Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Hematüri ve Proteinüri Dr. Bülent TOKGÖZ

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Hematüri ve Proteinüri Dr. Bülent TOKGÖZ"— Sunum transkripti:

1 Hematüri ve Proteinüri Dr. Bülent TOKGÖZ

2 .....üri Hematüri  idrarda eritrosit Piyüri  idrarda lökosit Eosinofilüri  idrarda eosinofil Lipidüri  idrarda lipid Hemoglobinüri  idrarda hemoglobin Miyoglobulinüri  idrarda miyoglobulin Proteinüri  idrarda protein üri  idrarda..... İdrarda olmaması gereken

3 Hematüri ve Proteinüri Böbrek / idrar yolu hastalıklarının bulgusu Böbrek hastalıklarında hiçbir semptom yokken hematüri / proteinüri olabilir! Böbrek hastalıklarının erken tanısında idrar muayenesi çok önemli! Erken tanı son-dönem böbrek yetmezliğine ilerleyişi durdurabilir!

4 İdrar Muayenesi Makroskopik görünüm Test çubuğu (“Dipstick”) Mikroskopi Proteinüri arama testleri

5 İdrar ‘dipstick’ analizi

6 Klinikte nerede işimize yarar? DansiteABY ayırıcı tanısı, hiponatremi / hipernatremi, poliüri pHNormal aralık: RTA tanısı, taş değerlendirmesi ProteinGlomerül fonksiyon bozukluğunun işareti Kan rk.Hematüri, miyoglobinüri Lökositİnflamasyon  İYE, interstsiyel nefrit, glomerülonefrit KetonAsetoasetata duyarlı  Ketoasidoz tanısı NitritEnterobacteriaceae varlığında pozitifleşir BilirubinBiliyer veya KC hastalıklarında yükselir GlukozHiperglisemi, gebelik, Fanconi sendromu

7

8 İdrar Mikroskopisi HücrelerEritrosit – morfolojiye dikkat! (dismorfik eritrositler  glomerüler) Lökosit – İYE, interstisyel nefrit Epitel – tubuler epitel kümeleri  ATN SlendirlerEritrosit slendir  Glomerülonerit Lökosit slendir  Akut interstisyel nefrit, pyelonefrit, glomerülonerit Granüler  ATN Tübüler epitel  ATN Hyalin  Nonspesifik Balmumu slendirler  İlerlemiş böbrek yetmezliği KristallerKalsiyum oksalat monohidrat / dihidrat Ürik asit Sistin Strüvit

9 Hematüri İdrarda anormal sayıda eritrosit Kaynak: İdrar yolunun herhangi bir noktası (GBM  distal üretra) Eritrositlerin morfolojisi önemli Mikroskopik hematüri: Sadece mikroskopi veya ‘dipstick’ analiziyle tespit edilebilir Makroskopik hematüri: Çıplak gözle görülebilir  ‘demli çay’, ‘coca-cola’ gibi GBM: glomerül bazal mebranı

10 İdrarda Kırmızı-Kahverengi Renk Değişikliği Hematüri Dışı Nedenler Hemoglobinüri Miyoglobinüri Gıda boyaları Rifampisin Hemoglobinüri ve miyoglobülinüri durumunda eşlik eden proteinüri ve idrar mikroskopisi yardımcıdır.

11 Hematüri Her alanda 3’den fazla eritrosit* * Işık mikroskopunda, X400 büyütmede, santrifüje edilmiş taze idrarda

12 Hematüride yaklaşım SORULAR Gerçek hematüri mi? (hemoglobinüri/miyoglobinüri) İdrar mikroskopisinde eritrositlerin varlığı Mikroskopik / Makroskopik?İdrar görünümü Aralıklı mı? Sürekli mi?- Eşlik eden proteinüri var mı?Proteinüri > 1000 mg/gün Menstruasyon veya kateterizasyon ile ilişkili mi? - Semptomatik / asemptomatik?Dizüri / Renal kolik… İnfeksiyon ile ilişkili mi?Piyüri veya nitritler, veya idrar kültüründe üreme

13 Hematüri Tipleri GlomerülerMikroskopik veya makroskopik Dismorfik eritrositler çoğunlukta (“Mickey Mouse” hücreleri) Proteinüri>1000mg/gün Eritrosit slendirler Non-glomerülerMikroskopik veya makroskopik Eritrositler normal morfolojide Proteinüri yok veya <500 mg/gün Semptomlar  kolik ağrı, dizüri… Eritrosit slendirler yok Ayırt edilemeyenMikroskopik veya makroskopik Bazı eritrositler dismorfik Proteinüri < 1000 mg/gün Eritrosit slendirler yok

14 Hematüri Proteinüri olmaksızın hematüri En çok %10’u glomerül hastalığına bağlı olabilir En sık sebepler: –Mesane, prostat veya üretra hastalıkları –Hiperkalsiüri –Hiperürikozüri

15 Proteinüri İdrarda anormal miktarda protein Renal hasar veya inflamasyon bulgusu Böbrek hastalıklarının tanı ve takibinde kullanılır

16 Albümin (<20 mg) Tamm - Horsfall proteini (<75mg) –Henle kulpu ve distal tübülde sentez ve sekrete edilir. Diğer: –Hafif zincir immünglobülinler –Ürokinaz –Müramidaz –Alkalen fosfataz Normalde idrarda bulunan proteinler

17 Sağlam böbrek proteinüriye izin vermez! Proteinüri nasıl engellenir? –Glomerül engelleri –Tübül geri-emme kapasitesi

18 Glomerül Engelleri Boyut engeli (‘Size’ selektif bariyer) Elektriksel yük engeli (‘Charge’ selektif bariyer)

19 Boyut Engeli (Size Selektif Bariyer) Glomerül su ve küçük moleküllerin serbestçe süzülmesine izin verir. Molekül büyüklüğü arttıkça glomerülden süzülme güçleşir. Belli büyüklüğün üzerindeki moleküller glomerülden hiç geçemez. Molekül ağırlığı (Da) Su18 Sodyum23 Potasyum39 Üre60 Kreatinin113 B12 vitamini1335 İnülin5 200 β 2 -Mikroglobülin Myoglobin α 1 -Mikroglobülin Albümin IgG

20 Boyut Engeli (Size Selektif Bariyer) Glomerül Engelleri: Endotel Hücresi Bazal Membran Epitel Hücresi Endotelyal fenestra Çap = nm = Ǻ Slit diyafram Çap = nm = Ǻ Tip IV kollagen lifleri Yüksüz moleküller için kritik effektif çap aralıkları Geçiş:Geçiş serbest Geçiş yok Effektif molekül çapı (nm):< – 4.0> 4.5 Boyut seçiciliğin belirleyici yeri slit diyaframlardır.

21 Elektriksel Yük Engeli (Charge Selektif Bariyer) Glomerül katmanları negatif yüklü bileşiklerle kaplanmıştır: –Sialoproteinler –Glikozaminoglikanlar (Örnek: Heparan sülfat) Anyonik (- yüklü) moleküllerin süzülmesi zor Katyonik (+ yüklü) ve nötr moleküllerin süzülmesi kolay Aynı molekül çapına sahip iki molekülden negatif yüklü olanın glomerülden süzülmesi daha zor!

22 Proteinüri ve Mikroalbüminüri Proteinüri > 150mg/24saat anormal kabul edilir. İdrarla albümin kaybının mg/gün veya mcg/dk arasında olmasına mikroalbüminüri denir. Mikroalbüminüri diyabetik nefropatinin erken tanınmasında çok faydalıdır. Kardiyovasküler hastalıkların habercisi de olabilir!

23 Proteinüri nasıl tespit edilir? 1.İdrar test çubukları (‘dipstick’) 2.Sülfosalisilik asit testi 3.24 saatlik idrarda protein aramak 4.Anlık idrarda protein/kreatinin ölçümü

24 İdrar ‘dipstick’ analizi

25 Proteinüri Saptama Yöntemleri İdrar Test Çubukları (Dipstick, Kağıt-Çubuk) Tarama amaçlı kullanılabilir Yeterince hassas değil! Sadece albümine duyarlı Hafif zincirleri saptayamaz Dilue idrarda hatalı negatif sonuç verir Konsantre veya alkali idrarda hatalı pozitif sonuç verir

26 ‘dipstick’ proteinüri + Tahmini proteinüri miktarı Eser (‘Trace’)10 mg/dL +30 mg/dL mg/dL mg/dL ++++> 1 g/dL

27 Proteinüri Saptama Yöntemleri Sülfosalisilik asit testi Tüm proteinlere duyarlı (albümin, globülin,…) Sülfosalisik asit kullanılır İdrar süpernatantı ile yapılır

28 Proteinüri Saptama Yöntemleri 24 Saatlik İdrarda Protein Ölçümü Esbach yöntemi –Proteinlerin çöktürülmesine dayalı bir yöntem –Çöktürücü kimyasal: sülfosalisilik asit veya triklorasetik asit –Daha hassas: 10 mg/dl üzerindeki konsantrasyonları saptar –24 saat idrar biriktirilmesi gerekir!

29 Proteinüri Saptama Yöntemleri İdrarda Protein/Kreatinin Oranı Normalde < 0.2 Kabaca gram cinsinden günlük proteinüri miktarını yansıtır 3’ün üzerindeki oranlar nefrotik sendrom varlığını gösterir

30 Mikroalbüminüri nasıl tespit edilir? 24 saatlik idrarda mikroalbüminüri ölçümü İdrar test çubukları (mikroalbüminüri için özel) İdrar albümin / kreatinin oranı > 0.03 mg/mg Geçici mikroalbüminüri nedenleri: –Ateş, ağır egzersiz, kalp yetmezliği, kötü glisemik kontrol

31 Proteinüri Sebepleri Patofizyolojik Sınıflandırılma 1.Glomerüler proteinüri 2.Tübüler proteinüri 3.Taşma (‘overflow’) proteinürisi 4.Diğer 5.İzole proteinüri

32 Proteinüri Sebepleri Glomerüler Proteinüri Primer glomerül hastalıkları –Minimal değişiklik hastalığı –IgA nefropatisi –FSGS –Membranöz nefropati –Membranoproliferatif glomerülonefrit –Fibriler ve immünotaktoid nefropati –Kresentik glomerülonefrit Sekonder glomerül hastalıkları –Multisistem hastalıklar: SLE, vaskülit, amiloidoz, skleroderma –Metabolik hastalık: DM, Fabry hast. –Neoplazi: Miyeloma, solid tümörler, lösemi –İnfeksiyonlar: Bakteriyel, fungal, viral, parazitik –İlaçlar, toksinler, alerjenler: Altın, penisilamin, lityum, NSAİİ, penisilin –Ailevi: Konjenital nefrotik, sendrom, Alport sendromu, nefronofitizi –Diğer: gebelik toksemisi, transplant nefropatisi, refü nefropatisi Renal hastalık olmaksızın glomerüler proteinüri –Egzersize bağlı –Ortostatik proteinüri –Febril proteinüri

33 1.Asemptomatik Proteinüri 150 mg – 3 gr/gün Mikroskopik hematüri 2.Makroskopik hematüri Kahverengi / kırmızı renkte idrar 3.Nefrotik sendrom Proteinüri > 3gr/gün Hipoalbüminemi Ödem Hiperkolesterolemi Lipidüri 4.Nefritik sendrom Oligüri Hematüri – eritrosit slendirler Proteinüri < 3gr/gün Ödem Hipertansiyon 5.Hızlı ilerleyen glomerülonefrit (RPGN) Böbrek yetmezliği – günler haftalar içinde gelişen Proteinüri < 3gr/gün Hematüri – eritrosit slendirler Sistemik vaskülit bulguları 6.Kronik glomerülonefrit ve son-dönem böbrek yetmezliği (SDBY) Hipertansiyon Böbrek yetmezliği Proteinüri (değişen derecelerde) Bilateral küçülmüş böbrekler Glomerül hastalıklarının doktora geliş şekilleri

34 Proteinüri Sebepleri Tübüler Proteinüri İlaç ve toksinler –Luminal hasar: Hfif zincir nefropatisi, lizozimüri (miyelojenik lösemide) –Eksojen: Ağır metaller (Pb, Hg, Cd), tetrasiklin, Tübülointerstisyel nefrit –Hipersensitivite (ilaç, toksin) –Multisistem: SLE, Sjögren sendromu, TINU (tübülointerstisyel nefrit+üveit) Diğer –Fanconi sendromu

35 Proteinüri Sebepleri Taşma (“overflow”) Proteinürisi Miyeloma Hafif zincir hastalığı Hemoglobinüri Pankreatit  amilazüri Rabdomiyoliz  miyoglobinüri

36 Proteinüri Sebepleri Diğer İdrar yollarında akut inflamasyon Üroepitelyal tümörler

37 Proteinüri Sebepleri İzole proteinüri Özelliklerİ –Asemptomatik –Böbrek fonksiyonları normal –İdrar sedimenti normal –USG normal –Öyküde böbrek hastalığı yok Olası sebepler –Fonksiyonel (Ateş, egzersiz, kalp yetmezliği) –Ortostatik –İdiyopatik (geçici veya sürekli)

38 Proteinüri Klinik Yaklaşım

39 Proteinürilere Klinik Yaklaşım Anormal proteinüri varlığının kesinleştirilmesi –24 saatlik idrardan proteinüri tayini –Sabah idrarından protein/kreatinin oranı tayini Eşlik eden önemli bir bulgu yoksa proteinüri varlığı 2-3 kez tekrar araştırılmalı (ortostatik proteinüri mi?) Geçici proteinüri sebepleri ekarte edilmeli (Ağır egzersiz, ateş) İdrar mikroskopisi –Eritrositler? / lökositler? / eritrosit slendirler? Öykü –Önceki hastalıklar, ilaçlar, ailede böbrek hastalığı… Fizik muayene –Böbrek veya sistemik hastalık bulguları…

40 Proteinürilere Klinik Yaklaşım Laboratuar Proteinüri miktarı / şiddeti? (Nefrotik? Subnefrotik?) Böbrek fonksiyon testleri (Ör: serum kreatinin düzeyi) Diğer laboratuar incelemeler: tam kan sayımı, albümin, globülinler, Ca/P, lipid profili, ürik asit ve KCFT Serolojik testler: Hepatit B/C, HIV, Sifiliz İmmünolojik testler: ANA, ANCA, kompleman düzeyleri, RF, kriyoglogülinler, serum protein elektroforezi Renal ultrasonografi –Kaç böbrek var? /Böbreklerin şekli ve boyutları normal mi?

41 Proteinürilere Klinik Yaklaşım Geçici fonksiyonel proteinüriler – sebebe müdahale edilir Ortostatik proteinüriler müdahalesiz izlenir. İzole proteinüri (<2gr/gün) yakından izlenir, gerekirse ileri tetkik yapılır Böbrek biyopsisi gereken durumlar: –İdiyopatik nefrotik sendrom –Nonnefrotik proteinüri + GFR’de azalma –İnatçı nonnefrotik proteinüri + idrar mikroskopisi anormal

42 Önerilen kaynaklar İç Hastalıkları (Semiyoloji) – –Senay Molvalılar

43


"Hematüri ve Proteinüri Dr. Bülent TOKGÖZ" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları