Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

VAKALARLA PULMONER REHABİLİTASYON (Egzersiz reçetelendirme) Doç. Dr. PINAR ERGÜN Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "VAKALARLA PULMONER REHABİLİTASYON (Egzersiz reçetelendirme) Doç. Dr. PINAR ERGÜN Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi."— Sunum transkripti:

1 VAKALARLA PULMONER REHABİLİTASYON (Egzersiz reçetelendirme) Doç. Dr. PINAR ERGÜN Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi PULMONER REHABİLİTASYON ve EVDE BAKIM MERKEZİ PULMONER REHABİLİTASYON ve KRONİK BAKIM ÇALIŞMA GRUBU

2 Olgu-1 67 Y Erkek hasta. Emekli. Karısı ve oğlu ile birlikte Ankara’da yaşıyor. Yönlendiren birim: Göğüs Hastalıkları Polikliniği Yakınması: Nefes darlığı, öksürük, balgam çıkarma Sigara: 5 yıl önce bırakmış - (55 paket/yıl) KOAH tanısı ile 10 yıldır takipte

3 ADAY OLGU ?  Ön görüşme; Aile desteği var İstekli Ulaşım sorunu yok  Fizik muayene; Bilateral solunum sesleri azalmış, bilateral ronküs, ekspiryum zorlu-uzun  PA Ac grafisi; Diyafragmalarda basamak belirtisi, dallanma ve saydamlık artışı  Rutin hemogram, biyokimya, idrar : Normal  SFT/ Difüzyon / AKG ?  EKG / ECO Başlangıç değerlendirilmeleri; Boy=178cm, Kilo=90 kgBoy=178cm, Kilo=90 kg

4 BeklenenÖlçülen% FVC (lt) FEV1 (lt) FEV1/FVC (%)7345 FEF25-75 (lt/sn) PEF (lt/sn) DLCO (ml/dk/mmHg) DLCO/VA (1/ml/dk/mmHg) VC (lt) TLC (lt) RV (lt) RV/TLC (%)45 61 FRC (lt) ERV (lt)0.72 IC (lt)1.36 pH :7.45 PaO2: 66.6 (mmHg) PaCO2:38.8 (mmHg) SaO2 : 90 % HCO3: 26.2 mmol/lt BE: 2.7 mmol/lt AKG Min TY, Min MY SPAP: 45 Aort Kapağı: Normal EF: %66 EKG: Sinüs ritmi ECO: Dispne Algısı MRC:3 TANI: EVRE III KOAH + Pulmoner hiperinflasyon Hafif Pulmoner Hipertansiyon Hafif derecede hipoksemi MRC: 3

5 Bu aşamadan sonra; HANGİ TESTLER ? NİÇİN İSTENMELİ ? NİÇİN İSTENMELİ ?

6 Olgu-1: 6DYT’i mesafesi= 324m Test öncesi-istirahat Borg= 1 Test sonrası- egzersiz Borg= 7 İstirahat SatO 2 = %90 6DYT’i sonrası SatO 2 = %84 Egzersiz kapasitesinin değerlendirilmesi

7 Egzersiz kapasitesi ? Erkek; 6DYTM =(7.57X boy) – (5.02 X yaş)- (1.76X Kg)-309m Not: Normalin alt sınırı için beklenen değerden 153 çıkartın Kadın; 6DYTM=(2.11X boy)-(2.29X Kg)-(5.78 X yaş) + 667m Not: Normalin alt sınırı için beklenen değerden 139 çıkartın Egzersiz kapasitesi azalmış Olguda; beklenen 6DYTM= 594m, normalin alt sınırı 441m, yürünen mesafe 324 m

8 9 m MEKİK YÜRÜME TESTİ 1 Mekik=10m Düzey 1    Düzey 2     Düzey 3      Düzey 4       Düzey 5        Düzey 6         Düzey 7          Düzey 8           Düzey 9            Düzey 10             Düzey 11             Düzey 12              0.5m

9 DüzeyHızMesafeBeklenen VO 2 peak Zaman /Mekik Mekik Sayısı m/skm/hmml/kg/min*sDüzeyToplam * VO 2 peak (ml/kg/dk) = (0.025 x Mesafe{m}) VO2peak= 10.16, Yürüme hızı= %85 VO2 peak; 3.6km/h

10 Olgu-1: Yaşam kalitesi; SGRQ; –Toplam skor = –Aktivite = 81,61 –Semptom= –Etki= Yaşam kalitesi ↓ SGRDQ için en iyi toplam skor = 0 en kötü toplam skor = 100 MKAD= Toplam skor ve her bir alt başlık için 4 Ü’lik değişimdir.

11 Olgu-1: Yaşam kalitesi; KSHA Toplam skor = 63 Dispne = 11 Emosyonel = 25 Yetmezlik= 13 Baş edebilme =14 Yaşam kalitesinde düşme KSHASoru sayısı (en kötü)(en iyi) MKAD Soru başına 0.5 Ü Dispne Yetmezlik Baş edebilme Emosyonel TOPLAM

12 Olgu-1 Vücut Kompozisyonu Boy=178cm, Kilo=90 kg BKİ= kg/m² YVK= 45kg YVKİ= 14.5 kg/m² Düşük kilolu; <21 kg/m² Normal; kg/m² Kilolu; kg/m² Obezite; >30 kg/m² KiloluKilolu Periferik kas kaybı Periferik kas kaybı YVKİ; Erkekte>16 kg/m² Kadın >15 kg/m²

13 Olgu-1; Periferik kas gücünün değerlendirilmesi Manüel Kas testi; Sağ Sol Üst ekstremite 3 3+ Alt ekstremite 4 3+ Deltoid Quadriceps 1 Max tekrar 5,5 kg 10 kg

14 Olgu-1; Psikososyal değerlendirme; Hastane-Anksiyete Depresyon Skalası: Anksiyete: 6 Depresyon:12 Anksiyete skoru; 0-7 Normal, 8-11 border line, 11< Anksiyete Depresyon skoru; 0-7 Normal, 8-11 border line, 11< Depresyon

15 Pulmoner Rehabilitasyon KİME ? Stabil, EVRE III KOAH MRC: 3 Egzersiz kapasitesi ↓ Periferik kas güçsüzlüğü (+) Yaşam Kalitesi ↓ Kronik hastalıkla ilişkili depresyon ? Komorbid hastalık yok.

16 Pulmoner Rehabilitasyon NEREDE ? NASIL ? NASIL ?

17 Nerede ? Nasıl bir egzersiz programı reçetelenmeli ?  Egzersiz Modu: Alt ve üst ekstremite; Endurans + Güçlendirme  Egzersiz Süresi: 15 dk treadmill, 15 dk bisiklet 15 dk Kol endurans PR Programı: Ayaktan takipli PR Merkezi; Haftada 2 gün direkt, gözetimli, minimum 8 hafta

18 Treadmill’de yürüyüş hızı; 6 DYT’i mesafesi treadmill’de uygulanacak hıza çevrilerek egzersiz yoğunluğu saptanabilir.  6DYT’i sırasında saturasyonda düşme var.  Egzersiz sırasında desaturasyon >%4 ise SO2 % 90 ve üzerinde olacak şekilde O2 desteği verilmeli { (324/6X60)/ 1000 } X %85= 2.6 km/st

19 ENDURANS egzersizi eğitimi (Aerobik) / Bisiklet ENDURANS egzersizi eğitimi (Aerobik) / Bisiklet Watt Watt = ( X 1) + ( X 67) + [0.002 X (324X 90] Bisiklet iş yükü = 83 Watt %50 ~ 40 Watt 6DYT’den hesaplanan bisiklet iş yükü: Watt = ( X Cins) + ( X Yaş) + [0.002 X (6DYM X ağırlık)] Cinsiyet: Kadın= 0, Erkek = 1

20 MEKİK YÜRÜME TESTİ AHMYT Treadmill yürüme hızı = 3.6 km/s AHMYT mesafesinden hesaplanan bisiklet iş yükü: 153 W Watt= (27.003X Cins) + [ (-1.033) X ( AHMYTM X ağırlık) ] Cinsiyet: Kadın= 0, Erkek = 1 %50’si 76 W

21 Egzersiz Yoğunluğu; Eve egzersiz reçeteleme 6 DYT’i sonuçları kullanılarak ; 10 Dk’da yürümesi gereken mesafe hesaplanarak egzersiz yoğunluğu hesaplanabilir. (324/6X 10) X %80 = 432m 432m (Bu mesafe 30m’lik yürüme koridorundaki tur sayısına çevrildiğinde, 30m=14 tur) YA DA BORG 4-6 şiddetinde olacak şekilde tempolu yürüyüş

22 Güçlendirme egzersizi; Üst –Alt Ekstremite 1-RM esasına dayanan reçetelendirme Bir kas grubu tarafından bir kerede kaldırılabilecek maksimum ağırlık( 1 RMT) ağırlık değerini bulun Hastanın bir kerede kaldırabildiği ağırlığın %’ını reçeteleyin 1- Set (8- 10 tekrardan oluşmalı) Amaç hastanın 1 kerede kaldırabildiği ağırlığın % 80’inine ulaşmak Başlangıçta belirlenen ağırlıkla yorulmadan 3 set çalıştığında ağırlık ( Kg) artırılabilir. Dikkat: Pulmoner rehabilitasyon programlarında bu uygulama eklem ligaman ve kemik dansitesine zarar verebileceği için çok önerilmez

23 Alt-Üst Ekstremite- güçlendirme Submaksimal bir test olan; ağırlık tekrarına dayalı yoğunluk reçetelendirme; Hastanın sadece 2-3 kere kaldırabileceği ağırlık bulunarak 1- RM’un % 80’i olarak kullanılmalı 1- Set (8- 10 tekrardan oluşmalı) İstirahat arası 1 dakikayı geçmemeli Haftada 3 kez

24 Güçlendirme egzersizi/ Alt ekstremite Alt ekstremite güçlendirme egzersizleri aletli yada aletsiz. Egzersiz yavaş ve düzgün/doğru uygulanmalı Ağırlık kullanarak güçlendireme –Bacak presi –Quadriceps ekstensiyonu. Ağırlıksız güçlendirme Not: Alt ekstremite ağırlıksız güçlendirme egzersizleri ısınma egzersizleri olarak aerobik egzersiz öncesinde uygulanabilir

25 Olgu-2: 65 yaşında erkek hasta, emekli şoför,evli Yönlendiren birim: Göğüs Hastalıkları servisi KOAH atak tanısı ile 14 gün hospitalizasyon sonrası Pulmoner Rehabilitasyon Merkezinde değerlendirildi. Yakınması: Nefes darlığı, kol ve bacaklarda güçsüzlük, bel ağrısı, el ve ayaklarda ateşlenme hissi, iştahsızlık Öz geçmiş: –1994- Akciğer TBC tanısı ile tedavi –Son 10 yıldır KOAH + Geçirilmiş AC TBC tanısı ile takipte –Son 1 yılda atak nedeniyle 3 kez hospitalize edilmiş, 2 kez acil başvurusu –Osteoporoz nedeniyle FTR takibinde ilaç kullanımı 4 yıldır USOT kullanıyor (Konsantratör) FM: –KB: 130/ 80 mmHg, N: Ritmik, SS: 20/dk –Şuur açık, koopere, oriante, Cushingoid yüz görünümü, yardımcı solunum kasları solunuma katılıyor –Göğüs ön-arka çapı artmış, bilateral solunum sesleri azalmış, ekspiryum zorlu-uzun –Bilateral alt ekstremite +/+ ödem

26 BEKLENENÖLÇÜLEN % FVC (lt) FEV1 (lt) FEV1/FVC (%) FEF25-75(lt/sn) TLC (lt) RV (lt) RV/TLC (%) FRC (lt) DLCO(ml/dk/mmHg) DLCO/VA (1/dk/mmHg) MİP: -40cmH 2 O Hemogram; Hb: 13,7 Htc:43,1 Biyokimya; AKŞ: 105 Üre: 19 Kre:1,1 AST: 1,9 ALT: 19 Ca:9.2 Fosfor:3.0, Alkalen fosfatoz:59 Trig:81 LDL:176 HDL:47 EKG: Sinus ritmi, İnferiorda T (-) ECO: EF %66, 2º TY, SPAP: 60 mmHg (Oda havası) AKG: PCO 2 = 40.5 mmHg,PO 2= 42 mmHg, SatO2=%82 USOT/ Sat O2( 1.5lt/dk O 2 ): %93 BAŞLANGIÇ DEĞERLENDİRMESİ YORUMLARINIZ ?

27 BEKLENENÖLÇÜLEN % FVC (lt) FEV1 (lt) FEV1/FVC (%) FEF25-75(lt/sn) TLC (lt) RV (lt) RV/TLC (%) FRC (lt) DLCO(ml/dk/mmHg) DLCO/VA (1/dk/mmHg) PA AC Grafisi: Sağ kostadiyafragmatik sinus künt. Diyafragmalarda basamak belirtisi. Damla Kalp. Bilateral saydamlık artışı, sağ üst zonda retiküler infiltrasyon Amfizem+Ciddi PH Solunum Kas Güçsüzlüğü Geçirilmiş AC TBC’ye ikincil bronşiektazi Komorbidite= Osteoporoz EKG: Sinus ritmi, İnferiorda T (-) ECO: EF %66, 2º TY, SPAP: 60 mmHg AKG: PCO 2 = 40.5 mmHg, PO 2= 42 mmHg Sat O2 = % 82 (oda havası) USOT/ Sat O2( 1.5lt/dk O2): %93 Hemogram; Hb: 13,7 Htc:43,1 Biyokimya; AKŞ: 105 Üre: 19 Kre:1,1 AST: 1,9 ALT: 19 Ca:9.2 Fosfor:3.0, Alkalen fosfatoz:59 Trig:81 LDL:176 HDL:47 MİP: -50cmH 2 O

28 ADAY OLGU; Günün 2/3’ünden fazlasını yatakta geçiriyor, günlük yaşam aktivitelerinde eşine bağımlı. Aile desteği √ Motivasyonu eksik İlaç Kullanım öyküsü: ? Düzensiz ilaç kullanımı, ND nedeniyle kontrolsüz streoid kullanımı MULTİDİSİPLİNER DEĞERLENDİRME  Dispne; MRC= 5, KSHA dispne= 13  Egzersiz kapasitesi: Yataktan-sandelyeye geçiş süresi►1.5dk  Yaşam kalitesi; SGRQ; Toplam skor = Aktivite= 81,61 Semptom= Etki=  Psikolojik değerlendirme; HAD; Anksiyete= 12 Depresyon= 9  Nutrisyonel değerlendirme BKİ= 22 Kg/m² YVK= 47.9 Kg YVKİ= 14 Kg/ m²  Manuel Kas testi: Sağ üst: 3 + Sol üst: 3 Sağ alt: 3 Sol alt: 3 -

29 Başlangıç değerlendirmesi  Egzersiz kapasitesinde ↓  Dispne algısında ↑  Günlük yaşam aktivitelerinde kötüleşme  Yaşam kalitesinde bozulma  Periferik kas güçsüzlüğü  Solunum kas güçsüzlüğü  Kronik hastalıkla ilişkili depresyon, anksiyete SONUÇ:

30 PERİFERİK KAS GÜÇSÜZLÜĞÜ OLASI NEDENLERİ ?

31  KOAH sistemik inflamatuar hastalık  Hipoksemi Orta derecede hipoksemi  Nutrisyonel bozukluk BKİ=22 kg/m², YVKİ= 14 Kg/m²  Steroid kullanım öyküsü; Steroid myopatisi ?  İmmobilite (+)  Erkek hasta; Testesteron düzeyi ↓ :190 ng/ml (normal aralık: 260 – 720) PERİFERİK KAS GÜÇSÜZLÜĞÜ NEDENLERİ ?

32 Program yapılandırma; Yanıtlanması gerekenler Pulmoner Rehabilitasyon NEREDE ? HEDEFLER ?  Ayaktan takipli PR ünitesine transferinde problem (+)  Ciddi hastalık EVDE PR- DİREKT GÖZETİMLİ

33 Program yapılandırma; Yanıtlanması gerekenler Pulmoner Rehabilitasyon ► NEREDE ? HEDEFLER ?  Ayaktan takipli PR ünitesine transferinde problem (+)  Ciddi hastalık, Pulmoner hipertansiyon  Atak sonrası erken dönem  Komorbidite (Osteoporoz) EVDE DİREKT GÖZETİMLİ PULMONER REHABİLİTASYON PROGRAMI

34 EVDE DİREKT GÖZETİMLİ PULMONER REHABİLİTASYON NASIL BİR EGZERSİZ PROGRAMI YAPILANDIRILMALI ? HEDEFLER ?

35 HEDEFLER (I) Egzersiz kapasitesinin artırılması Alt ve üst ekstremite kas gücünün artırılması  Yöntem: NMEKS (Nöromusküler elektriksel kas stimülasyonu) Nefes darlığı ile baş etme yöntemlerinin öğretilmesi  Yöntem: Büzük dudak solunumu İnspiratuar / Ekspiratuar solunum kas egzersizleri Pozisyonlama Torakal mobilizasyon egzersizleri

36 HEDEFLER (II) Nutrisyonel değerlendirme / destek ?  BKİ: Normal ; Beslenme eğitimi verildi Psikolojik değerlendirme ?  Anksiyete skoru ↑; Hastalıkla baş etme yöntemleri Eğitim ?  Hastalığı hakkında bilgilendirme  İlaç/O 2 tedavisi/ inhaler tedavi  Atak / stabil dönem tedavileri  Günlük yaşam aktivitelerinde nefes darlığını kontrol yöntemleri

37 NMEKS: NMEKS: Bilateral,Quadriceps; 9X5cm, Deltoid; 5X5cm’lik yüzeyel elektrot Süre: 15dk- 2gün / Hf- 20 seans. İlk 2 hafta:Dalga süresi: µs, Stimulasyon frekansı: 55 Hz.Takip eden seanslarda: Dalga süresi: µs, Stimulasyon frekansı: 60Hz. Yoğunluk: Hastanın tolere edebildiği maksimum yoğunluk. (Alt:30-50mA) (Üst:20-30mA) Her seansda 1-5mA artırıldı. Bilateral alt ekstremite Venöz Doppler: normal HEDEF: Egzersiz kapasitesinin artırılması

38 HEDEF: HEDEF: Alt ve üst ekstremite kas gücünün artırılması KAS GÜCÜNÜN ARTIRILMASINA YÖNELİK EK YAKLAŞIMLAR ? Manuel kas testinde kuvvet kaybı YVKİ <16Kg/m² Erkek hasta; Testesteron düzeyi ↓ :190 ng/ml (normal aralık:

39 Güvenlik önlemleri Total PSA: ng/ml ( ) Serbest PSA:0.9 ng/ml ( ) Üroloji konsültasyonu: 1+ BPH. Testesteron replasmanı için KE yok. Üroloji konsültasyonu: 1+ BPH. Testesteron replasmanı için KE yok. Hb, Testesteron, PSA düzey takipleri (Başlangıç, hf’lar) Hb, Testesteron, PSA düzey takipleri (Başlangıç, hf’lar)  Total PSA: 4.24 ng/ml Serbest PSA:0.9 ng/ml  Üroloji konsültasyonu: 1+ BPH. Testesteron replasmanı için KE yok.  Hb, PSA düzey takipleri Alt ve üst ekstremite kas gücünün artırılması TESTESTERON REPLASMANI: 125 mg / hf’da hf

40 Egzersiz kapasitesiÖnceSonra Yataktan –sandelyeye geçiş süresi1.5 dk0.5dk AHMYTM / metre045 EMYTS / dakika02.30 Manüel Kas Testi (ÜST): Sağ: 3+ / 4+ Sol: 3 / 4 Manüel Kas Testi (ALT): Sağ: 3 / 4 Sol: 3 / 4 ETKİNLİK EGZERSİZ KAPASİTESİ ve KAS GÜCÜ

41 Alan:85.08 sq.cm Alan:104.03sq.cm NMEKS+ Testesteron replasmanı önce ve sonrası; Quadriceps kası kesitsel alanının alt ekstremite BT ile değerlendirilmesi

42 Dispne algı düzeyi MRC 54 KSHA/Dispne 1315 Borg ?3 Yaşam kalitesi SQRDQ: Total skor 53,4427,42 SGRDQ: Semptom 62,1355,28 SGRDQ: Aktivite 66,5135,80 SGRDQ: Etki 42,8110,07 KSHA: Total skor KSHA: Yetmezlik 2021 KSHA: Baş edebilme 2124 KSHA: Emosyonel 3142 SEMPTOM KONTROLÜ, YAŞAM KALİTESİ

43 Psikolojik durum ÖnceSonra HAD- Anksiyete128 HAD- Depresyon96 Vücut Kompozisyonu BKİ2225 YVK47,952 YVKİ15,618,9 ETKİNLİK

44 TEŞEKKÜRLER TEŞEKKÜRLER


"VAKALARLA PULMONER REHABİLİTASYON (Egzersiz reçetelendirme) Doç. Dr. PINAR ERGÜN Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları