANDA, ÖTEKİ FAKTÖRLER DEĞİŞMEMEK KAYDIYLA, ÇEŞİTLİ FİYATLARDAN TÜKETİCİLERİN BU MALDAN SATIN ALMAK İSTEDİKLERİ MİKTARLARDIR. 44

46  HERHANGİ BİR MAL VEYA HİZMET İÇİN TALEP DENİLDİĞİNDE O MALIN FİYATIYLA TALEP EDİLEN MİKTAR ARASINDAKİ İLİŞKİ ANLATILMAKTADIR. 45

47  BİR MAL VEYA HİZMETİN TALEBİ ONUN SADECE FİYATINA BAĞLI DEĞİLDİR AYNI ZAMANDA DİĞER FAKTÖRLEREDE BAĞLIDIR. SABİT KABUL EDİLEN BU FAKTÖRLER TALEBİN FONKSİYONUNU OLUŞTURMAKTADIR. 46

48  Fr:Öteki malların fiyatları  Ft:Tamamlayıcı malların fiyatları  Gt:Tüketici geliri  T:Tüketici tercihleri  N:Nüfus  Gd:gelir dağılımı  Fb:bekletiler  Fr:tamamlayıcı malların fiyatları 47

49  Talep fonksiyonu  A malının talep miktarı(Mt=f(Fa,Fr,Ft,Gt,T,N,Gd,Fb,…)  Fa dışında diğer faktörlerin değişmediğini kabul edersek talep fonksiyonu  Mt(a)=f(Fa) 48

50  TÜKETİCİNİN TALEBİNİ ETKİLEYEN DİĞER ŞARTLAR SABİTKEN BELİRLİ BİR ZAMAN DİLİMİNDE ÇEŞİTLİ FİYATLARDAN SATIN ALMAYI PLANLADIĞI MAL MİKTARLARINI GÖSTERİR.  Bir malın belli bir fiyattan talebi bu fiyattan satın alınan miktarını oluşturmaktadır. 49

51  TÜKETİCİNİN HER HANGİ BİR MALDAN TALEP ETTİĞİ MİKTAR İLE FİYAT ARASINDAKİ İLİŞKİYİ GÖSTEREN EĞRİDİR.  NEGATİF YÖNLÜDÜR. 50

52  MALIN FİYATININ YÜKSELMESİ TALEBİ ARTIRI DÜŞMESİ TALEBİ AZALTIR. 51

53  BİR TÜKETİCİNİN BİR MAL VE HİZMETE KARŞI OLAN TALEBİNE BİREYSEL TALEP DENİR  BİREYSEL TALEPLERİN BİR ARAYA GELMESİ BİREYSEL TALEP EĞRİSİNİN YATAY TOPLAMIDIR. 52

54 Talep Eğrisi

55

56 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) 20 Piyasa talebi (ton)700 A Nokta A Talep

57 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) 2040 Piyasa talebi (ton) AB Nokta A B Talep

58 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) Piyasa talebi (ton) ABC Nokta A B C Talep

59 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) Piyasa talebi (ton) ABCD Nokta A B C D Talep

60 Miktar (ton) Fiyat (TL/kg) Fiyat (TL/kg) Piyasa talebi (ton) ABCDE Nokta A B C D E Talep

61 Talep Eğrisinin Kayması

62  TALEP EĞRİSİNİN TAMANIYLA SAĞA YADA SOLA KAYMASI SÖZ KONUSUDUR.  TEK BİR TALEP EĞRİSİ ÜZERİNDE FİYATA BAĞLI OLARAK TALEBİN ARTMASI YADA AZALMASI İLE  FİYAT DIŞINDAKİ NEDENLERDEN DOLAYI TALEBİN ARTMASI YADA AZALMASI FARKLI DURUMLARDIR. 61

63 D1D1D1D1 Fiyat P O Q0Q0Q0Q0 Q1Q1Q1Q1 Miktar Talep artışı D0D0D0D0

64 D0D0D0D0 Fiyat P O Q0Q0Q0Q0 Q1Q1Q1Q1 Miktar Talep azalışı D1D1D1D1

65  GİFFEN PARADOKSU:GİFFEN MALLARI  SNOBİZM ETKİSİ: MARKA 64

66  SUNMA VERME GÖSTERME  FİİLEN SATILMAK İSTENEN MİKTAR  TALEBİN SATIN ALMA GÜCÜYLE DESTEKLENMEDİĞİ SÜRECE TALEP SAYILMAYACAĞI GİBİ ARZINDA MUTLAKA SATILMAK KAYDIYLA PİYASAYA GETİRİLMİŞ OLMASI GEREKMEKTEDİR. 65

67  DİĞER ŞARTLAR SABİTKEN BELLİ BİR ZAMANDA BELLİ BİR PİYASADA ÜRETİCİLERİN DEĞİŞİK FİYAT DÜZEYLERİNDEN SATMAYA HAZIR OLDUKLARI MAL VE HİZMET MİKTARLARIDIR. 66

68  X=MALIN FİYATI  ÜRETİM MALLARININ FİYATI  ÖTEKİ MALLARIN FİYATI  TEKNOLOJİ  VERGİLER  SÜBVANSİYONLAR  BEKLENTİLER  Mx=Fx 67

69

70 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a P P Q100 a Piyasaya patates arzı (aylık)

71 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a b P P Q ab Piyasaya patates arzı (aylık)

72 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a b c P P Q abc Piyasaya patates arzı (aylık)

73 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a b c d P P Q abcd Piyasaya patates arzı (aylık)

74 Fiyat (TL/kg) Miktar (ton) Arz a b c d e P P Q abcde Piyasaya patates arzı (aylık)

75 Arz Eğrisinin Kayması

76 P QO S0S0S0S0 Arz eğrisinin kayması

77 P QO S0S0S0S0 Artış S1S1S1S1

78 P QO S2S2S2S2 S0S0S0S0 S1S1S1S1 ArtışAzalış

79  FİYAT MEKANİZMASININ İKİ UNSURU ARZ VE TALEPTİR.  BU İKİ UNSURUN KESİŞMESİ PİYASA FİYATI OLUŞUR. 78

80  PİYASADA BELİRLİ BİR MALIN FİYATI O MALIN TALEP VE ARZININ PİYASADA KARŞI KARŞIYA GELMESİYLE OLUŞMAKTADIR.  ARZ EDİLEN MİKTARLA TALEP EDİLEN MİKTARI BİRBİRİNE EŞİT KILAN FİYAT PİYASA FİYATI.( DENGE FİYATI)DIR. 79

81 Piyasa Dengesi

82

83 Miktar (ton) E D C B A a b c d e Arz Talep Fiyat (TL/kg)

84 Miktar (ton) E C B A a b c e Arz Talep Fiyat (TL/kg) D d Arz fazlası ( )

85 Miktar (ton) E D C B A a b c d e Arz Talep Fiyat (TL/kg) Talep fazlası ( )

86 D d QeQeQeQe Miktar (ton) E B A a b e Arz Talep Fiyat (TL/kg)

87  GEREK ARZIN SABİT KALIP TALEBİN DEĞİŞMESİ GEREKSE TALEBİN SABİT KALIP ARZIN DEĞİŞMESİ YADA HER İKİSİNİN BİRLİKTE DEĞİŞMESİ DURUMUNDA  PİYASA FİYATINDA DEĞİŞİKLİK MEYDANA GELECEKTİR. 86

88  A-TALEP ARTTIĞINDA PİYASA FİYATI YÜKSELİR  B-TALEP AZALDIĞINDA PİYASA FİYATI DÜŞER 87

89 Talep Eğrisinin Kaymasının Etkisi

90 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 S D1D1D1D1 g Talepartışı

91 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 S D1D1D1D1 g

92 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 S D1D1D1D1 D2D2D2D2 g

93 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 S gh D1D1D1D1 D2D2D2D2 Pe2Pe2Pe2Pe2 Qe2Qe2Qe2Qe2i

94 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 S D1D1D1D1 D2D2D2D2 g Talepazalışı

95 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 S D1D1D1D1 D2D2D2D2 g Pe2Pe2Pe2Pe2 Qe2Qe2Qe2Qe2n m

96  A-ARZIN ARTMASI PİYASA FİYATI DÜŞER  B-ARZIN AZALMASI PİYASA FİYATINI ARTIRIR 95

97 Arz Eğrisinin Kaymasının Etkisi

98 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 D S1S1S1S1 g Arz azalışı

99 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 D S1S1S1S1 g

100 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 D S1S1S1S1 S2S2S2S2 g

101 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Pe3Pe3Pe3Pe3 Qe3Qe3Qe3Qe3 Qe1Qe1Qe1Qe1 D S1S1S1S1 S2S2S2S2jgk

102 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 D S1S1S1S1 g Arz artışı S2S2S2S2

103 P Q O Pe1Pe1Pe1Pe1 Qe1Qe1Qe1Qe1 D S1S1S1S1 g S2S2S2S2 p Pe2Pe2Pe2Pe2 Qe2Qe2Qe2Qe2q

104  EGER TALEPTEKİ ORANSAL DEĞİŞME ARZDAKİ ORANSAL DEĞİŞMEDEN BÜYÜKSE DENGE FİYATININ ARTMASINA YOL AÇACAKTIR.  EĞER ARZDAKİ ORANSAL DEĞİŞME TALEPTEKİNDEN BÜYÜKSE DENGE FİYATINDA AZALMA OLACAKTIR  EGER ARZ VE TALEPTEKİ ORANSAL DEĞİŞME BİRBİRİNİN AYNISI İSE PİYASA FİYATINDA BİR DEĞİŞİKLİK MEYDANA GELMEYECEKTİR. 103

105 1. FİYATI OLMAYAN SERBEST MALLAR PİYASADA İHTİYAÇTAN FAZLA VAR FİYAT SIFIR OLUR SU HAVA 2. FİYATI OLMAYAN AŞIRI LÜKS MALLAR 104

106  TALEBİN VE ARZIN FİYAT DIŞINDAKİ DEĞİŞKENLERE NE KADAR DUYARLI OLDUĞUNU ÖLÇMEK İÇİN ESNEKLİK KAVRAMI KULLANILIR.  BİR FONKSİYONDA İKİ DEĞİŞKEN VARDIR  BİRİ BAĞIMSIZ DİĞERİ BAĞIMLI DEĞİŞKEN  A=f(B)  B:BAĞIMSIZ A:BAĞIMLI DEĞİŞKEN 105

107  BİR TALEP FONKSİYONUNDA HER HANGİ BİR MALIN FONKSİYONU ŞÖYLEDİR  X=f(Y) X=MAL MİKTARI Y=MAL FİYATI, TÜKETİCİNİN TERCİHİ,…. İŞTE ESNEKLİK FONKSİYONDAKİ BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLERİN BAĞIMLI DEĞİŞKENİ NE YÖNDE, NE ORANDA, NE KADAR ETKİLEDİĞİNİ BELİRLEYEN BİR ANALİZDİR. 106

108  HER HANGİ BİR MALIN FİYAT DEĞİŞİKLİĞİ KARŞISINDA TÜKETİCİLERİN BU DEĞİŞİKLİĞE KARŞI SATIN ALDIKLARI MİTARI DEĞİŞTİRMEK ŞEKLİNDE GÖSTERDİKLERİ DUYARLILIK DERECESİ YADA TEPKİNİN ŞİDDETİDİR. 107

109  FİYATTAKİ BİR DEĞİŞME KARŞISINDA TALEP EDİLEN MİKTARDAKİ YÜZDE DEĞİŞMENİN FİYATTAKİ YÜZDE DEĞİŞMEYE ORANIDIR. 108 Talep miktarında % değişme Fiyatta % değişme

110 109 M1-M2)/M F1-F2)/F

111  BU HESAPLAMA SONUCU ÇIKAN DEĞERLER  0

112 1. SIFIR ESNEK TALEP:E=0 FİYAT NEKADAR ARTARSA ARTSIN TÜKETİCİLER MALI ZORUNLU OLARA ALMATADIR İLAÇ, 2. BİRİM ESNEK TALEP MALIN FİYATI İLE TÜKETİCİLERİN TALEP MİKTARLARININ AYNI ORANDA DEĞİŞTİĞİ ESNEKLİKTİR 3. SONSUZ ESNEK TALEP:ÇOK DUYARLI 111

113 112 E=0

114 113 E=1

115 114 E=SONSUZ

116 FAYDA VE TÜKETİCİ DENGESİ 115

117  MAL VE HİZMETLERİN İHTİYAÇLARI KARŞILAMA ÖZELLİĞİ YADA TÜKETİLEN MAL VE HİZMETTEN ELDE EDECEĞİ MEMNUNİYETİ İFADE EDER. 116

118  TÜKETİCİLERİN ELDE ETTİKLERİ FAYDAYI EN YÜKSEK DÜZEYE ÇIKARMA YÖNÜNDE YAPTIKLARI TERCİHLER İKİ AYRI YAKLAŞIM İLE ANALİZ ETMİŞLERDİR  1-KARDİNAL YAKLAŞIM (SAYISALCI)  2-ORDİNAL YAKLAŞIM (SIRALAMACI) 117

119  BİREYİN BİR MALI ÇEŞİTLİ MİKTARLARDA TÜKETMESİ SONUCU ULAŞILAN TATMİN DÜZEYİDİR. TU İLE GÖSTERİLİR.  BİR MALDAN TÜKETİLEN MİKTARLAR ARTTIKÇA TÜKETİCİNİN ELDE ETTİĞİ TOPLAM FAYDA BELİRLİ BİR NOKTAYA KADAR ARTAR SONRA AZALMAYA BAŞLAR. 118

120 İÇİLEN SU MİKTARI (BARDAK)TOPLAM FAYDA EĞİMİ POZİTİF OLAN BİR EĞRİDİR BELİRLİ BİR NOKTADA MAKSİMUMA ULAŞIR VE NEGTİF EĞİMLİ OLURLAR

121  BELLİ BİR ZAMAN DİLİMİNDE BİR MALDAN TÜKETİLEN HER YENİ BİRİMİN TOPLAM FAYDADA MEYDANA GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKTİR. BİR MALIN SON BİRİMİNİN TÜKETİMİNDEN ELDE EDİLEN TATMİNİ GÖSTERİR. 120

122  MU=TOPLAM FAYDADAKİ DEĞİŞME/TÜKETİLEN MAL MİKTARINDAKİ DEĞİŞME 121

123  HER İLAVE TÜKETİM SONUCUNDA MARJİNAL FAYDANIN GİDEREK AZALMASINA DENİR. 122

124 İÇİLEN SU MİKTARIMARJİNAL FAYDA NEGATİF EĞİMLİDİR TOPLAM FAYDANIN MASİMUMA ULAŞTIIĞ NOKTADA MARJİNAL FAYDA SIFIR OLMAKTADIR. YATAY EKSENİ KESTİĞİ NOKTADIR

125  TÜKETİCİNİN GELİRİNİN TÜMÜNÜ HARCAYARAK FAYDASINI MASİMİZE ETTİĞİ DURUMA TÜKETİCİ DENGESİ DENİR.  1.TÜKETİCİNİ GELİRİNİNİN HEPSİNİ HARCAMASI  2-HER MAL İÇİN HARCANAN SONLİRANIN MARJİNAL FAYDALARININ EŞİT OLMASI 124

126  XMALININ MARJİNAL FAYDASI/X MALININ FİYATI  =Y MALININ MARJİNAL FAYDASI/Y MALININ FİYATI 125 MUx/Px =Muy/Py X malı marjinal faydası=10 Xmalının fiyatı=5 lira10/5=2 tüketicinin denge koşulu için y malı için aynı oranın 2 olasıyla olur.

127 Toplam ve Marjinal Fayda Marjinal Fayda ve Tüketici Artığı

128 PaketTU (util) Fayda (util) Paket çikolata (günlük) TU

129 PaketTU (util) MU Fayda (util) Paket çikolata (günlük) TU

130 PaketTU (util) MU Fayda (util) Paket çikolata (günlük) TU MU

131 MU  TU = 2  Q = 1 MU =  TU /  Q = 2/1 = 2 Fayda (util) Paket çikolata (günlük) TU

132 131

133 PİYASA HER HANGİ BİR ŞEYİN ALICI VE SATICILARINI KARŞI KARŞIYA GETİREN HER KOLAYLIK PİYASA OLARAK ADLANDIRILABİLİR HER HANGİ BİR ŞEYİN ALICI VE SATICILARINI KARŞI KARŞIYA GETİREN HER KOLAYLIK PİYASA OLARAK ADLANDIRILABİLİR ALICI VE SATICININ KARŞI KARŞIYA GELMESİ ALIM SATIM İŞİNİN GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAR ALICI VE SATICININ KARŞI KARŞIYA GELMESİ ALIM SATIM İŞİNİN GERÇEKLEŞMESİNİ SAĞLAR GELENEKSEL PAZAR YERLERİ GELENEKSEL PAZAR YERLERİ 132

134 Ülkemiz, iki uluslararası taahhüdü dolayısıyla rekabetçi bir piyasa ekonomisini hayata geçirmeyi üstlenmiş durumdadır. Bu taahhütlerden birincisi, AB ve Kopenhag kriterleri, ikincisi ise IMF ve Dünya Bankası ile yapılan anlaşmalar nedeniyle verilen niyet mektuplarıdır. Ülkemiz, iki uluslararası taahhüdü dolayısıyla rekabetçi bir piyasa ekonomisini hayata geçirmeyi üstlenmiş durumdadır. Bu taahhütlerden birincisi, AB ve Kopenhag kriterleri, ikincisi ise IMF ve Dünya Bankası ile yapılan anlaşmalar nedeniyle verilen niyet mektuplarıdır. 133

135 Piyasa ekonomisi, Piyasa ekonomisi, özel mülkiyetin var olduğu ve devir edilebildiği, özel mülkiyetin var olduğu ve devir edilebildiği, işbölümünün bulunduğu işbölümünün bulunduğu sözleşme ve girişim özgürlüklerinin tanındığı, sözleşme ve girişim özgürlüklerinin tanındığı, özel teşebbüsün esas alındığı, iktisadi örgütlenme şekline denir özel teşebbüsün esas alındığı, iktisadi örgütlenme şekline denir 134

136 Piyasa Ekonomisinin Alternatifleri ve Türleri 135 SosyalizmKarma EkonomiPiyasa Ekonomisi * Merkezi Planlama * Piyasa Sosyalizmi * Devletçilik ağırlıklı * Özel teşebbüs ağırlıklı * Sosyal Piyasa Ekonomisi * Serbest Piyasa Ekonomisi

137 Sosyal Piyasa Ekonomisi ( = piyasa ekonomisi + sosyal refah hizmetleri) olarak tanımlanabilir. Sosyal Piyasa Ekonomisi ( = piyasa ekonomisi + sosyal refah hizmetleri) olarak tanımlanabilir. Bu sosyal refah hizmetlerini; Bu sosyal refah hizmetlerini; eğitim, eğitim, sağlık, sağlık, sosyal güvenlik, sosyal güvenlik, konut, çevre koruma konut, çevre koruma olarak sayabiliriz. Ancak öncelik devlette değil, piyasa ekonomisindedir. olarak sayabiliriz. Ancak öncelik devlette değil, piyasa ekonomisindedir. 136

138 Serbest Piyasa Ekonomisi Serbest Piyasa Ekonomisi ( = piyasa ekonomisi + sosyal güvenlik ağı) şeklinde özetlenebilir. ( = piyasa ekonomisi + sosyal güvenlik ağı) şeklinde özetlenebilir. 137

139 Açık Toplum ve Piyasa Ekonomisi Açık Toplum ve Piyasa Ekonomisi Bir açık toplumun/sivil toplumun, temel kurumları: Bir açık toplumun/sivil toplumun, temel kurumları: (a) Demokrasi, (a) Demokrasi, (b) Hukuk Devleti, (b) Hukuk Devleti, (c) Sosyal Ahlâk (c) Sosyal Ahlâk piyasa ekonomisine tüketicinin egemen olabilmesi, ancak; seçmenin siyasal iktidarı elinde tutması ile mümkündür piyasa ekonomisine tüketicinin egemen olabilmesi, ancak; seçmenin siyasal iktidarı elinde tutması ile mümkündür Demokrasi, hukuk devleti ve sosyal ahlâk, piyasa ekonomisi için gerekli alt yapıyı oluştururlar. Demokrasi, hukuk devleti ve sosyal ahlâk, piyasa ekonomisi için gerekli alt yapıyı oluştururlar. 138

140  (1) Demokrasi için şart olan; Kuvvetler Ayrımı, ‘İktisadi ve Siyasal İktidarların Ayrımı’nın gerçekleşmesini yani piyasa ekonomisinin kabulünü gerektirir. 139

141  (2) Muhalefet hakkının mevcudiyeti, birden çok siyasal partinin varlığıyla değil; piyasa ekonomisinin ve özel mülkiyetin yani servet sahibi bireylerin bulunması ile mümkündür. 140

142  (3) Piyasa ekonomisi netice itibariyle özgürlük ve etkinliği bağdaştırabilen tek iktisadi örgütlenme olduğu için; demokrasinin ihtiyaç duyduğu ekonomik sistemdir. Ayrıca demokrasi de, piyasa ekonomisine destek verir: (a) Tüketicinin piyasada ‘kıral’ olabilmesi; seçmenin devlete egemen olmasına bağlıdır. (b) Piyasa 141

143 Piyasa Ekonomisi’nin Kurumları özel mülkiyetin varlığı ve özel mülkiyetin devir edilebilir olması, özel mülkiyetin varlığı ve özel mülkiyetin devir edilebilir olması, (ii) iktisadi ajan olarak müteşebbisin kabulü ve desteklenmesi, (ii) iktisadi ajan olarak müteşebbisin kabulü ve desteklenmesi, (iii) mübadele ve sözleşme özgürlüğü, (iii) mübadele ve sözleşme özgürlüğü, 142

144 (iv) iş bölümünün mevcudiyeti, (iv) iş bölümünün mevcudiyeti, (v) serbest fiyatların tüketici tercihleri ile belirlenmesi (v) serbest fiyatların tüketici tercihleri ile belirlenmesi (vi) piyasalara giriş ve çıkışın serbest bulunması (vi) piyasalara giriş ve çıkışın serbest bulunması ( vii) piyasa aksaklıklarının giderilmesi ile sınırlı bir devletin ve vergi yükünün mevcudiyeti ( vii) piyasa aksaklıklarının giderilmesi ile sınırlı bir devletin ve vergi yükünün mevcudiyeti 143

145 (vııı) tüm ekonomik özgürlüklerin temini (vııı) tüm ekonomik özgürlüklerin temini (ix) piyasa disiplini veya piyasa müşevviklerinin varlığıdır. (ix) piyasa disiplini veya piyasa müşevviklerinin varlığıdır. 144

146 Türkiye devletçi/ karma ekonomiden, piyasa ekonomisine geçmeye uğraşan, fakat 1980’lerden beri bu süreci tamamlayamayan, bir geçiş ekonomisidir. Nitekim, mevcut ekonomik kriz, küreselleşme çağında karma ekonomiden piyasa ekonomisine geçişteki gecikmenin, maliyeti olarak ortaya çıkmıştır. Türkiye devletçi/ karma ekonomiden, piyasa ekonomisine geçmeye uğraşan, fakat 1980’lerden beri bu süreci tamamlayamayan, bir geçiş ekonomisidir. Nitekim, mevcut ekonomik kriz, küreselleşme çağında karma ekonomiden piyasa ekonomisine geçişteki gecikmenin, maliyeti olarak ortaya çıkmıştır. 145

147 Türkiye’de Piyasa Ekonomisine Geçişte Alınması Gereken Önlemler Türkiye’de Piyasa Ekonomisine Geçişte Alınması Gereken Önlemler Türkiye’de 146


"İKTİSADA GİRİŞ 1 2 Giriş Dersinin İçeriği Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak İktisat Bilimi Bilim, bilimsel yaklaşım ve sosyal bilim olarak." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları