Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BESLENME VE KANSER İLİŞKİLERİ PROF DR. FARUK MEMİK Türk Gastroenteroloji Derneği Bursa Şubesi Başkanı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BESLENME VE KANSER İLİŞKİLERİ PROF DR. FARUK MEMİK Türk Gastroenteroloji Derneği Bursa Şubesi Başkanı."— Sunum transkripti:

1

2 BESLENME VE KANSER İLİŞKİLERİ PROF DR. FARUK MEMİK Türk Gastroenteroloji Derneği Bursa Şubesi Başkanı

3

4

5 Main paths in Carcinogenesis INITIATION PROMOTION PROGRESSION

6 MAIN STEPS IN CANCER DEVELOPMENT Normal Cells PreneoplasiaNeoplasia InitiationPromotion Antipromotor No Progression Progression Mutation Repair System No Progression

7 Kanser oluştuktan sonra ilaç ile veya cerrahi tedavisi zor, zahmetli ve pahalıdır. Kanser oluşmasını önleyecek tedbirlerin alınması ise kolay ve çok ucuzdur.

8 MAIN STEPS IN CANCER DEVELOPMENT Normal Cells PreneoplasiaNeoplasia InitiationPromotion Antipromotor No Progression Progression Mutation Repair System No Progression Antioxidants

9 KANSERİN ÖNLENMESİ VE ONDAN KORUNMASI ANCAK SEBEP KORUNMASI ANCAK SEBEP OLAN FAKTÖRLERİN OLAN FAKTÖRLERİN ÖĞRENİLMESİ İLE MÜMKÜNDÜR.

10 Kanser dünya üzerinde her yerde eşit miktarda ortaya çıkmaz NEDEN ? Ülkeler arasında kanser görülmesi arasında büyük farklar vardır. Ülkeler arasında kanser görülmesi arasında büyük farklar vardır. Hatta bir ülke içinde bile bölgeler arasında çok değişik oranlarda görülür. Hatta bir ülke içinde bile bölgeler arasında çok değişik oranlarda görülür. Bu olay genetik bir sebebe bağlanamaz. Bu olay genetik bir sebebe bağlanamaz. Acaba başka ne sebeplerle bu değişim meydana gelir ? Acaba başka ne sebeplerle bu değişim meydana gelir ?

11 YILLARA GÖRE KANSER İNSİDANSLARI DEĞİŞİR.

12 GELİŞMEKTE OLAN GELİŞMİŞ ÜLKE FARKI

13 YüksekAlçak Organinsidansinsidans Fark ÖzafagusİranNijerya300x KaraciğerMozambikİngiltere100x NasopharynxSingapurİngiltere40x ProstatA.B.D.Japonya40x AkciğerİngiltereNijerya35x MideJaponyaUganda15x Serviks UteriKolombiyaİsrail15x KolonA.B.D.Nijerya10x MemeKanadaİsrail7x MesaneA.B.D.Japonya6x Organ kanserlerinde ülkeler arası farklar

14 Avrupa’da yemek borusu kanseri sıklığı 1995

15

16

17 HCC Dünyada yayılış

18 Mide Kanseri görülme sıklığı kişide (1985) EK Kuzey Amerika Japonya74.8 *35.2 Çin43.1 *19.4 Rusya44.0 *19.4 Batı Avrupa Doğu Avrupa Kuzey Avrupa Güney Avrupa Orta Avrupa Tropik Güney Amerika40.6 *19.4 NonTropikal Güney Amerika Parkin DM, Pisani P. Ferlay J., Int J. Cancer 1993: 54: 594

19 Türkiyede değişik yörelerde kanser sıklığı Memik F. et al Uludag Univ. Med School Bursa Turkey

20 Türkiye’de Bölgesel Değişik GIS Kanserleri Prevalansı Memik F. ve ark; Türkdoğan K. ve ark

21 Doğu ve Batı Anadolu da GI Kanser İnsidans Farkları MemikF. ve ark UÜTF Okçu N ve ark. Atatürk ÜTF Türkdoğan K.ve ark. YYÜTF

22 Gastrointestinal Tractus Cancers in Uludag Univ. Med. School Dept.of Gastroenterology (n=1066) Organ n % Stomach Colon/Rectum Esophagus Liver Pancreas Biliary tract Peritoneum Memik F. et al. Uludag Univ Med School Bursa 1996

23 Bölgeler Arasındaki bu farkların sebepleri vardır. Bunlar Herkes tarafından bilinmeli ve önlemler alınmalıdır.

24 Göçmen Çalışmaları En çok mide kanseri görülen Japonyadan ABD’ne göçenlerde, Mide kanseri görülmesi azalmakta, Amerikalılar gibi barsak kanseri artmaktadır. En çok mide kanseri görülen Japonyadan ABD’ne göçenlerde, Mide kanseri görülmesi azalmakta, Amerikalılar gibi barsak kanseri artmaktadır. Sebep; Bunların da Amerikalılar gibi beslenmesidir Sebep; Bunların da Amerikalılar gibi beslenmesidir

25 İnsanda oluşan kanserlerin % 70-90’ çevresel kaynaklıdır. % 50 BESLENME % 50 BESLENME % 33 Sigara ve Tütün ürünleri % 33 Sigara ve Tütün ürünleri % 5-10 Mesleki etkileşim % 5-10 Mesleki etkileşim % 3 Radyasyon % 3 Radyasyon Diet, Nutrition and Cancer Academic Press, Washington DC.

26

27 Beslenme ve Kanser Ülkeler arasında kanser görünümü çok değişiklikler gösterir (göçmen çalışmaları). Ülkeler arasında kanser görünümü çok değişiklikler gösterir (göçmen çalışmaları). Ülkelerdeki yaşama tarzları ve diyet önemli rol oynar. Ülkelerdeki yaşama tarzları ve diyet önemli rol oynar. Yıllardır, yağ tüketimi suçlu bulundu. Yıllardır, yağ tüketimi suçlu bulundu. FAKAT son çalışmalar yağ tüketiminin önemli olmadığını gösterdi. FAKAT son çalışmalar yağ tüketiminin önemli olmadığını gösterdi. Önemli olan: (Bilhassa kolon ve meme) 1- Pozitif enerji 2- Erken.Menarş 3- Erişkin yaşta kilo alma 4- Fiziksel inaktivite 5- Kırmızı et tüketimi Willett W.C. Cancer Research. 2001

28 KANSER OLUŞMASINDA FAKTÖRLER Fazla Tüketim(Tuz, Şeker, Yağ, Et) Fazla Tüketim(Tuz, Şeker, Yağ, Et) Yetersiz Tüketim (Mineraller) Vitaminler, Posa, Bitkisel maddeler) Yetersiz Tüketim (Mineraller) Vitaminler, Posa, Bitkisel maddeler) Besinlere bulaşan zararlı maddeler. Besinlere bulaşan zararlı maddeler. Kötü alışkanlıklar (Sigara Alkol) Kötü alışkanlıklar (Sigara Alkol) Yanlış pişirme usulleri (Kızartmalar, yanık gıdalar) Yanlış pişirme usulleri (Kızartmalar, yanık gıdalar)

29 Besinlerdeki kanser yapıcı özellikler Doğal karsinojenler (Mantar zehirleri, Otlar ) Doğal karsinojenler (Mantar zehirleri, Otlar ) Kızartma ve yanma ile ortaya çıkan maddeler Kızartma ve yanma ile ortaya çıkan maddeler Besinlere ilave edilen zararlı maddeler. (Tatlandırıcılar, Boyalar, koruyucular, ) Besinlere ilave edilen zararlı maddeler. (Tatlandırıcılar, Boyalar, koruyucular, ) Tütün, Alkol Tütün, Alkol

30 Kanser oluşumunda Yağ tüketimi, fiber, meyve ve sebzeden daha önemlisi; Yağ tüketimi, fiber, meyve ve sebzeden daha önemlisi; Enerji Balansı’dır (Enerji alımı /harcanması) Enerji Balansı’dır (Enerji alımı /harcanması) Erkeklerde kolon kanseri riski bel çapı ile orantılıdır Erkeklerde kolon kanseri riski bel çapı ile orantılıdır Bel çevresi 94cm (Erkek) 80cm (Kadın) Geçmemelidir Fizik aktivitesi fazla olan toplumlarda kolon Ca daha az. Fizik aktivitesi fazla olan toplumlarda kolon Ca daha az.

31 Hayvan Etleri Son yıllarda gittikçe artan şekilde besi hayvanlarına ilaçlar verilmektedir. Son yıllarda gittikçe artan şekilde besi hayvanlarına ilaçlar verilmektedir. Bu olay tavuk içinde geçerlidir. Bu olay tavuk içinde geçerlidir. En sağlıklı etler dağ köylerinde yetişen tavuk ve hayvan etleridir En sağlıklı etler dağ köylerinde yetişen tavuk ve hayvan etleridir

32 Kalın Barsak Tümörleri ve Kırmızı et tüketimi Günlük et tüketimi fazlalığı riski arttırıyor. OR=1.11 (CI, ) Çok pişmiş et, risk yüksekOR=1.29 Orta/az pişmiş et riskOR= 1.10 Yüksek ateşte ızgarada çok pişmiş et OR= 1.26 Tavada pişmiş etOR=1.15 Rashmi Sinha, Wong Ho Chow. Markin Kulldorff Cancer Research 59, , September

33 Beslenme ve Kalınbarsak Kanseri Kalın barsak kanseri dünyada en çok ABD ve kuzey Avrupa gibi gelişmiş, zengin ülkelerde görülür. Kalın barsak kanseri dünyada en çok ABD ve kuzey Avrupa gibi gelişmiş, zengin ülkelerde görülür. Bu ülkelerde et, yağ ve şeker çok fazla tüketilir. Taze meyve ve sebze, salata az yenir. Bu ülkelerde et, yağ ve şeker çok fazla tüketilir. Taze meyve ve sebze, salata az yenir. Etler genellikle yağda kızartılır. Etler genellikle yağda kızartılır. Maalesef, ülkemizdede barsak kanseri artmaktadır. Maalesef, ülkemizdede barsak kanseri artmaktadır.

34 Kolorektal Adenomlar ile Kırmızı et tüketimi ve pişiriliş şekli ilişkisi Kırmızı etin yüksek ısıda (ızgara gibi) pişirilmesi ile; Kırmızı etin yüksek ısıda (ızgara gibi) pişirilmesi ile; Heterosiklik Aminler Heterosiklik Aminler Polisiklik aromatik hidrokarbonlar ortaya çıkar. Bunlar Kolon tümörlerin ortaya çıkışında rol oynarlar. Polisiklik aromatik hidrokarbonlar ortaya çıkar. Bunlar Kolon tümörlerin ortaya çıkışında rol oynarlar.

35 Obezite (Aşırı şişmanlık) Obezite ABD’nde korkutucu bir salgın halini almıştır. Halkın % 64 ü aşırı şişmandır. Obezite ABD’nde korkutucu bir salgın halini almıştır. Halkın % 64 ü aşırı şişmandır. Hareketsiz hayat ve aşırı yemek bu ülkede yılda ölüme sebep olmaktadır. Hareketsiz hayat ve aşırı yemek bu ülkede yılda ölüme sebep olmaktadır. Kanser ölümlerinin kadında %20 si; erkekte % 14 ü şişmanlığa bağlıdır. Kanser ölümlerinin kadında %20 si; erkekte % 14 ü şişmanlığa bağlıdır. Calle EE, Rodriguez C, et.al. N Engl J Med 2003; 348:1625 –1638

36 Türkiyede Aşırı Şişmanlık Ülkemizde kadınların % 29.9 u Ülkemizde kadınların % 29.9 u Erkeklerin % 12.9 u Erkeklerin % 12.9 u Ortalama Türk halkın % 22.3 ü aşırı şişmandır. Ortalama Türk halkın % 22.3 ü aşırı şişmandır. (TURDEP Study,Diabetes Care, 2002) Bu kişilerin Hem şeker hastalığı ve kalp hastalığına hem de çeşitli Kanser türlerine yakalanma riskleri büyüktür. Bu kişilerin Hem şeker hastalığı ve kalp hastalığına hem de çeşitli Kanser türlerine yakalanma riskleri büyüktür. Bunların bir kısmı, kansere bağlı ölümlerle kaybedilecektir. Bunların bir kısmı, kansere bağlı ölümlerle kaybedilecektir.

37

38 Bilimsel olarak şişmanlıkla ilişkili olduğu ispatlanmış Kanser türleri Kalın Barsak ve Makat Kalın Barsak ve Makat Karaciğer, Safra Kesesi Karaciğer, Safra Kesesi Pankreas Pankreas Böbrek Böbrek Mide (erkekte) Mide (erkekte) Prostat Prostat Meme Meme Yumurtalık, Rahim Yumurtalık, Rahim

39 Glycemic index and glycemic load in gastric cancer Excessive use of carbohydrates is associated with gastric cancer risk and an indication of poor diet. Excessive use of carbohydrates is associated with gastric cancer risk and an indication of poor diet. Elevated levels of glucose and insulin may stimulate mitogenic and cancer-promoting insulin-like growth factors (IGF). Elevated levels of glucose and insulin may stimulate mitogenic and cancer-promoting insulin-like growth factors (IGF). And these events is associated with G astric Cancer Cancer risk And these events is associated with G astric Cancer Cancer risk Augustin LS, Gallus S, Negri E, La Vecchia C. Ann Oncol Apr;15(4): Augustin LS, Gallus S, Negri E, La Vecchia C. Ann Oncol Apr;15(4):581-4.

40 Meme kanseri ve karın yağı Kadınlarda göbek çevresi yağ fazlalığı ile meme kanseri oluşması kolaylaşır. Kadınlarda göbek çevresi yağ fazlalığı ile meme kanseri oluşması kolaylaşır. Bu İlişki bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu İlişki bilimsel olarak kanıtlanmıştır. David V. Schapira, Robert A. Clark, Peter A. Wolff, Cancer Vol

41 15 yaş üstü kişilerde ülkelere göre şişmanlık sıralaması

42 Kanser ve Akdeniz Bölgesi Akdeniz bölgesinde tüm kanser cinsleri, İskandinavya, İngiltere ve Amerika B. Devletlerine göre daha az görülür (Özellikle kolon, meme, endometrium ve prostat) Sebep: Akdeniz diyeti Cancer and Meditteranean dietary Traditions Antonia Trichopoulou et al. Cancer Epidemiology, Biomarkers  Prevention. Vol , Sept. 2000

43 Akdeniz Bölgesi Diyeti Akdeniz diyeti Zeytin yağı, zeytin Sebzeler (zeytinyağlı yemekler) Meyveler (taze) Salatalar (zeytinyağlı) Bol tahıl ürünleri (ekmek) Baklagiller bol Alkol az (çoğu zaman yemekle beraber şarap) Et az yenir Süt, peynir, yoğurt (orta derecede)

44 Diyet ve Kanser Meyve ve sebzenin bol yenmesi büyük olasılıkla; Meyve ve sebzenin bol yenmesi büyük olasılıkla; Ağız, Akciğer Yemek borusu, mide, makat Kanserine karşı koruyucudur Muhtemelen; Muhtemelen; Pankreas, Gırtlak, meme ve mesane kanserine karşı koruyucudur. Willett. W.C.

45 Akdeniz Bölgesinde Mide Kanseri Sık Oluşu 1- Helicobacter pilori 2- Fazla tuz tüketimi ? 3- Sigara

46 Gastrik Kanser Risk Faktörleri III-Çevresel Faktörler:  Helikobakter Pilori İnfeksiyonu  Aşırı Tuz kullanımı  Yetersiz sebze ve meyva Tüketimi  Tütün  Gıda da yüksek Nitrat ve Nitrit (Konserve )  Ebstein –Barr virüs infeksiyonu  Radiasyon  Asbestos

47 1994 te Helikobakter Pilori İnsanda Birinci grup karsinojenler arasında kabul edildi. International Agency for Research on Cancer (IARC) Lyon 1994

48

49

50 Mide Kanserinde Suçlu Beslenme Faktörleri Karbonhidrat’dan zengin diyet (Fava, Patates, ekşi ekmek(Çin)) Karbonhidrat’dan zengin diyet (Fava, Patates, ekşi ekmek(Çin)) Fazla tuz kullanımı Fazla tuz kullanımı Tahıla mantarların bulaşması Tahıla mantarların bulaşması Sebze, meyve sebzenin az tüketimi (vitamin eksikliği) Sebze, meyve sebzenin az tüketimi (vitamin eksikliği) Kurutulmuş balık, soya sosu, salamura gıda (Japonya) Kurutulmuş balık, soya sosu, salamura gıda (Japonya) İçme sularındaki fazla nitrat, asbestos İçme sularındaki fazla nitrat, asbestos Konservelerdeki Nitrat --> Nitrosamin Konservelerdeki Nitrat --> Nitrosamin

51 MİDE KANSERİNDE BAZI MADDELERİN KORUYUCU ROLÜ Capsaicin:. Mide’de Nitrosamin’i nötralize eder. H.Pylori’yi öldürür ( Acı biber). Lutein, Zeaxanthin ve Sulforaphane : Kuvvetli Antioxidant özellikleri olan bu üç madde kıvırcık lahana’da bulunuyor. Monoterpen’ler: Karsinojen maddeyi hücre dışına atma özellikleri var (Limon, turunç ve diğer narenciye). L. Applegate. Runners world. May 96. Vol. 31.5:28

52 Some of the Protective substances in fruit and vegetables Dithiolthiones, Dithiolthiones, Isothiocyanates, Isothiocyanates, Indole-32-carbinol, Indole-32-carbinol, Allium compounds, Allium compounds, Isoflavones, Isoflavones, Protease inhibitors, Protease inhibitors, Saponins, Saponins, Phytosterols Phytosterols Inositol hexaphosphate Inositol hexaphosphate Vitamin C Vitamin C D-limonene D-limonene Lutein Lutein Folic acid Folic acid Beta carotene (and other carotenoids) Beta carotene (and other carotenoids) Lycopene Lycopene Selenium Selenium Vitamin E Vitamin E Flavonoids Flavonoids Dietary fiber Dietary fiber

53 Folik asit ve Kanser Folik Asitin kullanılması Kolon adenomasını azaltır. Folik Asitin kullanılması Kolon adenomasını azaltır. Günlük Folik asit alınması ile 15 yıllık takipte kolon kanseri riskinin azaldığı gösterildi Günlük Folik asit alınması ile 15 yıllık takipte kolon kanseri riskinin azaldığı gösterildi Folik Asit, metilentetrahidrofolate reduktaza geninin polimorfismini düzelterek etki eder. Folik Asit, metilentetrahidrofolate reduktaza geninin polimorfismini düzelterek etki eder. Folik Asit, Aşırı alkol alımındaki kolon kanser riskini durdurur. Folik Asit, Aşırı alkol alımındaki kolon kanser riskini durdurur. En çok,yeşil sebzeler,ıspanak, yer fıstığı, fındık, karnabahar, kepekli ekmekte mevcuttur.

54 Yemek borusu ve mide kanseri riskine karşı meyve ve sebze tüketimi İsveç te ülke çapında yapılan bir çalışmada: İsveç te ülke çapında yapılan bir çalışmada: Günde fazla sebze meyve tüketen (ort.günde 4.8 porsiyon) toplumda az tüketene (günde 1.5) göre: Günde fazla sebze meyve tüketen (ort.günde 4.8 porsiyon) toplumda az tüketene (günde 1.5) göre: Yemek Borusu kanseri %50 daha düşük bulunmuştur. Terry P.,Lagergreen.:Eur.J. Cancer Prev. Aug.2001

55 Balık eti Ton balığı, sardalya, uskumru, alabalık, somon gibi balıklar kalp ve damar hastalıklarının yanında kansere karşı da koruyucudur. Ton balığı, sardalya, uskumru, alabalık, somon gibi balıklar kalp ve damar hastalıklarının yanında kansere karşı da koruyucudur. Balık yağda kızartılmamalıdır. Balık yağda kızartılmamalıdır.

56 Kansere karşı fitik asit Fitik asit (myo-inositol hexaphospate); Fitik asit (myo-inositol hexaphospate); Antioksidan olarak çalışır. reaktif oksijen türlerini inhibe ederek dna zararını önler. Antioksidan olarak çalışır. reaktif oksijen türlerini inhibe ederek dna zararını önler. Buğday, pirinç, arpa, çavdar gibi bitkilerde ve fasulyede bulunur Buğday, pirinç, arpa, çavdar gibi bitkilerde ve fasulyede bulunur Midorikawa K et al. Biochem.Biophys.Res. Nov.2001

57 Süt ve süt ürünleri ileKansere karşı korunma Genelde yağların kanser oluşumunda kötü etkisi vardır,fakat süt yağı (konjuge linoleic asit) koruyucu etki yapar. Genelde yağların kanser oluşumunda kötü etkisi vardır,fakat süt yağı (konjuge linoleic asit) koruyucu etki yapar. Kalsiyum ve süt ürünleri Kolon kanserine karşı koruyucudur. Kalsiyum ve süt ürünleri Kolon kanserine karşı koruyucudur. Hayvan ve insan çalışmaları; Bovine Lactoferrin in (blF) kolon karsinojenezisinin post initiation dönemini durdurduğunu göstermiştir. Hayvan ve insan çalışmaları; Bovine Lactoferrin in (blF) kolon karsinojenezisinin post initiation dönemini durdurduğunu göstermiştir. Tsuda H.et al. Mutat Res. April 2000

58 Anti-Karsinojen Besinler Narenciye meyveleri, Karpuz, havuç Narenciye meyveleri, Karpuz, havuç Lahana,Turp, soğan, sarımsak, pırasa Lahana,Turp, soğan, sarımsak, pırasa Siyah veya yeşil çay Siyah veya yeşil çay Soya Fasulyesi, Fasulye, Bezelye Soya Fasulyesi, Fasulye, Bezelye Ispanak, yeşil salata, Marul, Roka, Tere, Maydanoz. Ispanak, yeşil salata, Marul, Roka, Tere, Maydanoz. Fındık, Fıstık, Çekirdek, ceviz Fındık, Fıstık, Çekirdek, ceviz

59 Yemek yapımında kullanılan yağ cinsi Yapılan olgu-kontrol çalışmasında: Yemek yaparken kullanılan Margarin ile mide kanseri arasında, kesin ilişki bulunmuştur. Yemek yaparken kullanılan Margarin ile mide kanseri arasında, kesin ilişki bulunmuştur. Zeytin yağı, mısır yağı ve çiçek yağı koruyucu görülmüştür. Zeytin yağı, mısır yağı ve çiçek yağı koruyucu görülmüştür. Memik F. ve ark.: Journal. Environ Toxicol Oncol. 1996

60 Lakto-Ovo vejeteryanlar da sindirim sistemi kanseri daha az görülmektedir. Bitkilerde binlerce madde görev yapar. Bitkilerde binlerce madde görev yapar. Bunun sebebi sadece bitkilerdeki; Fiber(posa), Vitaminler ve Mineraller değildir. Bunun sebebi sadece bitkilerdeki; Fiber(posa), Vitaminler ve Mineraller değildir. Bu maddelerde vardır: Bu maddelerde vardır: 1-Karotenoidler,ve flavinoidler kanser aktive edici enzimleri inhibe ederler. 1-Karotenoidler,ve flavinoidler kanser aktive edici enzimleri inhibe ederler. 2-Fitoestrojenler ve indoller hormon metabolizmasını etkiler. 3-Saponin ve Sülfidler vücud da Natural Killer Cell’’ leri Stimüle ederler. Zurcher G. : Fortschritte Medizin Sept.1999

61 Bitkisel Salisilik asit (Aspirin) Bitkiler zararlı faktörlere karşı kendini korumak için çıkardıkları koruyucu bileşiklerin aktif hale geçmesinde salisilik asiti kullanmak zorundadırlar. Bitkiler zararlı faktörlere karşı kendini korumak için çıkardıkları koruyucu bileşiklerin aktif hale geçmesinde salisilik asiti kullanmak zorundadırlar. Salisilik asit biosentezi tam bilinmemekle birlikte,Bitkilerin bunu fenilalanin den sentez ettikleri sanılmaktadır. Yenilen bir çok bitki ile Salisilik asit (ASPİRİN) alınmaktadır !!! Salisilik asit biosentezi tam bilinmemekle birlikte,Bitkilerin bunu fenilalanin den sentez ettikleri sanılmaktadır. Yenilen bir çok bitki ile Salisilik asit (ASPİRİN) alınmaktadır !!! Wildermuth MC.et al. Nature Nov.2001

62 Aspirin ve kolorektal kanser S.Asit bir çok meyve ve sebzenin yapısında bulunur. S.Asit bir çok meyve ve sebzenin yapısında bulunur. Serumda, Vejetaryenlerde non-vejetaryenlere göre daha yüksektir. Serumda, Vejetaryenlerde non-vejetaryenlere göre daha yüksektir. Bunlarda serum düzeyi, Düşük doz aspirin alanlardaki kadardır. !! Bunlarda serum düzeyi, Düşük doz aspirin alanlardaki kadardır. !! Sağlıklı bir diyetin kanser koruyucu etkisi muhtemelen Aspirin e bağlı olabilir ! Sağlıklı bir diyetin kanser koruyucu etkisi muhtemelen Aspirin e bağlı olabilir ! Paterson JR.Lawrence JR.: QJM Aug.2001

63 ÇAY VE MİDE KANSERİ İLİŞKİSİ Midedeki kanser yapıcı maddelerin oluşmasına mani olur (Nitroso compounds) Midedeki kanser yapıcı maddelerin oluşmasına mani olur (Nitroso compounds) Kanser yapıcı mikroplara karşı savaşır (H. Pilori) Kanser yapıcı mikroplara karşı savaşır (H. Pilori) Yeşil ve siyah çay kuvvetli antioksidan etkisi ile kanser yapıcı maddelere karşı koruyucudur. Yeşil ve siyah çay kuvvetli antioksidan etkisi ile kanser yapıcı maddelere karşı koruyucudur. J.H. Weisburger. American Health Found. Valhalla N.Y., 1995

64 Kalın barsak Kanserinde Posa Sebze ile alınan Posa koruyucu oluyor. Sebze ile alınan Posa koruyucu oluyor. Aynı görevi meyve ve tahıl dan alınan posa yapamıyor. Aynı görevi meyve ve tahıl dan alınan posa yapamıyor. Le Marchand et al. Epidemiology Nov. 1997

65 Domates Domates’de bulunan likopen maddesi kuvvetli “Anti- karsinojendir. Domates’de bulunan likopen maddesi kuvvetli “Anti- karsinojendir. Domatesin ; Prostat, Mide, Akciğer, Pankreas, Barsak, Rahim ve Meme kanserine karşı koruduğu ispatlanmıştır Domatesin ; Prostat, Mide, Akciğer, Pankreas, Barsak, Rahim ve Meme kanserine karşı koruduğu ispatlanmıştır

66 Değişik Besinlerin yenmesi Hep aynı cins besinlerin tüketilmesi doğru değildir. Hep aynı cins besinlerin tüketilmesi doğru değildir. Tek taraflı beslenme faydadan çok zarar verir. Tek taraflı beslenme faydadan çok zarar verir. Ülkemiz besin çeşitleri yönünden en zengin ülkeler arasındadır. Ülkemiz besin çeşitleri yönünden en zengin ülkeler arasındadır.

67 Genel olarak ne yapmak Lazım  Tüm kanserlere karşı: İdeal kiloyu korumak !  Şişmanlık kadın ve erkekte en tehlikeli şey.  Hormonlu olabilecek bitkilerden uzak durmak.  Mümkünse sebze meyve, et ve yumurtayı çiftliklerden değil köylüden direkt almak.  Mevsim dışında sera sebzeleri almamak.  Yeşil ve siyah çay sıklıkla içilmelidir.

68 Genel olarak ne yapmak Lazım Kırmızı et yerine balık ve tavuk eti kullanılmalı Kırmızı et yerine balık ve tavuk eti kullanılmalı Yemeklerde küçük porsiyonlar yenmeli Yemeklerde küçük porsiyonlar yenmeli Yemekler evde yapılmalı, dışarıda hazır yemek yenmemeli Yemekler evde yapılmalı, dışarıda hazır yemek yenmemeli Mümkün olduğu kadar taşıt araçlarına binmemeli, yakın yerlere yürümelidir. Mümkün olduğu kadar taşıt araçlarına binmemeli, yakın yerlere yürümelidir. Hareketsizliği arttıran TV ve bilgisayar daha az kullanmalı Hareketsizliği arttıran TV ve bilgisayar daha az kullanmalı

69 Genel olarak ne yapmak Lazım Çocukları erken yaşta, hareket yapmayı, az TV seyretmeyi az yemeyi alıştırmalıyız. Çocukları erken yaşta, hareket yapmayı, az TV seyretmeyi az yemeyi alıştırmalıyız. Siğara ile evde ve dışarıda ciddi savaş açmalıyız Siğara ile evde ve dışarıda ciddi savaş açmalıyız Tatlandırılmış meyve suları, pastalar kola ve şekerlemeler yenmemelidir. Tatlandırılmış meyve suları, pastalar kola ve şekerlemeler yenmemelidir.

70 Genel olarak ne yapmak Lazım Sarımsak, Soğan, koyu renkli (yeşil, sarı) sebzeler, soya, domates çok sık tüketilmeli. Sarımsak, Soğan, koyu renkli (yeşil, sarı) sebzeler, soya, domates çok sık tüketilmeli. Hayvan yağlarından çok Bitkisel yağlar kullanmalı (Zeytin Yağı, Ayçiçeği yağı, Fındık yağı ve benzeri) Hayvan yağlarından çok Bitkisel yağlar kullanmalı (Zeytin Yağı, Ayçiçeği yağı, Fındık yağı ve benzeri) Alkol kullanılmamalı, kullananlarda miktarına çok dikkat etmelidir. Alkol kullanılmamalı, kullananlarda miktarına çok dikkat etmelidir. Tabağımızın 3 te 2 si bitkisel kaynaklı olmalıdır. Tabağımızın 3 te 2 si bitkisel kaynaklı olmalıdır. American Institute of Cancer Research

71 Antioksidan ve vitaminler ne kadar koruyucu ? Dışardan reçete edilen bu maddelerin ne kadar faydalı olabildiği şüphelidir. Dışardan reçete edilen bu maddelerin ne kadar faydalı olabildiği şüphelidir. Hatta aşırı dozda alınan bazı maddelerin zararlı etkileri vardır ; Hatta aşırı dozda alınan bazı maddelerin zararlı etkileri vardır ; (Yağda eriyen vitaminler; A, E, D. Demir, selenyum, bakır, çinko, kalsiyum, vit C. )

72 ÖNEMLİ TAVSİYE Vitaminleri kesin indikasyon olamadan yazmayınız ! Muayyen şartlar dışında vitamine ihtiyaç yoktur. Vitaminleri kesin indikasyon olamadan yazmayınız ! Muayyen şartlar dışında vitamine ihtiyaç yoktur. Hastalara Bahçeleri varsa bahçede yoksa balkonlarındada yıl boyu yeşillik (Nane, Maydanoz, Soğan, Sarımsak, Roka ) yetiştirmelerini öğretiniz.!!! Hastalara Bahçeleri varsa bahçede yoksa balkonlarındada yıl boyu yeşillik (Nane, Maydanoz, Soğan, Sarımsak, Roka ) yetiştirmelerini öğretiniz.!!!

73 Balkon Bahçesi

74 Son Söz Unutma ! Tüm Kanserlerin %30-40’ ı Aşırı kiloyu önleyerek Aşırı kiloyu önleyerek Kanser koruyucu besinleri tüketerek Kanser koruyucu besinleri tüketerek Devamlı eksersiz yaparak. Devamlı eksersiz yaparak. ÖNLENEBİLİR !

75 Tekrar Hatırlayınız !

76 İnsanda oluşan kanserlerin % 70-90’ çevresel kaynaklıdır. % 50 BESLENME % 50 BESLENME % 33 Sigara ve Tütün ürünleri % 33 Sigara ve Tütün ürünleri % 5-10 Mesleki etkileşim % 5-10 Mesleki etkileşim % 3 Radyasyon % 3 Radyasyon Diet, Nutrition and Cancer Academic Press, Washington DC.

77 Anthelme Brillat-Savarin 1826 You are what you eat NE YİYORSAN O’ SUN !

78 İlgilendiğiniz için teşekkür ederim Prof Dr. Faruk Memik 2009


"BESLENME VE KANSER İLİŞKİLERİ PROF DR. FARUK MEMİK Türk Gastroenteroloji Derneği Bursa Şubesi Başkanı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları