Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

S.KAV Meme Kanserinde Diğer Tedaviler (Kemoterapi ve Radyoterapi); Semptom Yönetimi ve Günlük Yaşama Uyum Prof. Dr. Sultan KAV 30 Eylül 2014.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "S.KAV Meme Kanserinde Diğer Tedaviler (Kemoterapi ve Radyoterapi); Semptom Yönetimi ve Günlük Yaşama Uyum Prof. Dr. Sultan KAV 30 Eylül 2014."— Sunum transkripti:

1 S.KAV Meme Kanserinde Diğer Tedaviler (Kemoterapi ve Radyoterapi); Semptom Yönetimi ve Günlük Yaşama Uyum Prof. Dr. Sultan KAV 30 Eylül 2014

2 S.KAV Hedefler  Meme kanserinde kemoterapinin kullanım amacını açıklayabilme ve sık görülen yan etkilerden 5’ini sıralayabilme  Radyoterapinin kullanım amacını açıklayabilme ve sık görülen yan etkilerden 3’ünü sıralayabilme  Hormon tedavisinin gerekçesini açıklayabilme  Bireyin tedaviye uyumunu geliştirme stratejilerini tartışabilme  Tedavi sonrası bireyin yaşayabileceği psikososyal sorunları tartışabilme

3 S.KAV Meme kanserinin tanı ve tedavisi hastalığın kültürel ve sosyal yönlerini algılayışımızdaki değişiklikler ile teknolojideki ilerlemelerin etkisiyle değişiklikler göstermiştir. Özellikle erken evre meme kanserlerinde tedavi ve bakım multidisipliner bir yaklaşımla yönetildiğinde meme kanseri tedavi edilebilir potansiyeli olan bir hastalıktır (Mautner ve ark, 2000). Meme Kanserinde Tedavi

4 S.KAV Meme kanseri tedavisinde genellikle cerrahi ve radyoterapi gibi lokal tedavi yaklaşımları ile –kemoterapi, –hedefe yönelik tedaviler –ve hormon tedavisi gibi sistemik tedavi yaklaşımları birlikte kullanılmaktadır. Meme Kanserinde Tedavi

5 S.KAV Prognostik Faktörler Tümör boyutu ve derecesi Hastalığın evresi Lenf nodu tutulumu Hormon reseptör durumu ErbB2 (HER2) durumu Obesite (post-menapozal kadınlarda) Yüksek düzeyde katepsin D salınımı Yüksek S (sentez) fazı fraksiyonu

6 S.KAV Meme Kanserinde yayılım Bölgesel lenf nodları ilk metastaz bölgesi olabilir 1. Kemik: ilk relaps bölgesi (%25). 2 Akciğer: yalnızca akciğer metastazı %21, ancak %60- %70 inde gelişebilir. Karaciğer: ilk yayılım bölgesi olarak insidans % 5.2. Ancak %60’ında gelişebilir. 4 Beyin: % Cunnick G. Molecular Cancer 2007; 8: 23 – 44; 2. Roodman GD NEJM 2004;350(16): ; Hoe AL et al. JRSM 1991; 84(12):714-6; 5. Weil RJ et al. Am J Path 2005;167: www.imaginis.com

7 S.KAV Neo Adjuvan Tedavi Kemoterapi Meme Kanseri için Tedavi Seçenekleri Cerrahi Relaps Adjuvan Tedavi Radio/Kemoterapi Kemoterapi Hormon Tedavisi Hedefe yönelik tedavi Evre IV Kemoterapi 1 st line – Taksan 2 nd line – vinorelbin / capecitabine / gemcitabine Hormon Tedavisi aromataz inhibitorü ya da tamoxifen Hedefe yönelik tedavi Lapatinib Trastuzumab Guidelines of AGO breast commision, Version 2007; NCCN Clinical Practice in Oncology, Breast V Evre I-III

8 S.KAV Meme kanserinde kemoterapi sistemik olarak hastalığın tekrarını önlemek için kullanılmakta olup amacı; - Mikrometaztazların yok edilmesi, - Hastalıksız yaşamı ve toplam yaşam süresini uzatmak - Hastalığın tekrarını önlemektir. Hastada kemoterapi kararı ve zamanlaması tümör çapı, histolojisi, büyüme hızı, aksiller lenf nodu tutulumu ve menapoz durumu gibi birçok faktöre göre değişebilir. Kemoterapi

9 S.KAV En yaygın kullanılan kemoterapi rejimleri: - CMF (Cyclophosphamide, Methotrexate, Fluorouracil) - CAF (Cyclophosphamide, Adroblastin, Fluorouracil) - AC (Cyclophosphamide, Adrioblastin) - AC (Cyclophosphamide, Adrioblastin) + Taxol Kemoterapi

10 S.KAV Kemoterapi alan bireylerde tedaviye bağlı görülen yan etkiler: - saç dökülmesi, - kemik iliği baskılanması -bulantı-kusma, - hemorajik sistit -mukozit, - kardiyak toksisite -yorgunluk, - kilo alımı - ve menstürasyon düzensizlikleridir Kemoterapi

11 S.KAV Metastatik Meme Kanseri için Trastuzumab Jenerik adı: Trastuzumab Ticari adı: Herceptin (Roche/Genentech) Sınıfı: ErbB2 reseptörünü hedef alan monoklonal antikor Uygulama şekli 1 Maksimum 90 dk IV infüzyon İlk ve sonraki infüzyonlarda hasta yakın gözlemlenmeli IV formdaki ilaç kontaminasyondan korunmalı: Sulandırma esnasında aseptik önlemler 2 - 8°C saklanmalı çalkalanmamalı İlaç dökülmeleri durumunda sabun ve su ile temizlenebilir, özel önlem alınmasına gerek yok 1 Herceptin EU Summary of Product Characteristics

12 S.KAV Metastaik Meme Kanseri Tedavisi için Lapatinib (Tyverb®) Generic adı: Lapatinib Ticari adı: Tyverb (GlaxoSmithKline) Küçük molekül (ErbB1 & ErbB2 receptors) Uygulama şekli: Tablet (oral) Saklanma koşulları: diğer oral ilaçlar ile aynı

13 S.KAV Tyverb®/Tykerb® (lapatinib) 250mg tablet Tykerb® oral (tablet) bir tedavidir Capecitabine (Xeloda®) ile birlikte kombine tedavi olarak kullanılır Lapatinib ve capecitabine ayrı saklanmalıdır Lapatinib kutusu 70 tablet içerir Capecitabine tabletler 150mg ve 500mg şeklinde mevcuttur

14 S.KAV Daha önce antrasiklin, taksan ve trastuzumab ile tedavi görmüş ve halen progresyon gösteren c-erb B2 immünhistokimya testi sonucu 3+ veya FISH + olan metastatik meme kanserli hastaların tedavisinde capesitabine ile kombine kullanım endikasyonu vardır 1 Tyverb EU Summary of Product Characteristics

15 S.KAV Lapatinib + Capecitabine Pratik Öneriler LAPATINIB Günde bir kez 1250mg (aralıksız) 250mg tabletler 5 tablet/gün > yemekten bir saat önce ya da bir saat sonra alınır Greyfurt suyu ile birlikte alınmamalı  besin etkileşimi CYP3A4 inhibitörleri ile birlikte kullanılmamalı  ilaç etkileşimi Çiğnenmeden bütün olarak yutulmalı Günün belli zamanında bir bardak su ile yutulmalı CAPECITABINE 1000mg/m 2 günde iki kez BKI ne göre 150mg or 500mg tabletler (3-7 tablet/günde iki kez) Sabah ve akşam 14 gün ilaç sonrası 7 gün ara verilir Çiğnemeden bütün olarak bir bardak su ile yutulmalı Yemekten sonra 30 dakika içinde alınmalı

16 Hormon Tedavisi S.KAV

17 Hormon Tedavisi Hormon reseptör durumu (ER/PR) na göre belirlenir. Amaç östrojen etkisini hücresel düzeyde bloke etmektir. Selektif östrojen reseptör modülatörleri (tamoxifen, raloxifen) Aromataz inhibitörleri(anastrazol, letrozol, exemestan) En sık kullanılan ajan: Tamoksifen dir –20 mg/gün PO; 5 yıl kullanılır –Yan etkileri; terleme, ateş basması S.KAV

18 Radyoterapi S.KAV

19 Genellikle cerrahi sonrası nüks olasılığını azaltmak ve meme, göğüs, aksiller lenf nodlarındaki rezidüel kanseri yok etmek için uygulanır. Erken evre meme kanseri olan hastalarda radyoterapi meme koruyucu tedavinin bir parçası olarak uygulanmaktadır. Radyoterapi

20 S.KAV Son yıllarda hastalığın bölgesel tekrarını, komplikasyonları azaltarak yaşam süresini arttırmak ve daha istendik kozmetik sonuçlar elde etmek amacıyla kemoterapi ve radyoterapi birbirinin arasında sıralı olarak verilmekte ve bu tedavi şekline “sandviç” tedavisi denilmektedir. Radyoterapi

21 S.KAV Meme Işınlamasının Yan Etkileri Nadir Yaygın Akut Geç Yorgunluk-Yorgunluk Kaşıntı -Hiper/hipopigmentasyon Memede ödem - Memede ödem Göğüs duvarında hassasiyet- Ciltte kalınlaşma (Fibrozis) Tedavi alanında kızarıklık - Cilt yapısı/ elastikiyetinde değişiklik Kuru ya da yaş döküntü - Tedavi edilen memenin büyüklüğünde azalma -Şok benzeri batıcı ağrı -Memede hassasiyet/rahatsızlık Öksürük -Omuz fraktürü Solunum güçlüğü -Radyasyon pnömonisi Radyasyon pnömonisi -Telenjektaji Perikardiyal irritasyon Kardiyak irritasyon

22 S.KAV Meme bölgesine radyoterapi alan hastalarda - yorgunluk, - bulantı, - cilt reaksiyonları, - ösefajit yada yutma güçlüğü - ve lenfödem gibi yan etkiler meydana gelebilir. Radyoterapi

23 S.KAV Radyasyonun cilt üzerine akut etkilerinin genellikle tedavinin ikinci ya da üçüncü haftasında başladığı; kaşıntı, eritem, kuru döküntü, yaş döküntü, pigment değişiklikleri ve saç/tüy kaybı gibi etkileri içerdiği görülmektedir. Tedavi bölgesindeki cilt reaksiyonları radyasyon kaynağının hem giriş ve çıkış noktasında gözlenebilir (Robbins ve Gosselin 2002). Cilt reaksiyonları

24 S.KAV Akut radyasyon dermatiti

25 S.KAV Radyoterapiye bağlı cilt reaksiyonlarının önlenmesinde farklı girişim ve uygulamalar gerçekleştirilmektedir. Cildi yıkama tartışmalı bir konu olmakta birlikte günümüzde radyasyon tedavisi alan tüm hastaların rutin bakımında ılık su ve hafif/tahriş etmeyen bir sabunla dikkatlice yıkama önerilmektedir. Sabun kullanımına ilişkin yapılan çalışmalarda Dove® sabunun hafif tahriş etmeyen özellikte olduğu belirtilmiştir Radyoterapi Süresince Cilt Temizliği McQuestion M (2006). Evidence-based skin care management in radiation therapy. Seminars in Oncology Nursing 22 (3):163–173

26 S.KAV Meme/ göğüs duvarını temiz ve kuru tutunuz Hafif, tahriş etmeyen, kimyasal/kozmetik madde içermeyen bir sabun kullanın Tedavi edilen memede koltuk altında istenmeyen tüylerin temizliği için elektrikli traş makinası kullanın Tedavi edilen memeye termofor/sıcak ped ya da buz uygulamasından kaçının RT Alan Meme Kanserli Hastalar için Cilt Bakımına Yönelik Uygulamalar- Tedavi Süresince (Hogle, 2007)

27 S.KAV Klinisyen/doktorun önerisi dışında tedavi bölgesine losyon, krem ve parfüm kullanımından kaçınılmalıdır Tedavi edilen bölgeye metalik içerikli deodorant kullanımından kaçının Sıkan kıyafetler ve balenli südyen kullanımından kaçının Tedavi edilen meme ve sternal bölgenin güneş ışığına maruziyetinden kaçının RT Alan Meme Kanserli Hastalar için Cilt Bakımına Yönelik Uygulamalar- Tedavi Süresince (Hogle, 2007)

28 S.KAV Tedavi edilen bölgeye nemlendirici losyon kullanın En az 15 koruma faktörlü ürün kullanarak güneşten koruyun Aşırı eritem, sıcaklık ya da rahatsızlık hissini iletin Cilt/memeyi herhangi bir anormallik yönünden gözleyin ve herhangi bir değişikliği sağlık ekibinize iletin RT Alan Meme Kanserli Hastalar için Cilt Bakımına Yönelik Uygulamalar- Tedavi Tamamlandıktan Sonra Hogle WP (2007) Radiation therapy in the treatment of breast cancer. Seminars in Oncology Nursing, 23 (1): 20–28

29 S.KAV Tedaviye Bağlı Yan Etkiler ve Semptom Yönetimi

30 Başlangıç Zamanlarına göre yan etkiler Tedavi başlangıcından hemen sonra Erken Dönemde (tedavi sonrası günler-haftalar içerisinde) Geç dönemde (Haftalar-aylar içerisinde) Uzun Dönemde (Aylar-yıllar içerisinde) -Bulantı ve kusma -Flebit -Hİpersensitivite -Cilt reaksiyonları -Alopesi -Tırnak değişiklikleri -Kemik iliği baskılanması -İshal/kabızlık -mukozit/stomatit -Yorgunluk -El-ayak sendromu -Cilt döküntüleri -Anemi -Amenore -Periferal Nöropati -Periferal ödem -Bilişsel bozukluklar -Sterilite -İkincil malignensiler -Konjestif kalp yetmezliği

31 S.KAV  Öfke  Korku  Umutsuzluk  Finansal  Çocuk bakımı  Ev işleri  Yasal  Öz-güven  Beden imajı  Başetme Psikolojik Sosyal  Aile  İlişkiler  Okul, iş Spiritüel  Yaşamın anlamı  Acı çekme  Ağrı Kanserle Yaşayan Birey Bilgi  Semptomlar  Hastalık  Prosedür/İşlemler  Tedavi  Baş etme becerileri  Hizmetler Fiziksel Duygusal Pratik  Ağrı  Bulantı  Kusma  Yorgunluk Şekil 1. Kanserle Yaşayan Bireylerin Gereksinimleri

32 S.KAV İnsanlar ne Kadar Hatırlar Duyduklarının % 20 Gördüklerinin % 30 Gördüğü ve işittiklerinin % 50 Duyduğu, gördüğü ve söylediklerinin % 70 Duyduğu, gördüğü, söyledikleri ve yaptıklarının % 90 Arnold, et. al., eds. Educating for Change, ‘99

33 S.KAV Bilgi verme ve psikososyal destek bütüncül, hasta merkezli bakımın önemli faktörleridir çünkü fiziksel sağlık, mental iyilik ve sosyal fonksiyonlar üzerine pozitif etkisi vardır. Psiko-sosyal girişimler aynı zamanda; –tedaviye bağlı gelecekte oluşabilecek psiko-sosyal hastalıkları da önleyebilir –anksiyeteyi ve tanı ya da tedavi ile ilişkili rahatsızlık/distresi azaltır

34 S.KAV Fitch ve arkadaşları (2000) nın çalışmasında destek gruplarına katılan over kanserli Kadınlar bu süreçte en önemli kazanımlarını: “diğer hastalarla aynı şeyleri hissettiklerini fark etme ve cesaretlendirilmiş/ güçlenmiş olma duygusu” olarak belirtmişlerdir.

35 S.KAV Ekim 2001-Kasım 2002 tarihlerinde doktora tez çalışması kapsamında meme kanserli hastaların kanser tedavisine bağlı yan etkilerin kontrolüne yönelik öz-bakım uygulamalarını desteklemek amacıyla grup toplantıları düzenlenmiştir.

36 S.KAV Grup toplantılarında; – grup üyelerinin deneyimlerini ve öğrenimlerini birbirleriyle paylaşmasını sağlamak, –tedaviye bağlı yan etkilerin kontrolünde öğrendikleri öz-bakım uygulamalarını gerçekleştirme yönünde birbirlerini motive etmelerini sağlayacak bir ortam yaratmak –ve kendi durumları üzerindeki kontrol duygusunu güçlendirmek hedeflenmiştir.

37 S.KAV Grup toplantıları için en az 2 yıl aynı deneyimi geçirmiş ve araştırmacı tarafından görüşme yoluyla açıklama yapılarak sözlü onamları alınmış olan bireylerin (referans grup) grup lideri olarak katılmaları sağlanmıştır. Her bir toplantı için gruba davet edilen hastaların özelliğine göre referans gruptan bir ya da iki kişi grup toplantılarında bulunmuştur. Grup sayısı 6-8 kişi ve toplantı süresi ise en fazla 2 saat ile sınırlandırılmıştır

38 S.KAV Sonuç Grup toplantılarına katılan bireylerin genel olarak saç dökülmesi, bulantı, kusma ve yorgunluk için daha fazla sayıda öz-bakım uygulaması yaptıkları Benzer deneyimi yaşayan kişilerin bu toplantılara katılımının önemli olduğu görülmüştür. Destek grup toplantılarına katılan bireyler bu toplantılardan yararlandıklarını ve devamını istediklerini ifade etmişlerdir.

39 S.KAV Alopesi Kemoterapiye bağlı yaygın görülen diğer bir yan etki Alopesi ya da saç kaybıdır. Saç kaybı bir kadına kanserle yaşadığını sürekli hatırlatan bir durumdur. Birey aynı zamanda “farklı” göründüğü için utangaçlık hissedebilir.

40 S.KAV …Alopesi Hemşire; peruk hakkında bilgi sağlayabilir ve ilgili kaynaklar hakkında bilgi sağlayabilir. Kemoterapi öncesi öğretim yaparken saç kaybı olmadan önce şapka ya da peruk seçmesini önerebilir. Yine varsa kendini daha güvenli hissetmesi için destek gruplarına yönlendirebilir. Ayrıca saç kaybına ve etrafındaki kişilerin tepkilerine ilişkin duyguları hakkında konuşabileceğinin belirtilmesi önemlidir.

41 S.KAV Kemoterapiye bağlı alopesi yönetimi için girişimler Nolte ve arkadaşları (2006) Oremin öz-bakım eksikliği modeline temellendirerek gerçekleştirilen girişimde; 45 dakikalık video kaseti hazırlanmış ve bir grup hasta tarafından kemoterapiye bağlı alopesi yönetimine ilişkin öneriler ve makyaj yapma tekniklerine ilişkin bilgiler yer almış Randomize kontrollü bir çalışma düzeneği ile etkinliği (beden imajı ve öz-güven) değerlendirilmiş (n=136); beden imgesindeki değişim istatistiksel olarak anlamlı bulunurken öz-güvende değişim belirlenmemiş.

42 S.KAV Aldığı rejime göre tahmini insidansı Zamanlaması (ilk kemoterapiden sonra yaklaşık gün ) Saç kaybının nerelerde meydana geleceği (baş, kirpikler, kaşlar, aksiler, pubik ve bacak kılları tartışılmalı) Tedaviden sonra saçların yeniden çıkacağını, ancak renk ve kalitenin değişebileceği açıklanmalı Kişinin tedaviden önce kendine uygun bir peruk, bandana, eşarp seçmesi ve saç kaybı başlamadan önce bunu takması sağlanmalı. Kemoterapiye bağlı alopesi yönetimi-danışmanlık için rehber Notle et al, 2006

43 S.KAV Saç kaybını azaltmak için; - Yoğun şampuan kullanımından kaçınılması, haftada iki kez kullanılması - Saçın nazikçe kurutulması - Elektrikli saç kurutma makinesi, elektrikli saç kıvırma aletleri, toka, bant, saç boyası, saç spreyi kullanımından kaçınılması - Saçın bandlar, tokalar ya da pensler ile çekilmesinin önlenmesi - Geniş dişli tarak kullanılması, kuvvetli fırçalamaktan kaçınılması Kemoterapiye bağlı alopesi yönetimi için girişimler

44 Scalp cooling system Kafa derisi soğutma sistemi S.KAV

45 Yorgunluk Önemi  Kanser ve kanser tedavisinin en sık yaşanan semptomu (%100’e yakın)  Ağrı gibi subjektiftir; Ağrıdan farklı olarak, yorgunluğu anlatan sözcükler onun tipini belirlemede yardımcı olmayabilirler  Tedavi kararlarını etkiler  Yaşam kalitesini etkiler

46 S.KAV Kanser Tedavisi ve Yorgunluk Kanser tedavisine bağlı yorgunluk sağlıklı insanların deneyimlediği yorgunluktan farklıdır: Şiddeti (daha fazla) Süresi (daha uzun) Uyku gibi normal girişimler ile rahatlatılamaz

47 S.KAV Akut Yorgunluk – Oldukça geçici bir dönemdir – Dinlenme ile geçer (bir gece almayabilir) Kronik Yorgunluk – Zaman içinde aynı devam eden yorgunluk – Uyuma ile geçmeyen – Bir yada birden fazla nedeni vardır

48 S.KAV Kanser Tedavisine Bağlı Yorgunluk  Kemoterapi alan hastalarda: tedaviden sonraki saatte en yoğun ve kür ortalarında tekrar pik yapar  Radyoterapi alan hastalarda; tedavi süresince kümülatif olarak artar ve aylarca sürebilir  Her iki grupta da yorgunluk tedavi bitiminden en az bir yıl sonrasına kadar sürebilir  Yaşam kalitesine önemli olumsuz etkisi vardır  Etki her zaman “gözlenmeyebilir”  Yorgunluk yaşam kalitesini her yönü ile etkiler

49 S.KAV Hastanın Beklemediği Bir Deneyim Olarak Yorgunluğa Tepkisi “Bir terslik var” Tedavi iyi gelmedi Prognoz konusunda bana yalan söylediler! Kanser tekrarladı! İyi olmadığım için tedaviyi kesecekler!

50 S.KAV Yorgunluğun Değerlendirilmesi Tek Boyutlu Ölçek

51 S.KAV Hematolojik Toksisiteler Komplikasyonların izlenmesi ve bildirilmesi - işbirlikçi bir yaklaşım Günlük takip uygulamalarını öğretiniz, örneğin: –Vücut sıcaklığının kontrolü –Cilt bariyerinde bir hasar olup olmadığını anlamak için mukoz membranların değerlendirilmesi –Diğer belirsiz infeksiyon belirtilerine bakınız Hasta ve aileyi belirti ve bulgular (Ateş 38, balgamlı öksürük, idrar yaparken ağrı veya boğazda yanma olduğunda) konusunda eğitiniz Kuşkulu semptomları hemen bildirmenin önemini hastaya anlatınız Eggenberger ve ark., 2004

52 S.KAV …Komplikasyon riskinin en aza indirilmesi – işbirlikçi bir yaklaşım Koruyucu önlemlerin öğretilmesi, örneğin: –sık el yıkama –günlük banyo –iyi bir ağız bakımı –enfeksiyonu olan ya da yeni aşılanmış bireylerle temastan kaçınma –hayvanlarla doğrudan temastan kaçınma –deri bütünlüğünün korunması –Grip aşısı önerilmemektedir Hasta ve ailesinin tetikte olmasının sağlanması G-CSF’lerin uygulanması – mümkünse hastalara kendi-kendine uygulama öğretilmelidir Eggenberger ve ark., 2004

53 S.KAV Trombositopeni Hasta ve Ailesini Bilgilendirme Yumuşak diş fırçası kullanımı; diş ipi kullanımından kaçınma Elektrikli traş makinası kullanması; jilet kullanmaması Düzenli barsak hareketlerini devam ettirmesi (kabızlığın önlenmesi) Düşme veya çarpma gibi travmalardan kaçınması; dar ve sıkan giysilerden kaçınma Steroid kullanıyorsa ilacı mutlaka tok karnına alması Vaginal muayene, suppozotuvar ve enemalardan kaçınılması Trombosit oluşumunu etkileyen ilaç kullanımından kaçınılması Herhangi bir kanama belirtisini veya nörolojik durumundaki değişiklikleri mutlaka bildirmesi

54 Tırnak Değişiklikleri

55 S.KAV...Tırnak Değişiklikleri

56 S.KAV...Tırnak değişiklikleri Tırnakların kısa kesmesi, Hijyene önem göstermesi, Tırnak ve tırnak etrafına zarar verecek kimyasallardan ve deterjanlardan uzak durması, Narin tırnakları olan hastalara her gün ellerini B vitaminli (5 mg) suda (günde 2 kez 10 dakika süreyle) bekletmesi, biotin uygulaması,

57 S.KAV...Tırnak değişiklikleri Oje kullanmaması, kullanıyorsa tırnak yatağı açık ise aseton kullanırken dikkat etmesi, Günlük yaşamın devam ettirilmesi için eldiven kullanması, Tırnakta ve tırnak etrafında ağrı var ise hekimine danışarak uygun bir ağrı kesici kullanması, Gerektiğinde lokal topikal antifungal ve antibiyotikler kullanması, Docataxel ya da Paclitaxel tedavisi alanlara tırnakların güneş ışınlarından koruması önerilmelidir

58 S.KAV Lenfödem meme kanseri tedavisinin önemli sonuçlarından birisidir ve literatürde %2.7- %62.5’ e kadar değişen sıklıkta (Passik ve McDonald, 1998), yaklaşık %28 oranında görüldüğü belirtilmektedir (Logan, 1995). Cerrahi tedavi olarak radikal mastektomi kullanımının azalmasına ve radyasyon tedavisi alanındaki gelişmelerle görülme sıklığı önemli ölçüde azalmasına rağmen bu sorunun gerçek boyutuna ilişkin şüpheler vardır (Hull, 2000). Lenfödem

59 S.KAV Lenfödem gelişen kadınlar bu durumu sürekli kanser olduklarının bir göstergesi olarak gördüklerini, kendilerini daha az çekici bulduklarını, etkilenen ekstremitede ince motor hareketlerini kaybettikleri ve giysi kollarını genişletmek durumunda kaldıklarını belirtmişlerdir (Carter, 1997). Lenfödem

60 S.KAV Lenfödem

61 S.KAV Lenfödemin başlıca belirti ve bulguları  Ekstremitede gerginlik, şişme ve ağırlık hissi  Ağrı: Lenfödemde ağrı doku basıncından kaynaklanır. Ağrı genellikle derinlerde ve sızlama tarzındadır ve nadiren şiddetlidir.  Ekstremitelerde iğnelenme hissi  Ekstremitede kızarıklık olmaksızın ısı artışı  Cilt değişiklikleri: Bu değişiklikler lenfödemin evrelerine göre gelişen bulgulardır. Ödem hızlı geliştiğinde cilt gergin ve parlaktır, zamanla deri kalınlaşır ve deri kıvrımları derinleşir. Lenfödem erken dönemlerinde gode bırakır, ancak hücrelerarası fibrozis geliştiğinde gode bırakmaz. Lenfödemin derecesine göre cilt değişikliklerine tüy ve tırnak değişiklikleri de eklenebilir

62 S.KAV  Lenfödem kontrolü ve tedavisi doktor, hemşire, fizyoterapist ve uğraşı terapistini içeren multidisipliner bir ekiple hasta takip edildiğinde en etkindir. Ancak hastanın işbirliği ve uyumunun büyük önem taşıdığı unutulmamalıdır (Farncombe, 1998 ).  Lenfödem riski olan bireylere bakım veren hemşireler lenfödem oluşumunu önlemek için egzersiz, bavul, alışveriş torbası gibi ağır objeleri taşımaktan kaçınma ve enfeksiyonu önleme gibi konularda eğitim verebilir ve danışmanlık yapabilir Lenfödem Kontrolü

63 S.KAV Lenfödem oluşumunu önlemeye yönelik eğitim  Ameliyattan sonra ilk 3 ay ameliyat olan taraftaki kolunuzun üzerine yatmayınız, daha sonraki dönemlerde kolunuzun üzerine yatabilirsiniz. Ancak uzun süre bu kolunuzun üzerine yatmanız kolunuzun şişmesine neden olabilir. Bu nedenle ameliyat olan taraftaki kolunuzun üzerine uzun süreli yatmaktan kaçınınız.  Size anlatılan egzersizleri doğru ve düzenli olarak yapınız. Egzersizlerinizi mutlaka fizyoterapistinizin önerdiği şekilde değiştiriniz.  Ameliyat olan taraftaki kolunuzdan tansiyon ölçtürmeyiniz. Gerektiğinde sağlık personelini; bu tür işlemleri ameliyat olmayan taraftaki kolunuzdan yapmaları için uyarınız.

64 S.KAV  Dar manşetli, kolu lastikli ya da aşırı sıkan giysiler giymeyiniz. Ameliyat olan taraftaki kolunuza saat, bilezik; parmaklarınıza yüzük takmayınız.  Bedeninizi aşırı sıkan telli (balenli) sütyenler ve ağır meme protezleri kullanmayınız.  Ameliyat olan taraftaki kolunuzla ağır eşya taşımayınız. Lenfödem oluşumunu önlemeye yönelik eğitim

65 S.KAV  Çok sıcak havalarda uzun süre dışarıda kalmayınız.  Sıcak banyo, sıcak duş, hamam ve saunalardan sakınınız  Tuz oranı düşük, lifli gıdalardan zengin bir beslenme ile ideal kilonuzu korumaya çalışınız.  Alkol ve sigaradan kaçınınız. Kolay sindirilen proteinleri içeren besinleri (balık ve tavuk) almaya özen gösteriniz.  Elinizi ve kolunuzu kızarıklık, ağrı, şişme ve ısı artışı yönünden kontrol ediniz. Bu belirtilerden herhangi birini ya da kolunuzda daha önceden olmayan bir değişikliği fark ettiğinizde gecikmeden hekim/hemşirenizi arayınız Lenfödem oluşumunu önlemeye yönelik eğitim

66 S.KAV Tedavi Sonrası Dönem ve Günlük Yaşama Uyum

67 S.KAV Ne hakkında konuşmalıyız … Meme kanserinden sonra yaşam:  Normale dönme?  Meme kanseri sonrası yaşam kalitesi  Travma sonrası büyüme/gelişme  Tekrarlama/rekürrens tehdidi  Sağlıklı yaşam şekli  İşle ilgili konular  Beden imajı  Seksüalite ve cinsel yaşam

68 S.KAV Normale Dönüş “ Şimdi tedavimi tamamladıktan sonra herkes benim hiçbirşey olmamış gibi işlerime ve normal yaşamıma dönmemi bekliyor …”

69 S.KAV Bitmedi/Geçmedi: Meme kanseri sonrası yaşam Sıklıkla meme kanseri ile yaşamanın en güç aşaması tanı anındaki şokla başetme olarak düşünülür, ancak meme kanseri olan kadınlar yaşamlarının en zor d ö neminin tedavi tamamlandıktan sonra olduğunu bilirler. Kadınlar ve onların arkadaş ve aileleri normal yaşamına d ö nmeleri i ç in sabırsızlanırken ç oğu kadın kriz modundan tedaviye, sonra da normal aktivitelerine d ö nmekte zorlanmaktadır (by Christine Haran).

70 S.KAV Meme Kanserinden iyileşenlerde yaşam kalitesi Kanserden iyileşen bayanlar arasında meme kanseri olan kadınlar en geniş grubu oluşturur. Meme kanserinden iyileşenlerde hastalıksız d ö nemdeki yaşam kalitesine ilişkin sınırlı bilgiler vardır. (Ganz et al., 1998)

71 S.KAV Meme kanseri için tedavi sonrası en yaygın bildirilen fiziksel semptomlar Ağrı Yorgunluk Lenf ö dem Menapozal semptomlar: sıcak basması, vajinal kuruluk, menst ü rasyon d ü zensizliği, kilo alımı/artışı

72 S.KAV Meme Kanseri / Meme Bakım Hemşireliği Meme kanseri hemşireliği hemşirelikte özelleşmiş bir alan olarak 1980’lerde UK’ da gelişmeye başlamış; bu rol daha sonra ABD, Avustralya, İsrail ve İsveç’te uyarlanmıştır. (Yarbro, 2003)

73 S.KAV Meme Kanseri / Meme Bakım Hemşireliği Meme kanseri tanısı almış kadınlara tanıdan tedaviye ve uzun dönemde izlemlerine kadar destek, öneri ve danışmanlık sağlamayı içerir. Meme kanseri merkezinde multidispliner meme bakım ekibi çerçevesinde kapsamlı, kanıta dayalı bakım sağlanmaktadır. Birçok çalışma meme bakım hemşiresinin psikososyal hastalıkları (anksiyete ve depresyon gibi) azaltmada önemli bir rolü olduğunu göstermiştir Kadmon, EONS Newsletter, Fall 2006

74 S.KAV Meme Kanseri / Meme Bakım Hemşiresinin Sorumlulukları Hastalığın tüm aşamalarında kadın ve ailesi için bilgi, danışmanlık, emosyonel destek sağlamak ve düzenli olarak izlemek Gereksinim olduğunda diğer sağlık profesyonellerine yönlendirmek Multidisipliner ekipte çalışmak

75 S.KAV … Meme Kanseri / Meme Bakım Hemşiresinin Sorumlulukları Meme kanseri olan kadınları her bireysel, toplumsal ve politik, her düzeyde savunmak Çeşitli topluluklarda meme sağlığı ve erken tarama programları başlatmak Meme kanseri bakımı konusunda diğer sağlık çalışanlarını eğitmek

76 S.KAV Danışmanlığın Kapsamı Kanser tanısının anlamı ve önemi Tedavi seçenekleri ve karar verme Memenin anlamı ve beden imajı konuları Meme rekonstrüksiyonu Evlilik ve cinsel ilişkiler Sosyal destek Tedavinin diğer aile üyelerine etkisi Ev işleri sorumlulukları ve toplumsal yardım kaynakları Çalışma ve profesyonel yaşam Finansal konular Sağlık güvencesi problemleri Geçmiş stresli yaşam deneyimleri Sağlık bakım ekibinden beklentiler Kadmon, EONS Newsletter, Fall 2006

77 S.KAV Yararlanılabilecek Web Siteleri Dernekler Radyasyon Onkolojisi DerneğiRadyasyon Onkolojisi Derneği Tıbbi Onkoloji Derneği Türk Cerrahi Derneği Onkoloji Hemşireliği Derneği Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu American Society of Clinical Oncology Breast cancer risk assesment tool European Society for Medical Oncology


"S.KAV Meme Kanserinde Diğer Tedaviler (Kemoterapi ve Radyoterapi); Semptom Yönetimi ve Günlük Yaşama Uyum Prof. Dr. Sultan KAV 30 Eylül 2014." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları