Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Risk ve Getiri. Optimum bir yatırımda getiri oranının maksimum, risk oranının ise minimum olması arzulanan bir durumdur. Risk, getiriye ait olasılıkların.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Risk ve Getiri. Optimum bir yatırımda getiri oranının maksimum, risk oranının ise minimum olması arzulanan bir durumdur. Risk, getiriye ait olasılıkların."— Sunum transkripti:

1 Risk ve Getiri

2 Optimum bir yatırımda getiri oranının maksimum, risk oranının ise minimum olması arzulanan bir durumdur. Risk, getiriye ait olasılıkların bilinmesi durumudur. Risk başka bir ifade ile belirsizliğin objektif ölçüsüdür. Risk geleceğe ait olup, gelecekteki hesaplamalarla ilgili olmaktadır. Firmanın gelecekte maruz kalacağı riskler kontrol edilebilen ve kontrol edilemeyenler olarak ayrılabilir. Kontrol edilebilen riskler, Firmanın sermaye yapısından kaynaklanan finansal risk, Yönetim yapısından kaynaklanan yönetim riski, Faaliyet konusundan kaynaklanan faaliyet riskidir.

3 Kontrol edilemeyen riskler, Enflasyondan kaynaklanan enflasyon riski, Piyasa değişkenliklerinden kaynaklanan piyasa riski ve Faiz oranlarındaki değişimlerden kaynaklanan faiz oranı riskleridir. Literatürde riskler aşağıdaki gibi sistematik ve sistematik olmayan riskler olarak da gruplandırılmaktadır. Sistematik Risk, Firma dışındaki piyasa, enflasyon, faiz oranları gibi faktörlerden kaynaklanan ve firma tarafından kontrol edilemeyen risk türüdür. Pazar riski, Enflasyon riski ve Faiz oranı riskinden oluşmaktadır.

4 Pazar Riski, pazardaki fiyat hareketlerinin neden olduğu risktir. Tahviller Pazar fiyatlarındaki dalgalanmalardan hisse senedine göre daha az etkilenirler. Enflasyon riski, satın alma gücü riski diye de adlandırılan bu risk fiyat değişmelerinden kaynaklanır ve satın alma gücündeki potansiyel kayıplar olarak tanımlanır. Yatırımcı yaptığı yatırımın reel değerinin düşmesini istemez. Faiz oranlarının sabit olduğu bir ortamda enflasyon oranlarının artması reel getiriyi azaltacaktır.

5 Faiz Oranı Riski, bir yatırımın değerinde piyasadaki faiz oranlarındaki değişmeye bağlı olarak meydana gelen düşüşlerdir. Piyasadaki faiz oranlarının değişmesi, beklenen getirilerin gerçekleşme olasılıklarını etkilemektedir. Bu durum da tahvilin likit değerinin düşmesine neden olmaktadır. Sistematik Olmayan Risk, firmanın kendisinden kaynaklanan ve yine firma tarafından kontrol edilebilirliği bulunan portföy çeşitlendirmesi ile yok edilebilen bir risktir. -Faaliyet riski -Finansal risk ve -Yönetim riski olarak incelemek mümkündür.

6 Faaliyet Riski, Firmanın faaliyet gösterdiği endüstride meydana gelebilecek değişimler firmayı etkileyecektir. (turizm sektörü, ilaç sektörü) Yatırımcının faaliyet alanı ile ilgili geleceğe yönelik beklentilerindeki olumsuz değişmeler faaliyet riskinin temelini oluşturmaktadır. Portföy yatırımcısı da faaliyet riskinden kaçınabilmek için birden fazla faaliyet alanındaki menkul kıymetlere yatırım yapmalıdır. Finansal Risk; firmanın sermaye yapısından kaynaklanan, firma tarafından kontrol edilebilen ve portföy yönetimi açısından çeşitlendirme ile yok edilebilen bir risktir. Firmalar borcun kaldıraç etkisinden yararlanabilmek için yüksek finansal risklere katlanabilirler. Optimum bir yatırımcı için burada amaç en uygun sermaye bileşimini bulmak ve kaldıraç etkisinden faydalanmaktır..

7 Portföy yatırımcısı açısından değerlendirildiğinde, finansal risk de çeşitlendirilerek ortadan kaldırılabilir. Yönetim Riski, firmanın yönetim kadrosunun hatalarından kaynaklanabilecek ve firma değerini etkileyebilecek risklerdir. Yöneticilerin yapabilecekleri yönetim hataları firmanın geleceğe yönelik beklentilerinde sapmalara neden olabilecektir. Yöneticilerin; firmanın varlıklarını sigorta ettirmek, yeterli Pazar araştırması yaparak ürünü piyasaya sürmek, iyi bir maliyet yönetimi kontrolünü sağlamak, firmanın rekabet edebilme gücünü geliştirmek gibi konulardaki yanlış kararları firmayı olumsuz etkilemektedir. Portföy yatırımcısı açısından da yatırımcı yoğun yönetim problemlerinin yaşandığını bildiği firmaların menkul kıymetlerini almayarak riskten kaçınması mümkündür.

8 Risk ve Getirinin Hesaplanması Risk ileriye yönelik bir ölçü olup, gelecekte beklenilen, getirilerdeki sapmaları göstermektedir. Örneğin bir hisse senedi yatırımcısı için, gelecekte beklenen getiri iki kısımdan oluşmaktadır. -elde edilecek temettüler, -alım satım arasında oluşan olumlu fark. Toplam getiri=Temettü + Sermaye Kazancı

9 13,5 TL Tahmin edilen kar payı Toplam getiri 1,5TL 2 TL Tahmin edilen yılsonu fiyatı 12 TL Zaman 0 1 Nakit Çıkışı 10 TL

10 Beklenilen Getiri Oranı=Temettü + Sermaye Kazancı Başlangıç Hisse Senedi Değeri Örneğimizde beklenilen getiri oranı=1,5+2 = %35 olur tarihine Devlet Tahvili ve Bonosunun getirileri ortalama faiz yılık bileşik vade için %10,53 %11, vade için %10,79 %11, vade için %10,99 %11,21 dır. ABD’deki değişik yatırım araçlarının 1926 yılı ile 1998 yılı arasında elde edilen ortalama yıllık getirileri aşağıda tablada sunulmuştur.

11 Yatırım TürüOrtalama Yıllık Getiri Hisse Senetleri%13,2 Küçük firmaların hisse senetleri%17,4 Özel Sektör Tahvilleri%6,1 Devlet Tahvilleri%5,7 ABD Hazine bonosu%3,8

12 Risk Pirimi Risk Pirimi; en düşük getiri sağlayan en güvenilir yatırım aracı ile ilgili finansal aracın getirisi arasındaki farktır. En güvenilir yatırım aracı olan kısa vadeli hazine bonosu en düşük getiri sağlarken, diğer yatırım araçlarından elde edilen getirilerin bu getiriden farkı risk primini oluşturur. Riske katlanmanın karşılığı olarak elde edilen fazladan getiriye risk primi denmektedir. Risk primi, ilgili varlıktan elde edilen getirinin, risksiz varlıktan elde edilecek getiriyi asan kısmıdır.

13 Risk Pirimi r A =A varlığı getiri oranı r F =Risksiz getiri oranı ϴ=A varlığı risk pirimi r A =r F +ϴ Aşağıda risk primleri eklenmiş getiri oranları hesaplanmıştır.

14 Yatırım TürüOrtalama Yıllık GetiriRisk Primi Hisse Senetleri%13,2%9,4 Küçük firmaların hisse senetleri %17,4%13,6 Özel Sektör Tahvilleri%6,1%2,3 Devlet Tahvilleri%5,7%1,9 ABD Hazine bonosu%3,8%0

15 Riskin Ölçülmesi

16

17 Hisse senedinin ortalama getirisinin %66,8 olasılıkla (%20-%37)= -%17 ile (%20+%37)=%57 arasında gerçekleşeceğini göstermektedir. Standart sapmanın karesi, varyansı vermektedir. Menkul kıymet riski hakkında genelleme yapmak için daha fazla süreyi kapsayan hesaplamaların yapılması gereklidir.

18 ABD’de Yatırım Araçları ( Verileri) Yatırım TürüOrtalama Yıllık GetiriStandart Sapma Hisse Senetleri%13,2% 20,3 Küçük firmaların hisse senetleri %17,4%33,8 Özel Sektör Tahvilleri%6,1%8,6 Devlet Tahvilleri%5,7%9,2 ABD Hazine bonosu%3,8% 3,2

19 Beklenen Getiri Yatırımcı hangi hisse senedine yatırım yapacağına karar verirken bu hisse senetlerinin risklerini de dikkate alması gerekmektedir. Örnek: Yatırımcının yatırım yapabileceği A ve B hisse senetleri bulunsun, A hisse senedinden 1.yılda %50 B hisse senedinden de %60 getiri beklensin. Ekonominin hızlı büyümeye girmesi halinde A hisse senedinden %120 B hisse senedinden %150 getiri elde edilmesi tahmin edilsin. Ekonominin durgunluğa (resesyona ) girmesi halinde ise A hisse senedinin -%20, B hisse senedinden -%30 getiri elde edileceği beklensin. Ekonominin gelecek yıl durgun ve canlı olma olasılıkları %50, %50 birbirine eşit olsun. Bu durumda;

20 Ekonominim DurumuDurumun Gerçekleşme Olasılığı İlgili durumda A hisse senedinin getirisi İlgili Durumda B Hisse Senedinin Getirisi Hızlı Büyüme%50%120%150 Durgunluk%50-%20-%30

21

22

23 A Hisse SenediB Hisse Senedi Beklenen Getiri%50%60 Varyans%49%81 Standart Sapma%70%90

24

25 Beklenen Getiri Normal Dağılım Grafiği -1,6 -0,9 -0,2 0,5 1,2 1,9 2,6 -%160 -%90 -%20 %50 %120 %190 %260

26 A hisse senedinde her beklenen getiri başına düşen risk B hisse senedine göre daha düşük olmaktadır. A hisse senedinin beklenen getirisi %50 ve riski %70’tir. Bu %70’lik standart sapma ortalamadan sağa ve sola beklenen getirinin alabileceği değer aralığını göstermektedir. Bu aralık 1 standart sapma aralığı olarak adlandırılır ve normal bir dağılımda bu alan %68,3’e eşit olmaktadır. A hisse senedinde bu durum yukarıda görüldüğü gibi (%50-%70)(-%20) ile (%50+%70)(%120) oranları arasındadır. A hisse senedinin beklenen getirisinin (-%90) ile (%190) arasında olma olasılığı %95 ve (-%160) ile (%260) arasında olma olasılığı ise %99 olmaktadır.

27 ÖRNEK ÇÖZÜMLEMELER Ereğli hisse senedinin 2003 yılına ilişkin beklenen getirisini hesaplayabilmek için aşağıdaki verilerden yararlanılacaktır yılı ekonomikEreğli’nin Olası Olasılık Beklenti(Pi)Getirisi (Ri)Dağılımı(Pi) 1.Canlanma Durgunluk Daralma

28

29 Portföy Yaklaşımları Portföy, riski azaltmak ve üstlenilen riske göre en yüksek getiriyi sağlamak amacıyla en az iki çeşit menkul kıymetten oluşan bir havuzdur. Geleneksel Portföy Yaklaşımı Bu yaklaşımda amaç yatırımcının faydasını maksimum kılmaktır ve aşağıdaki aşamalardan oluşur; -Amaç belirlenmesi, -Menkul kıymet seçimi ve -Portföy yönetimidir. Portföy yönetimi bir sanattır. Sezgi ve içe doğuş özellikleri nedeniyle subjektiftir. Portföy getirisi, portföyü oluşturan menkul kıymetlerin temettüleri ve değer artışları toplamıdır. Portföyü oluşturan menkul kıymetlerin getirileri aynı yönde hareket etmeyeceğinden, portföyün riski tek bir menkul kıymetin riskinden daha küçük olacaktır. Bu nedenle, bu teoride portföyün içindeki menkul kıymet sayısının artırılması amaçlanmaktadır.

30 Modern Portföy Yaklaşımı; geleneksel portföy teorisinin Markowitz tarafından geliştirilmiş halidir. Aşağıdaki varsayımlara dayanır. -Yatırımcının amacı fayda fonksiyonunu maksimize etmektir. -Yatırımcılar yatırım kararlarını yalnızca beklenen getiri ve riske göre alırlar. Ölçüt olarak da portföy getirisi ve portföy getirisinin varyansı kullanılır. -Bütün yatırımcılar, riski belli olan menkul kıymetler arasından getirisi en yüksek olanını tercih eder. -Yatırımcılar, almak istedikleri menkul kıymetlerin ait olduğu firma ve pazar hakkında herhangi bir maliyete katlanmadan bilgi alabilmektedirler. -Tüm yatırımcılar, menkul kıymetlerin beklenen getirileri, standart sapmaları ve korelasyonuna ilişkin aynı bilgiye sahiptir.

31 Geleneksel portföy teorisine Markowitz’in katkıları aşağıdaki gibi üç önemli noktadadır. 1.Markowitz, kısımların ve parçaların toplamının bütüne eşit olmadığını savunur. Portföy riskinin portföyü oluşturan varlıkların riskinden daha az olabileceğini ve belirli koşullarda portföyün sistematik olmayan riskinin sıfır yapılabileceğini ispatlamıştır. 2.Yatırımcılar bazı portföyleri, aynı getiriyi sağlamakla birlikte, daha riskli oldukları için bazı portföyleri de aynı risk düzeyinde daha az getiri sağladığı için tercih etmeyecektir. Bu durumlarda üstün portföyler ve üstünlük ilkesi söz konusu olmaktadır. Portföy seçiminde etkin sınır söz konusudur. 3.Etkin sınır bir çok hesaplama ile yapılabilmektedir.

32

33 Portföy ve Genel Ekonomiye İlişkin Veriler Aşağıda Verilmiştir. EreğliAlcatel Olasılık (Pi) Portföydeki Ağırlığı(Xi) Çeşitli ekonomik şartlarda Ri=0.8Rj=0.5Pij=0.4 Can - Olası getiri düzeyleri ve=- 0.2= 0.1Pij=0.4 Dur - Olasılıklar (Rij) ve (Pij)=- 0.5=- 0.3Pij=0.2 Dar E(Ri)=0.14 Yukarıdaki portföyün beklenen getirisi önceki örnekten Ereğli için E(Ri)=0.14 idi. Alcatel için beklenen getiri ise E(Rj)=(0.5*0.4)+(0.1*0.4)+(-0.3*0.2)=0.18 E(Rj)=(0.5*0.4)+(0.1*0.4)+(-0.3*0.2)=0.18 dir. Portföyün getirisi ise; E(Rp)=0.6* *0.18=0.156’ E(Rp)=0.6* *0.18=0.156’dır.

34

35

36

37 Ereğli ve Alcatel hisse senetleri arasında varolan kovaryans ise Bu durumda kovaryans herbir hisse senedinin olası getirilerinden farklarının Beklenen Olasılık düzeyiyle çarpımına eşittir. Cov(Ri,Rj)=0.4*( )( )+0.4*( )( )+0.2*( )( )==0.4.(0.66)(0.32)+0.4.(-0.34)(-0.08)+02.(-0.64)(-0.48)= =0.155 Cov(RiRj)=

38 Sermaye Varlıklarını Fiyatlandırma Modeli ve Menkul Kıymet Pazar Doğrusu Kısa vade için hazine bonosu, uzun vade için de devlet tahvili faiz oranı risksiz getiri oranı (r i ) kabul edilip pazarın getirisi de (r m ) olarak ifade edildiğinde menkul kıymet Pazar doğrusu aşağıdaki grafikteki gibi olmaktadır. r r i r m ı menkul kıymet Pazar doğrusu r f ı ı 0 2 m Cov (i.m) Yukarıdaki grafikte (x) ekseni riski, (y) ekseni de beklenen getiriyi ifade etmektedir. (i) noktası menkul kıymet Pazar doğrusunun üzerinde olup (m) noktasının üzerine geldiğinde kovaryans Pazar portföyünün varyansına eşit olmaktadır.

39 Pazar portföyünün varyansı (m) kovaryansa eşit olmaktadır. Cov i.m = i * m *β i.m r i= r f+ β i *(r m -r f ) formülü sermaye varlıklarını fiyatlandırma modelinin temelidir. Menkul kıymet Pazar doğrusu üzerindeki tüm noktalar risk ve getiri bakımından optimum olup, hiçbir noktanın bir diğerine üstünlüğü söz konusu olmamaktadır. Pazar portföyünün betası (β m ) bire eşit olup (β) katsayısı menkul kıymetin pazara olan hassasiyetini ifade etmektedir. Örneğin (β) katsayısı 2 olan bir menkul kıymet Pazar portföyünün ortalama getirisi %1 arttığında bu hisse senedinin ortalama getirisi %2 artmaktadır. Aynı şekilde Pazar getirisinin %1 azalması halinde de bu menkul kıymetin getirisi %2 azalacaktır.

40 Sermaye Varlıklarını Fiyatlandırma Modeli ve Menkul Kıymet Pazar Doğrusu %30 %26 %18 % Eğer risksiz faiz oranı (r f ) %10, pazarın getirisi (r m ) %18 ve x menkul kıymetine ait beta ( β) katsayısı 2 ise bu yönteme göre; β

41 X menkul kıymetin beklenen getirisi; r x =r f + β i *(r m -r f ) r x =0,10+ β (0,18-0,10) r x = 0,26 olur. Bu getiri oranında (x) menkul kıymetinin üstlendiği risk ile beklediği getiri arasında en uygun ilişki bulunmaktadır. Bu (x) menkul kıymetinin olması gereken beklenen getirisidir. Eğer bu menkul kıymetin piyasadaki getirisi grafikte görüldüğü gibi (y) noktasında %30 ise bu menkul kıymet hakkındaki yorum aşağıdaki gibi olmaktadır. r x =r f + ifade edildiğinde r x =%10+%16 %26’dan %30’a çıkmak demek risk piriminin %16’dan %20’ye çıkması başka bir ifade ile menkul kıymetin daha riskli bir hale gelmiş olması demektir. Risk ile getiri arasında aynı yönde bir ilişki olduğundan yatırımcı daha riskli hale gelmiş olan bu (x) menkul kıymetinden daha fazla getiri beklemektedir.

42 Örneğin, bir yatırımcı daha önce 80 TL’ye alıp belli bir dönem sonra 100 TL olacağını beklediği bir kağıdı, risk priminin artması nedeniyle 70 TL’ye alıp 100 TL olmasını isteyecektir. Yukarıdaki (x) menkul kıymet örneğinde modele göre hisse senedinin olması gereken fiyatının altında piyasada bir fiyat söz konusudur. Bu durumda bu hisse senedinin fiyatının düşük değerlendirildiği düşünülebilir. Yatırımcı borsadan menkul kıymet alırken fiyatı olması gerekenin altında olanları seçeceğinden bu (x) menkul kıymeti de satın alınabilir özelliktedir. Piyasada düşük değerlenmiş bu hisse senedine talep artacak ve fiyat olması gereken yere gelecektir. Tersi durumda ise hisse senedinin piyasadaki getirisinin %20 olması durumunda bu hisse senedi aşırı değerlenmiş olduğundan hisse senedine olan talebin düşmesiyle bu nokta olması gereken yere doğru hareket edecektir.

43 Risk ve Sermaye Bütçelemesi Sermaye bütçelemesi yöntemlerinde temelde riskin ayarlanması iki şekilde olmaktadır. Bunlar; -Riske göre düzeltilmiş iskonto oranı Metodu(Risk Adjusted Discount Rate Method) -Belirlilik Eşiti Methodu (Certainty Equivalent Method) Riske göre düzeltilmiş iskonto oranı Metodu(Risk Adjusted Discount Rate Method) Projeden beklenen NNA’ları aynen alınmakta, risk NNA’larını bu günkü değerine indirgenmesinde kullanılan iskonto oranında dikkate alınmaktadır. Yatırımdan beklenilen minimum getiri oranı (r i ) iskonto oranı olarak kullanılmaktadır. Bu durumda risk ifadenin paydasında dikkate alınmış olmaktadır. NNA t (1+r i ) t

44 Risk ve Sermaye Bütçelemesi Belirlilik Eşiti Methodu (Certainty Equivalent Method) Bu yöntemde risk, ifadenin payında dikkate alınmakta, payda da iskonto oranı olarak risksiz faiz oranı olan (r f ) kullanılmaktadır. Kesrin paydasındaki NNA’ları her dönemde değişebilen (D f ) değişim katsayısı olarak ifade edilen riske göre düzeltilmektedir. D f *NNA t D f =(1+rf) t (1+r i ) t Örneğin ileride elde edilecek TL’lık nakit akımlarında belirlilik eşiti ve riske göre düzeltilmiş iskonto oranı metodlarında r f =%5 ve r i =%10 alınacak olursa 1.,10.,20. ve 30. yıllarda elde edilecek TL’ların belirlilik eşitleri aşağıdaki gibi olacaktır.

45 Elde edilen verilerin grafiği aşağıda çizilmiştir. Yıl(1+r f ) t (1+r i ) t DfDf NNA t D f *NNA t TL 11,051,10, TL954,4 101,62892,59370, TL628 TL 202,65336,72750, TL394,4 304,321917,44940, TL247,7

46 Belirlilik Eşiti Metodunda Nakit Akımları

47

48 Nakit Akımlarının Beklenen Değeri ve Standart Sapması Yatırımlardan beklenmekte olan NNA’larının gerçekleşme olasılıklarının baştan tahmin edilebilmesi durumunda NNA’larının beklenen değeri hesaplanabilir. Örneğin: Ekonomik ömrü 4 yıl, hurda değeri bulunmayan 1.000TL’lık bir yatırım aşağıdaki olasılık dağılımlarındaki NNA’ları olsun

49 1.yıl2.yıl3.yıl4.yıl Olasılık(P) NNA %10 250%15 300%20 300% %80 300%70 350%60 400% %10 350%15 400%20 500% Herbir yıl için NNA’nın beklenen değeri, ilgili olasılık ve nakit akımlarının çarpımlarının toplamıdır.

50 1.yıl2.yıl3.yıl4.yıl Olasılık(P) NNA %10 250=25%15 300=45%20 300=60%25 250=62,5 %80 300=240%70 350=245%60 400=240%50 400=200 %10 350=35%15 400=60%20 500=100%25 550=137,5 İskonto oranı %10 kabul edildiğinde herbir yılın NNA’nın beklenen değeri, NBD hesaplamasında kullanılır. NBD= ,1 1,1 2 1,1 3 1,1 4 NBD= ,7 NBD=135,7

51 1.yıl2.yıl3.yıl4.yıl Olasılık(P) NNA %10 250=25%15 300=45%20 300=60%25 250=62,5 %80 300=240%70 350=245%60 400=240%50 400=200 %10 350=35%15 400=60%20 500=100%25 550=137,5

52 Her dönemin standart sapması bulunduktan sonra yatırımın dönemleri arasında beklenen nakit akımları arasında bağımlılık bulunup bulunmamasına göre yatırımın riski (standart sapması) hesaplanmaktadır. Bunlar; -Tam bağımlılık durumu -Tam bağımsızlık durumudur.

53 Tam bağımlılık Durumunda Yatırımın Riski Net nakit akımlarının beklenen değerleri arasında tam bağlılığın bulunması halinde yatırımın standart sapması aşağıdaki formülle hesaplanır. σ p =22,36+27,39+63,24+106,06 1,1 1,1 2 1,1 3 1,1 4 σ p = 162,92 olmaktadır.

54 Tam Bağımsızlık Durumunda Yatırımın Riski


"Risk ve Getiri. Optimum bir yatırımda getiri oranının maksimum, risk oranının ise minimum olması arzulanan bir durumdur. Risk, getiriye ait olasılıkların." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları