Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kimyasal Reaksiyonlar (Tepkimeler) 01.12.2014 Yrd. Doç. Dr. Betül DEMİRDÖĞEN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kimyasal Reaksiyonlar (Tepkimeler) 01.12.2014 Yrd. Doç. Dr. Betül DEMİRDÖĞEN."— Sunum transkripti:

1 Kimyasal Reaksiyonlar (Tepkimeler) Yrd. Doç. Dr. Betül DEMİRDÖĞEN

2 KİMYASAL TEPKİMELER  Günlük hayattan kimyasal tepkimenin gerçekleşti ğ ine dair örnekler;  Evlerimizde kullandı ğ ımız ocaklarda do ğ al gazın yanması  Uzun süre kullanılmayan demir aletlerin paslanması  Çimlerin büyümesi  Sütün ekşimesi  Yaprakların sararması  Her kimyasal de ğ işimin oldu ğ u olayda bir kimyasal tepkime gerçekleşmiştir.  Kimyasal tepkime sırasında de ğ işime u ğ rayan madde veya maddelerdeki mevcut kimyasal ba ğ lar kırılır ve de ğ işim sonucu farklı maddenin oluşması için yeni ba ğ lar oluşur.

3 KİMYASAL TEPKİMELER  Kimyasal tepkime oldu ğ unu anlamanın yolları nelerdir?

4 KİMYASAL TEPKİMELER

5  Kimyasal tepkime  Bir ya da birkaç maddenin başka bir bileşik grubuna dönüştürülmesi olayıdır.  De ğ işime u ğ rayan ya da tepkimeye giren maddeye «girenler (tepkenler)» de ğ işim sonucu oluşan ya da tepkimeden çıkan maddeye «ürünler» adı verilir. TEPKENLERÜRÜNLER

6 KİMYASAL TEPKİMELER  Kimyasal tepkimeler nasıl ifade edilir ya da yazılır?  Tepkimedeki girenlerin ve ürünlerin sembol ve formülleri kullanılır.  De ğ işime u ğ rayan maddeler önce yazılır. Birden fazla madde varsa maddelerin arasına artı (+) işareti konur.  De ğ işimi göstermek için ok işareti (  ) kullanılır.  Ok işaretinden sonra de ğ işim sonucu oluşan maddeler yazılır. Birden fazla madde varsa maddelerin arasına artı (+) işareti konur.  Kimyasal tepkimenin sembol ve formüllerle ifade edildi ğ i bu eşitli ğ e «kimyasal eşitlik» denir.

7 KİMYASAL TEPKİMELER  Bu kimyasal eşitlik do ğ ru mu?

8 KİMYASAL TEPKİMELER  Kimyasal bir tepkimede;  Kütle korunur. (Tepkimeye giren maddelerin kütleleri toplamı (harcanan) tepkimede oluşan maddelerin kütleleri toplamına eşittir)  Tepkimede atomlar yokken var varken yok edilemez. Atomlar sadece yeniden düzenlenir. Girenler tarafındaki toplam atom sayısı ürünler tarafındaki toplam atom sayısına eşittir.  Kimyasal tepkimeye giren ve oluşan ürünlerin fiziksel halleri eşitlikte belirtilmelidir. 1 mol 2 mol 2 mol 1 mol

9 KİMYASAL TEPKİMELER  Kimyasal tepkimedeki türlerin fiziksel halleri nasıl gösterilir?

10 KİMYASAL TEPKİMELER 1 molekül 2 molekül 2 molekül 1 molekül

11 KİMYASAL TEPKİMELER (Örnek 4,1, alıştırma a ve b)

12 KİMYASAL TEPKİMELER  Kimyasal tepkimede girenler ve ürünler arasındaki nicel ilişkilerle ilgilenen alana «stokiyometri» denir.  Bir kimyasal eşitlikte girenler ve ürünlerin sembolleri veya formülleri arasında yer alan katsayılara stokiyometrik katsayılar denir.

13 KİMYASAL TEPKİMELER  Etrafımızda her an milyonlarca kimyasal tepkime gerçekleşmektedir.  Kimyasal tepkimeleri ayrı ayrı incelemek yerine, sınıflandırarak incelemek birçok kolaylık sa ğ lamaktadır.  Bu nedenle kimyacılar benzer de ğ işimlerin gerçekleşti ğ i tepkimeleri gruplandırarak bazı tepkime türleri belirlemiştir.  Çökelme tepkimeleri  Yanma tepkimeleri  Asit-baz tepkimeleri (Nötralleşme)  Yükseltgenme-indirgenme tepkimeleri

14 KİMYASAL TEPKİMELER- YANMA  Herhangi bir maddenin oksijenle reaksiyona girerek oksijenli bileşikler oluşturdu ğ u tepkimeler yanma tepkimeleridir.  Yanma tepkimeleri genellikle çok hızlı gerçekleşir.  Yavaş gerçekleşen yanma tepkimeleri de vardır: Demirin paslanması veya bakır ve gümüş gibi metallerin oksitlenmesi

15 KİMYASAL TEPKİMELER – ÇÖKELME  Bir maddenin başka bir madde içerisinde küçük parçacıklar (atom, molekül veya iyon) hâlinde homojen olarak da ğ ılmasına çözünme denir.  Çözünme iyonik veya moleküler olarak gerçekleşebilir.  Şeker ve etil alkol gibi birçok kovalent ba ğ lı bileşik moleküllerine ayrılarak çözünür.  NaCl ve KBr gibi iyonik bileşikler ise iyonlarına ayrılarak çözünür.  Birçok iyonik bileşik suda kolayca çözünür.  Ancak her maddenin sudaki çözünürlü ğ ü farklıdır ve bazı iyonik bileşikler neredeyse hiç çözünmez.  Örne ğ in, NaCl ve KBr suda çözünürken AgCl ve PbI2 gibi bazı iyonik bileşikler suda çok az çözünür.

16 KİMYASAL TEPKİMELER – ÇÖKELME  A) Metanol b) Magnezyum klorür

17 KİMYASAL TEPKİMELER – ÇÖKELME  Suda çözünen iki iyonik bileşi ğ in çözeltisi karıştırıldı ğ ında suda çok az çözünen yeni bir iyonik bileşik oluşabilir.  Bu şekilde iki çözeltinin karıştırılmasıyla oluşan ve suda çözünmeyen katıya çökelek ve çökelek oluşumuyla sonuçlanan tepkimelere çökelme tepkimeleri denir.

18 KİMYASAL TEPKİMELER -ÇÖKELME

19 KİMYASAL TEPKİMELER

20 KİMYASAL TEPKİMELER- Asit-baz tepkimeleri (Nötralleşme)  Asitler, suda çözündü ğ ünde H+ iyonu oluşturan maddelerdir.  Bazlar ise suda çözündü ğ ünde OH- iyonu oluşturan maddelerdir.  Günlük yaşamımızdaki pek çok madde asit veya bazdır.  limonda sitrik asit, elmada malik asit, sirkede asetik asit bulunmaktadır ve bu nedenle tatları ekşidir  Kabartma tozu, sabun, deterjan gibi maddeler ise bazik özellik gösterir.

21 KİMYASAL TEPKİMELER- Asit-baz tepkimeleri (Nötralleşme)

22  Asitler ve bazlar birbirleriyle tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur.  Bir maddenin asidik özellik göstermesi sulu çözeltisinde bulunan H+ iyonlarından kaynaklanır.  Bir maddenin bazik özellik göstermesi ise sulu çözeltisinde bulunan OH- iyonlarından kaynaklanır.  Bir asit ve baz çözeltisi karıştırıldı ğ ında asit çözeltisinde bulunan H+ iyonları ile baz çözeltisinde bulunan OH- iyonları tepkimeye girerek H 2 O moleküllerini oluşturur.  E ğ er karıştırılan asit ve baz çözeltisindeki H+ ve OH- iyonlarının sayısı eşitse nötral bir çözelti elde edilir.  Nötral çözeltiler asidik veya bazik özellik göstermez.  Bu nedenle asit-baz tepkimelerine aynı zamanda nötralleşme tepkimeleri de denir.

23 KİMYASAL TEPKİMELER- Asit-baz tepkimeleri (Nötralleşme)

24

25 KİMYASAL TEPKİMELER – Yükseltgenme- indirgenme tepkimeleri  Yükseltgenme ve indirgenme olaylarının bir arada gerçekleşti ğ i tepkimelerdir.  Redox tepkimeleri de denir.  Yükseltgenme: Elektron verme  İ ndirgenme: Elektron alma

26 KİMYASAL TEPKİMELER – Yükseltgenme- indirgenme tepkimeleri

27  Çözelti ve çinko metal arasında gerçekleşen tepkimenin mikroskopik düzeyde gösterimi

28 ÖRNEK4-4, ALIŞTIRMA A ve B, ÖRNEK 4-5, Alıştırmalar, Örnek 4,6)

29 KİMYASAL TEPKİMELER-SINIRLAYICI BİLEŞEN  Bir tepkimede tepkenlerin miktarı her zaman stokiyometrik katsayılara uygun biçimde bir başka deyişle uygun stokiyometrik miktarlarda verilmeyebilir.  Bazı durumlarda tepkenlerden biri stokiyometrik orandan çok fazla miktarda kullanılır.  Bu durumda  fazla kullanılan tepkenden artar.  di ğ er tepken tamamen tükenir.  Tepkimede tamamen tükenen tepkimeye sınırlayıcı tepken (bileşen) denir.

30 KİMYASAL TEPKİMELERSINIRLAYICI BİLEŞEN

31 KİMYASAL TEPKİMELERSINIRLAYICI BİLEŞEN – BİR ANALOJİ

32 KİMYASAL TEPKİMELER-ÖRNEK 4.12, ALIŞTIRMA A VE B, ÖRNEK 4,13, ALIŞTIRMA A VE B

33 KİMYASAL TEPKİMELER - VERİM  Bir kimyasal tepkimenin hesaplanan sonucu ile gerçek sonucu tam olarak uymayabilir.  Ürün miktarı beklenenden daha az olabilir.  Tepkime birkaç basamaktan oluşabilir.  Aynı anda birden fazla tepkime gerçekleşebilir.

34 KİMYASAL TEPKİMELER - VERİM  Kuramsal verim:  Tepkenlerin verilen miktarlarından hesaplanarak elde edilen ürünün miktarıdır.  Gerçek verim;  Tepkime sonunda gerçekten oluşan ürün miktarıdır.  Uygulamalarda kullanılan miktardır.  Gerçek verim kuramsal verimden küçüktür.  Tepkimeye girenlerin tamamı (%100’ü) harcanmadı ğ ı için oluşan ürün miktarı kuramsal verimden küçüktür.

35 KİMYASAL TEPKİMELER - VERİM  Yüzde verim  Gerçek verimin kuramsal verime oranının 100 ile çarpımına eşittir.  Bir önceki tepkimeyi laboratuvarda gerçekleştirdi ğ inizi ve 24 gram metanol elde etti ğ imizi düşünelim.  Kuramsal verim; 32g  Gerçek verim: 24 g  Yüzde verim: 24/32x100=75

36 KİMYASAL TEPKİMELER – VERİM, ÖRNEK4,14

37 Kaynaklar  Petrucci, R.H., Herring, F.G, Madura, J. D., & Bisonnette, C. (2012). Genel Kimya I: İ lkeler ve Modern Uygulamalar, 10. Baskıdan Çeviri (Çeviri Editörleri: Tahsin Uyar, Serpil Aksoy, Recai İ nam), Ankara: Palme yayıncılık  Chang, R. (2011). Genel Kimya: Temel Kavramlar, Dördüncü Baskıdan Çeviri (Çeviri Editörleri: Tahsin Uyar, Serpil Aksoy, Recai İ nam), Ankara: Palme yayıncılık  Altun, Y. ve Tümay, H., Ortaö ğ retim Kimya 9 Ders Kitabı, Sözcü Yayıncılık, 2013


"Kimyasal Reaksiyonlar (Tepkimeler) 01.12.2014 Yrd. Doç. Dr. Betül DEMİRDÖĞEN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları