Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Tam Rekabet Piyasası ve Rekabet Oluşumu. 2 Tam Rekabet Piyasası Bu piyasada alıcı ve satıcı sayısı fazladır. Alıcıların ve satıcıların fazla olduğu piyasalarda.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Tam Rekabet Piyasası ve Rekabet Oluşumu. 2 Tam Rekabet Piyasası Bu piyasada alıcı ve satıcı sayısı fazladır. Alıcıların ve satıcıların fazla olduğu piyasalarda."— Sunum transkripti:

1 Tam Rekabet Piyasası ve Rekabet Oluşumu

2 2 Tam Rekabet Piyasası Bu piyasada alıcı ve satıcı sayısı fazladır. Alıcıların ve satıcıların fazla olduğu piyasalarda arz ve talebe göre fiyat kendiliğinden oluşur. Bu piyasalara mükemmel piyasalar da denebilir. Tam rekabet piyasasında alıcılar ve satıcılar her zaman eşit sayıda olmayabilir. Alıcıların çok, satıcıların ise az olduğu piyasalara oligopol, farklılaştırılmış bir malı satan çok sayıda firmanın olduğu piyasalara monopollü piyasalar denir. Alıcı ve satıcı sayısı zamanla kendiliğinden piyasa koşullarında dengesini bulacaktır.

3 Tam Rekabet 1.Birçok alıcı ve satıcı – Öyle ki hiçbir birey verdiği karar sonucunda piyasada oluşan fiyatı etkileyemez. – Firmalar piyasada oluşan fiyatı veri olarak alıp kabul etmek zorundadır 2.Değişik firmalar tarafından üretilen ürün aynıdır (homojen). 3.Müşteriler tam bilgiye (perfect information) sahiptir. – Dolayısıyla, temsili firma yatay eksene paralel talep eğrisi ile karşı karşıyadırlar. 4.Piyasaya firmaların girişi ve çıkışı serbesttir. 3 Tam rekabet piyasasının dört özelliği:

4 4. Fiyatın Oluşumu: Fiyat oluşumunda reticilerin üretim miktarı (arz), tüketicilerin tüketim istekleri (talep) devlet ve diğer ülkelerin aldığı kararlar etkili olmaktadır. Tarafların fiyat üzerine etkileri piyasa çeşitlerine göre değişir Tam Rekabet Piyasasında Fiyat Oluşumu: Ekonomilerin dengede gelişmesi için uygun olan piyasalar tam rekabet piyasalarıdır. Ülkeler tam rekabet piyasası koşullarının işletilmesinden yana politikalar izlerler.

5 TAM REKABET koşulları altında arz eğrisi (1) Piyasada oluşan fiyat P 3 ’ün üstündeyse, firma kısa dönemde fırsat maliyetini aşan bir gelir elde ettiğinden NORMAL- ÜSTÜ kâr elde eder. Fiyat P 3 ’e eşit ise NORMAL KÂR elde eder. 5 P1P1 £ çıktı SAVC SMC Q1Q1 SATC P3P3 A C Q3Q3

6 TAM REKABET koşulları altında arz eğrisi (2) Fiyat P 1 and P 3 aralığındaysa (A ve C), firma kısa-dönemli zarar etse de piyasada kalmayı sürdürür. Fiyat P 1 ’in (KAPATMA FİYATI) altındaysa, firma kısa-dönem değişken maliyetini bu fiyattan karşılayamadığı için üretimini durdurur. 6 P1P1 £ çıktı SAVC SMC Q1Q1 SATC P3P3 A C Q3Q3

7 TAM REKABET koşulları altında arz eğrisi (3) – Ve firmanın herhangi bir fiyat düzeyinde ne kadar üretim yapmak istediğini gösterir. 7 P1P1 £ çıktı SAVC SMC Q1Q1 SATC P3P3 A C Q3Q3 Dolayısıyla SMC eğrisinin SAVC eğrisi üzerinde kalan parçası firmanın KISA- DÖNEM ARZ EĞRİSİ’dir.

8 Tam rekabet koşullarında Firma ve Endüstri Dengesi -KISA DÖNEM- (1) 8 Endüstri çıktı £ Q P SRSS D Firma SAC P £ çıktı SMC Talep=MR=AR q Piyasa fiyatı, endüstri çapında, arzla talebin kesiştiği yerde oluşur. – endüstri arz eğrisi tekil firmaların arz eğrilerinin (yani SMC’lerin SAVC üzerinde kalan kısımlarının) toplanmasıyla elde edilir.

9 Tam rekabet koşullarında Firma ve Endüstri Dengesi -KISA DÖNEM- (2) 9 Endüstri Firma Firma P fiyatını kabul etmek zorundadır. – ve üretim miktarını (q) kârını maksimize edecek olan SMC=MR noktasında belirler. SAC P £ çıktı SMC D=MR=AR q çıktı £ Q P SRSS D

10 Tam rekabet koşullarında Firma ve Endüstri Dengesi -KISA DÖNEM- (3) 10 Endüstri çıktı £ Q P SRSS D Fiyat P düzeyindeyken firmanın kazandığı kâr taralı alandır. Normal-üstü bu kâr endüstriye yeni firmaların girmesini teşvik eder. Endüstride firma sayısı artarken endüstri arz eğrisi sağa doğru kayar ve piyasa fiyatı düşer. SRSS 1 P1P1 SAC Firma P £ çıktı SMC Talep=MR=AR q Q1Q1

11 Uzun Dönemde Denge 11 ENDÜSTRİFirma LAC P* £ çıktı LMC Talep=MR=AR q* Firmalar, LAC eğrisinin minimumunda olan LMC=MR noktasında normal kâr elde ederler ve uzun-dönem dengesine yerleşir. Uzun-dönem endüstri arz eğrisi yatay eksene paraleldir. Firma girişiyle endüstrinin büyümesi girdi fiyatlarını arttırıyorsa, uzun-dönem arz eğrisi yatay değil, pozitif eğimlidir. SRSS D çıktı £ Q P* LRSS

12 Kısa Dönemde Piyasa Talebindeki Artışa Verilen Cevap: 12 Tam rekabet altında piyasanın P 0 Q 0 noktasında dengede olduğunu varsayalım. Piyasa talebi D’D’ ye kayarsa... Kısa dönemde yeni denge noktası P 1 Q 1 olur... – tekil firmalar SMC eğrileri üzerinde genişleyerek bu duruma cevap verirler. Q1Q1 P1P1 çıktı £ D SRSS Q0Q0 P0P0 D D'

13 Uzun Dönemde Piyasa Talebindeki Artışa Verilen Cevap: 13 Uzun dönemde, normal-üstü kâr nedeniyle piyasaya yeni firmalar girmeye başlar. çıktı £ D SRSS Q0Q0 P0P0 D D' Q1Q1 P1P1 ve firmalar sabit faktörlerini değiştirip daha fazla arzedebilir Eğer ücretler bu genişlemeden dolayı artıyorsa, uzun-dönem arz eğrisi pozitif eğimli olur. LRSS – sonunda piyasa P 2 Q 2 noktasında dengeye gelir. Q2Q2 P2P2

14 Tekel Tekelci: – Endüstriye mal arzeden tek üreticidir. – Ürettiği malı ikame edecek herhangi bir mal yoktur. – Piyasaya başka firmaların girişi doğal, yasal ya da maliyet avantajı gibi sebeplerden engellenmektedir. – Piyasadaki talebi tek başına kendisi karşılar. – Tam rekabetteki durumun aksine, MR herzaman AR’nin altındadır. 14

15 Tekelci Rekabet Piyasaları (Monopol) Bu piyasada üretici sayısı tek el olan veya bir kaç tane olan pazarlardır. Bu pazarlarda büyük firmaların sözü geçer. Ürettikleri ürün fiyatlarını kendilerine göre belirleyebilirler. Arz ve talep kanunu kuralları uygulanmaz. Ürünü üreten en fazla bir kaç firma vardır. Fiyat ve arz miktarı onların isteklerine göre değişebilir. Ülkemizde son yıllarda yaşanan ekonomik gelişmeler sayesinde bir çok üründe geçerli olan tekelci rekabet piyasası tam rekabet piyasasına dönüşmüştür.

16 Tekel Piyasasında Fiyat Oluşumu: Tekel piyasasında tek bir firmanın faaliyet g ö stermesi sebebi ile, piyasadaki mal miktarını belirlemede tekelci firma tek başına hareket eder. Tekelci firma fiyatı tespit ederse, arzı o fiyattaki talebe bağlı olarak oluşacaktır, yani başka bir ifade ile tekelci firma belirlediği fiyattan dilediği miktarda mal satamaz. Tüketicinin belirli bir fiyat seviyesine kadar fedakârlık edebileceği unutulmamalıdır. Her ürün için bir fiyat sınırı piyasalarda belirlenmiştir.

17 Tekel Çeşitleri Doğal Kaynak Tekeli: – Üretimde kullanılan girdi tek firmanın kontrolu altında olabilir. Bu durumda üretim sadece bir firma tarafından yapılacağından, piyasa yapısı tekelci olur. Yasal Tekel: – Hükümet belirli bir malın üretimi için çeşitli sebeplerden dolayı sadece bir firmaya izin verebilir. Doğal Tekel: – Bir firma maliyet ve ölçek yapısıyla malı piyasaya diğer firmalarla beraber olduğundan daha ucuza üretebiliyorsa, o piyasada tek üretici olur. Bir başka deyişle, diğer firmalar bu maliyetlere üretim yapamayacaklarından piyasada tek üretici kalır. 17

18 Tekelci firma kârını nasıl maksimize eder? 18 Kâr, MC = MR olduğu nokta olan Q 1 P 1 de maksimize olur. Bu noktada, AR AC’den büyük olduğu için firma, fırsat maliyetinden fazla kazanır ve normal-üstü kâr elde eder. Normal-üstü kâr olsa da endüstriye giriş engellendiği için yeni firmalar piyasaya giremezler. çıktı MC=MR £ P1P1 Q1Q1 MC AC D = AR MR

19 Tekel ve Tam Rekabet Karşılaştırması (1) 19 çıktı D MR SRSS £ Q1Q1 P1P1 A Rekabetçi denge noktası çıktının Q 1 ve fiyatın P 1 olduğu A noktasıdır. =SMC Tekelci ise kârını kısa dönemde MR=SMC olan P 2 Q 2 noktasında maksimize eder. Q2Q2 P2P2

20 Tekel ve Tam Rekabet Karşılaştırması (2) Tekeli tam rekabet piyasası ile karşılaştırdığımızda görüyoruz ki, tekel demek: – Daha yüksek fiyat – Daha düşük çıktı demektir – Kaynak dağılımı ve gelir dağılımını bozucu etkileri vardır. Tüketiciler tekel dolayısıyla hep kaybederler mi? – Öyle endüstriler vardır ki, o endüstride üretim yapmak ancak büyük ölçekte üretim yapmakla mümkündür. – Tekelcinin ölçek ekonomileri yaratma şansı vardır. Dolayısıyla, üretim düzeyi arttıkça maliyetleri düşer. Tekel yerine daha küçük ölçekte üretim yapacak firmalar, ölçek ekonomilerinden faydalanamayacakları için, aynı ürünü tekelcinin üreteceğinden daha pahalıya mal edebilirler. 20

21 Doğal Tekel Bu firma piyasa talebine göre önemli bir ölçek ekonomisinden faydalanır. LAC piyasa talebinin sağında minimum noktasına ulaşıyor. En büyük firma herzaman maliyet konusunda avantajlıdır. Hiçbir firma bu maliyet yapısıyla rekabet edemeyeceğinden, firma tüm endüstriyi domine eder. Bu DOĞAL TEKELdir. 21 LMC LAC D MR P1P1 £ Q1Q1 çıktı

22 Fiyat Farklılaştıran Tekel Tekelcinin, – Talep esneklikleri birbirinden farklı iki farklı gruba mal satabildiğini varsayalım. Örneğin, aynı uçaktaki 1.Sınıf ve Ekonomik koltuklar. Tekelci, işadamlarına turistlere sattığından daha yüksek fiyatta bilet satabilir ve kârını daha da arttırabilir. Fiyat farklılaştırma, alındıktan sonra bir daha alınıp satılması mümkün olmayan mallarda geçerli bir uygulamadır. – Uluslararası dergiler her ülkede farklı fiyata satılır, ucuz ülkeden alıp pahalı ülkede satmak ulaştırma maliyetleri yüzünden olanaklı değildir. 22

23 Tam Rekabet ve Tekel (Özet) Firma Sayısı: – Tekelci piyasada tek firma – Tam rekabet piyasasından sayıda firma Talep: – Tekelci negatif eğimli talep eğrisiyle karşı karşıyadır. – Tam rekabetçi firma ise yatay eksene paralel talep eğrisiyle karşı karşıyadır. Fiyat: – Tekelci, ürettiği ürünün fiyatını kendi belirler. – Tam rekabetçi firma ise piyasada oluşan fiyatı veri olarak alır. Kâr: – Tekelci, kârını MC=MR noktasında maksimize eder. Bu noktada P>MR=MC’dir. Dolayısıyla NORMAL-ÜSTÜ ekonomik kâr elde eder. – Tam rekabetçi firma kârını MC=MR noktasında maksimize eder. Tüm firmalar aynı maliyet yapısındaysa, endüstri dengesi P=MC=MR noktasında oluşur. Firmalar 0 ekonomik kâr elde ederler. Bu miktara NORMAL KÂR denir. 23

24 sorular 1-Talep kayması hangi durumlarda olur grafikle açıklayınız? 2-Tüketici ve üreticinin rantı nedir? 3-Serbest piyasanın zayıf yanları nelerdir? 24


"Tam Rekabet Piyasası ve Rekabet Oluşumu. 2 Tam Rekabet Piyasası Bu piyasada alıcı ve satıcı sayısı fazladır. Alıcıların ve satıcıların fazla olduğu piyasalarda." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları