Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

EKO205 Mikroiktisat Bölüm 6 Rekabetçi Piyasaların Analizi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "EKO205 Mikroiktisat Bölüm 6 Rekabetçi Piyasaların Analizi."— Sunum transkripti:

1 EKO205 Mikroiktisat Bölüm 6 Rekabetçi Piyasaların Analizi

2 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 2 Tartışılacak Konular Hükümet politikalarının refah etkilerinin belirlenmesi—Tüketici ve üretici rantı Tam rekabet piyasalarının etkinliği Taban Fiyatı Uygulamaları

3 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 3 Tartışılacak Konular Fiyat desteği ve üretim kotaları İthalat kotaları ve tarifler Vergi veya sübbansiyonun etkileri

4 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 4 Hükümet politikalarının refah etkilerinin belirlenmesi—Tüketici ve üretici rantı Hatırlatma: Tüketici artığı: tüketicinin ödemeye razı olduğu fiyat ile piyasada ödediği fiyat arasındaki farktır. Üretici rantı: üreticinin malı üretmek için katlandığı maliyetin üzerinde elde ettiği gelir veya kazançtır.

5 Üretici Rantı 0 ile Q 0 Üretici malı satmaktan net bir kazanç elde elde eder-- üretici rantı Tüketici Rantı Tüketici ve Üretici Rantı Miktar 0 Fiyat S D 5 Q0Q0 Tüketici C 10 7 Tüketici BTüketici A 0 ile Q 0 Arasında tüketici A ve B Ürünü satın almaktan bir Rant –tüketici artığı elde ediyor

6 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 6 Uygulanan bir hükümet politikasının refah etkilerini ortaya koymak için üretici ve tüketici artığındaki kayıp ve kazancı ölçme yoluna gideriz. Refah Etkileri (Welfare Effects) Hükümetin piyasaya müdahalesiyle ortaya çıkan kayıp ve kazançlar. Hükümet politikalarının refah etkilerinin belirlenmesi—Tüketici ve üretici rantı

7 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 7 Üreticinin kaybı ise A dörtgeni ile C üçgeninin toplamıdır B ve C üçgenleri birlikte net kaybı göstermektedir. B A C Tüketicinin kazancı A dörtgeni ile B üçgeninin alanı kadardır Net Kayıp Fiyat Kontrolleri Sonucu Üretici ve Tüketici Artığında Değişme Miktar Fiyat S D P0P0 Q0Q0 P max Q1Q1 Q2Q2 Hükümetin P max düzeyinde tavan fiyatı belirlemiştir (piyasa denge fiyatının ( P 0.) altında)

8 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 8 Gözlemler: Toplam kayıp B + C alanına eşittir. Ranttaki toplam değişme = (A - B) + (-A - C) = -B - C Net kayıp (Deadweight loss): fiyat kontrolü sonucu ortaya çıkan etkinlik kaybıdır veya üretici rantındaki kaybın tüketici kazancını aşan kısmıdır. Tavan Fiyatı ve Üretici ve Tüketici Rantında Değişme

9 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 9 Gözlemler Talep yeterince katı ise tüketiciler net kayıplara uğrayabilirler. Fiyat Kontrolü ve Üretici-Tüketici Rantı

10 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 10 B A P max C Q1Q1 Talep yeterince katı ise B üçgeni A dörtgeninden daha büyük olabilir ve tüketici artığında net bir kayıp olabilir. Örnek: Petrol fiyatlarının kontrolü ve petrol kıtlığı (1979 da) S D Fiyat Kontrolü ve Üretici-Tüketici Rantı Talep Esnek Değil Miktar Fiyat P0P0 Q2Q2

11 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 11 Fiyat Kontrolleri ve Petrol Kıtlıkları yıllarında petrol fiyatlarının kontrolü (tavan fiyat) petrol kıtlığına yol açmıştır. Net kayıp ne kadar olmuştur?

12 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 12 Arz: Q S = P G P O Arz edilen miktar milyon metreküp Talep: Q D = -5P G P O Talep edilen miktar milyon metreküp P G = gaz fiyatı P O = petrol fiyatı Fiyat Kontrolleri ve Doğal Gaz Kıtlıkları 1975 yılı verileri (Avustralya)

13 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 13 P O = 8 Denge P G = 2 ve Q = 20 Tavan fiyatı 1 dolar olarak belirlenmiştir Bu bilgileri grafiksel olarak görelim: Fiyat Kontrolleri ve Doğal Gaz Kıtlıkları 1975 Yılı Verileri

14 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 14 B A 2.40 C Ttüketicinin kazancı A dörtgeni eksi B üçgeni; üreticinin kaybı A dörtgeni artı C üçgenidir. SD 2.00 miktar (litre) 0 Fiyat ($/litre (P max )1.00 Fiyat Kontrolleri ve Doğal Gaz Kıtlıkları

15 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 15 Tavan fiyatı koymanın etkilerinin ölçülmesi Eğer Q D = 18 ise, P = $2.40  [18 = -5P G (8)] A = (18) x ($1/litre) = $18 B = (1/2) x (2 b.) x ($0.40) = $0.4 C = (1/2) x (2 b.) x ($1/) = $1 Fiyat Kontrolleri ve Doğal Gaz Kıtlıkları

16 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 16 Tavan fiyatı koymanın etkilerinin ölçülmesi 1975 Yılı  Tüketici Artığındaki Değişme = A - B = = $17.6 milyar  Üretici Artığındaki Değişme = -A - C = = -$19.0 milyar Fiyat Kontrolleri ve Doğal Gaz Kıtlıkları

17 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 17 Fiyat Kontrolleri 1975 yılı fiyatlarıyla, net kayıp  = -B - C = = -$1.4 milyar  2000 yılı fiyatlarıyla, net kayıp 4 milyar dolardan fazladır. Tavan fiyatı koymanın etkilerinin ölçülmesi

18 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 18 Rekabetçi Piyasaların Etkinliği Hangi durumlarda rekabetçi piyasalar kaynakları etkin dağıtamaz veya piyasa başarısızlığı ortaya çıkar? 1) Dışsallıklar  Piyasa fiyatına yansımayan maliyetler veya kazançlar (ör: kirlilik)

19 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 19 Rekabetçi Piyasaların Etkinliği Hangi durumlarda rekabetçi piyasalar kaynakları etkin dağıtamaz veya piyasa başarısızlığı ortaya çıkar? 2)Bilgi Eksikliği  Eksik bilgi iktisadi birimlerin maksimizasyon kararlarını engeller.

20 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 20 Bu piyasalara devletin müdahalesi etkinliği arttırabilir. Piyasa başarısızlığı yokken, devletin müdahalesi etkinlik kaybına yol açar. Rekabetçi Piyasaların Etkinliği

21 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 21 P1P1 Q1Q1 A B C P 1, düzeyinde bir tavan Fiyatı konması B ve C Üçgenleriyle verilen refah Kayıplarına neden olur. Tavan Fiyatı Sonucu Ortaya Çıkan Refah Kayıpları Miktar Fiyat S D P0P0 Q0Q0

22 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 22 P2P2 Q3Q3 A B C Q2Q2 Q S = Q 2 ise net kayıp kaçtır? P 2 düzeyinde taban fiyatı uygulanırsa talep miktarı sadece Q 3 olur. Net kayıp B ve C üçgenleridir Taban Fiyatı Sonucu Ortaya Çıkan Refah Kayıpları Miktar Fiyat S D P0P0 Q0Q0

23 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 23 ABD’de Böbrek Piyasası Örneği 1984 yılında yasayla organ nakli için organ satışı yasaklanmıştır. Yasanın etkilerini analiz edelim Arz: Q S = 8, P  Eğer P = $20,000 ve Q = 12,000 ise Talep: Q D = 16, P

24 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 24 D A C Arz edenlerin kaybı A dörtgeni ile C üçgenidir Böbrek Piyasası ve 1984 Organ Nakli Yasasının Etkileri Miktar Fiyat 8,0004,000 0 $10,000 $30,000 $40,000 S’ Bu yasa fiyatı sıfır yapmıştır B Talep edenler sıfır ödeme yaptıkları için, kazançları A – B kadardır. S D 12,000 $20,000

25 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 25 Yasa arz miktarını 8000 ile sınırlamıştır. Üretici rantı kaybı: A + C = (8,000)($20,000) + (1/2)(4,000)($20,000) = $200/m. Böbrek Piyasası

26 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 26 Tüketici kazancı (artık): A - B = (8,000)($20,000) - (1/2)(4,000)($20,000) = $120/m. Net kayıp: B + C veya $200 milyon - $120 milyon = $80 milyon Böbrek Piyasası

27 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 27 Minimum Fiyat Uygulaması Bazı dönemlerde veya bazı ürünler için devlet fiyatı piyasa denge fiyatının üzerinde tutmak isteyebilir. Bunu incelerken en çok kullanılan taban fiyatı ve asgari ücreti inceleyerek başlıyoruz.

28 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 28 B A Üretici rantındaki değişme +A - C – D kadar olur. üretici daha kötü duruma gelebilir. C D Taban Fiyatı (Price Minimum) Miktar Fiyat S D P0P0 Q0Q0 P min Q3Q3 Q2Q2 Üreticiler Q 2, kadar üretirse Q 2 - Q 3 Kadar ürün satılamayacaktır

29 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 29 B Net kayıp B ve C üçgenlerinin alanı kadardır. C A w min L1L1 L2L2 işsizlik Firmaların w min. düşük ücret ödemelerine izin verilmez, buda işsizliğin artmasına yol açar. S D w0w0 L0L0 Asgari Ücret (Minimum Wage) işgücü ücret

30 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 30 Havayolu Düzenlemeleri döneminde ABD’de havayolu sektörü büyük yapısal değişim sergilemiştir. Bu düzenleme temel değişimlere yol açmıştır. Yeni firmalar endüstriye girdikçe bazı havayolu firmaları birleşme yoluna gitmiş veya kapanmıştır.

31 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 31 B A C Düzenleme sonrası fiyat: P O ’e düşmüştür. Tüketici artığındaki değişme A + B. Q3Q3 D D alanı satılamayan çıktının maliyetidir Sivil Havacılık Düzenlemelerinin Etkileri Miktar Fiyat S D P0P0 Q0Q0 Q1Q1 P min Q2Q2 Düzenleme öncesinde fiyat P min Q D = Q 1 ve Q s = Q 2.

32 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 32 Fiyat Desteği ve Üretim Kotaları Tarımsal politikalar büyük ölçüde fiyat desteği sistemine dayanır. Bu destek fiyatı piyasa denge fiyatının üzerinde belirlenir ve ortaya çıkan arz fazlasını devlet satın alır. Bu genellikle üretimi sınırlayan diğer teşviklerle birleştirilerek uygulanır.

33 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 33 B D A P s fiyatını korumak için devlet Q g kadar satın alır. Tüketici artığındaki değişme = -A - B, Ve üretici artığındaki değişme A + B + D D + Q g QgQg Fiyat Desteği (Price Supports) Miktar Fiyat S D P0P0 Q0Q0 PsPs Q2Q2 Q1Q1

34 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 34 D + Q g QgQg B A Fiyat Desteği (Price Supports) Miktar Fiyat S D P0P0 Q0Q0 PsPs Q2Q2 Q1Q1 Devlete getirdiği yük P s (Q 2 -Q 1 ) D Toplam refah kaybı Toplam refah kaybı D-(Q 2 -Q 1 )p s

35 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 35 Fiyat Desteği (Price Supports) Soru: Çiftçi gelirlerini (A+B+D kadar) artırmanın daha etkin bir yolu var mı?

36 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 36 Üretim Kotaları Hükümet arzı düşürmek yoluyla da fiyatı yüksek tutabilir. Fiyat Desteği ve Üretim Kotaları

37 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 37 Aşağıdaki düzenlemelerin etkilerine göz atalım: 1)Taksi piyasasına girişi kontrol etmek 2)Alkollü içecek üretimi yapabilmek için gerekli lisans sayısını azaltmak Fiyat Desteği ve Üretim Kotaları

38 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 38 B A CS A + B kadar azalmış PS = A – C kadar değişmiş Net kayıp ise = BC C D Arz Kısıtlamaları Miktar Fiyat D P0P0 Q0Q0 S PSPS S’ Q1Q1 Arz Q 1 düzeyinde sınırlanmıştır Arz eğrisi S’ olmuş (Q 1 düzeyinde)

39 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 39 B A C D Arz Kısıtlamaları Miktar Fiyat D P0P0 Q0Q0 S PSPS S’ Q1Q1 P s Devlete maliyeti = B + C + D

40 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 40 Arz Kısıtlamaları B A Miktar Fiyat D P0P0 Q0Q0 PSPS S S’ D C = A - C + B + C + D = A + B + D. Tüketici ve üretici rantındaki değişme fiyat desteği verildiği durumla aynıdır. refah = -A - B + A + B + D - B - C - D = - B - C.

41 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 41 Arz Kısıtlamaları Sorular: Devlet hem maliyeti düşürüp hem de çiftçileri sübbanse etmek için ne yapmalıdır? Hangisi daha maliyetli: destek mi veya miktar kısıtlamaları mı? B A Miktar Fiyat D P0P0 Q0Q0 PSPS S S’ D C

42 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 42 Buğday Fiyatının Desteklenmesi 1981 Arz: Q s = 1, P Talep: Q D = 3, P Denge fiyatı ve miktarı sırasıyla $3.46 ve 2,630 milyon ton dolayındadır

43 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 43 Buğday Fiyatının Desteklenmesi 1981 Destek Fiyatı $3.70 olarak belirlenmiştir. Q D + Q G = Q DT = 3, P + Q G Q S = Q D 1, P = 3, P + Q G Q G = 506P -1,750 Q G = (506)(3.70) -175=122 milyon ton

44 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 44 D + Q g Devlet 122 milyon ton satın alarak piyasa fiyatını yukarı çekmiştir. P 0 = $3.70 2,5662,688 A B C QgQg Tüketici kaybı AB Üretici kazancı ABC S D P 0 = $3.46 2,6301, Yılında Buğday Piyasası Miktar Fiyat

45 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 45 Buğday Fiyatının Desteklenmesi 1981 Tüketici artığındaki değişme = (A -B) A = ( )(2,566) = $616 milyon B = (1/2)( )(2,630-2,566) = $8 milyon  Tüketici rantındaki değişme: -$624 milyon.

46 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 46 Buğday Fiyatının Desteklenmesi 1981 Devlete maliyeti: $3.70 x 122 milyon ton = $452 milyon Toplam maliyet = $ = $1,076 milyon Toplam kazanç = A + B + C = $638 milyon Devlet aynı zamanda ton başına 30 cent ödemiştir = $806 milyon

47 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 47 Buğday Fiyatının Desteklenmesi 1985 Yılında, ihracat talebi azalmış ve buğdayın piyasa denge fiyatı $1.80/tona düşmüştür.

48 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 48 Buğday Fiyatını Destekleme 1985 Arz: Q S = 1, P 1986 Talep: Q D = P Q S = Q D ; denge fiyatı $1.80 ve miktarı 2,232 milyon ton P S = $3.20  $3.20/ton fiyatını korumak için üretim konmuştur (kota=2,425 ton)

49 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 49 Buğday Fiyatını Destekleme 1985 Devletin satın aldığı kısım: 2,425 = 2, P + Q G  Q G = P  P = $3.20 – Destekleme fiyatında  Q G = ($3.20) = 466 milyon kg

50 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide Yılında Buğday Piyasası Miktar Fiyat 1,800 S D P 0 = $1.80 2,232 Fiyatı 3.20 düzeyine çekmek için devlet 466 milyon kg satın almış ve 2,425 kg kota uygulamış D + Q S S’ P 0 = $3.20 1,9592,425 QSQS

51 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 51 Buğday Fiyatını Destekleme 1985 Yılı Devletin satın aldığı miktar:  Devlete maliyeti = $3.20 x 466 = $1,491milyon  80 cent destek =.80 x 2,425 = $1,940 milyon  Toplam Maliyet = $3.5 milyar

52 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 52 Buğday Fiyatını Desteklemek Soru: Tüketici ve üretici rantındaki değişme ne kadar?

53 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 53 İthalat Kotaları ve Tarifeler Pek çok ülke ürünlerin ülke içindeki fiyatlarını yüksek tutmak için ithalat tarifeleri ve kotalar koymaktadır

54 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 54 QSQS QDQD PWPW İthalat A BC İthalatı ortadan kaldırarak, fiyat yükselmiştir (P O.). Kazanç A alanıdır, tüketicinin kaybı ise A + B + C alanıdır, böylece net kayıp B + C alanı olmaktadır. Tarife mi? Kota mı? İthalatı Yok Eder Miktar Fiyat Aynı sonucu elde etmek için tarif düzeyi ne olmalıdır? D P0P0 Q0Q0 S Serbest piyasada, yerli fiyat dünya (P w ) fiyatına eşittir

55 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 55 D CB QSQS QDQD Q’ S Q’ D A P* PwPw Tarife mi? Kota mı? İthalatı Yok Eder (genel olarak) Miktar Fiyat D S Fiyat artışı kota veya tarife kullanarak sağlanabilir. A alanı yerli üreticilerin kazancıdır. Tüketici kaybı ise yine A + B + C + D alanıdır.

56 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 56 Tarife mi? Kota mı? İthalatı Yok Eder (genel olarak) Tarif kullanılırsa devletin kazancı D alanıdır, dolayısıyla net yurtiçi ürün kaybı B + C alanıdır. Eğer kota yoluyla bu sağlanırsa, D alanı yabancı üreticilerin karının bir parçası olacaktır ve net ülke içi kayıp B + C + D alanına eşit olur. D CB QSQS QDQD Q’ S Q’ D A P* PwPw Miktar D S Fiyat

57 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 57 Soru: Türkiye tarif yerine ithalat kotası uygulayarak refah düzeyini arttırabilir mi? Tarife mi? Kota mı? İthalatı Yok Eder (genel olarak) D CB QSQS QDQD Q’ S Q’ D A P* PwPw Miktar D S Fiyat

58 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 58 Şeker Kotası Şekerin dünya fiyatı kilo başına 8 cent dolayına kadar düşmüştür. Türkiye’deki fiyatı ise cent dolayındadır.

59 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 59 Şeker Kotası Piyasaya Kısıtlama Getirilmesi Durumu Türkiye üretimi = 7.8 milyar kg Türkiye tüketim = 10.6 milyar kg Türkiye fiyatı = 44 cents/kg Dünya Fiyatı = 22 cents/kg

60 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 60 Şeker Kotası Piyasanın Kısıtlanması TR. E S = 1.54 TR. E D = -0.3 TR arz: Q S = P TR talep: Q D = P P =.23 ve Q = 13.7 milyar kg

61 C D B Q S = 4.0Q’ S = 15.6Q’ d = 21.1 Q d = 24.2 A Kotanın tüketiciye maliyeti A + B + C + D, veya $4.8 milyar Üreticiye katkısı A alanı veya $2 milyar. Şeker Kotası 1997 miktar (milyar kg) Fiyat (cents/kg.) S TR D TR P W = 11 P TR =

62 C D B Q S = 4.0Q’ S = 15.6Q’ d = 21.1 Q d = 24.2 A Şeker Kotası Miktar (milyar kg) Fiyat (cents/kg) S TR D TR P W = 11 P TR = D dörtgeni yabancı üreticilerin Kazancıdır ve $600 milyondur. B ve C üçgenleri yaklaşık $800 milyon olan net kaybı Göstermektedir.

63 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 63 Vergi veya Sübbansiyonun Etkisi Bir verginin yükü (veya sübbansiyonun yararı) kısmen tüketici ve üretici arasında paylaşılır. Burada spesifik bir verginin etkilerini, (satılan her birimden alınan sabit bir vergi) inceliyoruz.

64 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 64 D S B D A Tüketicilerin kaybı A + B, ve Üreticilerin kaybı D + C, bu arada devlet A + D kadar gelir elde eder. Net kayıp ise B + C. C Spesifik Bir Verginin Yansıması Miktar Fiyat P0P0 Q0Q0 Q1Q1 PSPS PbPb t P b vergi dahil tüketicilerin Ödediği fiyattır. P S ise malı satanın Eline geçen net (vergi dışı) fiyattır, Vergi eşit bölünecektir.

65 Verginin Kime Yansıyacağı Arz ve Talep Esnekliklerine bağlıdır Miktar Fiyat S D S D Q0Q0 P0P0 P0P0 Q0Q0 Q1Q1 PbPb PSPS t Q1Q1 PbPb PSPS t Yük Tüketicide Üretici Yüklenir

66 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 66 Kabaca şöyle ifade edilebilir E S /(E S - E d ) Örneğin, talep tam katı iken (E d = 0), bu oran bire eşittir ve tüm vergi yükünü tüketici çeker. Vergi veya Desteğin Yükü

67 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 67 Vergi veya Desteğin Etkisi Bir sübbansiyonun etkilerini vergide olduğu gibi analiz edebiliriz. Sübbansiyon negatif bir vergi olarak düşünülebilir. Satıcının fiyatı, tüketicinin ödediği fiyatın üstündedir.

68 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 68 D S Sübbansiyon (Subsidy) Miktar Fiyat P0P0 Q0Q0 Q1Q1 PSPS PbPb s Vergide olduğu gibi Sübbansiyonda alıcı ve satıcı Arasında arz ve talep Esnekliklerine bağlı olarak bölünür

69 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 69 Sübbansiyon (Subsidy) Sübbansiyon oranı (s) olsun, satıcının fiyatı P b desteklenen fiyatın altında P S olsun: s = P S - P b

70 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 70 Sübbansiyon (Subsidy) Sübbansiyonun yararı E d /E S. oranına bağlıdır Bu oran küçükse, tüketici açısından yararı daha büyük olacaktır. Bu oran büyükse, bundan üretici daha çok yarar sağlayacaktır.

71 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 71 Benzin Vergisi Benzine 50 cent vergi konduğunu kabul edelim Orta dönemde E P = -0.5 (talep) Q D = P E P = 0.4 arz esnekliği Q S = P Q S = Q D denge fiyatı $1 ve miktarı 100 milyar litre/yıl

72 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 72 Benzin Vergisi 50 cent vergi konduğunda Q D = P b = P S = Q S (P S +.50) = P S P S =.72 P b =.5 + P S P b = $1.22

73 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 73 A Tax on Gasoline 50 vergi olduğu zaman Q = 150 -(50)(1.22) = 89 milyar litre/yıl Q yüzde 11 düşmektedir

74 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 74 D A Tüketici rantı kaybı Üretici rantı Kaybı P S =.72 P b = cent vergi konmasının etkileri Miktar milyar litre Fiyat ($ -litre) P 0 = t = Devletin bu vergiden elde ettiği yıllık gelir=.50(89) veya $44.5 milyar. Alıcı verginin 22 centini öder, satıcı ise 28 centini öder. SD 60

75 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 75 D A Tüketici Rantındaki Kayıp Üretici Rantındaki Kayıp P S =.72 P b = cent vergi konmasının etkileri Fiyat P 0 = t = SD 60 Net Refah Kaybı = $2.75 milyar/yıl Miktar

76 EKO 205: Mikroiktisat 1 Ders 6 Tam Rekabet Piyasası ve Devlet Müdahaleleri Slide 76 Haftaya Monopol Piyasası


"EKO205 Mikroiktisat Bölüm 6 Rekabetçi Piyasaların Analizi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları