Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

AVRUPA MESLEK YÜKSEK OKULU FİZYOTERAPİ PROGRAMI Prof.Dr.NAİL KIR.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "AVRUPA MESLEK YÜKSEK OKULU FİZYOTERAPİ PROGRAMI Prof.Dr.NAİL KIR."— Sunum transkripti:

1 AVRUPA MESLEK YÜKSEK OKULU FİZYOTERAPİ PROGRAMI Prof.Dr.NAİL KIR

2 ANATOMİ HAREKET SİSTEMİ İskelet Sistemi Kas Sistemi

3 Hareket Sistemi Hareket sistemi iskelet, kaslar ve eklemlerden oluşur. Kemikler ve eklemler hareket sisteminin pasif elemanlarıdır. Kaslar ise hareket sisteminin aktif elemanları olup kemik ve eklemlere etki ederek vücudun hareketini sağlar.Hareket sistemi iskelet, kaslar ve eklemlerden oluşur. Kemikler ve eklemler hareket sisteminin pasif elemanlarıdır. Kaslar ise hareket sisteminin aktif elemanları olup kemik ve eklemlere etki ederek vücudun hareketini sağlar.

4 PASİF VE AKTİF HAREKET SİSTEMİ Hareket sistemi iki kısımdan olusur: iskelet sistemi ve kas sistemi. İskelet sistemi ; kemikleri, eklemleri, kıkırdak ve ligamentleri (bagları) içerir. Kas sistemi de; kasları ve bunların aksesuarları olan tendonları, tendon kılıflarını, bursa vs yapıları içerir. -İskelet sistemi vücudun pasif hareket parçasını, kas sistemi ise aktif hareket parçasını olusturur.

5 İSKELET SİSTEMİ -İskelet Sistemini olusturan yapılar Kemikler İnsan iskeleti vücut ağırlığının % 17 İnsan iskeleti vücut ağırlığının % 17 kadarını olusturan 208 özel kemikten meydana gelmistir. Kemik dokusunun %30-40’ ını organik maddeler, %30-40’ ını organik maddeler, % 60-70’ini inorganik maddeler olusturur. % 60-70’ini inorganik maddeler olusturur.

6 Kemik dokusu hücreleri Kemik dokusu kemik hücrelerini de içerir. Bu hücreler; Osteoblastlar ;kemik yapımından sorumlu hücreler Osteositler ; kemik dokunun devamlılıgını saglayan ve osteoblastlardan olusan hücreler Osteoklastlar ; kemik dokunun yıkımından sorumlu hücreler.

7 Kemik dokunun görevleri Kemiklerin bir çok görevi vardır; –Koruma–Koruma –Destek–Destek –Hareket–Hareket –Mineral depolamak–Mineral depolamak –Kan hücresi olusumu–Kan hücresi olusumu

8 Destek Organlar ve diğer dokular için destekleyici kemik çatıyı olusturur.

9 Koruma Hayati organlar için kapalı kutu, kafes gibi olusumlar meydana getirir. Örneğin; kafatası beyni, sternum ve kostalar kalp ve akcigerleri korurlar.

10 Hareket Kemikler kaslara kaldıraç gibi hizmet verirler.Kaslar, kemiklere tendon adı verilen fibroz bantlarla tutunurlar ve kaslar kasıldıkları zaman kemikleri kaldırırlar,bu yolla gövdenin bir parçası hareket eder. Kemikler kaslara kaldıraç gibi hizmet verirler.Kaslar, kemiklere tendon adı verilen fibroz bantlarla tutunurlar ve kaslar kasıldıkları zaman kemikleri kaldırırlar,bu yolla gövdenin bir parçası hareket eder.

11 Mineral depolamak Kemikler, kalsiyum ve fosfor gibi mineralleri depolar ya da salıverirler. Kanda, kalsiyum konsantrasyonu normalin üstüne çıktığı zaman kalsiyum kemiklerde depolanır. Kanda, kalsiyum konsantrasyonu normalin altına düstüğü zaman kalsiyum kemiklerden çekilip kana verilir. Kemikler, kalsiyum ve fosfor gibi mineralleri depolar ya da salıverirler. Kanda, kalsiyum konsantrasyonu normalin üstüne çıktığı zaman kalsiyum kemiklerde depolanır. Kanda, kalsiyum konsantrasyonu normalin altına düstüğü zaman kalsiyum kemiklerden çekilip kana verilir.

12 Kemik Tipleri İskeleti oluşturan kemikler biçimlerine göre sınıflandırılır.

13 Kemik tipleri Sekillerine göre tipleri; Uzun kemikler Kısa kemikler Yassı kemikler Düzensiz kemikler Sesamoid kemikler

14 Uzun kemikler (Ossa Longum) Kemiğin uzunluğu, genişlik ve kalınlığından fazladır. Özellikle iskelette üst yan ve alt yanlarda bulunurlar. Kol, ön kol, uyluk, bacak ve parmak kemikleri uzun kemiklerdir.

15 Uzun kemikler Vücudun uzun kemikleri kemigin anatomik yapısını incelemek için iyi bir model olusturur. Uzun kemikler ekstremitelerde bulunan kemiklerdir. Uzun kemik iki büyük bölüm içerir. Diafiz ve epifiz.

16 Uzun kemikler Uzun kemiklerin ortadaki uzun kısmına diafiz denir. Uzun kemiğin gövdeye göre daha geniş olan uç kısımlarına epifiz denir. Diafizin epifize komşu olan bölümüne ise metafiz denir.

17 Uzun kemikler DİAFİZ Gövdenin içinde cavitas medullaris denen kemik iliği boşluğu vardır. Kemik iliği boşluğunu çevreleyen kemik doku kompakt (sert) yapıdadır. Bu boşlukta sarı kemik iliği (medulla ossium flava) bulunur

18 Uzun kemikler DİAFİZ Sarı kemik iliği yağdan zengin,bağ doku yapısındadır. Vücudun aşırı oksijensiz kaldığı, kan kaybına uğradığı dönemlerde kan hücreleri üretebilecek yapıya sahiptir. Diafizin kemik iliği boşluğu, endosteum denen zarla kaplıdır

19 Uzun kemikler EPİFİZ Epifiz spongioz yapıdadır. Buradaki gözeneklerde bulunan kırmızı kemik iliğinde kan hücreleri üretilir. Epifizde diğer kemiklerle bağlantıyı sağlayan eklem yüzleri vardır. Eklem yüzü dışında kalan yerleri periost sarar.

20 Uzun kemikler Periosteum Her bir kemik özel bir bağ dokusu tabakası ile örtülüdür, buna Periyost (periosteum)denir. Damar ve sensitif sinirlerden zengindir. Periosteum bağ ve kirislerin insersiyo(sonlanış) yerleri ve eklem yüzleri dısında kemiğin tüm bölgelerini örter.

21 Uzun kemikler Periosteum Periostun görevleri sunlardır: Kan damarları aracılığıyla kemikleri besler. Elastik bir zarla kemiği sararak onu korur, sinirden zengin oldugu için kemiğe gelen mekanik bir etkiyi (ağrıyı) haber verir. Rejenerasyon(yenilenme):içerdigi kemik yapıcı hücrelerden dolayı kemik dokunun yenilenmesini ve bir kırığı takiben yeni kemik dokunun oluşmasına katkıda bulunur.

22 Uzun kemikler Diafizin epifize komşu olan bölümüne ise metafiz denir.Burada, erken gelişme döneminde boyca büyümeyi sağlayan epifiz kıkırdağı yer alır. Epifiz kıkırdağı, zamanla kemikleşerek boyca büyüme sona erer.

23 Eklem kıkırdağı Kemiklerin eklemlerin yapısına katılacak olan eklem yüzleri hiyalin kıkırdak ile örtülüdür Buna eklem kıkırdagı (cartilago articularis) adı verilir.

24 Kemik tipleri Kısa kemikler (Ossa Brevia) Boyu, eni ve kalınlığı eşit fakat düzensiz görünümlü kemiklerdir.. El bileği (carpal) ve ayak bileği (tarsal) kemikler bu gruba girerler.

25 Kemik tipleri Yassı kemikler (Ossa Plana) İnce, yassı ve kavisli kemiklerdir. Kafatası kubbesi,kaburgalar, kürek kemiği, göğüs kemiği ve kalça kemikleri yassı kemiklerdir.

26 Kemik tipleri Düzensiz kemikler(Ossa irregülare) Uzun, kısa ve yassı kemik tiplerinden herhangi birine uymayan, belli bir şekli olmayan kemiklerdir. Düzensiz kemikler baskılara karşı son derece sağlam kemiklerdir. Omurlar, temel kemik, kalbur kemik, alt çene ve üst çene kemikleri ve elmacık kemikleri düzensiz kemiklerdir.

27 Kemik tipleri Sesamoid kemikler (Ossa Sesamoidea) Tendonlar içine gömülmüş küçük kemiklerdir. örneğin patella

28 Kemikleşme (Ossificasyon) Kemikleşme (Ossificasyon) Embriyonel dönemde ve doğumdan sonra bağ doku ve kıkırdak dokunun kemiğe dönüşmesine, kemikleşme denir. Kemikleşme intrauterin (anne karnında) hayatın haftalarında başlar ve yaşlarında yavaşlayarak tamamlanır. Yetişkin iskeleti kaynağını, fibröz zarlar ve hyalin kıkırdaktan alır. Embriyonel dönemde ve doğumdan sonra bağ doku ve kıkırdak dokunun kemiğe dönüşmesine, kemikleşme denir. Kemikleşme intrauterin (anne karnında) hayatın haftalarında başlar ve yaşlarında yavaşlayarak tamamlanır. Yetişkin iskeleti kaynağını, fibröz zarlar ve hyalin kıkırdaktan alır. Kemikleşme iki şekilde olur. Kemikleşme iki şekilde olur. Bağ Dokusu Kaynaklı Kemikleşme Bağ Dokusu Kaynaklı Kemikleşme Kıkırdak Dokusu Kaynaklı Kemikleşme Kıkırdak Dokusu Kaynaklı Kemikleşme

29 Kıkırdak Dokusu Kaynaklı Kemikleşme: Kıkırdak Dokusu Kaynaklı Kemikleşme: Kemiğin, bağ dokudan hyalin kıkırdağa dönüşüp daha sonra oluşmasıdır. Bu kemikleşme şekline, intrakartilaginöz ossificasyon denir. Uzun ve kısa kemiklerde bu şekilde kemikleşme görülür. Kemiğin, bağ dokudan hyalin kıkırdağa dönüşüp daha sonra oluşmasıdır. Bu kemikleşme şekline, intrakartilaginöz ossificasyon denir. Uzun ve kısa kemiklerde bu şekilde kemikleşme görülür.

30 Bağ Dokusu Kaynaklı Kemikleşme: Kemiğin, direkt olarak embriyonel dönem bağ dokusu olan mezenşim dokusu üzerinden oluşmasıdır. Bu kemikleşme şekline, intramembranöz ossificasyon denir. Yassı kemiklerde bu şekilde kemikleşme görülür. Kemiğin, direkt olarak embriyonel dönem bağ dokusu olan mezenşim dokusu üzerinden oluşmasıdır. Bu kemikleşme şekline, intramembranöz ossificasyon denir. Yassı kemiklerde bu şekilde kemikleşme görülür. Kemikleşmenin başladığı odağa, ossifikasyon merkezi denir. Ossifikasyon merkezi kemik tiplerinde farklılıklar göstermektedir. Kemikleşmenin başladığı odağa, ossifikasyon merkezi denir. Ossifikasyon merkezi kemik tiplerinde farklılıklar göstermektedir.

31 Uzun Kemiklerde Kemikleşme Anne karnında başlar ve doğumdan sonra devam eder. Bu nedenle iki kemikleşme odağı söz konusudur. Bunlardan, doğumdan önce kemiğin cisminin (diafiz) ortasında beliren ilk odağa, primer kemikleşme merkezi denir. Doğumdan sonra kemikleşmenin gerçekleştiği epifize yakın (metafizdeki) yerdeki ikinci odağa da sekonder kemikleşme merkezi denir. Burada bulunan hyalin kıkırdak sürekli çoğalarak kemiğin boyuna büyümesini sağlar. Anne karnında başlar ve doğumdan sonra devam eder. Bu nedenle iki kemikleşme odağı söz konusudur. Bunlardan, doğumdan önce kemiğin cisminin (diafiz) ortasında beliren ilk odağa, primer kemikleşme merkezi denir. Doğumdan sonra kemikleşmenin gerçekleştiği epifize yakın (metafizdeki) yerdeki ikinci odağa da sekonder kemikleşme merkezi denir. Burada bulunan hyalin kıkırdak sürekli çoğalarak kemiğin boyuna büyümesini sağlar.

32 Uzun Kemiklerde Kemikleşme Sekonder kemikleşme merkezlerindeki kemikleşmenin sona erme zamanı kemiğe göre farklılık gösterir. Yaş tayininde bu özellikten yararlanılır. Sekonder kemikleşme merkezinde büyümenin devam ettiği faal kıkırdak bölüme, epifiz kıkırdağı (büyüme çizgisi) denir. Bu kıkırdak yaşlarında kemikleşerek epifiz ve diafiz birbirine bağlanır. Sekonder kemikleşme merkezlerindeki kemikleşmenin sona erme zamanı kemiğe göre farklılık gösterir. Yaş tayininde bu özellikten yararlanılır. Sekonder kemikleşme merkezinde büyümenin devam ettiği faal kıkırdak bölüme, epifiz kıkırdağı (büyüme çizgisi) denir. Bu kıkırdak yaşlarında kemikleşerek epifiz ve diafiz birbirine bağlanır.

33 Yassı Kemiklerde Kemikleşme Direkt bağ dokudan kemiğe dönüşür. Kemiklerin orta kısımlarındaki kemikleşme noktalarından başlayarak çevreye doğru kemikleşmeye devam ederler. Direkt bağ dokudan kemiğe dönüşür. Kemiklerin orta kısımlarındaki kemikleşme noktalarından başlayarak çevreye doğru kemikleşmeye devam ederler.

34 Kısa Kemiklerde Kemikleşme Hyalin kıkırdaktan kemiğe dönüşür. Kemikleşme, kemiğin bir merkezinden başlayarak devam eder. Hyalin kıkırdaktan kemiğe dönüşür. Kemikleşme, kemiğin bir merkezinden başlayarak devam eder.

35 Kemik gelişim için gerekli faktörler Yeterli miktarda kalsiyum, fosfor gibi minerallerden zengin besinler tüketilmelidir. Yetersiz alınmaları durumunda kemikler kolay kırılabilir bir hal alır. Yeterli miktarda kalsiyum, fosfor gibi minerallerden zengin besinler tüketilmelidir. Yetersiz alınmaları durumunda kemikler kolay kırılabilir bir hal alır. D vitamini kemik gelişimi için çok önemlidir. Vücuda alınan kalsiyumun bağırsaklardan emilimini ve kemiklerde çökmesini sağlar. Kişi, besinlerle yeterince kalsiyum alsa dahi D vitamini yetersizliği varsa kalsiyumun emilimi gerçekleşemez. D vitamini kemik gelişimi için çok önemlidir. Vücuda alınan kalsiyumun bağırsaklardan emilimini ve kemiklerde çökmesini sağlar. Kişi, besinlerle yeterince kalsiyum alsa dahi D vitamini yetersizliği varsa kalsiyumun emilimi gerçekleşemez.

36 Kemik gelişim için gerekli faktörler  Güneşin ultraviyole ışınları kemik gelişimi için gereklidir. Besinlerle alınan D vitamininin ön maddesi ultraviyole ışınlarının deriye teması ile D vitamini (kalsiferol) haline dönüşür.  Güneşin ultraviyole ışınları kemik gelişimi için gereklidir. Besinlerle alınan D vitamininin ön maddesi ultraviyole ışınlarının deriye teması ile D vitamini (kalsiferol) haline dönüşür.  A vitamini kemik dokudaki osteoblast ve osteoklast faaliyetlerini dengeleyerek sağlıklı büyümeyi sağlar.  A vitamini kemik dokudaki osteoblast ve osteoklast faaliyetlerini dengeleyerek sağlıklı büyümeyi sağlar.

37 Kemik gelişim için gerekli faktörler  C vitamini kemiğin yapısındaki kollajen liflerin yapımında etkili olup, büyümeyi olumlu etkiler ve kırıklarda kemiğin iyileşmesini sağlar.  C vitamini kemiğin yapısındaki kollajen liflerin yapımında etkili olup, büyümeyi olumlu etkiler ve kırıklarda kemiğin iyileşmesini sağlar.  Kemik gelişiminde büyüme hormonu, parathormon, kalsitonin  Kemik gelişiminde büyüme hormonu, parathormon, kalsitonin

38 Kemiklerde Yaygın Kullanılan Terimler Tüberositas:kemik üzerindeki geniş pürtüklü saha Tüberkül:küçük çıkıntı, tüksecik Spina-spinöz:ince uzun-dikenimsi çıkıntı Kondil:uzun kemiğin iki ucundaki geniş yuvarlak çıkıntılar Epikondil:kondillerin hemen üzerinde bulunan daha küçük kemik yapılar. Fossa:çukur,çöküntülü yüzey

39 Kemiklerde Yaygın Kullanılan Terimler Faset:küçük ve düz eklem yüzeyi Fasies artikularis: düzgün eklem yüzeyi Kaput: baş Krista:keskin kenar Trokanter: çıkıntı Fissura: yarık Foramen : delik Sulkus: oluk Sinüs: hava ile dolu boşluk

40 Eklemler Eklem ?Eklem ? İki yada daha fazla kemigin bir araya gelerek oluşturduğu yapıya eklem denir. İki yada daha fazla kemigin bir araya gelerek oluşturduğu yapıya eklem denir. Ligament-bag ? Ligament-bag ? Eklemleri olusturan kemikleri bir arada tutan güçlü fibröz dokudan olusmuş band yada bağ. Eklemleri olusturan kemikleri bir arada tutan güçlü fibröz dokudan olusmuş band yada bağ. Eklemlerin hareketlerini destekler yada sınırlandırır. Eklemlerin hareketlerini destekler yada sınırlandırır.

41 Eklem türleri Hareket yeteneğine göre üç gruba ayrılır Hareket yeteneğine göre üç gruba ayrılır Oynar eklemler Yarı oynar eklemler Oynar eklemler Yarı oynar eklemler Oynamaz eklemler Oynamaz eklemler

42 Oynamaz Eklemler (Synarthrosis, Sinartroz) Eklem yüzleri arasında boşluk yoktur.Eklem yüzleri arasında boşluk yoktur. Eklemi oluşturan kemikler birbirlerine fibröz bir doku aracılığıyla bağlanmştır. Bu yüzden bu eklem grubuna, fibröz eklemler de denir.Eklemi oluşturan kemikler birbirlerine fibröz bir doku aracılığıyla bağlanmştır. Bu yüzden bu eklem grubuna, fibröz eklemler de denir. Bu tip eklemlerde hareket gözlenmez.Bu tip eklemlerde hareket gözlenmez. Oynamaz eklemlerin yapısal özelliği bakımından üç alt grubu vardır;Oynamaz eklemlerin yapısal özelliği bakımından üç alt grubu vardır; Sutura Sutura Gomphosis Gomphosis Syndesmosis Syndesmosis

43 Sutura Kemiklerin birbirleriyle yaptığı dikiş tarzı eklemleşmedir. Yalnız kafatasında görülen eklemlerdir. Kemiklerin ekleme katılan kenarları arasındaki fibröz doku (bağ doku) zamanla kaybolur Kemiklerin birbirleriyle yaptığı dikiş tarzı eklemleşmedir. Yalnız kafatasında görülen eklemlerdir. Kemiklerin ekleme katılan kenarları arasındaki fibröz doku (bağ doku) zamanla kaybolur

44 Gomphosis: (gomfozis) Eklem yüzlerinden biri oyuk, diğeri bu oyuğa giren koni şeklindedir. Mandibula ve maksillada diş çukurları (alveoli dentales) ile dişler arasında görülen özel bir fibröz eklem tipidir. Eklem yüzlerinden biri oyuk, diğeri bu oyuğa giren koni şeklindedir. Mandibula ve maksillada diş çukurları (alveoli dentales) ile dişler arasında görülen özel bir fibröz eklem tipidir.

45 Syndesmosis: (sindesmozis) Bu eklem tipinde kemikler birbirine fibröz bağlar aracılığıyla bağlanmıştır. Tibia ve fibulanın alt uçta, birbiriyle yaptığı eklemi buna örnek verebiliriz Bu eklem tipinde kemikler birbirine fibröz bağlar aracılığıyla bağlanmıştır. Tibia ve fibulanın alt uçta, birbiriyle yaptığı eklemi buna örnek verebiliriz

46 Yarı Oynar Eklemler (Amphiartrosis, Amfiartroz) Ekleme katılan kemik yüzleri arasında boşluk yoktur. Eklem yüzleri arasında hyalin kıkırdak veya fibrökartilaginöz doku bulunur. Bundan dolayı kartilaginöz eklemler de denir. Bu eklemlerin hareket yetenekleri kısıtlıdır. İki alt grubu vardır:Ekleme katılan kemik yüzleri arasında boşluk yoktur. Eklem yüzleri arasında hyalin kıkırdak veya fibrökartilaginöz doku bulunur. Bundan dolayı kartilaginöz eklemler de denir. Bu eklemlerin hareket yetenekleri kısıtlıdır. İki alt grubu vardır: Syncondrozis: (Sinkondrozis) Syncondrozis: (Sinkondrozis) Symphysis: (Simfizis) Symphysis: (Simfizis)

47 Yarı Oynar Eklemler (Amphiartrosis, Amfiartroz) Syncondrozis: (Sinkondrozis) Kemikler arasında hyalin kıkırdak bulunur. Örneğin: Kostalar ile sternum arasındaki eklem. Kemikler arasında hyalin kıkırdak bulunur. Örneğin: Kostalar ile sternum arasındaki eklem.

48 Yarı Oynar Eklemler Symphysis: (Simfizis) Symphysis: (Simfizis) Eklem yüzleri arasında fibröz kıkırdaktan yapılı, yassı ve geniş bir discus (disk) bulunur. Kemikler sıkıca birbirine bağlanmıştır. Omurlar arası eklemler ve iki pubis kemiği arasındaki symphysis pubisi örnek verebiliriz. Eklem yüzleri arasında fibröz kıkırdaktan yapılı, yassı ve geniş bir discus (disk) bulunur. Kemikler sıkıca birbirine bağlanmıştır. Omurlar arası eklemler ve iki pubis kemiği arasındaki symphysis pubisi örnek verebiliriz.

49 Oynar Eklemler (Diarthrosis) Oynar eklemi oluşturan kemik yüzleri arasında boşluk ve bu boşlukta synovia denen sıvı vardır. Bundan dolayı bu eklemlere, synovial eklemler de denir.Oynar eklemi oluşturan kemik yüzleri arasında boşluk ve bu boşlukta synovia denen sıvı vardır. Bundan dolayı bu eklemlere, synovial eklemler de denir. Synovial eklemler vücuttaki eklemlerin büyük bir bölümünü oluşturan ve fonksiyonel olarak tam hareketli eklemlerdir. Synovial eklemler vücuttaki eklemlerin büyük bir bölümünü oluşturan ve fonksiyonel olarak tam hareketli eklemlerdir.

50 Oynar Eklemin Yapısı Eklem Yüzü: (Facies articularis) Eklem Yüzü: (Facies articularis)  Discus articularis  Discus articularis  Meniscus articularis:  Meniscus articularis: Eklem Kıkırdağı: (Cartilago articularis) Eklem Kıkırdağı: (Cartilago articularis) Eklem Kapsülü: (Capsula articularis) Eklem Kapsülü: (Capsula articularis)

51 Oynar Eklemin Yapıs ı Eklem Yüzü: (Facies articularis) Eklem Yüzü: (Facies articularis) Genellikle eklemi oluşturan kemiklerin eklem yüzleri birbirine uyacak şekildedir. Örneğin: Bir eklem yüzü konveks (dış bükey) ise diğeri onu içine alacak şekilde konkavdır. (iç bükey, çukur) Genellikle eklemi oluşturan kemiklerin eklem yüzleri birbirine uyacak şekildedir. Örneğin: Bir eklem yüzü konveks (dış bükey) ise diğeri onu içine alacak şekilde konkavdır. (iç bükey, çukur)

52 Oynar Eklemin Yapıs ı Eklem Yüzü: (Facies articularis) Eklem Yüzü: (Facies articularis) Eklem yüzlerinde uyumsuzluk olduğunda, uyumu sağlayacak bazı yapılar devreye girer. Discus articularis: Eklem boşluğunu ikiye ayıran, yuvarlak şekilli fibro-kartilaginöz oluşumlardır. Dış yüzleri eklem kapsülüne yapışıktır. Pozisyon ve yer değiştirme özellikleri sayesinde eklem yüzlerinin uyumunu sağlar ve çeşitli hareketlerin yapılmasına zemin hazırlar. Alt çene eklemini örnek verebiliriz. Eklem yüzlerinde uyumsuzluk olduğunda, uyumu sağlayacak bazı yapılar devreye girer. Discus articularis: Eklem boşluğunu ikiye ayıran, yuvarlak şekilli fibro-kartilaginöz oluşumlardır. Dış yüzleri eklem kapsülüne yapışıktır. Pozisyon ve yer değiştirme özellikleri sayesinde eklem yüzlerinin uyumunu sağlar ve çeşitli hareketlerin yapılmasına zemin hazırlar. Alt çene eklemini örnek verebiliriz.

53 Oynar Eklemin Yapıs ı Eklem Yüzü: (Facies articularis) Eklem Yüzü: (Facies articularis) Meniscus articularis: Eklem içinde bulunan hilal şeklinde yapılardır. Eklem kapsülüne yapışan dış kısmı kalın, iç kısmı incedir. Hareket esnasında yer ve şekillerini bir miktar değiştirebilir. Diz Meniscus articularis: Eklem içinde bulunan hilal şeklinde yapılardır. Eklem kapsülüne yapışan dış kısmı kalın, iç kısmı incedir. Hareket esnasında yer ve şekillerini bir miktar değiştirebilir. Diz eklemindeki iki eklemindeki iki adet menisküsü adet menisküsü örnek verebiliriz örnek verebiliriz

54 Eklem Kıkırdağı Eklem yüzleri, 2-5 mm kalınlığında hyalin kıkırdakla kaplıdır. Hyalin kıkırdak, ekleme uygulanan kuvvetin şiddetine göre incelerek yüzeyi genişletir ve kuvvetin etkisini azaltarak eklemi korur. Kuvvet kesilince, eski haline döner. Eklem kıkırdağında sinir ve damar bulunmaz, synovia sıvısından beslenir. Eklem yüzleri, 2-5 mm kalınlığında hyalin kıkırdakla kaplıdır. Hyalin kıkırdak, ekleme uygulanan kuvvetin şiddetine göre incelerek yüzeyi genişletir ve kuvvetin etkisini azaltarak eklemi korur. Kuvvet kesilince, eski haline döner. Eklem kıkırdağında sinir ve damar bulunmaz, synovia sıvısından beslenir.

55 Eklem Kapsülü Eklem yüzünü içine alacak şekilde, eklem boşluğunu çevreleyen iki tabakalı örtüdür. Kapsülün dış yüzü fibröz zar (membrana fibrosa) ile kaplıdır. İç yüzde ise synovial zar (membrana synoviale) bulunur. Eklem yüzünü içine alacak şekilde, eklem boşluğunu çevreleyen iki tabakalı örtüdür. Kapsülün dış yüzü fibröz zar (membrana fibrosa) ile kaplıdır. İç yüzde ise synovial zar (membrana synoviale) bulunur. Synovial membran : Eklem yüzlerini kayganlaştıran, eklem kıkırdağını besleyen synoviayı salgılar. Gereğinde resorbe eder. (geri emilim) Synovia yumurta akına benzer kıvam, renk ve akışkanlıktadır. Yaklaşık 0,5 ml dir. Synovial membran : Eklem yüzlerini kayganlaştıran, eklem kıkırdağını besleyen synoviayı salgılar. Gereğinde resorbe eder. (geri emilim) Synovia yumurta akına benzer kıvam, renk ve akışkanlıktadır. Yaklaşık 0,5 ml dir.

56 Eklem Kapsülü Eklem kapsülü; ekleme katılan kemikleri birbirine bağlayarak dış ortama kapalı eklem boşluğu oluşturur, eklemi dış etkilerden korur ve gereksiz, riskli hareketleri sınırlar.Eklem kapsülü; ekleme katılan kemikleri birbirine bağlayarak dış ortama kapalı eklem boşluğu oluşturur, eklemi dış etkilerden korur ve gereksiz, riskli hareketleri sınırlar.  Eklem Boşluğu : (Cavitas articularis) Eklem yüzleri arasında kalan, eklem aralığının kapsül ile dıştan çepeçevre kapatılması ile oluşur. Boşlukta synovia denen eklem sıvısı vardır.  Eklem Boşluğu : (Cavitas articularis) Eklem yüzleri arasında kalan, eklem aralığının kapsül ile dıştan çepeçevre kapatılması ile oluşur. Boşlukta synovia denen eklem sıvısı vardır.  Eklem Bağları : (Ligamenta articularis)  Eklem Bağları : (Ligamenta articularis)

57 Eklem Kapsülü  Eklem Bağları : (Ligamenta articularis) Kemikleri birbirine bağlayan, kapsülü destekleyen fibröz yapılardır. Eklemi korur, destekler. Oynar eklemlerin iç ve dış bağları vardır. Eklemin aşırı gerilmelerinde bağlarda yırtılmalar olabilir.  Eklem Bağları : (Ligamenta articularis) Kemikleri birbirine bağlayan, kapsülü destekleyen fibröz yapılardır. Eklemi korur, destekler. Oynar eklemlerin iç ve dış bağları vardır. Eklemin aşırı gerilmelerinde bağlarda yırtılmalar olabilir.

58 Oynar Eklem Hareketleri Oynar eklemlerin hareketleri kayma ve açısal hareketler olarak sınıflandırılır.Oynar eklemlerin hareketleri kayma ve açısal hareketler olarak sınıflandırılır. Kayma Hareketi: Eklem yüzleri birbirleri üzerinde kayarak hareket eder. Carpiler ve tarsiler arasındaki eklemlerde bu hareket görülür. Kayma Hareketi: Eklem yüzleri birbirleri üzerinde kayarak hareket eder. Carpiler ve tarsiler arasındaki eklemlerde bu hareket görülür. Açısal Hareketler: Eklemler bu hareketleri üç eksen etrafında yapabilir. Transversal eksende fleksiyon ve ekstansiyon hareketleri, sagittal eksende abduksiyon ve adduksiyon hareketleri, vertikal (dikey) eksende rotasyon hareketleri yapılabilir. Açısal Hareketler: Eklemler bu hareketleri üç eksen etrafında yapabilir. Transversal eksende fleksiyon ve ekstansiyon hareketleri, sagittal eksende abduksiyon ve adduksiyon hareketleri, vertikal (dikey) eksende rotasyon hareketleri yapılabilir.

59 Oynar Eklem Hareketleri Açısal Hareketler Açısal Hareketler  Fleksiyon: (Flexion) Bükülme,  Fleksiyon: (Flexion) Bükülme,  Ekstansiyon: (Extantion) Gerilme,  Ekstansiyon: (Extantion) Gerilme,  Abduksiyon: (Abduction)  Abduksiyon: (Abduction)  Adduksiyon: (Adduction)  Adduksiyon: (Adduction)  Rotasyon: (Rotation) Üçe ayrılır:  Rotasyon: (Rotation) Üçe ayrılır: Pronasyon: (pronation) Pronasyon: (pronation) Supinasyon: (supination) Supinasyon: (supination) Sirkumdiksiyon: (circumduction) Sirkumdiksiyon: (circumduction)

60 Oynar Eklem Hareketleri  Fleksiyon: (Flexion) Bükülme, eklemi oluşturan kemik arasındaki açının küçülmesidir. Örnek: Ön kolun, kol üzerine doğru bükülmesi gibi.  Fleksiyon: (Flexion) Bükülme, eklemi oluşturan kemik arasındaki açının küçülmesidir. Örnek: Ön kolun, kol üzerine doğru bükülmesi gibi.

61 Oynar Eklem Hareketleri  Ekstansiyon: (Extantion) Gerilme, eklemi oluşturan kemikler arasındaki açının büyümesidir. Fleksiyon haline getirilen ön kolun eski haline gelmesi, yumruk halindeki elin parmaklarının açılması vb.  Ekstansiyon: (Extantion) Gerilme, eklemi oluşturan kemikler arasındaki açının büyümesidir. Fleksiyon haline getirilen ön kolun eski haline gelmesi, yumruk halindeki elin parmaklarının açılması vb.

62 Oynar Eklem Hareketleri  Abduksiyon: (Abduction) Orta hattan uzaklaşma hareketidir. Ekstremitelerin gövdeden uzaklaştırılması, parmakların birbirinden uzaklaştırılması gibi.  Abduksiyon: (Abduction) Orta hattan uzaklaşma hareketidir. Ekstremitelerin gövdeden uzaklaştırılması, parmakların birbirinden uzaklaştırılması gibi.

63 Oynar Eklem Hareketleri  Adduksiyon: (Adduction) Abduksiyon hareketinin tersidir. Orta hatta yaklaştırma hareketidir. Ekstremitelerin gövdeye yaklaştırılması, açılan parmakların birleştirilmesi gibi.  Adduksiyon: (Adduction) Abduksiyon hareketinin tersidir. Orta hatta yaklaştırma hareketidir. Ekstremitelerin gövdeye yaklaştırılması, açılan parmakların birleştirilmesi gibi.

64 Oynar Eklem Hareketleri  Rotasyon: (Rotation) Eklemin kendi etrafında dönmesidir. Üçe ayrılır:  Rotasyon: (Rotation) Eklemin kendi etrafında dönmesidir. Üçe ayrılır: Pronasyon: (pronation) İçe dönme hareketi. Pronasyon: (pronation) İçe dönme hareketi. Supinasyon: (supination) Dışa dönme hareketi. Supinasyon: (supination) Dışa dönme hareketi. Sirkumdiksiyon: (circumduction) Eklemin bir nokta etrafında dairesel dönme hareketidir.Sirkumdiksiyon: (circumduction) Eklemin bir nokta etrafında dairesel dönme hareketidir.

65 Oynar Eklem Çeşitleri 1- Tek Eksenli Eklemler  Trokoid Eklem: ( silindirik eklem)  Trokoid Eklem: ( silindirik eklem)  Ginglimus Eklem: (menteşe eklem)  Ginglimus Eklem: (menteşe eklem) 2- İki Eksenli Eklemler  Sellar Eklem: (eyerimsi eklem)  Sellar Eklem: (eyerimsi eklem)  Kondiloid Eklem:  Kondiloid Eklem:  Elipsoid Eklem:  Elipsoid Eklem: 3- Çok Eksenli Eklemler  Sferoid Eklem: (küresel eklem)  Sferoid Eklem: (küresel eklem) 4- Eksensiz Eklemler  Plana Eklem: (düz eklemler)  Plana Eklem: (düz eklemler)

66 Oynar Eklem Çeşitleri 1- Tek Eksenli Eklemler  Trokoid Eklem: ( silindirik eklem)  Trokoid Eklem: ( silindirik eklem) Eklem yüzlerinden biri silindir şeklinde, diğeri buna uyacak yapı ve şekildedir. Sadece vertikal eksende rotasyon hareketleriyapabilir. Radius başı ile ulna arasındaki eklem ve birinci boyun omuru atlas ile aksisin dens denilen çıkıntısı arasındaki eklemler trokoid eklemdir. Eklem yüzlerinden biri silindir şeklinde, diğeri buna uyacak yapı ve şekildedir. Sadece vertikal eksende rotasyon hareketleriyapabilir. Radius başı ile ulna arasındaki eklem ve birinci boyun omuru atlas ile aksisin dens denilen çıkıntısı arasındaki eklemler trokoid eklemdir.

67  Ginglimus Eklem: Eklem yüzlerinden biri makara, diğeri bu makarayı içine alacak şekildedir. Bu eklem, transvers eksen etrafında fleksiyon ve ekstansiyon hareketleri yapabilir. Humerus ile ulna arasındaki eklemi, falankslar arasındaki eklemleri, ayak bileği eklemini örnek verebilirizEklem yüzlerinden biri makara, diğeri bu makarayı içine alacak şekildedir. Bu eklem, transvers eksen etrafında fleksiyon ve ekstansiyon hareketleri yapabilir. Humerus ile ulna arasındaki eklemi, falankslar arasındaki eklemleri, ayak bileği eklemini örnek verebiliriz

68 2- İki Eksenli Eklemler  Sellar Eklem: (eyerimsi eklem)  Sellar Eklem: (eyerimsi eklem) Ekleme katılan her iki eklem yüzünde de hem konkavlık, hem konvekslik vardır. Eyer şeklindedir. Bu eklemler sagittal eksende abduksiyon ve adduksiyon, transvers eksende fleksiyon ve ekstansiyon hareketleri yapar. Bu eklem tipine el bilek kemiklerinden trapez kemik ile birinci metakarpinin yaptığı eklemi örnek verebiliriz. Ekleme katılan her iki eklem yüzünde de hem konkavlık, hem konvekslik vardır. Eyer şeklindedir. Bu eklemler sagittal eksende abduksiyon ve adduksiyon, transvers eksende fleksiyon ve ekstansiyon hareketleri yapar. Bu eklem tipine el bilek kemiklerinden trapez kemik ile birinci metakarpinin yaptığı eklemi örnek verebiliriz.

69 2- İki Eksenli Eklemler  Kondiloid Eklem: (Art. condylaris ) Eklem yüzlerinden birinde konveks kondil, diğerinde bu çıkıntıya uyumlu eklem yüzü vardır. Eklem yüzlerinden birinde konveks kondil, diğerinde bu çıkıntıya uyumlu eklem yüzü vardır. Fleksiyon, ekstansiyon, abduksiyon, adduksiyon, abduksiyon, adduksiyon, çok az da rotasyon yapabilir. çok az da rotasyon yapabilir. Diz, eklemi bu eklem tipinin Diz, eklemi bu eklem tipinin tipik örneğidir.

70 2- İki Eksenli Eklemler  Elipsoid Eklem:  Elipsoid Eklem: Eklem yüzlerinden biri konveks, oval biçimdedir. Diğeri bu oval yüzü içine alacak şekilde çukurdur. Bu eklem sagittal eksende abduksiyon, adduksiyon, transvers eksende fleksiyon, ekstansiyon hareketleri yapabilir. Oksipital kemikle atlas arasındaki eklemi, metacarpilerle falankslar arasındaki eklemleri ve el bileği eklemini örnek verebiliriz. Eklem yüzlerinden biri konveks, oval biçimdedir. Diğeri bu oval yüzü içine alacak şekilde çukurdur. Bu eklem sagittal eksende abduksiyon, adduksiyon, transvers eksende fleksiyon, ekstansiyon hareketleri yapabilir. Oksipital kemikle atlas arasındaki eklemi, metacarpilerle falankslar arasındaki eklemleri ve el bileği eklemini örnek verebiliriz.

71 3- Çok Eksenli Eklemler  Sferoid Eklem: (küresel eklem)  Sferoid Eklem: (küresel eklem) Eklem yüzlerinden biri küre şeklinde yuvarlak, diğeri bu küreyi içine alacak şekilde çukurdur. Vücudun en hareketli eklemleridir. Her üç ekseni kullanarak tüm açısal hareketleri yapabilir. Omuz eklemi ve kalça eklemi sferoid tip eklemlerdir. Eklem yüzlerinden biri küre şeklinde yuvarlak, diğeri bu küreyi içine alacak şekilde çukurdur. Vücudun en hareketli eklemleridir. Her üç ekseni kullanarak tüm açısal hareketleri yapabilir. Omuz eklemi ve kalça eklemi sferoid tip eklemlerdir.

72 4- Eksensiz Eklemler  Plana Eklem: (düz eklemler)  Plana Eklem: (düz eklemler) Eklem yüzleri düzdür. Belli bir eksenleri yoktur. Sınırlı kayma hareketi yapabilirler. El bileği kemikleri (ossa carpi) ve ayak bileği kemiklerinin (ossa tarsi) birbirleri ile yaptığı eklemleri örnek verebiliriz.Eklem yüzleri düzdür. Belli bir eksenleri yoktur. Sınırlı kayma hareketi yapabilirler. El bileği kemikleri (ossa carpi) ve ayak bileği kemiklerinin (ossa tarsi) birbirleri ile yaptığı eklemleri örnek verebiliriz.

73 Eklemin Stabilitesi, Sağlamlığı, Eklem Hareketlerini Kısıtlayan Faktörler Bir eklemin stabilitesi 5 önemli faktöre bağlıdır ;Bir eklemin stabilitesi 5 önemli faktöre bağlıdır ; Eklem Yüzeyi(kemik yüzeyler), Eklem Yüzeyi(kemik yüzeyler), Ligamentler(bağlar) Ligamentler(bağlar) Kaslar Kaslar Fascia ve deri Fascia ve deri Atmosfer basıncı Atmosfer basıncı

74 Eklem Yüzeyi: Eklem Yüzeyi: Eklem yüzeyleri arasındaki uyum eklemin hareketlerini etkiler. Örneğin kalça ekleminde olduğu gibi birbirine uyumlu eklem yüzeylerinden oluşan eklemlerde hareket genişliği ve eklemin stabilitesi oldukça iyidir.Eklem yüzeyleri arasındaki uyum eklemin hareketlerini etkiler. Örneğin kalça ekleminde olduğu gibi birbirine uyumlu eklem yüzeylerinden oluşan eklemlerde hareket genişliği ve eklemin stabilitesi oldukça iyidir. Bunun yanında diz ekleminde olduğu gibi uyumsuz eklem yüzeylerinden oluşan eklemlerde stabilite kötü olduğu kadar hareket serbestisi de sınırlıdır.Bunun yanında diz ekleminde olduğu gibi uyumsuz eklem yüzeylerinden oluşan eklemlerde stabilite kötü olduğu kadar hareket serbestisi de sınırlıdır.

75 Ligamentler: Ligamentler: Eklem civarında bulunan fibröz bantlardır ve eklemin aşırı hareketine engel olurlar. Eklem civarında bulunan fibröz bantlardır ve eklemin aşırı hareketine engel olurlar. Kas yapıları Kas yapıları Kemik yapının stabiliteye katkısının az olduğu eklemlerde eklemi saran kaslar ve onların tendonları eklem stabililtesinde önemli rol oynar Kemik yapının stabiliteye katkısının az olduğu eklemlerde eklemi saran kaslar ve onların tendonları eklem stabililtesinde önemli rol oynar Buna örnek omuz eklemidir. Buna örnek omuz eklemidir.

76 Fascia ve deri Fascia ve deri Kasları kılıflar halinde saran fascia bazen eklemeleri de destekler Kasları kılıflar halinde saran fascia bazen eklemeleri de destekler Örneğin diz iliotibial traktusun dizi desteklemesinde olduğu gibi. Örneğin diz iliotibial traktusun dizi desteklemesinde olduğu gibi. Atmosfer basıncı Atmosfer basıncı Eklem kapsülünün hava geçirmez olması eklem içinde negatif bir basın oluşturur. Eklem kapsülünün hava geçirmez olması eklem içinde negatif bir basın oluşturur. Eklem içindeki basınç stabilitede önemlidir. Eklem içindeki basınç stabilitede önemlidir.

77 TEŞEKKÜR EDERİM


"AVRUPA MESLEK YÜKSEK OKULU FİZYOTERAPİ PROGRAMI Prof.Dr.NAİL KIR." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları