Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ALANYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ PSİKOLOG BEKİR FEHMİ ÖRMECİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ALANYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ PSİKOLOG BEKİR FEHMİ ÖRMECİ."— Sunum transkripti:

1

2 ALANYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ PSİKOLOG BEKİR FEHMİ ÖRMECİ

3

4 Son yılda DEHB basın ve tv tarafından çokça gündeme getirildiği ve popülaritesi arttığı için son yıllarda çocuk psikiyatri kliniklerine ve psikolojik danışma merkezlerine dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu şikayeti ile gelenlerin sayısı oldukça artmıştır.

5 Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu -bireyin okul başarısı -aile hayatı -sosyal ilişkileri -benlik saygısı üzerine çeşitli olumsuz etkileri olan ve oldukça sık görülen nöro-psikiyatrik bir bozukluktur.

6 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun (DEHB) temel özellikleri -dikkat süresinin kısalığı -aşırı hareketlilik -dürtüsellik

7 Dikkat eksikliği, başlangıcı 3 (üç) yaş dolaylarında olmakla birlikte, okul öncesi dönemde ve ilkokulun ilk yıllarında pek fark edilmeyebilir. Bu dönemde zihinsel performans ve dikkat gerektiren ağır dersler olmadığı için, dersi iyi takip etmedikleri ve çalışmadıkları halde notları kötü olmayabilir. E ğitim hayatının başlamasıyla özellikle 3 ve 4. sınıflarda derslerin ağırlaşmasıyla birlikte başarıda ciddi düşüşler yaşanmaya ve öğrenmeye karşı ilgisizleşme başlar ve dikkat eksikliği belirgin hale gelir.

8 Çocukluğunda bu teşhis konulan kişilerin çoğunda; belirtiler, ergenlik ve erişkinlikte de devam etmektedir. Bu süreç içinde sıklıkla tabloya başka psikiyatrik ve sosyal sorunlar da eklenmektedir.

9 DEHB -Aşırı hareketlilik, -Dikkat sorunları, -Düşündüğünü hemen yapma (dürtüsellik) belirtileriyle kendini gösteren nöro-psikiyatrik bir bozukluktur. ( Sadece psikolojik kökenli bir davranış problemi değildir)

10  Dikkat sorunları,  Aşırı hareketlilik,  İstek ve dürtüleri engelleyememe Her aşırı hareketli çocuğa veya dikkatini toplayamayan çocuğa DEHB diyemeyiz. DEHB teşhisi koyabilmek için:  7 yaştan önce başlamış olmalı  Kalıcı ve sürekli olmalı (en az 6 aydır)  Birden fazla ortamda görülmeli ( hem ev hem okul)  Yaş ve gelişim düzeyine uygun olmayacak düzeyde olmalı TEMEL BELİRTİLER

11 DEHB ALT TİPLERİ DİKKAT EKSİKLİĞİ ÖNDE OLAN TİP AŞIRI HAREKETLİLİK ÖNDE OLAN TİP BİRLEŞİK TİP

12 Hiperaktif:. A ş ırı hareketli. Enerjik. Ç ok konu ş kan DEB (dikkat eksikliği) :. Düşük enerjili. İçe dönük. Sınıfta daha az konuşan. Hayal kuran

13 ZEKA ile ilgisi yoktur. Zekası normal Zekası normalin altında Zekası normalin üzerinde DEHB

14  Dikkatin belirli bir noktaya yeterince uzun süre odaklanmasında sorun vardır. ø Aynı anda tüm uyaranlara birden dikkat ederler. ø Her uyaran aynı şiddette ve önemdedir. ø Bir işle uğraşırken başka bir uyan dikkatin dağılmasına neden olur. ø Bir iş yaparken o sırada içlerinden gelen başka bir şey yapma isteğine engel olamazlar.

15  Dikkat süresi her yaşta farklıdır.  Bilgisayar başında saatlerce dikkat sürdürülebilir, ödev başında 10 dk !  Gürültü, hareket ve uyaranın fazla olduğu ortamlarda dikkat yoğunluğu azalır.  İlgisini çeken bir konuda, bire bir ilişkide dikkat artar.

16 “ Söylediklerim bir kulağından girip diğerinden çıkıyor ” “ Tüm araba markalarını biliyor ama bir dakika önce söylediğim şeyi hatırlamıyor ” “ Bilgisayar başında saatlerce oturabiliyor ama ödev başında en çok 10 dk ” “ Sınavlarda dikkatsizce hatalar yapıyor ” “ Dersi dinleyemiyor, sürekli etrafı ile ilgili ” “ Başladığı işi bitirmiyor ”

17 Oturduğu yerde duramaz, atlar, zıplar. Sanki motor takılmış gibidir, hiç yorulmaz.

18 Kapılara, kalorifer borularına hatta düz duvara tırmanabilirler...

19 “ Doğum öncesinden beri hareketli “ “ Eli dursa ayağı oynar “ “ Sürekli hareket halinde, yürümez koşar “ “ Ya konuşur ya sesler çıkarır “ “ TV izlerken bile hareket eder “ “ Sandalyede oturmanın 50 çeşidini gösterebilir ” “ Sınıfta nereye baksam onu görüyorum “ “ Sırada otururken bile eli ayağı hareket ediyor”

20 NOT : Birçok anne baba bu listeyi okuyunca çocuklarında DEHB olduğunu düşünebilir; çünkü çoğu çocuk zaman zaman bu tip davranışlarda bulunabilir. Fakat DEHB’li çocuklar çevreye verdikleri tepkiler açısından diğer çocuklardan farklıdır. DEHB olmayan çocuklar, kendilerine bir şey yapmaları söylendiğinde veya davranışın olumsuz sonuçları açıklandığında ‘koşarsan düşersin gibi’( en azından bir süre ) yapmaz. DEHB’li bir çocuk ise yaptığı davranışının olumsuz sonuçları hakkında uyarılsa bile, o davranışı yapmaya devam eder, kendini engelleyemez.

21 Bir şey yapmadan önce sonucunu düşünmezler (“Bunu yaparsam ceza alırım”). Bir davranışın o ortam için uygun olup olmadığını düşünmezler (“Burada bu davranış yapılmaz veya ayıp olur”). Söyleyecekleri şeyin karşısındaki kişide nasıl bir etki yapacağını düşünmezler ( “Bunu söylersem bana kırılır”)  Yaptığı davranışın sonuçlarını düşünmeden, içinden geldiği gibi yapma eğilimidir. İstek ve dürtüleri engelleyememe, düşündüğünü hemen yapma şeklinde kendini gösterir.

22 Aslında ne yapmaları ya da yapmamaları gerektiğini bilirler ama o bildikleri şeyi uygulayamazlar. Bir kuralı biliyorlardır, sorarsanız uygun bir biçimde açıklayabilirler ama düşünmeden hareket ettikleri için o kuralı yine bozabilirler. Bu durum gerek anne baba, gerekse öğretmeni daha çok öfkelendirir. Çünkü anne, baba yada öğretmen tarafından; bilerek yapıldığı yada kurallar önemsenmediği için yapıldığı düşünülür ve sadece cezalandırmaya yönelik yöntemlerle sorun çözülmeye çalışılır

23 “ 10 yaşına geldi hala söz kesmemeyi öğrenemedi ” “ Düşünmeden hareket eder ” “ Sabırsızdır, istekleri hemen olsun ister ” “ Asla sırasını bekleyemez ” “ Daha soruyu tamamlamadan cevabını vermeye kalkıyor ” “ Aklına geleni hemen yapıyor, söylüyor “ ’’Böyle davrandığı için kimse onunla arkadaşlık etmek istemiyor’’

24  Dağınıklık, düzensizlik  Dalgınlık, hayal kurma  Tutarsızlık  Bellek sorunları  Sakarlık, koordinasyon güçlükleri  Sosyal ilişkilerde sorunlar  Düşük benlik saygısı

25 “ Odası darmada ğ ınık ” “ Sürekli bir ş eylerini kaybeder “ “ Üstü ba ş ı da ğ ınıktır ” “ Bir kalem çıkarır, ka ğ ıt ararken kalemi kaybeder, yeni bir kalem arar...bir türlü ba ş layamaz ” “ Defterleri çok düzensiz ” “ Sırasının üstü karmakarı ş ık ”

26 “ Kendisi sınıfta ama aklı nerede bilmiyorum” “ Derste neredeyse uyuyacakmış gibi oluyor ” “ Bilgisayar oynadığı zamanlar dışında sanki yarı uykuda gibi ” “ Bazen saatlerce ödev başında hiç bir şey yapmadan duruyor ”

27 “Belleği iyi mi kötü mü? ummadığınız şeyleri hatırlıyor, bir dakika önce söyleneni hatırlamıyor” “Eşyalarını nereye koyduğunu hatırlamıyor” “Bir şey yapmasını söylüyorum, başka bir şey yapıyor” “Okula getirmesini istediğim şeyleri unutuyor. “Dinliyor, öğreniyor ama hatırlamıyor

28 “ Çok sakar ” “ Yürürken kapılara eşyalara çarpar’’ “ O kadar çok düşer ve yaralanır ki üzerinde yara izi olmayan yer sanki yoktur. ”

29 “ Bir anı bir anına uymuyor ” “ Çok keyifli iken birden öfkeleniyor ” “ Başarısı çok değişken, aynı dersin sınavlarında bile bir iyi bir kötü not alıyor ” “ Bir gün ödevlerini tam getirir bir gün hiç birini yapmadan gelebilir ” “ Ondan ne bekleyeceğimi bilemiyorum ”

30 DEHB olanların ço ğ unda sosyal beceri sorunları vardır. “Aklına geleni hemen söyleme ya da yapma e ğ ilimi” “Kolay öfkelenme, alınma, duyarlılık” “Toplum içinde dikkati da ğ ıtacak ş eyler yapma” “Ne zaman ne tepki verece ğ i ne yapaca ğ ı belli olmayan biri” “Hem çok e ğ lenceli hem de zor bir insan”

31 “ Hiç arkadaşı olmadığını söylüyor ” “ Arkadaş partilerine çağırılmıyor “ “ Grup etkinliklerine katılmak istemiyor ” “ Sınıfta kimse onun yanında oturmak istemiyor ” “ Kurallı oyunlarda sorun çıkartıyor ” “ Yaşına uygun davranışlar göstermiyor

32 “Kötü çocuk oldu ğ unu söylüyor “ “ Kendine de ğ er vermiyor” “ Kimsenin onunla arkada ş olmak istemedi ğ ini dü ş ünüyor “ “ Ba ş arısız oldu ğ unda hemen vazgeçiyor, u ğ ra ş mıyor “ “ Onu sevmedi ğ imizi dü ş ünüyor”

33 ÝDEHB erken çocukluk döneminde başlayıp yaşam boyu devam edebilen bir bozukluktur. ÝTemel belirtiler aynı olmakla birlikte her yaş döneminde farklı bir görünüm vardır. ÝÖzellikle aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri yaş ilerledikçe azalır ama ÝDikkat eksikliği genelde yaşam boyu devam eder

34 DEHB Yaşam Boyu Devam Eder Erken çocukluk dönemlerinde (3-4 ya ş ) ba ş lar, En sık ilkokul döneminde kendini gösterir ve tanı konulur, Çocuklu ğ unda bu tanıyı alanların %70-80’i ergenlikte de benzer belirtileri gösterirler.

35  Huzursuz, gergin bebeklerdir.  Kolay ağlarlar, zor sakinleştirilirler.  Dış uyaranlara (ses, ışık gibi ) aşırı tepki verirler.  Uyku sorunları ( az uyuma, sık sık uyanma) olabilir. “Daha karnımdayken bile çok hareket ederdi” “ Kucağıma aldığımda devamlı dolaşmamdan hoşlanırdı” gibi şikayet ve belirtiler bebeklik döneminde daha çok dile getirilir.

36 Kre ş te:  Faaliyetleri sürdürememe.  Kurallara uymama, sırasını bekleyememe  Yerinde duramama.  Ba ş ka çocukları itip kakma, vurma, ısırma.  Ba ğ ırıp ça ğ ırma, huzursuz ve gerginlik

37  Devamlı hareket eder, atlar, zıplar, bir yerlere tırmanır.  İ steklerini erteleyemez, tutturmaları olur.  İ lgi devamlı üzerinde olsun ister, ilgi çekmek için her ş ey yapar.  Bir oyundan di ğ erine geçer, ilgisi çok kısadır.  Çok konu ş ur, sürekli soru sorar ama yanıtı dinlemez.  Mutsuzluk, mızırdanma, ana babaya a ş ırı ba ğ ımlılık.

38 Bilgisayar ya da oyun başında saatler geçirebilir ama ödev yaptırmak kabus olur.

39 En sık bu dönemde tanı konulur. Sakin ve sessizce sırada oturamaz. Dersi dikkatle dinleyemez, etrafı ile daha çok ilgilidir. Sorulan sorulara sonunu beklemeden, söz istemeden yanıt verir. Verilen görevleri tam olarak yerine getirmez.

40 Di ğ er çocuklarla ili ş ki sorunları olabilir. Kendisine benzer çocuklarla arkada ş lık kurar. E ş yalarını tam olarak getirmez, kaybeder, da ğ ınıktır. Ev ödevlerini almaz, evde ödev yapmak sorun olur. Akademik ba ş arısı kapasitesiyle orantılı de ğ ildir.

41  Hiperaktivite azalır ama kıpır kıpırlık devam eder.  Ders dinleyemez, uykulu bir hali olabilir ya da kalem çevirme, resim yapma gibi ş eylerle u ğ ra ş ır.  Akademik ba ş arı daha ciddi düzeyde dü ş meye ba ş lar. Çünkü dersler daha çok dikkat ve konsantrasyon gerektirmeye ba ş lar  Ö ğ retmenlerle ili ş kilerde sorunlar ya ş anır, kar ş ılık verir, saygısız, ilgisiz bir ö ğ renci olarak nitelendirilir.  Aile ve arkada ş ili ş kilerinde sorunlar olabilir.  Benlik saygısında azalma, depresyon görülebilir, duygu durumu de ğ i ş kendir, aniden öfkelenebilir.  Sigara, alkol madde kullanımı ba ş layabilir.  Yasal sorunlara neden olabilecek, riskli,tehlikeli davranı ş ları olabilir.

42  Yerinde duramama, uzun süre gazete, kitap okuyamama, TV izleyememe.  Dikkat dağınıklığı, konuşulanları, günlük işleri akılda tutamama, eşyaları kaybetme.  Duygulanımda değişkenlik.  İşleri düzenlemekte ve bitirmede yetersizlik, bir işi bitirmeden diğerine başlama.  Sorun çözme ve zamanını kullanmada güçlük.  Düşünmeden kolay, hızlı karar verme, sık iş değişikliği, ilişkileri ani olarak başlatma ve bitirme.  Yeterli düzeyde başarılı olamadığını, hedeflerine ulaşamadığını düşünme.

43  İlkokul çağındaki çocukların % 3-5’inde yani her çocuktan birisinde görülüyor.  Her sınıfta en az 1 çocukta bu sorunun bulunma olasılığı var.  Erkeklerde kızlara göre 3-4 kat daha fazla görülüyor.  Çocukluklarında DEHB bozukluğu olanların %80’i ergenlikte, %30-65’i erişkinlikte de bu belirtileri taşırlar.  Erişkinlik döneminde ortaya çıkan %1-2 oranıdır.

44 - Kalıtsal bir sorundur. (Anne babadan alınan genler bu soruna yatkınlık olu ş turur.) -Nörolojik bir sorundur. -Çevresel nedenler

45  Aile Çalışmaları  DEHB olan çocukların anne babalarında benzer belirtiler olma oranı normal çocuklara oranla 2-8 kat fazla.  DEHB olan çocukların kardeşlerinde normal çocuklara oranla 2-3 kat fazla DEHB var.  İkiz çalışmaları  Tek yumurta ikizlerinde eş hastalanım oranı %80-90,  Çift yumurta ikizlerinde %30

46 ( Bu etkenler direk olarak DEHB’ na neden olmaz. Sadece genetik olarak yatkınlığı olan bireylerde riski arttırır.) Doğum öncesi (gebelikte hastalanma, alkol, sigara, ilaç kullanımı) Doğum sırasında ( erken doğum, doğum komplikasyonları) Doğum sonrası ( Bazı hastalıklar, kurşun gibi maddelere maruz kalma vb)

47 DEHB tıpta Minimal beyin disfonksiyonu olarak adlandırılır. Beynin dikkat ve davranışlardan sorumlu olan bölgesinde perinatal dönemde (doğumdan bir hafta önce ve sonrası) meydana gelen minimal derece de santral sinir sistemi hasarının DEHB na neden olduğu tespit edilmiştir. Beyinde dikkat ve davranış kontrolünden sorumlu olan bölgeler yeterince aktif değillerdir. Dikkatin kolayca dağılması, aşırı hareketlilik ve düşünmeden hareket etme beyindeki bu merkezlerin iyi çalışmamasının sonucudur.

48 DEHB’ nu ortaya çıkaracak veya tespit edecek tek bir ölçü aracı, laboratuar tetkiki veya tanılama şekli yoktur. Birçok bilgi bir arada değerlendirilerek tanı konur  Aile ve çocukla görüşme, bilgi alma  Ailenin doldurduğu ölçekler  Okul ve öğretmenden alınan bilgiler ve öğretmenin doldurduğu ölçekler  Çocuğun değerlendirilmesi  Muayene  Testler

49 DEHB KARŞI GELME BOZUKLUĞU (%35-65) DAVRANIM BOZUKLUĞU (%20-45) ÖZEL ÖĞRENME BOZUKLUĞU (%20-35) DEPRESYON (%3-75) ANKSİYETE BOZUKLUĞU (%5-15)

50

51 1. Farmakolojik tedaviler (ilaç tedavisi) 2. Anne baba ve ö ğ retmen e ğ itimi 3.Psikolojik terapi ( davranı ş çı teknikler, sosyal beceri e ğ itimi) 4. E ğ itim 5. Alternatif tedaviler Etkinli ğ i bilimsel olarak kanıtlanmı ş olanlar

52  Anne babanın do ğ ru, yeterli disiplin vermemesiyle ilgilisi yoktur.  Çocu ğ un davranı ş ları ş ımarıklık, saygısızlıktan kaynaklanmaz.  Akademik ba ş arısızlı ğ ın nedeni tembellik, ilgisizlik de ğ ildir.  DEHB’nun zeka ile ilgisi yoktur. Çocu ğ un fazla ya da az zeki olması bu soruna neden olmaz.

53 Enerjik olma Yaratıcılık Sıcak kanlı ve cana yakın olma Kolay ilişki kurabilme Esneklik Hoşgörülü olma İyi bir espri yeteneğine sahip olma Risk alabilme (bazen gerekenden fazla oranda) İnsanlara kolaylıkla güvenebilme ( bazen gerekenden fazla oranda)

54 KATILIMINIZDA N DOLAYI TEŞEKKÜR EDERİZ


"ALANYA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ PSİKOLOG BEKİR FEHMİ ÖRMECİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları