Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

METABOLİK ALKALOZ VE SOLUNUMSAL ASİDOZ/ALKALOZ Doç. Dr. AYDIN ÜNAL.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "METABOLİK ALKALOZ VE SOLUNUMSAL ASİDOZ/ALKALOZ Doç. Dr. AYDIN ÜNAL."— Sunum transkripti:

1 METABOLİK ALKALOZ VE SOLUNUMSAL ASİDOZ/ALKALOZ Doç. Dr. AYDIN ÜNAL

2 METABOLİK ALKALOZ Metabolik alkalozda primer bozukluk ya baz (bikarbonat [HCO3]) kazanımı veya asit (hidrojen [H]) kaybıdır Sonuç olarak plazma HCO3 konsantrasyonu artmıştır (>28 mmol/L) Bu arteryel pH’nın artışına (>7.45) neden olur. PCO2 kompansatris olarak artmıştır

3 PATOFİZYOLOJİ Bir baz yüküne cevap olarak vücutta 3 olay meydana gelir Hücre dışı sıvıda dağılım ve hücresel tamponlanma Solunumsal kompansasyon Böbreklerden atılım

4 PATOFİZYOLOJİ Metabolik alkalozda iki önemli mekanizma söz konusudur; (1) Plazma HCO 3 konsantrasyonunu artırarak ALKALOZUN OLUŞUMUNA neden olan faktörler (2) Bu artmış HCO 3 ’ nin idrarla atılımını önleyen ve böylece ALKALOZUN İDAMESİNİ sağlayan faktörler

5 PATOFİZYOLOJİ METABOLİK ALKALOZ OLUŞUMU Hidrojen kaybı Kontraksiyon alkalozu Alkali alımı Hidrojenin hücre içine şifti

6 PATOFİZYOLOJİ METABOLİK ALKALOZUN İDAMESİ Böbrek yetmezliği Potasyum deplesyonu (Hipokalemi) Mineralokortikoid fazlalığı Klor deplesyonu (Hipokloremi)

7

8 PATOFİZYOLOJİ Plazma [K + ] azalma * Hücre içinden K + çıkışı * Hücre içine H + ve Na + girişi Hücre içi asidoz (tubul hücresi de dahil) *HCO3 geri emiliminde artış *NH 4 yapımında ve atılımında artış Net asit atılımında artış (alkaloza rağmen)

9 PATOFİZYOLOJİ Hipokalemi H + -K + -ATPaz aktivitesinde artış GFR azalması (K + <2 mEq/L) Distal klor geri emilimi azalır

10 PATOFİZYOLOJİ Hiperaldosteronizm * Aldosteron distal nefronda H + -ATPaz aktivitesini artırıp H + sekresyonunu artırır * Ayrıca K + sekresyonunu artırıp hipokalemiyi indükler * Distal nefrondan Na + geri emilimini artırır * Net Sonuç: HDS artışı, HT, hipokalemi, m. alkaloz

11 ETİYOLOJİ Gastrointestinal kayıplar Kusma Nazogastrik direnaj Konjenital klor diyaresi Villöz adenom Böbrek kaynaklı kayıplar Diüretikler (tiyazid, kıvrım) (en sık) Laktik asidoz veya ketoasidozun tedavisi sonrası Posthiperkapni durumu Bartter sendromu** Gitelman sendromu** En sık neden GIS veya böbreklerden KLOR (HİDROJEN) KAYBIDIR ve bu durumda efektif HDS volümünün azalması, normotansiyon, hipokalemi ve sekonder hiperreninemik hiperaldosteronizm sözkonusudur **Klora dirençli metabolik alkaloz

12 ETİYOLOJİ A. HDS artışı, HT, hipokalemi ve mineralokortikoid fazlalığı ile seyreden durumlar 1. Plazma renin düzeyinin yüksek olduğu durumlar Renal arter stenozu Renin sekrete eden tümörler Östrojen tedavisi 2. Plazma renin düzeyinin düşük olduğu durumlar Primer hiperaldosteronizm (adenom, hiperplazi veya kanser) Adrenal enzim defektleri (11-β hidroksilaz, 17-α hidroksilaz eksikliği) Cushing Sendromu 11βhidroksi steroid dehidrogenaz eksikliği Meyan kökü (licorice-glikrizik asit) alımı/Karbenoksolon tedavisi Glukokortikoid ile tedavi edilebilir aldosteronizm B. HDS artışı, HT, hipokalemi ve hiporeninemik hipoaldosteronizm ile seyreden durumlar Liddle Sendromu

13 ETİYOLOJİ Üçüncü alt grup ise alkali verilmesidir. Akut alkali verilmesi Özellikle yoğun bakım hastalarında metabolik alkalozun sık rastlanan bir nedeni laktat, asetat, sitrat gibi ekzojen alkali kaynaklarıdır Süt-alkali sendromu

14 ETİYOLOJİ-METABOLİK ALKALOZ TİPLERİ Klora cevap veren metabolik alkalozlar – √ Kusma, N/G direnaj – √ Kolondan klor kaybı (villöz adenom, konjenital klor diyaresi) – √ Diüretik tedavi (Loop diüretikleri, tiyazidler) – √ Posthiperkapni durumu Klor dirençli metabolik alkalozlar – √ Mineralokortikoid fazlalığı – √ Liddle sendromu – √ Licorice alımı (meyan kökü) √ Bartter ve Gitelman sendromu

15 KLİNİK BULGULAR * HCO 3 - < 40meq/L √ Genellikle asemptomatik √ Hipopotasemi → kardiyak aritmi… √ Hipertansiyon → Mineralokortikoid fazlalığında * HCO 3 - > 45 meq/L √ pO 2 sıklıkla 50 mmHg’nin altına düşer (hipoksi) √ İyonize Ca +2 düşer → tetani, DTR artışı… * HCO 3 - > 50 meq/L √ SSS bulguları

16 KLİNİK BULGULAR Ritim bozukluğu Koroner vazospazm Postural hipotansiyon Hipertansiyon Konvülsiyon Tetani Deliryum Stupor Koma Poliüri-polidipsi Kas krampları Paresteziler Perioral uyuşma Hipoventilasyon

17 TANI Metabolik alkalozun ortaya konması Sekonder yanıtın uygun olup olmadığını değerlendirilmesi Nedenin ortaya konulması

18 TANI Solunumsal Kompansasyon M. alkaloz hipoventilasyonu tetikler, pulmoner CO2 atılımı azalır ve PCO2 artar Bu yanıt oldukça güçlüdür, eşzamanlı hipoksemi gelişmesine rağmen meydana gelir ve birkaç saatte oluşur Bu hipoventilatuar yanıt kronik akciğer hastalığı olan hastalarda hafif veya bazen belirgin hipoksemiye neden olabilir Genellikle HCO3’de her 1 mEq/L’lik bir artış, PCO2’de mmHg’lik bir artışa neden olur Öte yandan PCO2 için kompansasyon üst limiti sıklıkla mmHg’dir. Bu değerin üstünde bir PCO2 değeri karışık asit-baz dengesi bozukluğunu akla getirir (m.alkaloz + s.asidoz)

19 TANI Vakaların %95’inden fazlasında neden ya diüretik kullanımı ya da üst GİS’ten klor kaybıdır (kusma veya NG direnaj) Öykü ile metabolik alkalozun nedeni hemen hemen her zaman bulunabilir. Eğer tanı kesin değilse, o zaman en olası tanı gizli kusmalar veya diüretik kullanımı yada primer hiperaldosteronizm veya ilişkili durumlardır Volüm durumunun değerlendirilmesi bu olasılıkların ayrımında yardımcıdır Kusma ve diüretik tedavi volüm deplesyonuna neden olur Mineralokortikoid fazlalığı durumlarında volüm genişlemesi söz konusudur İdrar klor konsantrasyonu mEq/L’nin altında ise hipovolemi düşünülür (eğer hasta hala diüretik kullanmıyorsa) 40 mEq/L’nin üstünde bir değer normovolemiyi düşündürür

20 TANI <20-25 mEq/L)>40 mEq/L TANI

21 TEDAVİ Klor eksikliğine bağlı metabolik alkaloz NG direnaj veya kusmaya bağlı metabolik alkalozda IV izotonik NaCl verilmesi hem alkalozu hem de volüm deplesyonunu düzeltir. Potasyum kayıpları da oral veya IV KCl ile yerine konulmalıdır NG direnaj uygulaması devam edecekse, mide asit sekresyonunu baskılayan proton pompa inhibitörleri veya H 2 reseptör antagonistleri ile H + ve Cl - kayıpları azaltılabilir

22 TEDAVİ Klor eksikliğine bağlı metabolik alkaloz GIS kayıpları olan hastaların zıddına, tiyazid veya loop diüretiklerinin neden olduğu metabolik alkalozlu hastalarda hipovoleminin klinik bulguları olmadıkça NaCl infüzyonu gerekli değildir Eğer olası ise diüretik kesilmelidir KCl desteği metabolik alkalozun yanı sıra K + deplesyonunu en aza indirgemek için verilmelidir Amilorid (triamteren) veya spironolakton gibi potasyum tutucu bir diüretik bu anormallikleri en aza indirgemek için yardımcı olabilir

23 TEDAVİ Mineralokortikoid fazlalığına bağlı metabolik alkaloz Eğer primer hiperaldosteronizm söz konusu ise, altta yatan nedenin (adenom, bilateral hiperplazi veya karsinom) tedavisi alkalozu düzeltecektir Renin artışı ile giden durumlarda da altta yatan nedenin düzeltilmesi alkalozu düzeltecektir

24 TEDAVİ Alkali alımına bağlı metabolik alkaloz Özellikle yoğun bakım hastalarında metabolik alkalozun sık rastlanan bir nedeni laktat, asetat, sitrat gibi ekzojen alkali kaynaklarıdır Tedavi suçlu alkalinin saptanması ve kesilmesine dayanır

25 TEDAVİ Ödemli durumlarda * Asetazolamid (SF kontrendike) * IV hidroklorik asit √ HCO 3 fazlalığı: 0.5 x VA x (plazma HCO 3 -24) √ İzotonik solüsyon ile 8-24 saatte verilir √ Koroziv olduğu için santral venöz yolla verilmeli

26 SOLUNUMSAL ASİDOZ Esas sorun yetersiz alveolar ventilasyona bağlı CO 2 artışıdır (Hiperkapni) pH 45 mmHg Akut solunumsal asidozda PCO 2 ’de her 10 mmHg’lik artış için HCO 3 - konsantrasyonu 1 mEq/L artar ama bu adaptasyon tamamen böbrek dışı mekanizmaların sonucudur Kronik hiperkapniye adaptasyon sonucu plazma HCO 3 - konsantrasyonu akuta kıyasla daha fazla artar √ PCO 2 ’de her 10 mmHg’lik artış için, HCO mEq/L artar √ Bu adaptasyon renal asit atılımının ve HCO 3 - geri emiliminin artması nedeniyledir ve 2-3 günlük bir sürede gerçekleşir

27 ETİYOLOJİ AKUT RESPİRATUVAR ASİDOZ Ciddi pnömoni Pulmoner emboli Alt-üst solunum yolu obstrüksiyonları (astma atağı, laringspazm) Pnömotoraks Hemotoraks Solunum sistemi depresyonu Nöromuskuler hastalıklar (Guillain-Barre sendromu, Myastenia Gravis) Mekanik ventilasyon yetersizliği

28 ETİYOLOJİ KRONİK RESPİRATUVAR ASİDOZ Amfizem KOAH Pulmoner fibrozis, İntertisyel akciğer hastalığı Obezite-hipoventilasyon sendromu Nöromuskuler hastalıklar (miyopatiler, poliomyelit v.b.) Torakal deformiteler (kifoskolyoz)

29 KLİNİK BULGULAR VE TANI Semptomlar sıklıkla eşlik eden hipoksi ile ilgilidir Kardiyak kontraktilitede azalma olabilir Periferik vazodilatasyon olabilir pCO mmHg’yi aştığında konfüzyon, stupor, koma gelişebilir Flapping tremor bulunabilir Kan gazları: pH düşer, pCO 2 ve HCO 3 artar

30 TEDAVİ Altta yatan bozukluğun düzeltilmesi Yeterli solunumun sağlanması

31 SOLUNUMSAL ALKALOZ pCO 2 azalması ile karakterizedir pCO 2 35 mmHg’den düşüktür ve pH 7.45’ten büyüktür Hipokapni ve alkaloza sekonder olarak kompansasyon için plazma HCO 3 miktarı azalır

32 SOLUNUMSAL ALKALOZ Akut solunumsal alkalozda PCO 2 ’de her 10 mmHg’lik düşme için HCO 3 konsantrasyonu 2 mEq/L azalır ama bu adaptasyon tamamen böbrek dışı mekanizmaların sonucudur Kronik hipokapniye adaptasyon sonucu plazma HCO 3 düzeyi akuta kıyasla daha fazla azalır PCO 2 ’de her 10 mmHg’lik düşme için, HCO mEq/L azalır Bu adaptasyon renal HCO 3 geri emiliminin azalması nedeniyledir ve 2-3 günlük bir sürede gerçekleşir

33 ETİYOLOJİ Hipokapninin varlığı geçici veya kalıcı alveoler hiperventilasyonu gösterir Solunumsal alkaloz en sık karşılaşılan asit-baz dengesi bozukluğudur. Çünkü normal gebelikte ve yüksek rakımda yaşama ile görülür

34 ETİYOLOJİ A. Santral sinir sisteminin uyarılması Ağrı, anksiyete, psikoz, ateş, serebrovasküler olay, enfeksiyon, tümör, travma B. Hipoksi veya doku hipoksisi yapan nedenler Yüksek rakım, pnömoni, akciğer ödemi, ciddi anemi, aspirasyon C. İlaçlar veya hormonlar Gebelik, progesteron, salisilatlar D. Akciğer reseptörlerinin uyarılması Hemotoraks, kalp yetmezliği, akciğer embolisi E. Diğer nedenler Sepsis, karaciğer yetmezliği, sıcağa maruziyet, mekanik hiperventilasyon

35 KLİNİK BULGULAR PCO2’de normal değerin yarısına (veya daha altına) hızlı bir düşüşe, ekstremitelerde uyuşukluk ve paresteziler, göğüste sıkıntı hissi, perioral uyuşukluk, sersemlik ve mental konfüzyon eşlik eder Kas krampları, DTR’lerde artış, karpopedal spazm, nöbetler de nadiren gelişebilir Akut hipokapnide serebral vazokonstrüksiyon meydana gelir ve beyin kan akımı azalır. Beyin hasarı da olasılıkla serebral iskeminin sonucudur Hipokapninin bizzat kendisi, alkalemi, iyonize Ca ve K düzeylerinde azalma, serebral oksijen isteğinde ve nöbet aktivitesinde artışlar bu hasara katkıda bulunan diğer faktörlerdir

36 KLİNİK BULGULAR Ayrıca alkaloz oksihemoglobin dissosiasyon eğrisini sola kaydırarak oksijenin hemoglobinden ayrılmasını zorlaştırarak klinik tabloya katkıda bulunabilir Akut hipokapni iskemik kalp hastalığı olan bireylerde hem atriyal hem de ventriküler aritmileri tetikleyebilir Herhangi bir iskemik kalp hastalığı olmayan bireylerde bile akut hipokapni göğüs ağrısı ve ST-T değişikliklerine neden olabilir (koroner vazospazm nedeniyle)

37 TANI Arter kan gazında hipokapni ve alkaloz vardır Öte yandan ılımlı derecede kronik hipokapnide, pH normalin üst sınırında olabilir Dikkatli bir gözlemle anormal solunum paterni saptanabilir ama belirgin hipokapni solunum eforunda klinik olarak bir artış olmaksızın da meydana gelebilir

38 TEDAVİ Tedavide asıl olan altta yatan nedenin düzeltilmesidir Anksiyete-hiperventilasyon sendromlu hastalar için telkin veya sedasyonun yanısıra kese kağıdı gibi kapalı bir sistem içine soluma, hipokapninin semptomlarının ilk olayı daha da alevlendirdiği kısır döngüyü kırarak tedaviye yardımcı olabilir Ciddi hipokapniden kaynaklanan solunumsal alkaloz oksijen tedavisi gerektirir Yüksek rakım hastalığının tedavisinde asetazolamid yararlı olabilir Mekanik hiperventilasyonda ventilatör modunu değiştirmek faydalı olabilir ve eğer hipokapni sebat ederse sedasyon yapılabilir


"METABOLİK ALKALOZ VE SOLUNUMSAL ASİDOZ/ALKALOZ Doç. Dr. AYDIN ÜNAL." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları