Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Tuz Savaşları Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Nefroloji Uzmanı Liv Hospital-İSTANBUL 31 Ocak 2013.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Tuz Savaşları Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Nefroloji Uzmanı Liv Hospital-İSTANBUL 31 Ocak 2013."— Sunum transkripti:

1 Tuz Savaşları Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Nefroloji Uzmanı Liv Hospital-İSTANBUL 31 Ocak 2013

2 Plan l Tuzun zararları l Tuz ve rakamlar l Tuz tarihi l Tuzla ilgili çalışmalar l SALTURK çalışması l Tuzu nereden alıyoruz l Tuz ve ekmek l Tuzu nasıl azaltabiliriz l Dünya’da tuzla mücadele ve Tuza dikkat haftası l Çocuklar ve tuz l Pratik konular l Özet

3 Tuzsuz Deli Bekir

4

5 Tuz=Sofra tuzu=NaCl l Tuzun %40’ı sodyum, %60’ı klordur. l Sodyumun molekül ağırlığı 23, klorun 35.5’tur. l 1 büyük çay kaşığı içinde yaklaşık 6 gram tuz vardır

6 Tuz=Sofra tuzu=NaCl l 5000 yıl önce günlük tuz tüketimi günde 100 mg l Günümüzde gram l Türkiye’de 18 gram

7 Ne kadar tuza ihtiyacımız var 1 l Yetişkin bir insan vücudunda gram sodyum bulunur l Kan basıncının ve sıvı dengesinin düzenlenmesi, kas ve sinir sisteminin düzgün çalışması için sodyum gerekir l Sodyumsuz bir yaşam düşünülemez

8 Günde 10 gram tuz alınırsa l 200 mg’ı terle l 200 mg’ı dışkı ile l Kalan 9600 mg’ı (9.6 gram) idrar ile atılır

9 Günde 5 gram tuz alınırsa l 200 mg’ı terle: Sabit l 200 mg’ı dışkı ile: Sabit l Kalan 4600 mg’ı (4.6 gram) idrar ile atılır

10 Günde 1 gram tuz alınırsa l 50 mg’ı terle: Vücut tuz kaybını azaltır l 50 mg’ı dışkı ile: Vücut tuz kaybını azaltır l Kalan 900 mg’ı (0.9 gram) idrar ile atılır

11 Pratik olarak l İdrarla kaybedilen tuz miktarı alınan tuz miktarına eşittir l Hiç tuz alınmazsa böbrekten/vücuttan atılan tuz miktarı pratik olarak sıfır olur

12 Ne kadar tuza ihtiyacımız var 2 l İhtiyacımız olan sodyum doğal gıdalarda vardır l Kişide bir hastalık durumu yoksa doğal gıdalarla alınan sodyum yaşamın sürmesi için yeterlidir l İzin verilen tuz miktarı günde 6 gram ve altıdır l 6 gram tuz=2.4 gram sodyum=2400 mg sodyum

13 Günde 6 gram şart mıdır? l İzin verilen miktar günde 6 gramdır l Daha az olması daha iyidir l 6 gram ihtiyaç duyulan tuz miktarı değildir, izin verilen (daha fazla tuz tüketenler için) tuz miktarıdır

14

15 Yanomamo yerlileri l Brezilyada yaşar l Günlük Na tüketimi 1 mmol (100 mg’dan az) l Ortalama kan basıncı: Erkeklerde 107/67 mm Hg Kadınlarda 98/62 mm Hg l Hipertansiyon izlenmiyor

16 Tuz vazgeçilmez mi? l Günümüzde bozdolabı ve derin dondurucu var l Dolayısı ile gıdayı korumak için tuza gerek yok l Biz tuz almaya devam ediyoruz; gıda endüstrisinin ikramı ve alışkanlıkların devamı

17 Niye tuz alıyoruz? l En büyük gıda koruyucu l Kokuşmuş, bozuk gıdayı düzeltir TADI TUZU YOK TUZ AYIP ÖRTER Sesi veya sahnesi kötü şarkıcı ne yapar? Kötü ahçı ne yapar?

18 Tuz Tarihi 1 l 5000 yıl önce Çinlilerin tuzu keşfinden sonra tuz ekonomik önem kazandı l Tuza olan talep tuz ticari merkezleri/ticaret güzergahları oluşumuna yol açtı

19 Tuz tarihi 2: Gıdalar kışın korunabildi

20 Tuz Tarihi 3 l Değeri nedeni ile birçok savaşı finanse etti l Bir dönem Roma’da askerlere maaşları (salary) tuz ile ödendi l Afrika’ya tuz gidip elmas döndü

21 Tuz Tarihi 4 l Amerikan Devrimi ve İç Savaş sırasında stratejik bir öneme sahipti l Tuz vergisi Avrupa ve Asya’da birçok imparatorluğun gelir kaynağıydı l 1870li yıllarda en çok ticareti yapılan, vergi alınan maldı

22 Tuz Tarihi 5 l Gandi Mart 1930'da tuz vergisine karşı yeni bir satyagraha başlattı. Kendi tuzunu yapmak için Ahmedabad'dan Dandi'ye 12 Mart'tan 6 Nisan'a kadar 400 kilometre yürüdüğü Tuz Yürüyüşü bu pasif direnişin en önemli bölümüdür.satyagraha

23 Tuz Tarihi 6 l Denize doğru yapılan bu yürüyüşte Gandi'ye binlerce Hintli eşlik etti. Britanya idaresine karşı en rahatsız edici kampanyası bu olmuştur ve Britanyalılar buna karşılık vererek 'in üzerinde kişiyi hapse atmıştır.

24

25

26 Tuz Tarihi 7 l Fazla tuz kullanınca damak tadı değişmiş, daha fazla tuz eklemişler l Yaşamın, kültürün bir parçası olmuş l Çocukluk çağı bu nedenle önemli

27 Tuzla ilgili deyimler l Tadı tuzu kalmamak l Tuz biber ekmek l Tuz (la) buz olmak l Tuzlayayım da kokma l Tuzluya mal olmak l Tuzu kuru l Tuz-ekmek hakkı

28 Tuzla ilgili çalışmalar 1 l Hollanda’da 1980 yılında yenidoğan bebeklerle ilgili yapılan bir çalışmada tuzu azaltılan bebeklerde kan basıncı daha düşük bulunmuştur l 6 ay sonra bebekler düşük tuz kullanımını bırakmış l 15 yıl sonra aynı miktarda tuz almalarına rağmen tuzu azaltılmış bebeklerin kan basıncı daha düşük bulunmuş

29 Tuzla ilgili çalışmalar 2 l Yüksek oranda tuz tüketimi çocukların ileriki yaşamlarında hipertansiyon gelişimine yatkınlık yapar l Fazla tuz alan çocuklar ileride daha tuzlu besinleri tercih edebilir

30 Tuzla ilgili çalışmalar 3 l ABD’de yapılan bir araştırma tuzun günde 3 gr azaltılması l Binlerce kardiyovasküler olayı önler ve yaşamları kurtarır l Sağlık harcamasını yılda milyar dolar azaltır

31 SALTURK l Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği (http://www.turkhipertansiyon.org) tarafından gerçekleştirilen Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışmasında (SALTURK, 2008) göre Türk toplumunda ortalama tuz tüketiminin günde 18 gram olduğu bulunmuştur. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneğihttp://www.turkhipertansiyon.org l Günlük 18 gram tuz tüketimi çok yüksektir.

32 Cinsiyet & Tuz Alımı (gr/gün) Erkekler daha fazla tuz alıyor Ortalamalar farkı=2,47 P<0,001

33 Hipertansif Hastalar Hipertansiyon Farkındalığı & Tuz Alımı (gram/gün) Farkındalık Sayı OrtalamaSD Evet22416,557,29 Hayır 39518,918,28 Farkında olanların ortalaması 16.5 gram

34 Arch Intern Med. 2006;166:79-87 SalTurk ve INTERMAP Çalışması İdrar Sodyum (mEq/gün)

35 Tuzu nereden alıyoruz l Çalışmalar yurt dışından l Türkiye’ye ait bilgi sınırlı ve yeni

36 Alınan tuzun % 75-80’i l İşlenmiş gıda l Fast food l Lokanta l Kantin

37 Alınan tuzun % 15’i l Kişi tarafından ekleniyor

38 Ülkemizde tuz alım kaynakları l Başlıca beyaz peynir, turşu, zeytin, erişte, ayçiçeği çekirdeği, salça ve yemeğin tadına bakmadan tuz atmaktır. l Ekmek ve hamur işleri l Yemeğin kendisi

39 Hipertansiyonlu hastaların % 56’sı hipertansiyon tanısından önce yemeğin tadına bakmadan tuz atıyordu.

40 Ekmek-Tuz l Ortalama ekmek tüketimi 402 gram l Ekmekte ortalama tuz 1.8 gr/100 gram l Ekmekle alınan tuz ortalama 7.2 gr/gün l DASH diyetinde izin verilen miktar 5-6 gram Akpolat, AJKD 2009

41

42 Ekmek ve Ekmek Çeşitleri Tebliği 100 gramda en çok 1.75 gr tuz

43

44 4 Ocak 2012 l TÜRK GIDA KODEKSİ EKMEK VE EKMEK ÇEŞİTLERİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/2) l SAYILI RESMİ GAZETE

45 Ekmekte 2012 İngiltere hedefi 100 gramda 0.37 gr tuz Ülkemizde yeni yönetmelikte en çok 1.5 gram

46

47 Tuzsuz ekmek l Daha az dayanır l Tuzlu ekmek su çeker: gramaj l Lezzet l Geç pişer l Kuru olur l Renk almaz

48 SALTURK 2 (2012) Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması

49 NaCl Alımı CinsiyetSayıOrtalamaSD 24 saatlik NaCl Alımı (gr/gün) Tüm grup65714,825,42 Erkek30815,115,54 Kadın34914,025,19 CinsiyetSayıOrtalamaSD 24 saatlik idrar Na+ (mEq/gün) Tüm grup657251,9792,2 Erkek308267,3794,23 Kadın349238,3788,23

50 Tuzu nereden alıyoruz SALTURK2

51 Tuzu nasıl azaltabiliriz l Birey olarak ne yapabiliriz l Toplumsal çalışmalar

52

53

54 Sodyum-tuz Gıda etiketinde sodyum miktarını tuza çevirmek için 2.5 ile çarpılır. Örneğin 40 mg sodyum, 100 mg tuza karşılık gelir.

55 Toplumsal çalışmalar l CASH l WASH l Dünya Tuza Dikkat Haftası l Her ülke kendi planını oluşturmalı

56 CASH l Tuz ve Sağlıkta Uzlaşma Hareketi (Consensus Action on Salt and Health) 1996 yılında İngiltere’de kuruldu. l

57 WASH l World Action On Salt and Health (WASH) 2005 yılında kurulmuş olan dünyada tuz alımını azaltarak toplumun sağlığını iyileştirmeyi görev edinmiş global bir gruptur. l

58 WASH l Uluslar arası gıda üreticilerini daha az tuzlu ürünler için teşvik eder l Ülke yönetimleri ile işbirliği yapar l Amacı dünya genelinde tuz alımını azaltmaktır l Şu anda 82 ülkeden 432 üyesi vardır l Üyelerin çoğu hipertansiyon konusunda uzmandır

59 CASH: Ulusal Tuza Dikkat Haftası 2001: Diyette saklanmış tuz 2002: Tuz-unutulan element 2003: Tuz ve çocuklar 2004: Tuz ve tüketiciler 2005: Tuz ve yaşlı nüfus 2006: Tuz ve etnik gruplar 2007: Gizlenmiş tuz

60 1.Dünya Tuza Dikkat Haftası 2008 Konusu: Tuz ve çocuklar

61 Dünya Tuza Dikkat Haftası 2009: Tuz ve dışarıda yemek yemek 2010: Tuz ve Sağlığınız 2011: Tuz ve Erkek Sağlığı 2012: Tuz ve inmenin önlenmesi

62

63 Less Salt Please Mart 2013

64 Türkiye l SALTURK çalışması l Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Programı

65

66 CASH l Tuz ve Sağlıkta Uzlaşma Hareketi (Consensus Action on Salt and Health) 1996 yılında İngiltere’de kuruldu. l

67 CASH çalışmaları (2007) l ‘Sağlıklı’ açık büfe salata ve makarna tabakları burger ve kızarmış patatesten daha fazla tuz içerebilir l Fast food, hazır yemek, çorba, sandviç l A Pizza Hut meal can contain four times a child's daily salt intake

68 CASH çalışmaları (2008) l Vejetaryen, kahvaltı seçenekleri l Many breakfast items are surprisingly high in salt l Lack of labelling means some customers are unaware of salt levels

69 CASH çalışmaları (2009) l Christmas menu, soslar, Marketlerdeki free ürünler, Pub, Restoran l Pub: A starter, main and dessert together can contain well over the maximum daily limit for salt l Restoran: A three course meal can contain over 15g of salt

70 CASH çalışmaları (2010) l Salata, Mangal, Kebap, Çorba, Akşam yemeği l A ‘typical BBQ meal’ could contain up to 12g salt; more than double your maximum daily recommendation of 6g

71

72

73

74 CASH çalışmaları (2011) l Christmas akşam yemeği, Ekmek, sucuk- sosis, pasta, Sevgililer günü yemekleri, Gurme tuzları (kaya, deniz) l Rock and sea salts are just as high in sodium chloride as table salt so are just as bad for our health l Health claims on labels fuel confusion by saying they are a healthier alternative

75 Ekmek l Bread from high street chain bakeries found to be saltiest l Freshly baked breads in supermarkets tend to be higher in salt than their packaged alternatives and fresh bread from bakeries can be even higher.

76 CASH çalışmaları (2012) l Domuz pastırması l Peynir

77 Peynir l The biggest survey of its kind reveals the alarming amounts of salt hidden in cheese l Many cheese products (incl. Roquefort, Cheese Slices, Feta and Halloumi) were found to be saltier by concentration than seawater

78 Tuzu neden azaltamıyoruz? l Ekonomik l Alışkanlık l Damak tadı l Sosyal nedenler l Seçme şansımız olmayabilir

79 Çocuklar ve tuz l Damak tadı çocuklukta gelişir l Anne-baba örnek olmalı

80 7 gram

81

82

83

84 Pratik konular

85

86

87 Yapay/Diyet tuz l Bir kısmı azaltılmış da olsa NaCl içerir l Potasyumlu tuzlar bazı tansiyon düşürücü ilaçlarla problem yaratabilir, bazı hastalıklarda zararlı olabilir

88 Farklı isimlerle satılan tuzlar l Himalaya tuzu l Deniz tuzu l Okyanus tuzu l Kaya tuzu Tuz=NaCl Do not be deceived! Salt is salt.

89

90 Tuzsuz Deli Bekir l Tuz yemediği için delirmiş????? l Bu nedenle tuz kısıtlamasına gerek yok

91 Özet l Sosyoekonomik değişim teknolojik gelişimin gerisinde kalmıştır l Türkiye’de tuz bombardımanı altındayız l Birey olarak kendi savunmamızı kendimiz hazırlamak zorundayız l Yediklerimize hiç tuz katmasak bile pratik olarak yaşam mümkündür.

92 Özet l Çocuklarımızı az tuzlu, tuzsuz yemeye alıştıralım Size sormadan çayınıza ya da kahvenize şeker ekleyebiliyorlar mı? Öyleyse neden size sormadan yemeklerinize tuz ekleyebiliyorlar? Buna izin vermeyelim, sağlığımızı koruyalım..

93 Az tuzlu/tuzsuz günler


"Tuz Savaşları Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Nefroloji Uzmanı Liv Hospital-İSTANBUL 31 Ocak 2013." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları