Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 ÇÖZELTİLER Kullanılacağı yere ve amaca göre çeşitli çözeltiler hazırlanır. Homojen karışımlar çözelti olarak ifade edilir. ÇÖZELTİ ÇÖZÜNEN ÇÖZÜCÜ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 ÇÖZELTİLER Kullanılacağı yere ve amaca göre çeşitli çözeltiler hazırlanır. Homojen karışımlar çözelti olarak ifade edilir. ÇÖZELTİ ÇÖZÜNEN ÇÖZÜCÜ."— Sunum transkripti:

1 1 ÇÖZELTİLER Kullanılacağı yere ve amaca göre çeşitli çözeltiler hazırlanır. Homojen karışımlar çözelti olarak ifade edilir. ÇÖZELTİ ÇÖZÜNEN ÇÖZÜCÜ

2 2 ÇÖZELTİ VE TÜRLERİ Çözücü Çözünen Örnek Çözelti SıvıSıvıAlkollü su (suda alkolün çözünmesi)‏ SıvıKatıTuzlu su (suda tuz çözünmesi)‏ SıvıGazAmonyaklı su (suda amonyağın çözünmesi)‏ KatıSıvıAmalgam (gümüşte civanın çözünmesi)‏ KatıKatıPirinç (bakırda çinkonun çözünmesi)‏ KatıGazPalladyumda hidrojenin çözünmesi GazGazAzotta oksijenin çözünmesi Bütün bunlar arasında en sık kullanılan çözelti türleri sıvıda katı, sıvıda sıvı, sıvıda gaz çözeltileridir. Çözünme Olayı, benzer benzeri çözer kuralı (polar/polar; apolar/apolar)‏

3 3 ÇÖZELTİ DERİŞİMLERİ Çözelti hacmi; Çözücünün hacmine eşittir. Çözelti ağırlığı; Çözücü+Çözünen ağırlıkları toplamına eşittir. Yüzde Çözeltiler % (a/a) çözeltiler % (h/h) çözeltiler % (a/h) çözeltiler Molal Çözeltiler Molar Çözeltiler Formal Çözeltiler Normal Çözeltiler Diğer Derişim birimleri Bome Derecesi

4 4 Belirli bir miktar çözelti veya çözücü içerisinde çözünen madde miktarına derişim denir. Bir çözeltide çözünen madde miktarını nasıl ifade ederiz? Bir çözeltide çözünen madde miktarı, kütle, hacim, mol terimlerini içeren çeşitli derişim birimleri ile belirtilir. En çok kullanılan derişim birimleri, yüzde derişim, mol kesri, molarite, normalite, molalite, ppm ve ppb Yüzde Derişim Bu derişim birimi değişik anlamlarda kullanıldığından; ağırlık, hacim veya ağırlık- hacim gibi terimlerle açıkça belirtilmesi gerekir. Ağırlık esasına göre verilen yüzde çözeltiler: 100 Ağırlık birimi çözeltide kaç ağırlık birimi çözünen olduğunu gösterir. Aşağıdaki eşitlik ile % (a/a) = (a/a+b)x 100 şeklinde ifade edilebilir. Örneğin %20'lik NaCl çözeltisi demek 100 ağırlık birimi çözeltide (g, kg, mg, ton vb. olabilir) 20 ağırlık birimi NaCl var demektir. Böyle bir çözelti 20 g NaCl'in 80 g saf suda çözünmesiyle hazırlanabilir. Hacim esasına göre verilen yüzde çözeltiler: 100 Hacim birimi (mL, L, m 3, vb. olabilir) çözeltide kaç hacim birimi çözünen olduğunu gösterir. Aşağıdaki eşitlik ile % (h/h) = (a/b)x 100

5 5 Örneğin 30 mL hacmindeki bir maddeyi, uygun bir çözücüde çözerek çözelti hacminin tam 100 mL'ye tamamlanmasıyla %30'luk bir çözelti hazırlanmış olur. Ağırlık-hacim esasına göre verilen yüzde çözeltiler: 100 Hacim birimi çözeltide kaç ağırlık birimi çözünen olduğunu gösterir. Aşağıdaki eşitlik ile % (a/h) = (a/b (ml))x 100 şeklinde ifade edilebilir. Katı maddenin sudaki çözeltileri için bu derişim ifadesi kullanılır. Örneğin %10'luk bir NaCl çözeltisi demek, 100 mL çözeltide 10 gram NaCl var demektir.

6 6 Mol Kesri: Çözeltideki bir bileşenin mol sayısının, toplam mol sayısına oranı, o bileşenin mol kesri olarak tanımlanır ve X ile gösterilir. Örneğin A,B,C... bileşenlerinden oluşan bir çözeltideki A bileşeni için mol kesri, B bileşeni için mol kesri; şeklinde yazılır. Çözeltideki bileşenlerin mol kesirleri toplamı birdir ve X A + X B + X C +... = 1 olarak ifade edilebilir. Örnek: 2,8 g azot ve 0,8 g oksijen içeren bir gaz karışımındaki azot ve oksijenin mol kesirlerini hesaplayınız.

7 7 Molarite: 1 litre (1000 cm 3 ) çözeltide çözünenin mol sayısıdır. Molarite M; çözünenin mol sayısı n ve çözeltinin hacmi V, olmak üzere M= n/V şeklinde ifade edilir. Örneğin, 1,00 M (veya 1,00 molar) sodyum klorür çözeltisi demek, bir litre çözeltide 1 mol yani 58,44 g NaCl bulunuyor demektir. Söz konusu NaCl çözeltisinin derişimi, 1 M, mol/L veya 1 molar terimlerinden herhangi biri ile ifade edilir. Örnek: 36,9 gram sukroz C 12 H 22 O 11, yeteri kadar suda çözülmüş ve çözeltinin hacmi 0,473 litre olacak şekilde su ile tamamlanmıştır. Sukrozun bu çözeltideki molaritesini hesaplayınız.

8 8 Normalite; bir litre çözeltide çözünenin ekivalen (veya eşdeğer) gram sayısıdır. Normalite, "N"; çözünenin ekivalen gram (ağırlık) sayısı "e" ve çözeltinin hacmi "V", olmak üzere N=e/V Eşdeğer gram sayısı= çözünenin ağırlığının /eşdeğer ağırlık (EA)‏ Eşdeğer ağırlık (EA) ise maddenin gireceği reaksiyondaki işlevine göre değişir. Nötralleşme reaksiyonlarında; eşdeğer ağırlık, formül ağırlığının - asitlerde aktarılan H+ iyonu sayısına - bazlarda aktarılan OH- iyonu sayısına bölünmesiyle bulunur. Örneğin, HCl, HNO 3, CH 3 COOH gibi tek H+ iyonu içeren asitlerle NaOH, KOH gibi tek OH- iyonu içeren bazlarda, eşdeğer ağırlık formül ağırlığına eşittir. Yükseltgenme indirgenme reaksiyonlarında ise eşdeğer ağırlık, formül ağırlığının reaksiyonda aktarılan elektron sayısına bölünmesiyle bulunur.

9 9 ■ Örneğin, reaksiyonunda MnO 4 - içindeki manganın değerliği +7'den, MnO 2 içinde +4'e indirgendiği için aktarılan elektron sayısı 3'tür. Bu reaksiyona göre MnO 4 - 'in eşdeğer ağırlığı, formül ağırlığının üçe bölünmesiyle bulunur. Tuz oluşturan reaksiyonlarda eşdeğer ağırlık, formül ağırlığının tuzun bir cins iyonunun toplam yük sayısına bölünmesiyle bulunur. Örneğin NaCl, AgNO 3 gibi tuzlarda eşdeğer ağırlık formül ağırlığına eşittir. BaCl 2, MgSO 4 gibi tuzlarda ise, eşdeğer ağırlık formül ağırlığının yarısına eşittir. N= Çözünenin eşdeğer gram sayısı/Çözeltinin hacmi = e /V (L)‏ Örnek: 0,1 litre çözeltide 4,9 g H 2 SO 4 bulunuyorsa bu çözeltinin normalitesini ve molaritesini hesaplayınız.

10 10 Normalite ile molarite arasında, N= M TD bağıntısı yazılabilir. Burada TD, "tesir değerliği" olup eşdeğer ağırlık bulunurken formül ağırlığını böldüğümüz sayıya eşittir. Çözüm: H 2 SO 4 'ün tesir değerliği 2, molarite 0,5 olduğuna göre N= 2.(0,5) = 1 yazılabilir. N= e /V (L), M= n / V (L)‏ Örnek: 3,0 g CuSO 4 'in 250 mL çözeltideki molaritesi ve normalitesi nedir?

11 11 Formalite Formalite 58,46 g NaCl litreye tamamlanırsa 1 M olur Formaliteye göre bu çözelti 1 Formal dir. Çünkü çözeltide Na+ ve Cl- iyonları vardır ve bu iyonlar 1 er molardır. (%100 iyonlaşır)‏ 90 g H 2 C 2 O 4 litreye tamamlanırsa 1 F derişimde çözelti olur. Ancak H 2 C 2 O 4 ün % 22 si iyonlarına ayrışır. Ve çözeltinin Molaritesi 0,78 M olur. Sonuç: İyonik yapıdaki maddelerin litredeki mol sayısı Formalite, Kovalent bağlı maddelerin litredeki mol sayısı ise Molarite ile tanımlanır.

12 12 Molalite; 1 kg (veya 1000 g) çözücüde (çözeltide değil) çözünenin mol sayısıdır. Molalite veya molal derişim, "m" ile gösterilir Örneğin 5,00 molal NaCl çözeltisi demek, 1 kg suda 5,00 mol NaCl bulunuyor demektir. Molalite = Çözünenin mol sayısı/Çözücünün miktarı (kg)‏ Örnek: Bir antifriz çözeltisi 40 g etilen glikolün (C 2 H 6 O 2 ) 60 g su ile karıştırılmasıyla hazırlanır. Bu çözeltinin molalitesini hesaplayınız.

13 13 ppm ve ppb Bazen çok hassas analizlerde derişimler o kadar küçük olur ki derişim birimi olarak "ppm" veya "ppb" kullanılır. ppm, milyonda parça anlamında (ppm, İngilizce parts per million kelimelerinin kısaltılmış şekli) bir derişim birimidir. Örneğin 5 ppm, bir milyonda beş parça demektir. 5 ppm Hg denildiğinde ise 1 kg su örneğinde 5 mg civa bulunduğu anlaşılır. ppm= çözünenin miktarı (mg)/çözeltinin hacmi (L)‏ Çok küçük derişimler için diğer bir derişim birimi ppb (İngilizce parts per billion kelimelerinin kısaltılmışı) kullanılır. Milyarda parça anlamına gelen ppb için litre çözücüde çözünen miktarı mikrogram cinsinden ifade edilir. Örnek: 500 mL su örneğinde 3,6 mg kurşun bulunuyorsa çözeltinin derişimini ppm olarak hesaplayınız.

14 14 Çözeltilerin Seyreltilmesi Çözeltiler genellikle derişimi bilinen stok çözeltilerinden hazırlanır. Bunun için stok çözeltiden hesaplanarak alınan çözelti, istenen hacme göre seçilmiş balon jojeye alınır ve üzerine hacmi belirten çizgiye kadar çözücü eklenir. Bu şekilde başlangıçtaki derişimden daha seyreltik çözelti hazırlanmış olur. M 1 V 1 = M 2 V 2 veya N 1 V 1 = N 2 V 2 şeklinde yazılabilir. N 1, M 1, V 1 normalite, molarite ve hacmin ilk değerleri, N 2, M 2, V 2 ise normalite, molarite ve hacmin son değerleridir. Örnek 12 M stok HCl çözeltisinden, 2,00 L 0,50 M HCl çözeltisi hazırlamak için kaç mL almak gerekir?

15 15 Uygulama Soruları 1. Sodyum nitratın 25 °C deki çözünürlüğü 92,1 gram/100 mL suda olarak verildiğine göre, 2,5 L suda kaç gram NaNO 3 çözünür? Cevap: 2,3X ,0 gram suda 4 gram NaCl çözülmesiyle hazırlanan bir çözelti ağırlıkça yüzde kaç NaCl içerir? Cevap: %40 3. Hacimce %2,1 alkol içeren 750 mL çözelti hazırlamak için kaç mL alkol gereklidir? Cevap: 15, ,1 M NaOH çözeltisinin 25 mL sinde kaç gram NaOH çözünmüş olarak bulunur? Cevap: 0,1

16 mL 0,55 M sodyum asetat çözeltisini 0,45 M yapmak için kaç mL su ilave edilmelidir? Cevap: 22 mL 6. Dikromat iyonu, Cr 2 O H e-  2 Cr H 2 O yarı reaksiyonuna göre yükseltgeyici olarak kullanılacaktır. 2,0 N, 250 mL çözelti hazırlamak için kaç gram K 2 Cr 2 O 7 alınmalıdır? Cevap: 24,4 g 7. 0,50 molal glikoz, C 6 H 12 O 6, çözeltisi hazırlamak için 500 g suda kaç gram glikoz çözülmelidir? Cevap: 45,0 g 8. 12,5 ppm civa içeren 2 L çözeltide kaç gram civa vardır? Cevap: 0,025 g


"1 ÇÖZELTİLER Kullanılacağı yere ve amaca göre çeşitli çözeltiler hazırlanır. Homojen karışımlar çözelti olarak ifade edilir. ÇÖZELTİ ÇÖZÜNEN ÇÖZÜCÜ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları