Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ZEKİ İLKER KUNAK DR.TBP.BNB. GATA KBRN B.D. KİMYASAL ve BİYOLOJİK AFETLERDE OLAY YERİ ÖRNEKLERİNİN TOPLANMASI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ZEKİ İLKER KUNAK DR.TBP.BNB. GATA KBRN B.D. KİMYASAL ve BİYOLOJİK AFETLERDE OLAY YERİ ÖRNEKLERİNİN TOPLANMASI."— Sunum transkripti:

1 ZEKİ İLKER KUNAK DR.TBP.BNB. GATA KBRN B.D. KİMYASAL ve BİYOLOJİK AFETLERDE OLAY YERİ ÖRNEKLERİNİN TOPLANMASI

2  ÖRNEKLEME; NBC materyalinin seçimi, paketlenmesi ve belgelenmesi süreci ya da tekniğidir  Bu süreç; Numune alma timleri Eskort üniteleri Eskort üniteleri Medikal laboratuarlar arasındaki koordineli hareket ile gerçekleştirilir koordineli hareket ile gerçekleştirilir

3  Planlama  Harekat  Dokümantasyon  İdentifikasyon ve Kontrol  Materyallerin Toplanması ve Paketleme  Teknik ve Prosedürler  Kimyasal ve Biyolojik Örnekleme (Çevre)  Tıbbi Örnekler (Specimen)  Etiketleme ve Kayıt  Nakliye İçin Örneklerin Paketlenmesi  Örneklerin Laboratuara Transferi

4 PLANLAMA  Örnekleme Planı  Hedefleri, sınırlamaları, uygun temel bilgileri içererek operasyonun faaliyet alanı ve amacını  Örnekleme ortamlarını (yer altı suyu, yüzey suyu, toprak, sediment, atık gibi)  Örnekleme parametrelerini (beklenilen kontaminantlar ya da kontaminat tipleri gibi)  Örnek tipi, strateji ve sayısını içeren örnekleme şemasını  Kullanılacak teknikleri  Zaman çizelgesini (Örneklemenin ne kadar sürede sonlandırılacağı)

5 HAREKAT  Olay Yeri İncelemesi  Kontaminasyon kontrol alanlarının belirlenmesi ve olay yeri ve durumun değerlendirilmesi  Örnekleme sürecini etkileyebilecek tüm tehlike ve riskler işaretlenmeli ve notlar alınmalı mümkünse bunlar diyagram üzerinde gösterilmeli ya da GPS ile koordinatlar işaretlenmeli  İlk olay yeri denetlemesi yapılmalı (CAM cihazı, Biyosensör vs.) ve bulunan yerler işaretlenmeli  Tüm örnekleme alanının mümkünse video yada fotografları çekilmeli  Keşif lideri tarafından örnek alma tim liderine ve komutana bilgi verilmeli

6 HAREKAT  Örnekleme Timinin Rolü  Olayın tipi, büyüklüğü ve amaca göre personel sayısı değişebilir  En azından tim 5 kişiden oluşmalıdır (Tim komutanı, 2 örnek alacak personel ve 2 destek personeli)  Tim Komutanı;  Örnekleme planını hazırlar  Keşif timinin verdiği bilgiler doğrultusunda olay yerini tekrar değerlendirir  Örnekleme yerlerini önceliklendirir  Tim personeline görevlerini verir  Time olay hakkında kısa bilgi verir  Komutanla olay yerinin güvenliği ve giriş için koordinasyonu sağlar  Gerektiğinde diğer kurum ya da ekiplerle koordinasyonu sağlar  Örnek alma timi;  En az iki kişiden oluşur. Bir kişi esas örnek alma işlemini yürütür, diğeri kaydedici olarak görev yapar. Birbirlerini kontrol ederler  Kullanılacak tüm malzemeyi hazırlarlar (örnek alma kiti, etiketler, dokümantasyon malzemesi vs.)  Örnekleme sürecinde kontaminasyondan kaçınırlar

7 HAREKAT  Örneklemede Etmenler  Örnekler aşağıdaki tiplerde olabilir;  Ortam (su, toprak, bitki gibi doğal materyaller)  CBRN (KB savaş ajanları, radyolojik örnekler, toksik endüstriyel materyaller)  Matriks (Sıvı, katı yada gaz halinde şüpheli analiti içeren ortam örnekleri)  Kontrol (Temiz alandan alınan örnekler)  Medikal (Kan, doku, nasal sekresyon, kusmuk, idrar, feçes gibi)  Örnek alma yaklaşımları;  Rasgele (Spesifik kontaminasyon bölgesi bilinmiyor yada şüphe var ama yeterli bilgi yoksa)  Sistematik (Belirlenen alanda önceden karalaştırılan aralıklarla)  Selektif (Örnek alma timinin değerlendirme ya da kararına göre)

8 HAREKAT  Örneklemede dikkat edilecek hususlar  Örnek almayı tehlikeye sokabilecek durumları tespit edin. Bu tehlikleleri elimine etmek, en aza indirmek ya da sakınmak için plan geliştirin  Tüm personelin görevin gerektirdiği koruyuculuk seviyesinde kişisel koruyucu ekipmanı olduğundan emin olun  Örnekleme işleminden önce örnekleme alanında ikincil yada ilave araçların olmadığından emin olun  Kontamine alanda çalışan personeli gerektiğinde kurtarabilecek koruyucu ekipmana sahip bir timi hazır bulundurun  Kontaminasyonun yayılmaması için aşağıdaki basamaklara dikkat edin  Sıcak, ılık ve soğuk bölgelerin sınırlarını belirleyin  Bölgeler arasında giriş çıkış noktalarını belirleyin  Personel ve ekipmanın dekontaminasyonu için ılık bölgede dekontaminasyon alanı oluşturun

9 HAREKAT  Örneklemede dikkat edilecek hususlar  Soğuk bölgede önceden paketlenmiş örnekleme materyallerini hazır bulundurun  İlk önce kaybolabilecek, gözden kaçırılabilecek, değişebilecek ve kritik olan örnekleri toplayın  Her bir örnek alma işleminde farklı malzeme kullanın. Malzemenin tekrar kullanımında kaçının  Esas kapların dış yüzeyinin kontamine olmamasına dikkat edin  Soğuk zona paketleme ve transfer için örnek kaplarını ikinci bir kaba yerleştirin  Kontamine alandan çıkarmadan önce örnek kaplarını dekontamine edin

10 HAREKAT  Örnekleme Lokalizasyonun Seçimi  Örnekleme için en iyi yerler yaralıların bulunduğu alanlar, bitkilerin solduğu yada renk değiştirdiği alanlar yada toplu havyan ölülerinin bulunduğu alanlardır  Maddelerin üstünde, bitkilerde ya da zeminde boya, toz yada partiküllü maddeler içeren alanlar bakın

11 HAREKAT  Örnekleme Lokalizasyonun Seçimi

12 HAREKAT

13 DOKÜMANTASYON  Örnekleme yapılan yer hakkında bilgiler  Meteorolojik Durum  Saldırıdan sonra örneklerin ne zaman alındığı  Örneklerin toplanma şekli  Fiziksel tanımlama (renk, boyut, ağırlık, hacim, fiziksel hali (katı, sıvı…) vs  Ajanın atılma şekli  Ajanın bitkiler üzerindeki etkisi (renk değişimi, solma, kuruma, ölme vs)  İnsanlar üzerindeki etkisi  Hayvanlar üzerindeki etkisi  Bölgenin koordinatları  Muhtemel tanının hangi cihazlarla konulduğu

14 DOKÜMANTASYON  Örnek Rapor 1. Rapor No:2. Toplama Tarihi/Saati: 3. Toplayıcı/Birlik: 4. Numunenin Alındığı Ortam: Hava  Su  Toprak  İnsan  Hayvan  Bitki  5. Örnekleme Metodu:6. Örnekleme Aracı: 7. Alınma Nedeni:Rutin Kontrol  Keşif  Şüpheli Hastalık  Şüpheli Ölüm  Kimyasal Taarruz  Biyolojik Taarruz  Nükleer Taarruz  8. Maruziyetten Sonra Geçen Süre: Hafta/ Gün/......Saat

15 DOKÜMANTASYON  Örnek Rapor 9. Taarruz Yeri:Şehir:Birlik:Koordinat: A. Arazi Durumu:Düz  Tepelik  Dağ  Çöl  Nehir  Deniz  B. Hava:Açık  Bulutlu  Yağmurlu  Sisli  Karlı  C. Rüzgar:Hafif  Şiddetli  Fırtınalı  10. Tahmini Taarruz Tarihi/Saati: 11. Tahmini Taarruz Metodu:

16 DOKÜMANTASYON  Örnek Rapor 12. Numunenin Alındığı Yaralının Durumu:Hasta Değil  Maruz Kalan  Akut  Subakut  Kronik  Nekahat  13. Alınan Numunenin Tipi:Kan  İdrar  Sürüntü ( )  Karaciğer  Akciğer  Dalak  Beyin  Deri  Böbrek  Diğer

17 DOKÜMANTASYON  Örnek Rapor 14. Yaralının Belirtileri:Başlangıç Süre A. Baş: Ateş  Koma  Titreme  Baş Ağrısı  Bilinçsizlik  Baş Dönmesi  Yüz Kızarması  Halüsinasyonlar  B. Gözler: Ağrı  Yanma  Pitozis  Miyozis  Fotofobi  Midriyazis  Çift Görme  Bulanık Görme  C. Boğaz: Yara  Kuruluk  Boğuk Ses  Salya Akması  Kanlı Tükürük  Konuşma Zorluğu  D. Solunum: Solunum Zorluğu  Hırıltılı Soluma  Göğüs ağrısı  Huzursuzluk  Öksürük  E. Burun: Akıntı  Kanama  F. Kalp: Taşikardi  Aritmi  G. GİS: İshal  Melena  Sık Kusma  İştah Kaybı  Hematemez  Mide Bulantısı  H. Deri: Sızı  Leke  Hissizlik  Kaşınma  Kızarıklık  Kabarcıklar  Çok Terleme  15. Yorumlar: Raporu Düzenleyen Personel: İmza:

18 İDENTİFİKASYON VE KONTROL  Örnek toplama cihazları ve sistemleri için identifikasyon ve kontrol sistemleri farklılıklar göstermezine rağmen örnek takibinin sağlanabilmesi için örnek identifikasyon numarasının verilmesi gereklidir

19 MATERYALLERİN TOPLANMASI VE PAKETLENMESİ  Uygun numune kabını seçerken  Örnekle kimyasal reaksiyona girmemeli  Toplama ve paketleme sürecinde bütünlüğü bozulmamalı  Tekrarlanabilir analizlerin yapılmasına olanak verecek örnek alma hacmine sahip olmalı  Ağzı açıp kapama sırasında mininal kontaminasyon oluşturmalı  Tüm örnek kapları yeni ve kullanılmamış olmalı

20 MATERYALLERİN TOPLANMASI VE PAKETLENMESİ  Çapraz kontaminasyondan kaçınmak için dikkat edilecek hususlar  Kontamine olasılığı en az kısımdan en fazla kısıma doğru çalışın  Kullandıktan sonra atılan eldivenler giyin ve her örnek için ayrı eldiven kullanın  Malzemeleri kontaminasyon olasılığı olan kir, toz, toprak ve yüzeylerden uzak tutun. Malzemeleri temiz geçirgen olmayan bir zemin üzerine koyun  Malzemeleri her bir örnek grubunu aldıktan sonra temizleyin ve olası kontaminasyon için kontrol edin ya da disposable ekipman kullanın  Tüm örnek kaplarının dışını %5 klorid ile dekontamine edin

21 MATERYALLERİN TOPLANMASI VE PAKETLENMESİ  Numune alma çantasında bulunması gerekenler ADETMALZEMEKULLANIM AMACI 1Otomatik PipetSıvı örnek almak için litre/dakika hava akımı sağlayan cihazHava örneği için 2Hemokültür ŞişesiKan örneği için 6Kanlı AgarHava örneği için 5120 ml İdrar Kültür KabıSıvı ve Katı örnek için 610 ml EnjektörKan almak için 620 ml EnjektörSıvı örnek almak için 9Transport Besi Yeri+SvabSürüntü örneği almak ve transport için 450 ml TüpSıvı örnek almak için 620 ml TüpSıvı ve Katı örnek için 510 ml vakumlu TüpKan ve Sıvı örnek için 75 ml EDTA’lı vakumlu TüpKan örneği için 6SpatulaYüzey örneği almak içim 2Kaşık SpatulaYüzey örneği almak içim 1Bıçak SpatulaYüzey örneği almak içim

22 MATERYALLERİN TOPLANMASI VE PAKETLENMESİ  Numune alma çantasında bulunması gerekenler ADETMALZEMEKULLANIM AMACI 1(kutu)LamKan örneği için 20LansetKan örneği için 2PensetKatı örnek almak için 1PensKatı örnek almak için 1MakasKatı örnek almak için 10BistüriKan ve Katı örnek almak için 1(rulo)EtiketÖrnekleri etiketlemek için 1FlasterPaketleme ve yapıştırmak için 25Kapaklı TorbaÖrnekleri izole etmek için 25Adet Çöp TorbasıAtıkları ve büyük parçaları toplamak için 4Çeşitli renklerde KalemÖrnekleri etiketlemek için 1Alüminyum FolyoÖrnekleri paketlemek için 2M8/M9 Deteksiyon KağıdıYüzeylerde kimyasal ajan tespiti için

23 TEKNİK VE PROSEDÜRLER  Tavsiye edilen örnek büyüklükleri

24 KİMYASAL VE BİYOLOJİK ÖRNEKLEME (ÇEVRE)  Hava ve Gaz örnekler  Kontaminant miktarı rüzgarın hızı, çevredeki kontaminant miktarı, kontaminantın fiziksel durumu ve bölgenin özelliklerine göre değişir  Kimyasal ya da biyolojik kontaminasyondan şüphelenildikten sonra en kısa süre içinde yapılmalı  Emisyon kaynağına en yakın yerden örnekleme yapılmalı  Eğer doğal arazi yapısından kaynaklanan ya da insan yapımı engeller varsa (vadi, binalar vs) bunların rüzgar yönündeki kısımlarından örnekleme yapılmalıdır  Olası gaz tehlikesini tespit etmek için kimyasal ajan mönitörleri ve deteksiyon kağıtları da kullanılmalıdır  Örnek toplamak için otomatik hava örnekleyiciler kullanılabilir

25 KİMYASAL VE BİYOLOJİK ÖRNEKLEME (ÇEVRE)  Su örnekleri  En az 4 numune alınmalıdır. Bunlarda bir kontamine olmayan alandan alınmış kontrol örneği olmalıdır  Arzu edilen kaynak yüzeyinden alınan ml’lik örnektir  Ayrıca sudaki kir tabakasından ve dibindeki sedimentten de örnek alınabilir  Suyun durgun olduğu kısımdan örnek alınmalıdır. Suyun yüzeyindeki doğal olmayan organik materyaller, tanecikler vs.den örnek alınmalı  M272 kimyasal ajan su test kiti başlangıçta kullanılabilir

26 KİMYASAL VE BİYOLOJİK ÖRNEKLEME (ÇEVRE)  Toprak örnekleri  Kontaminasyon toprak üzerinde reng değişikliği ya da belirgin örnek toplanması şeklinde olabilir.  Kontamine olduğu düşünülen yerden 2-5 cm derinliğinde örnek alınır. Eğer örnek kil yada büyük parçalar halindeyse 1×5×10 cm büyüklüğünden büyük olmayan parçaları seçin  Ayrıca kontamine olmayan bölgeden aynı özellikteki topraktan kontrol örneği alın  Örnek toplamak için cam şişe ya da kavanoz veya ağzı kapatılabilir sızdırmaz plastik torbalar kullanılabilir  Toprağı kazımak için küçük bahçe tırmığı yada tahta çukur kaşık kullanılabilir

27 KİMYASAL VE BİYOLOJİK ÖRNEKLEME (ÇEVRE)  Bitki örnekleri  Örnekleme olay yeri merkesizden ve rüzgarın aksi istikameti 100 metre yukarıdan başlayarak rüzgar yönünde 100’er metre aralıklarla giderek yapılmalıdır  3 adet yaprak ya da 3 avuç dolusu ot minimum örnek miktarıdır  Üzerlerinde sıvı yada katı madde birikmiş olan bitkileri de toplayın (parlak ya da nemli görülebilirler)  Kontamine alanın çeşitli yerlerinde tercihen düz olan yerlerden örnek toplayın  Örnekleri ağzı kapatılabilen, sızdırmaz, temiz plastik torbalara koyun. Torbanın içindeki havayı alın. Torbanın ağzını 2-3 kere katlayarak bantla sarın ve üstünü işaretleyin

28 KİMYASAL VE BİYOLOJİK ÖRNEKLEME (ÇEVRE)  Diğer katı maddeler  Taşlar (orta büyüklükteki cm maksimum ml hacimli taşları toprak örneklerdeki gibi plastik torbalar içinde toplayın  Taşınamazlar (binalar, duvarlar, araölar gibi taşınamayan katı maddelerden distile su, aseton veya uygun çözücüyle ıslatılmış pamuk/yün çubuklarla örnek hava geçirmez kaplar içine alınır  Diğerleri (mühimmat parçaları, canisterler, maske filtreleri, koruyucu elbise parçaları vs. plastik torba içine konulup havası laındıktan sonra ağzı kapatılmalı ve nereden alındığı kaydedilmelidir

29 TIBBİ ÖRNEKLER  Kan  10 cc steril disposable enjektör  gauge iğne ucu  Vacutainer  10 cc kan yeterlidir. Malnütrisyonu olan ve küçük çocuklardan 5 cc’den fazla kan alınmaz  Kan EDTA’lı tüplere alınmalıdır  Örnekler dondurulmamalı 2-4 ° C’de saklanmalıdır  Tüm uygulama sırasında asepsi tekniklerine uyulmalıdır

30 TIBBİ ÖRNEKLER  İdrar  ml idrar yeterlidir  İdrar standart idrar kaplarında toplanır  Eğer kişi idrarını yapamıyorsa katater vasıtasıyla idrar alınabilir  Örnek kateter veya farklı bir yöntem ile alındıysa belirtilmelidir  İdrar dondurulmamalıdır

31 TIBBİ ÖRNEKLER  Doku  Biyopsi öncesi lezyonların renkli fotoğrafı çekilmelidir  Steril şekilde cerrahi yolla örnek alınır  Teflon ® örnek kapı içerisine ¼ ünü kaplıyacak şekilde %10’luk formalin konur ve doku bunun içerisinde saklanır  Örnek kabının ağzı kapatılır ve parafilm ile kaplanır  Örnekler dondurulmaz fakat buzdolabında saklanır

32 TIBBİ ÖRNEKLER  Postmortem örnekler  18 gauge iğne uçlu 50 cc steril enjektör kullanılır. 5-inch geniş ağızlı iğne kalpten kan almak için kullanılır  İdrar direkt olarak mesaneden alınır  BOS sıvısı alınır  Akciğerlerden biyopsi örneği alınır %10’luk formalin içerisinde saklanır  Eğer mümkünse karaciğer biyopsisi de yapılır  Gerektiğinde gayta, nasal sürüntü, balgam, kusmuk, BOS gibi örnekler de alınabilir

33 ÖRNEK TİPLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

34 ETİKETLEME VE KAYIT  Örnek etiketleri  Örnek kaplarını etiketleyin  En dış örnek kutusunun etiketlenmesi

35 ETİKETLEME VE KAYIT  Örnek kayıt defterinin tutulması  En dış örnek kutusunun etiketlenmesi

36 ETİKETLEME VE KAYIT  Örnek fotoğraf kayıtlarının tutulması

37 NAKLİYE İÇİN ÖRNEKLERİN PAKETLENMESİ  Tüm örnekler 3 tabakalı korunma ile paketlenmelidir  Örnek kapı  Primer taşıyıcı  Sekonder taşıyıcı  50 ml’den az örnek  Materyali güvenilir kapalı, su geçirmez kaba (primer) yerleştirin  Sağlam, su geçirmez diğer bir kabın (sekonder) içine yerleştirin  Primer ve sekonder kapların altına, üstüne ve yanlarına absorban materyal yerleştirin  Sekonder kabı örnek transfer çantasının içine yerleştirin

38 NAKLİYE İÇİN ÖRNEKLERİN PAKETLENMESİ  50 ml’den fazla örnek  Yukarıda söylenenlere ek olarak  Primer ve sekonder kapların altına, üstüne ve yanlarına şok emici materyal yerleştirin  Her primer kabın 1000 ml’den fazla örnek içermediğinden emin olun  Toplam hacimleri 1000 ml’yi aşmayan 2 veya daha fazla primer kap sekonder kabın içerisine konulabilir  Örnek taşıma çantasına 4000 ml’den fazla hacimde örnek konulamaz

39 NAKLİYE İÇİN ÖRNEKLERİN PAKETLENMESİ  Kan örneklerinin nakliyesi

40 NAKLİYE İÇİN ÖRNEKLERİN PAKETLENMESİ  İdrar örneklerinin nakliyesi

41 ÖRNEKLERİN LABORATUARA TRANSFERİ Örneklerin Alınması Toplama ve Transfer Olay Yeri Laboratuvarı ve/veya Sentinel Laboratuvarlar Referans Laboratuvarları

42


"ZEKİ İLKER KUNAK DR.TBP.BNB. GATA KBRN B.D. KİMYASAL ve BİYOLOJİK AFETLERDE OLAY YERİ ÖRNEKLERİNİN TOPLANMASI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları