Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ARTERYEL KAN GAZI DEĞERLENDİRMESİ Dr. Bilgin CÖMERT GATA Acil Tıp AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ARTERYEL KAN GAZI DEĞERLENDİRMESİ Dr. Bilgin CÖMERT GATA Acil Tıp AD."— Sunum transkripti:

1 ARTERYEL KAN GAZI DEĞERLENDİRMESİ Dr. Bilgin CÖMERT GATA Acil Tıp AD.

2

3 HAYAT, ASLINDA GÜNAHA VE PARANIN GÜCÜNE KARŞI DEĞİL, H + İYONUNA KARŞI BİR MÜCADELEDİR….. H.L.MENCKEN

4 pH bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesini tarif eden ölçü birimidirasitlikbazlık Açılımı "Power of Hydrogen" dir. (Hidrojenin Gücü) 0'dan 14'e kadar olan bir skalada ölçülür

5

6 Terminoloji Asidemi: Serum pH < 7.36 Alkalemi: Serum pH > 7.44 Asidoz: [H + ]’nda artış ve serum pH’sında azalmaya yol açan primer fizyopatolojik olay Alkaloz: [H + ]’nda azalma ve serum pH’sında artışa yol açan primer fizyopatolojik olay Met.Asidoz: [HCO 3 - ] azalmaya neden olan primer olay Met.Alkaloz: [HCO 3 - ] artışa neden olan primer olay Res.Asidoz: pCO 2 ’nin yükselmesine neden olan primer olay Res.Alkaloz: pCO 2 ’nin azalmasına neden olan primer olay Miks Bozukluk: Birden fazla primer asid-baz bozukluğunun bulunduğu durum Kompansasyon: Asidoz veya alkaloz varlığında serum pH’sını kısmen normale doğru çeviren fizyolojik cevap

7 Normal Değerler Normal serum pH: Normal serum [HCO 3 - ]: 24 mEq/L Normal serum pCO 2 : 40 mmHg

8 Asid-Baz Değerlendirmesinde Sık Kullanılan Laboratuvar Testleri Arteryel Kan Gazları Serum Anyon Gap Serum Osmolal Gap İdrar Anyon Gap ve Osmolal Gap Baz Fazlalığı

9 Arteryel Kan Gazları (AKG) Asid-Baz durumunu değerlendirmede primer laboratuvar testidir. Çoğu co-oximetre pH ve pCO 2 ’yi ölçer, Henderson-Hasselbach eşitliğini kullanarak [HCO 3 - ]’ı hesaplar. İdeal olan eş zamanlı venöz kandan total [HCO 3 - ]‘ı ölçmektir. pH = log HCO x pCO 2 Ölçülen Hesaplanan 7.4 = log x = log 0.03 x 40

10 Arteryel Kan Gazları (AKG) AKG’larının sağladığı bir diğer değer pO 2 ’dir. Unutulmamalıdır ki oksijenizasyon hastaların asid-baz durumlarından farklı bir konudur. AKG uygun şekilde heparinle yıkanmış enjektörlere alınmalıdır. AKG ölçümlerindeki çoğu hata pH ve pCO 2 ’ye göre pO 2 ’yi daha çok etkiler. Örnek derhal çalışılamayacak ise mutlaka buz içinde bulundurulmalıdır. Hasta febril veya hipotermik ise co-oximetreye hastanın vücut ısısının girilmemesi pCO 2 ’de hatalı ölçüme neden olur.

11 Serum Anyon Gap (AG) Elektriki nötraliteyi sağlamak için serumdaki anyon ve katyonlar eşit konsantrasyonlardadır. Serum Katyonları: Na +, K +, Mg ++, Ca ++, … Serum Anyonları: Cl -, HCO 3 -, proteinler, fosfatlar, sülfatlar. Serum AG: Na + - (HCO Cl - ) Normal AG: 12±3 ??? Artmış AG = AG Metabolik Asidoz

12 Artmış AG Nedenleri Yüksek AG Metabolik Asidoz (En sık) Sodyum sitrat ve sodyum laktat ile tedavi Kan transfüzyonu Alkaloz Hipoalbuminemi Ekstraselüler sıvının aşırı dilüsyonu Bromizm Multiple myeloma ve hiperparaproteinemi Azalmış AG Nedenleri

13 İdrar pH Normal protein metabolizması sonucu ortaya çıkan nonvolatile asidler ( mEq H + /gün) idrarla atılır. İdrar pH’sı normalde asidiktir (pH ≈ ). Serum pH’sı asidemik olduğunda idrar pH’sı maksimal asidik olur. Serum alkalemik ise böbrekler HCO 3 - üretim ve geri kazanımını azaltır, idrarla atılımı artar, sonuçta idrar pH’sı alkali (pH ≥ 6.0) olur. Üriner sistemde üreaz (+) organizmaların (ör. Proteus sp) varlığında idrar pH’sının alkalinize olacağını unutmamak gerekir.

14 Artmış AG Metabolik Asidoz Nedenleri Laktik Asidoz Diabetik Ketoasidoz Üremi Salisilat Metanol Etanol Etilen Glikol Paraldehid

15 Diyare Üreteral diversiyon RTA Hiperalimentasyon Amonyum klorid/asetazolamid Diğer (pankreatik fistül, kolestiramin, hiperparatiroidizm ) Normal AG Metabolik Asidoz Nedenleri

16 Salin Duyarlı Metabolik Alkaloz Nedenleri Diüretikler Kolon adenomu (sekretuar villöz adenom) Posthiperkapni Emezis Nazogastrik tüp Bartter sendromu Penisilin Hipokalemi Bulimia

17 Azalmış GFR ile alkali içimi 11-β-hidroksilaz eksikliği Eksojen steroid Licorice içimi Cushing sendromu Hiperaldosteronizm Salin Duyarsız Metabolik Alkaloz Nedenleri

18 Respiratuvar Asidoz SSS –İnme, kitle, hipoglisemi, travma, toksinler, MS yaralanmas (C3-C5), transvers myelit, myastenia gravis, tetanoz, Guillain-Barre…. Toraks –Toraks deformitesi, morbid obesite, pnömotoraks, yelken göğüs, plevral efüzyon, restriktif akciğer hastalığı, pulmoner ödem, amfizem, bronşiektazi, intersitisyel fibrozis, KOAH, astım, sarkoidoz, yabancı cisim asp., obstruktif sleep apne, ventilatör hipoventilasyonu…

19 Respiratuvar Alkaloz Hipoksi –Pnömoni, pulmoner embolizm, pulmoner ödem, intersitisyel fibrozis Hiperdinamik durum –Ağrı, ateş, sepsis, gebelik, hipertiroidizm, karaciğer yetmezliği, anksiyete, ventilatör aşırı ventilasyonu SSS –SVA, tümör, enfeksiyon, intraserebral kanama, subaraknoid kanama İlaçlar –Salisilatlar, katekolaminler, progesteron, nikotin

20 Metabolik Asidoz Solunumsal Asidoz Metabolik Alkaloz Solunumsal Alkaloz Metabolik Asidoz pCO 2 = 1.5[HCO 3 - ] + 8 Solunumsal Asidoz Metabolik Alkaloz Solunumsal Alkaloz Metabolik Alkaloz Solunumsal Alkaloz pCO 2 = 0.9[HCO 3 - ] + 16 pCO 2 ’deki her 10 artış pH’da düşme 0.08 (akut) 0.03 (kronik) HCO 3 - ’de artış 1 mEq/L (akut) 4 mEq/L (kronik) pCO 2 ’deki her 10 düşme pH’da artış 0.08 (akut) 0.03 (kronik) HCO 3 - ’de azalma 2 mEq/L (akut) 5 mEq/L (kronik) < 7.36 > 7.44 < 40 > 40 < 40 > 40 Basamak 1 pH’yı kontrol et Basamak 2 pCO 2 ’yi kontrol et Basamak 3 Formül seç

21 Basamak 4 –Diğer bozukluğu belirle Basamak 5 –Anyon gap’i kontrol et Basamak 6 –İdrar pH’sını kontrol et Basamak 7 –Ayırıcı tanıya ulaş

22 pH Normal ( ) pCO 2 < 36 mmHg [HCO 3 - ] < 21 mEq/L pCO 2 > 44 mmHg [HCO 3 - ] > 27 mEq/L Miks solunumsal alkaloz ve metabolik asidoz (her ikisi için de formülleri uygula) Miks solunumsal asidoz ve metabolik alkaloz (her ikisi için de formülleri uygula)

23 Vaka 1 57 yaşında erkek hasta. Uzun süreli sigara kullanım öyküsü var. KOAH tanısı nedeniyle ilaç kullanıyor. Yeni başlayan solunum sıkıntısı ile acil servise geliyor. Wheezing mevcut, solunum hızı 33/dk. AKGSerum Biyokimyaİdrar testi pH: 7.29Na + : 142 mEq/LpH:5.0 pCO 2 : 61 mmHg Cl - : 100 mEq/L HCO 3 - : 29 mEq/L

24 Basamak 1 pH < 7.36 Basamak 2 pCO 2 > 40 mmHg Basamak 3 Beklenen [HCO 3 - ] = Her 10 pCO 2 artışı için 1 artış = 26 mEq/L Beklenen [HCO 3 - ] = Her 10 pCO 2 artışı için 4 artış = 32 mEq/L Basamak 4 Akut respiratuvar asidoz ve hafif metabolik alkaloz Kronik respiratuvar asidoz ve hafif metabolik asidoz Tam kompanse edilmemiş respiratuvar asidoz (akut on kronik respiratuvar asidoz) Basamak 5 AG: 142 –(100+29): 13 Basamak 6 İdrar pH = 5.0 Basamak 7 Ayırıcı tanı pH= 7.29 Asidoz pCO 2 = 61 mmHg HCO 3 - = 29 mEq/L Respiratuvar Asidoz

25 Vaka 2 20 yaşında diabetik erkek hasta letarji, polidipsi ve poliüri ile acil servise getiriliyor. AKGSerum Biyokimyaİdrar testi pH: 7.24Na + : 126 mEq/LpH:5.0 pCO 2 : 30 mmHgK + : 4.5 mEq/L HCO 3 - : 14 mEq/LCl - : 98 mEq/L Glisemi: 600 mg/dl

26 Basamak 1 pH < 7.36 Basamak 2 pCO 2 < 40 mmHg Basamak 3 Beklenen pCO 2 = 1.5[HCO 3 - ] + 8 = 1.5[14] + 8 = 29 Basamak 4 Saf metabolik asidoz, tam kompanse Basamak 5 AG: Na – (HCO 3 + Cl) = 126 – (14+98) = 14 ??? Düzeltilmiş Na + : 0.016(glukoz – 100) + Serum Na + - : 0.016(600 – 100) = 134 AG: 134 – (14+98): 22 Basamak 6 İdrar pH = 5.0 Basamak 7 Ayırıcı tanı Diabetik Ketoasidoz Üremi Laktik Asidoz Salisilat Metanol Etanol Etilen Glikol Paraldehid pH= 7.24 pCO 2 = 30 mmHg Asidoz Metabolik Asidoz

27 Vaka 3 20 yaşında diabetik hasta birkaç gündür devam eden bulantı ve kusma yanında son 8 saat içinde ortaya çıkan ateş ve nefes darlığı şikayeti ile geliyor. AKGSerum Biyokimyaİdrar testi pH: 7.59Na + : 138 mEq/LpH: 8.0 pCO 2 : 25 mmHg Cl - : 95 mEq/LKeton (+) HCO 3 - : 23 mEq/LGlisemi: 610 mg/dl BUN: 26 mg/dl

28 Basamak 1 –pH > 7.44 Basamak 2 –pCO 2 < 40 mmHg Basamak 3 –Beklenen [HCO 3 - ] = pCO 2 ’deki her 10 azalma [HCO 3 - ]’ta 2 azalma = 24 – 3 = 21 Basamak 4 –Akut respiratuvar alkaloz + Metabolik alkaloz (?) Basamak 5 –AG: 146 – ( ): 28 Δ-Δ eşitliği ΔAG ≈ Δ [HCO 3 - ] ΔAG = 28-12=16 Beklenen [HCO 3 - ] =24 – 16 – 3 = 6 Basamak 6 –İdrar pH =8.0 Basamak 7 –Ayırıcı tanı pH= 7.59 pCO 2 = 25 mmHg HCO 3 - = 23 mEq/L Üçlü Bozukluk Respiratuvar Alkaloz Artmış AG Metabolik Asidoz Metabolik Alkaloz Alkoloz Respiratuvar Alkaloz Artmış AG Metabolik Asidoz Metabolik Alkaloz

29       Sadece AG Metabolik Asidoz varlığında kullanılabilir   farklılığı 8’den az ise güvenilirlik düşük  BUN 23 mg/dl’den fazla ise güvenilirlik düşük

30 Vaka 4 47 yaşında alkolik erkek hasta. Son iki gündür yoğun alkol alımı sonrası kusma şikayeti ile kardeşi tarafından acil servise getiriliyor. Ayrıca bir saat önce çok sayıda diazepam aldığı ve sonrasında sürekli uyku halinde olduğunu ifade ediyor. Solunum sayısı 8/dk ve şuuru kapalı. AKGSerum Biyokimyaİdrar testi pH: 7.27Na + : 135mEq/LpH: 5.0 pCO 2 : 62 mmHg Cl - : 85 mEq/L HCO 3 - : 28 mEq/LBUN: 21 mg/dl

31 Basamak 1 pH < 7.36 Basamak 2 pCO 2 > 40 mmHg Basamak 3 Beklenen [HCO 3 - ] = Her 10 pCO 2 artışı için 1 artış = 26 mEq/L Basamak 4 Akut respiratuvar asidoz ve hafif metabolik alkaloz?? Basamak 5 AG: 135 –(85+28): 22 Δ-Δ eşitliği ΔAG = 22-12=10 Beklenen [HCO 3 - ] =24 – = 16 Basamak 6 İdrar pH = 5.0 Basamak 7 Ayırıcı tanı pH= 7.27 Asidoz pCO 2 = 62 mmHg HCO 3 - = 28 mEq/L Resiparuvar Asidoz Artmış AG Metabolik Asidoz Respiratuvar Asidoz Metabolik Alkoloz Artmış AG Metabolik Asidoz Solunum depresyonu Alkolik Ketoasidoz Kusma ve volüm kaybı Metabolik Alkaloz

32 Vaka 5 65 yaşında KOAH ve KKY nedeniyle takip edilen hasta son iki gündür ortaya çıkan nefes darlığı ve wheezing şikayeti ile acil servise geliyor. Hasta Furosemid kullanmakta. AKGSerum Biyokimyaİdrar testi pH: 7.40Na + : 140mEq/LpH: 5.0 pCO 2 : 60 mmHgCl - : 90 mEq/L HCO 3 - : 37 mEq/L

33 Basamak 1 pH = 7.40 pCO 2 ve [HCO 3 - ] anormal değerlerde olduğundan –Miks asid-baz bozukluğu –En az bir asidoz, en az bir alkaloz mevcut Basamak 2 pCO 2 > 40 mmHg Respiratuvar Asidoz, Metabolik Alkaloz [HCO 3 - ] > 24 Metabolik Alkaloz, Respiratuvar Asidoz Basamak 3 Beklenen [HCO 3 - ] = Her 10 pCO 2 artışı için 4 artış = 32 mEq/L Beklenen pCO 2 = 0.9[HCO 3 - ] + 16 = 0.9[37] + 16 = 49 Basamak 4 Kronik Respiratuvar asidoz + Hafif Metabolik Alkaloz Basamak 5 AG: 140 –(90+37): 13 Basamak 6 İdrar pH = 5.0 Basamak 7 Ayırıcı tanı Normal pH pCO 2 = 60 mmHg HCO 3 - = 37 mEq/L Respiratuvar Asidoz Metabolik Alkoloz KOAH Diüreik kullanımı


"ARTERYEL KAN GAZI DEĞERLENDİRMESİ Dr. Bilgin CÖMERT GATA Acil Tıp AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları