Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İLETİŞİM VE İŞBİRLİKÇİ MODELLER Sedat AKBAL BTÖ611-İnsan Bilgisayar Etkileşimi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İLETİŞİM VE İŞBİRLİKÇİ MODELLER Sedat AKBAL BTÖ611-İnsan Bilgisayar Etkileşimi."— Sunum transkripti:

1 İLETİŞİM VE İŞBİRLİKÇİ MODELLER Sedat AKBAL BTÖ611-İnsan Bilgisayar Etkileşimi

2 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller2/77 İletişim Ve İşbirlikçi Modeller E-Posta ve Konferans sistemleri gibi yazılımlar birden fazla insanla etkileşime geçerler Buna ek olarak yazılımlar içinde bulundukları ortamda kişilerden ve sosyal durumlardan etkilenir ve etkilerler

3 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller3/77 İletişim Ve İşbirlikçi Modeller 1. Yüz Yüze İletişim 2. Diyalog 3. Metin Tabanlı İletişim 4. Grup Çalışması

4 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller4/77 1. Yüz Yüze İletişim Yüz yüze kontak iletişimin en temel formudur. Yüz yüze iletişim sadece konuşma ve duymadan ibaret değildir. Vücut dilini ve göz kontağını da içerir

5 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller5/77 1. Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel Alan (Transfer Effects And Personel Space) Göz Kontağı ve Bakış (Eye Contact and Gaze) Jest ve Vücut Dili (Gestures And Body Language) Arka Kanallar (Back Channels) Sıra Geçişi (Turn-Taking)

6 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller6/77 1. Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel Alan (Transfer Effects And Personel Space) Göz Kontağı ve Bakış (Eye Contact and Gaze) Jest ve Vücut Dili (Gestures And Body Language ) Arka Kanallar (Back Channels) Sıra Geçişi (Turn-Taking)

7 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller7/77 1-Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel Alan Bilgisayar tabanlı iletişimi kullandığımızda, bütün beklentilerimizi yüz yüze iletişimden alırız. Yüz yüze iletişimin kuralları bilinçli değildir. Kurallar bozulduğunda gerçek sorunu belirlemek zordur.

8 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller8/77 1-Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel Alan İnsanlar yeni ortamların kurallarını öğrenebilirler ve uyum sağlayabilirler. Örneğin; “Tamam” kelimesinin telsizlerde kullanılması gibi Uyum sağlayabilme var olan normlarını kullanabilip kullanamamasına bağlıdır.

9 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller9/77 1-Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel Alan Kişisel alan; kişinin kendi uzantısıymış gibi algıladığı alan veya boşluktur. Kültürden kültüre ve kişiden kişiye değişebilir. Yakın hissettiğimiz kişilerde daha dar, tanımadığımız kişilerde daha geniştir.

10 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller10/77 1-Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel Alan Osman Selami Kişisel alan sorunu video konferansta da meydana gelebilir.

11 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller11/77 1-Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel Alan Osman, Selami’yi net görmek için yaklaştıkça, Selami, Osman’ın ekranı kaplayan yüzünden uzaklaşmaya çalışır. “touche” Sorun kameranın pozisyonu ve ekranın boyutlarına göre daha da kötüleşebilir. Sorunun çözümü için karşılıklı kamera açılarını ayarlayabilme önerilebilir.

12 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller12/77 1. Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel alan (Transfer Effects And Personel Space) Göz Kontağı ve Bakış (Eye Contact and Gaze) Jest ve Vücut Dili (Gestures And Body Language ) Arka Kanallar (Back Channels) Sıra Geçişi (Turn-Taking)

13 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller13/77 1-Yüz Yüze İletişim Göz Kontağı ve Bakış Normal diyaloglarda göz teması yaygın olarak kullanılır Gözlerimiz bize karşımızdakinin Sıkılıp sıkılmadığını Dinleyip dinlemediğini İlgilenip ilgilenmediğini Anlayıp anlamadığını söyler.

14 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller14/77 1-Yüz Yüze İletişim Göz Kontağı ve Bakış Görsel kontak kesildiğinde bütün ipuçları yok olur Video konferans Görsel ipuçlarını belli bir seviyeye kadar aktarabilir Bazı durumlarda yanlış ipuçları gönderebilir. Video konferans sesle desteklendiğinde sosyal etkileşim hissi artar

15 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller15/77 1. Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel alan (Transfer Effects And Personel Space) Göz Kontağı ve Bakış (Eye Contact and Gaze) Jest ve Vücut Dili (Gestures And Body Language) Arka Kanallar (Back Channels) Sıra Geçişi (Turn-Taking)

16 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller16/77 1-Yüz Yüze İletişim Jest ve Vücut Dili İlgilendiğimiz nesneleri belirtmek için ellerimizi kullanırız. El harekelerimiz bilinçli ve kasten olabileceği gibi, Küçük bir el hareketi yada vücudumuzun hizalanması olabilir. Video konferans hareketlerimizin yorumlanması için yeterli olmayabilir. Diyalog tamamen “oraya”, “şunu” vb. ifadeler içeriyorsa sorun yaratabilir (referanslı gösterim / deictic reference)

17 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller17/77 1-Yüz Yüze İletişim Arka Kanallar Referanslı gösterim (deictic referece) sorunu aşmak için “group pointer” fikri önerilebilir.

18 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller18/77 1. Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel alan (Transfer Effects And Personel Space) Göz Kontağı ve Bakış (Eye Contact and Gaze) Jest ve Vücut Dili (Gestures And Body Language) Arka Kanallar (Back Channels) Sıra Geçişi (Turn-Taking)

19 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller19/77 1-Yüz Yüze İletişim Arka Kanallar İletişim sadece kelimeler değildir Güneş: Şu filmi hatırladın mı...eee... “Yeşil” hımm... saat sekiz de başlıyor. Rüzgar: Mükemmel! İletişimde arka kanalları (back channels) da kullanırız.

20 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller20/77 1-Yüz Yüze İletişim Arka Kanallar Arka kanallar (back channels) Kafa, omuz sallama Yüz buruşturma Küçük parazitler olabilir. Arka kanallar sayesinde ifadeler belirsizlikten kurtulur.

21 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller21/77 1-Yüz Yüze İletişim Arka Kanallar Kullandığımız iletişim ortamlarını arka kanal kullanımında sınırlılıkları bulunur. video–vücut dilinin kaybı audio–yüz ifadelerini kaybı text based– hiç arka kanal yok half duplex–büyük miktarda geri bildirim kaybı

22 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller22/77 1. Yüz Yüze İletişim Etkinin İletimi ve Kişisel alan (Transfer Effects And Personel Space) Göz Kontağı ve Bakış (Eye Contact and Gaze) Jest ve Vücut Dili (Gestures And Body Language) Arka Kanallar (Back Channels) Sıra Geçişi (Turn-Taking)

23 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller23/77 1-Yüz Yüze İletişim Sıra Geçişi Konuşma sırasını bir konuşmacıdan diğerine geçmesini sağlamak için El kaldırma Vücut ve göz hareketleri “ahım”, “aeh” vb ses parazitleri Duraksamalar kullanılabilir

24 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller24/77 1-Yüz Yüze İletişim Sıra Geçişi İletişim ortamlarında ise ses parazitleri ve duraksamalar dışında sıra geçiş kanalı kullanmada Eşzamanlı olmaması gibi sınırlılıklarımız vardır.

25 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller25/77 1-Yüz Yüze İletişim Sıra Geçişi Örneğin, kıtalar arası yapılan video konferansta bir konuşmasının sesi ve görüntü yaklaşık 4 sn sonra ulaşır.

26 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller26/77 1-Yüz Yüze İletişim Sıra Geçişi Bu durum sıra geçişinin karşımasına ve karşısındaki konuşurken konuşmaya başlanmasına neden olur. Karşıdaki kişi konuşmasının kesilmesini kaba olarak yorumlayabilir. Geniş bant internet teknolojileri uydulara göre daha etkili olabilir.

27 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller27/77 2. Diyalog Diyalog analizinin tasarım için 3 kullanım şekli vardır. İnsanların elektronik iletişim ortamlarıyla nasıl başa çıktıklarını anlamamızı sağlar Tasarıma karar vermek için rehber olarak kullanılabilir. Sistemi teoriler etrafında yapılandırarak tasarlamamızı sağlar (örneğin :söz edimi teorisi / speech act theory)

28 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller28/77 2. Diyalog 1. Temel Diyalog Yapısı (Basick Conversational Structure) 2. Bağlam (Contex) 3. İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi ( Topics, Focus And Forms Of Utterance) 4. Bozulma ve Tamir (Breakdown And Repair) 5. Ortak Anlayış İnşa Etme (Constructing A Shared Understanding) 6. Söz Edimi Teoremi (Speech Act Theory)

29 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller29/77 2. Diyalog 1. Temel Diyalog Yapısı (Basick Conversational Structure) 2. Bağlam (Contex) 3. İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi (Topics, focus and forms of utterance) 4. Bozulma ve Tamir (Breakdown And Repair) 5. Ortak Anlayış İnşa Etme (Constructing A Shared Understanding) 6. Söz Edimi Teoremi (Speech Act Theory)

30 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller30/77 2-Diyalog Temel Diyalog Yapısı “Sıra Değişimi” en temel diyalog yapısıdır. ‘A’ bir şeyler söyler sonra ‘B’ bir şeyler söyler Her sıra değişimindeki konuşma ifade (utterance) olarak tanımlanır. Diyalog ifadeleri çift olarak gruplanabilir. (Soru-cevap--bitişik çiftler/adjancency pair)

31 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller31/77 2-Diyalog Temel Diyalog Yapısı Bitişiklik bazen açıklamalar yapmak için içsel çiftlerle bozulabilir. Burak:Biraz kremalı pasta ister misin? Ada:Çok şişmanlatıcı değil mi? Burak:Evet, çok Ada:Ve çokça çikolata? Burak:Çokça Ada: Öyleyse büyük bir dilim alacağım. Yapı:B-x, A-y, B-y, A-z, B-z, A-x

32 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller32/77 2. Diyalog 1. Temel Diyalog Yapısı (Basick Conversational Structure) 2. Bağlam (Contex) 3. İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi (Topics, focus and forms of utterance) 4. Bozulma ve Tamir (Breakdown And Repair) 5. Ortak Anlayış İnşa Etme (Constructing A Shared Understanding) 6. Söz Edimi Teoremi (Speech Act Theory)

33 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller33/77 2-Diyalog Bağlam İfadeler tek başlarına yorumlandıkları zaman belirsiz olabilirler. Belirsizliği ortadan kaldırmak için bağlamı bilmek gerekir. İki çeşit bağlam vardır. İçsel bağlam Dışsal bağlam

34 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller34/77 2-Diyalog Bağlam İçsel Bağlam: Önceki ifadelerin oluşturduğu bağlamdır. Dışsal bağlam: Çevrenin oluşturduğu bağlamdır. Bu bakımdan jestleri, bakışları, çevredeki detayları not etmek önemlidir. Fazlaya kaçmadan

35 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller35/77 2. Diyalog 1. Temel Diyalog Yapısı (Basick Conversational Structure) 2. Bağlam (Contex) 3. İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi (Topics, focus and forms of utterance) 4. Bozulma ve Tamir (Breakdown And Repair) 5. Ortak Anlayış İnşa Etme (Constructing A Shared Understanding) 6. Söz Edimi Teoremi (Speech Act Theory)

36 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller36/77 2-Diyalog İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi Diyalogun ortak odağı olması önemlidir. Bu odak zaman zaman bozulabilir ve düzeltilmelidir. Odağın bozulmasındaki sebebin teknoloji olup olmadığını belirlemek önemlidir.

37 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller37/77 2-Diyalog İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi İfadeler teknolojinin işbirliğini desteklemesi ile ilgili ise sorun teknoloji olabilir. Upps, Orada başka siyah kalem var mı? Bu bitti.

38 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller38/77 2. Diyalog 1. Temel Diyalog Yapısı (Basick Conversational Structure) 2. Bağlam (Contex) 3. İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi (Topics, focus and forms of utterance) 4. Bozulma ve Tamir (Breakdown And Repair) 5. Ortak Anlayış İnşa Etme (Constructing A Shared Understanding) 6. Söz Edimi Teoremi (Speech Act Theory)

39 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller39/77 2-Diyalog Bozulma ve Tamir Bozulma iletişim sırasında odağın kaymasıdır. Bozulmadan sonra yapılan düzeltme tamir olarak isimlendirilir. Bozulma her seviyede oluşabilir. Ayrışma bozulmanın en yüksek seviyesidir.

40 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller40/77 2-Diyalog Bozulma ve Tamir Bozulmanın sebebinin kaynağını bulunca düzeltmek kolaydır. Bazen bozulmayı belirlemek zor olabilir

41 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller41/77 2. Diyalog 1. Temel Diyalog Yapısı (Basick Conversational Structure) 2. Bağlam (Contex) 3. İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi (Topics, focus and forms of utterance) 4. Bozulma ve Tamir (Breakdown And Repair) 5. Ortak Anlayış İnşa Etme (Constructing A Shared Understanding) 6. Söz Edimi Teoremi (Speech Act Theory)

42 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller42/77 2-Diyalog Ortak Anlayış İnşa Etme Bireyler farklı yaşantı ve bilgi birikimlerine sahiptirler. Başkasını hayatını yaşamadan yaşantılarımızı ve bilgi birikimlerimizi birleştiremeyiz.

43 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller43/77 2-Diyalog Ortak Anlayış İnşa Etme Ortak yaşantı ve bilgi birikimi yerine ortak anlayış yaratmak yeterlidir. Diyalog, grupların birbirlerini anlaması için sürekli test ve karşılıklı kontroller içerir.

44 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller44/77 2. Diyalog 1. Temel Diyalog Yapısı (Basick Conversational Structure) 2. Bağlam (Contex) 3. İfadenin, Konusu, Odağı ve Biçimi (Topics, focus and forms of utterance) 4. Bozulma ve Tamir (Breakdown And Repair) 5. Ortak Anlayış İnşa Etme (Constructing A Shared Understanding) 6. Söz Edimi Teoremi (Speech Act Theory)

45 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller45/77 2-Diyalog Söz Edim Teoremi Söz edimi teoremi, ifadelerin, katılımcıların hareketleriyle etkileşim yoluyla ilgilenir. Söz edim teoremin temel varsayımı, ifadeler ne yaptıkları ile tanımlanabilirler. İfadelerin anlamları kime söylediğimize göre anlam değiştirebilir. Bu özellikleri sayesinde “Koordinatör” olarak kullanılmışlardır.

46 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller46/77 2-Diyalog Söz Edim Teoremi Koordinatörler Yapısallaştırılmış e-posta sistemleridir Kullanıcı CFA (Conversation For Act) ile uyumlu olmalıdır. Kullanıcılar tarafından sevilmezler.

47 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller47/77 2-Diyalog Söz Edim Teoremi

48 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller48/77 3-Metin Tabanlı İletişim Metin tabanlı diyalog konuşma işbirlikçi grup yazılımlarında vekili olarak davranır. Bu iki ortamın arasında adaptasyon sorunu vardır. metin tabanlı iletişim yazılımları 4 çeşittir. Ayrık (discrete) Doğrusal (linear) Doğrusal olmayan (non-linear) Uzaysal (Spatial)

49 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller49/77 3-Metin Tabanlı İletişim Arka Kanallar ve Etkililik Durumu ( Back Channels and Affective State) Sıra Geçişi (Turn-Taking) Bağlam ve Deixis (Context and Deixis) Tempo ve Tanesellik (Pace and Granularity) Doğrusal Metin ve Hypertext (Linear text vs. Hypertest)

50 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller50/77 3-Metin Tabanlı İletişim Arka Kanallar ve Etkililik Durumu (Back Channels and Affective State) Sıra Geçişi (Turn-Taking) Bağlam ve Deixis (Context and Deixis) Tempo ve Tanesellik (Pace and Granularity) Doğrusal Metin ve Hypertext (Linear text vs. Hypertest)

51 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller51/77 3-Metin Tabanlı İletişim Arka Kanallar ve Etkililik Durumu Metin tabanlı iletişim de arka kanallar tamamen kaybolur. Sıra sunma söz konusu değildir. İfadeler yüz yüze olduğundan daha gramatikseldir. Duyguların iletimindeki eksiklikten dolayı etkiliği belirtmek için ‘gülümsemeler :-)” ve ‘kısaltmalar-LOL’ gelişmiştir

52 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller52/77 3-Metin Tabanlı İletişim Arka Kanallar ve Etkililik Durumu (Back Channels and Affective State) Sıra Geçişi (Turn-Taking) Bağlam ve Deixis (Context and Deixis) Tempo ve Tanesellik (Pace and Granularity) Doğrusal Metin ve Hypertext (Linear text vs. Hypertest)

53 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller53/77 3-Metin Tabanlı İletişim Sıra Geçişi Metin tabanlı iletişimde konuşmanın bitişini belirten kesilmeler iletişimdeki gecikmeler nedeniyle belirgin olmadığı için ifadeler birbirlerini beklemeden gönderilir. Gecikme e-posta da daha çok sohbet programlarında daha azdır.

54 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller54/77 3-Metin Tabanlı İletişim Sıra Geçişi Sıra geçişi sorunu bitişik ifade çiftlerini yorumlayarak bir nebze çözülebilinir. Katılımcı sayısı ikiden fazla oldukça sıra geçişinde sorunlar katlanarak artmaya başlar

55 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller55/77 3-Metin Tabanlı İletişim Arka Kanallar ve Etkililik Durumu (Back Channels and Affective State) Sıra Geçişi (Turn-Taking) Bağlam ve Deixis (Context and Deixis) Tempo ve Tanesellik (Pace and Granularity) Doğrusal Metin ve Hypertext (Linear text vs. Hypertest)

56 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller56/77 3-Metin Tabanlı İletişim Bağlam Ve Deixis Metin tabanlı iletişim ortamları dış bağlamdan yoksundur. Bu belirsiz ifadelerin anlamlandırılmasını zorlaştırır. Metin tabanlı iletişimde “bu”, “şunu” gibi ifadeler yerine daha çok tanımlayıcı ifadeler kullanılmalıdır.

57 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller57/77 3-Metin Tabanlı İletişim Arka Kanallar ve Etkililik Durumu (Back Channels and Affective State) Sıra Geçişi (Turn-Taking) Bağlam ve Deixis (Context and Deixis) Tempo ve Tanesellik (Pace and Granularity) Doğrusal Metin ve Hypertext (Linear text vs. Hypertest)

58 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller58/77 3-Metin Tabanlı İletişim Tempo ve Tanesellik Temponun azalması etkileşimi azaltır. Metin tabanlı iletişimde tempo görece az olduğu için taneselliği arttırma eğilimi vardır. Etkileşimi arttırmak için Birden fazla ifadeyi aynı anda kullanma Ve olasılıkları tahmin ederek ifadenin içine dahil etme yöntemleri kullanılır.

59 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller59/77 3-Metin Tabanlı İletişim Arka Kanallar ve Etkililik Durumu (Back Channels and Affective State) Sıra Geçişi (Turn-Taking) Bağlam ve Deixis (Context and Deixis) Tempo ve Tanesellik (Pace and Granularity) Doğrusal Metin ve Hypertext (Linear text vs. Hypertest)

60 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller60/77 3-Metin Tabanlı İletişim Doğrusal Metin ve Hypertext Hypertext iletişimi doğrusal olan iletişimde meydana gelen Üst üste bine Tempo sorunlarına çözüm olarak kullanılabilir. Hypertextlerin takibi zor olabilir.

61 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller61/77 3-Metin Tabanlı İletişim Doğrusal Metin ve Hypertext

62 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller62/77 3-Metin Tabanlı İletişim Doğrusal Metin ve Hypertext Doğrusal olmayan iletişim

63 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller63/77 4-Grup Çalışması Dinamik sosyal ilişkilere sahip olduğundan grup davranışları daha karmaşıktır.

64 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller64/77 4-Grup Çalışması Grup Dinamikleri (Group Dynamics) Fiziksel Yerleşim (Physical Layout) Dağıtık Biliş (Distributed Cognition)

65 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller65/77 4-Grup Çalışması Grup Dinamikleri (Group Dynamics) Fiziksel Yerleşim (Physical Layout) Dağıtık Biliş (Distributed Cognition)

66 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller66/77 4-Grup Çalışması Grup Dinamikleri Grup içi ilişkiler ve görevler genellikle sabit olmakla birlikte, göreve süresince dramatik bir şekilde değişebilir. Sistemin bu rollerin değişimine izin verebilmesi gerekir.

67 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller67/77 4-Grup Çalışması Grup Dinamikleri Ayrıca grubun yapısından Bir üyenin gruptan ayrılması, yeni bir üyenin gruba katılması ve ayrıntılı tartışma için alt gruplara bölünmesi nedenleri ile değişebilir.

68 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller68/77 4-Grup Çalışması Grup Dinamikleri Grup yazılımları Yeni gelen üyenin uyumunu kolaylaştıracak özelliklere sahip olmalıdır. Geçmiş içerik kaydı Eşzamanlı konferansta yeniden gözden geçirebilme özelliği Grupların alt gruplara bölünmesine, alt gruplar arası ve alt grupların kendi içinde iletişimlerine izin verebilmelidir.

69 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller69/77 4-Grup Çalışması Grup Dinamikleri (Group Dynamics) Fiziksel Yerleşim (Physical Layout) Dağıtık Biliş (Distributed Cognition)

70 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller70/77 4-Grup Çalışması Fiziksel Yerleşim Grup toplantı odaların tasarımında Ekranların yerleşimi Toplantıyı yönetenin konumu etkileşimde önemli rol oynamaktadır. Masaya dahil edilmiş ekranlar yüz yüze etkileşim kurmayı kolaylaştırır. Yönetenin konumu kullanılan teknolojiye göre farklılık gösterebilir.

71 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller71/77 4-Grup Çalışması Fiziksel Yerleşim Toplantıyı yöneten geleneksel beyaz perdede en önde.

72 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller72/77 4-Grup Çalışması Fiziksel Yerleşim Toplantıyı yöneten, ekran kontrollü ortamda en arkada

73 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller73/77 4-Grup Çalışması Grup Dinamikleri (Group Dynamics) Fiziksel Yerleşim (Physical Layout) Dağıtık Biliş (Distributed Cognition)

74 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller74/77 4-Grup Çalışması Dağıtık Biliş Düşünme sadece bireyin kafasındakilerler ilgili değildir. Diğer bireyler ve dış dünyadaki uyaranlarla ilişkiyi de içerir. (dağıtık biliş) Bu bağlamda Aracı gösterim ortamları vurgulanmalıdır. Yeni grup bilgisi yaratımı, bireylerinkinden önemlidir. Harici formlar vurgulanmalıdır.

75 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller75/77 Özet Yüz yüze iletişim karmaşıktır. Her ifadeye arka kanallar eşlik eder. Jest ve mimikler arka kanalları oluşturur. Üst seviyede, iletişimin yapısı, sıra değişim dizisi olarak görülebilir. İfadelerin belirsizliğini önlemek için bağlam önemlidir.

76 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller76/77 Özet Katılımcıların ortak anlayış oluşturması önemlidir Odaktan kaymalar oluşabilir. Etkileşimli tamir çok etkilidir. Metin tabanlı iletişim arka kanalların çoğuna sahip değildir. Sıra değişimlerinin aşırılığı ifadeleri belirsizleştirir.

77 HÜ BTÖ-611İnsan Bilgisayar Etkileşimi 3. Baskı 14. Bölüm İletişim ve İşbirlikçi Modeller77/77 Özet Metin tabalı iletişim katılımcıları, taneselliği arttırmaya zorlar. Grubun nasıl davranacağını grup dinamikleri zorlaştırır. Grup içi düşünmeyi dağıtık biliş olarak görebiliriz


"İLETİŞİM VE İŞBİRLİKÇİ MODELLER Sedat AKBAL BTÖ611-İnsan Bilgisayar Etkileşimi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları