Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

© Nobel Akademik Yayıncılık 2011 DİJİTAL İŞLETMEYİ YÖNETME, 12. BASIMDAN ÇEVİRİ Yönetim Bilişim Sistemleri BİLGİYİ YÖNETME Bölüm 11.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "© Nobel Akademik Yayıncılık 2011 DİJİTAL İŞLETMEYİ YÖNETME, 12. BASIMDAN ÇEVİRİ Yönetim Bilişim Sistemleri BİLGİYİ YÖNETME Bölüm 11."— Sunum transkripti:

1 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 DİJİTAL İŞLETMEYİ YÖNETME, 12. BASIMDAN ÇEVİRİ Yönetim Bilişim Sistemleri BİLGİYİ YÖNETME Bölüm 11

2 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri İşletmede bilgi yönetimi ve bilgi yönetimi programlarının rolü nedir? Kurum genelini kapsayan bilgi yönetimi için ne tür sistemler kullanılır ve bunlar işletme açısından nasıl değer sağlar? Bilgi çalışma sistemlerinin önemli türleri nelerdir ve bunlar işletmeye nasıl değer sağlamaktadırlar? Bilgi yönetimi için akıllı teknikler kullanmanın işletmeye faydaları nelerdir? Öğrenme Hedefleri BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME 2

3 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Problem: Ürün enformasyonuna erişimdeki gecikmeler satıcı verimliliğini ve müşteri hizmetini yavaşlatmakta Çözüm: Enformasyon paylaşım platformu geliştirme Microsoft Sharepoint Server platformunu kullanarak belgeleri tasnifleme ve depolama işlemlerini geliştirdi Kurumsal bilgiyi daha kolay bulunur kılarak iş performansına nasıl yarar sağlayabileceğini göstermektedir. Daha iyi bilgi yönetimi sayesinde çok daha verimli ve etkili şekilde çalışılacağını gösterir. Canadian Tire Bilgi Yönetimi Sistemleriyle Tekerleği Döndürüyor 3 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

4 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi yönetimi sistemleri yazılım yatırımının en hızlı büyüyen alanları arasındadır Enformasyon ekonomisi – ABD işgücünün %55’i: bilgi ve enformasyon çalışanlarından oluşur – ABD GSMH’nın %60’ı: bilgi ve enformasyon sektöründen gelir Bir işletmenin borsa değerinin büyük bölümü maddi olmayan varlıklarıyla ilgilidir: bilgi, marka, ün ve benzersiz iş süreçleri İyi uygulanan bilgiye dayalı projeler olağanüstü ROI üretebilirler Bilgi Yönetimi Durumu 4 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

5 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilginin önemli boyutları – Bilgi bir işletme varlığıdır Soyuttur Veri ve enformasyondan bilgi yaratılması, kurumsal kaynakları gerekli kılar Paylaşıldıkça, tecrübeye dayalı iletişim ağı etkili olur – Bilginin farklı biçimleri vardır Açık(belgelenmiş) veya örtük(akıllarda olan) olabilir Teknik bilgi ve beceri, yetenek Süreçlerin nasıl izleneceği Olayların neden olduğunu bilmek (nedensellik) Bilgi Yönetimi Durumu 5 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

6 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilginin önemli boyutları (devam) – Bilgi bir yere sahiptir Bilişsel olaydır Hem sosyal hem de bireyseldir “Yapışkandır” (taşınması zor), yerleşiktir (işletme kültürünü ağ gibi kuşatmıştır), durumsaldır (sadece belirli durumlarda işe yarar) – Bilgi durumsaldır Koşula bağlıdır: Sürecin ne zaman uygulanacağını bilmek Ortamla ilişkilidir: Bir aletin hangi koşullarda kullanılacağını bilmek Bilgi Yönetimi Durumu 6 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

7 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri İşletme, enformasyonu bilgiye dönüştürmek ve bilginin işleyeceği modeller, kurallar ve durumlar ortaya koymak için ek kaynaklar harcamalıdır Bilgelik: – Problem çözmek için bilgiyi uygulamanın ortaklaşa ve bireysel deneyimi – Bilginin, nerede, ne zaman ve nasıl uygulanacağını içerir Başkalarının aynısını etkili ve verimli yollarla nasıl yapacağını bilememesi, kar ve rekabet avantajının en güzel kaynağıdır – Örneğin; sipariş üzerine yapılan üretimin kendine özgü olması Bilgi Yönetimi Durumu 7 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

8 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Örgütsel öğrenme – Örgütlerin öğrendikleri süreçler Veri toplama, ölçme, deneme-yanılma ve geribildirim yoluyla deneyim kazanma Davranışı, deneyimi yansıtacak şekilde ayarlar – Yeni iş süreçleri oluşturarak – Yönetim kararı almanın şeklini değiştirerek Bilgi Yönetimi Durumu 8 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

9 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi yönetimi: Bir örgüt içinde geliştirilmiş bilgiyi oluşturma, depolama, dağıtma ve uygulama gibi iş süreçleri dizisi Bilgi yönetimi değer zinciri – Her bir safhada ham veri ve enformasyona kullanılabilir bilgiye dönüştürülerek değer katılır 1.Bilgi edinme 2.Bilgi depolama 3.Bilgi dağıtımı 4.Bilgi uygulama Bilgi Yönetimi Durumu 9 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

10 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi yönetimi değer zinciri 1.Bilgi edinimi Örtük ve açık bilgiyi belgeleme – Belgeler, raporlar, sunumlar ve en iyi uygulamaları depolamak – Yapılandırılmamış belgeler (Örneğin; e-postalar) – Çevrimiçi uzman ağlar geliştirme Bilgi oluşturma İş süreçleri sisteminden ve dış kaynaklardan veri izleme Bilgi Yönetimi Durumu 10 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

11 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi yönetimi değer zinciri (devam) 2.Bilgi depolama Veri tabanları Belge yönetim sistemleri Yönetimin rolü: – Tasarlanan bilgi depolama sistemlerinin gelişimini desteklemek – Belgeleri endekslemek için kurum genelinde şemaların gelişmesini desteklemek – Belgeleri güncelleme ve uygun depolamak için zaman harcayan çalışanları ödüllendirmek Bilgi Yönetimi Durumu 11 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

12 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi yönetimi değer zinciri (devam) 3.Bilgi dağıtımı Portallar Elektronik postalar Arama motorları Birlikte çalışma araçları Enformasyon akını? – Eğitim programları, resmi olmayan ağlar ve paylaşılmış yönetim tecrübeleri yöneticilere dikkatlerini önemli enformasyonlara odaklamalarında yardımcı olur Bilgi Yönetimi Durumu 12 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

13 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi yönetimi değer zinciri (devam) 4.Bilgi uygulaması Yatırımda geri dönüşü sağlamak için, örgüt bilgisi yönetimsel karar vermenin sistemli bir parçası olmalı ve karar destek sistemlerinde bulunmalıdır – Yeni iş uygulamaları – Yeni ürünler ve hizmetler – Yeni pazarlar Bilgi Yönetimi Durumu 13 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

14 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi Yönetimi Durumu BİLGİ YÖNETİMİ DEĞER ZİNCİRİ Günümüzde bilgi yönetimi hem enformasyon sistemleri faaliyetlerini hem de yönetim ve örgüt faaliyetlerine olanak sağlayan bir ana makineyi (host) içerir. ŞEKİL Saklama BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

15 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Yeni kurumsal roller ve sorumluluklar – Başlıca yönetici pozisyon bilgisini oluşturma – Kendini işe adamış çalışan pozisyonları/bilgi yöneticileri – Uygulama Toplulukları(UT) İşle ilgili benzer faaliyetleri ve ilgileri olan, işletmenin içinde ve dışındaki çalışanlar ve uzmanların resmi olmayan sosyal ağları Faaliyetler; eğitim, çevrimiçi erişilen bültenleri, teknikleri ve uygulamaların paylaşımını içerir Bilginin yeniden kullanımını kolaylaştırma, tartışma Yeni çalışanların öğrenme eğrisini düşürme Bilgi Yönetimi Durumu 15 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

16 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri 3 önemli bilgi yönetimi sistemi: 1.Kurum genelini kapsayan bilgi yönetimi sistemleri Sayısal içerik ve bilgiyi toplamak, saklamak, dağıtmak ve uygulamak için genel amaçlı kurum geneli çabalar 2.Bilgi Çalışma Sistemleri (BÇS) Mühendisler, bilim adamları, yeni bilgi bulma ve yaratmadan sorumlu diğer çalışanlar için geliştirilen özel sistemler 3.Akıllı Teknikler Veri madenciliği gibi farklı amaçlar için kullanılan farklı teknikler grubu: bilgiyi bulma, bilgiyi biçimlendirme, en uygun çözümleri bulma… Bilgi Yönetimi Durumu 16 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

17 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi Yönetimi Durumu BİLGİ YÖNETİMİ SİSTEMLERİNİN BAŞLICA ÇEŞİTLERİ Bilgi yönetimi sistemlerinin başlıca üç temel bölümü vardır ve her biri daha özelleşmiş bilgi yönetimi sistemlerine dönüşebilir. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

18 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Kurumdaki başlıca üç çeşit bilgi 1.Yapılandırılmış belgeler Raporlar, sunumlar Resmi kurallar 2.Yarı yapılandırılmış belgeler Elektronik postalar, videolar 3.Yapılandırılmamış, örtük bilgi Bir örgütün iş içeriğinin % 80’i yarı yapılandırılmış ya da yapılandırılmamıştır. Kurum Genelini Kapsayan Bilgi Yönetimi Sistemleri 18 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

19 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Kurumsal içerik yönetimi sistemleri – Bilgi alma, saklama, erişme, dağıtma ve korumaya yardım eder Belgeler, raporlar, en iyi uygulamalar Yarı yapılandırılmış bilgi (e-postalar) – Dış kaynaktan getirme Haber beslemeleri, araştırma – İletişim ve işbirliği için araçlar Kurum Genelini Kapsayan Bilgi Yönetimi Sistemleri 19 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

20 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Kurum Genelini Kapsayan Bilgi Yönetimi Sistemleri KURUMSAL İÇERİK YÖNETİM SİSTEMİ Bir kurumsal içerik yönetimi sistemi, yapılandırılmış bilgiyi sınıflandırma, düzenleme, yönetme ve onu kurum içinde erişilebilir yapma yeteneğine sahiptir. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

21 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Kurumsal içerik yönetim sistemleri – Ana sorun– Sınıflandırmayı geliştirmek Bilgi konuları yeniden erişim için sınıflarına göre etiketlenmelidir – Dijital varlık yönetimi sistemleri Sınıflandırma, depolama, yapılandırılmamış dijital veri için uzmanlaşmış içerik yönetimi sistemleri Fotoğraflar, grafikler, video, ses Kurum Genelini Kapsayan Bilgi Yönetimi Sistemleri 21 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

22 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi ağı sistemleri – İyi tanımlanmış bilgi alanında kurum uzmanlarının rehberliğini çevrimiçi sağlar – Bir işletmede çalışanların uygun uzmanı bulmalarını kolaylaştırmak için iletişim teknolojilerini kullanır – Uzmanlar tarafından geliştirilen çözümleri sistemli hale getirebilir ve onları bilgi veri tabanlarında saklayabilir En iyi uygulamalar Sıkça sorulan sorular (SSS) deposu Kurum Genelini Kapsayan Bilgi Yönetimi Sistemleri 22 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

23 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Kurum Genelini Kapsayan Bilgi Yönetimi Sistemleri KURUMSAL BİLGİ AĞI SİSTEMİ Bir bilgi ağı işletme uzmanlarının veritabanını sürdürebilir kılar. Bilinen sorunlara zaten kabul edilmiş çözümler sunduğu gibi, sonra bilgi arayan çalışanlar ile o bilgiye sahip uzman arasında iletişim olanağı da sağlar. Çözümler bu iletişimin ardından yaratılır ve çözüm veritabanına en iyi uygulamalar veya diğer belgeler biçiminde eklenir. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

24 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Portal ve işbirliği (birlikte çalışma) teknolojileri – Kurum bilgi portalları: iç ve dış enformasyona erişim Yeni haberler, araştırmalar E-posta, hızlı/anlık mesajlaşma, video konferans, tartışma yetenekleri – Tüketici internet teknolojileri kullanımı Ağ günlükleri (blogs) Kullanıcıların içeriğinde değişiklik yapmalarına izin veren web siteleri (wikis) Sosyal imleme (social bookmarking) Kurum Genelini Kapsayan Bilgi Yönetimi Sistemleri 24 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

25 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Öğrenme yönetimi sistemleri – Çalışan öğrenimi ve eğitiminin farklı türlerinin değerlendirilmesi, izlenmesi, dağılımı ve yönetimi için araçlar sağlar – Birçok öğrenme şeklini destekler CD-ROM, Web tabanlı sınıflar, çevrim içi forumlar, aktif öğretme vb. – Derslerin seçimini ve yönetimini otomatikleştirir. – Öğrenme içeriğini toplar ve dağıtır – Öğrenmenin etkinliğini ölçer Kurum Genelini Kapsayan Bilgi Yönetimi Sistemleri 25 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

26 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi çalışması sistemleri – Bilgi çalışanlarının yeni bilgi yaratmalarına ve bu bilgileri işle bütünleştirmelerine yardım edecek sistemler Bilgi çalışanları – Örgüt için bilgi yaratan araştırmacılar, tasarımcılar, mimarlar, bilim adamları ve mühendisler – Üç ana rol: 1.Örgütü bilgi konusunda güncel tutma 2.Uzmanlık alanlarında iç danışman olarak hizmet verme 3.Değişim projelerini teşvik eden, başlatan ve değerlendiren değişim temsilcisi gibi davranma Bilgi Çalışması Sistemleri 26 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

27 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi çalışması sistemlerinin gereksinimleri – Karmaşık hesaplamalar ve grafikler için önemli programlama gücü – Etkili grafikler ve çözümlemeli araçlar – İletişim ve belge yönetimi – Dış veri tabanlarına giriş – Kullanıcı dostu arayüzler – Görevlerin gerçekleştirilmesi için en uygun şekilde kullanma (tasarım mühendisliği, finansal analiz) Bilgi Çalışması Sistemleri 27 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

28 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi Çalışması Sistemleri BİLGİ ÇALIŞMASI SİSTEMLERİNİN GEREKSİNİMLERİ Bilgi çalışması sistemi uzmanlaşmış donanım ve yazılıma ek olarak dış bilgi veritabanına güçlü bağ gerektirir. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

29 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bilgi çalışması sistemleri örnekleri – CAD (bilgisayar destekli tasarım) Mühendislik veya mimari tasarım yaratımı – Sanal gerçeklik sistemleri : Gerçek yaşam ortamlarını canlandırmak Cerrahlar için üç boyutlu (3D) tıbbi modelleme Arttırılmış gerçeklik (AG) sistemleri Sanal gerçeklik modelleme dili (SGMD) – Yatırım iş istasyonları Yatırım süreçlerini kolaylaştırmak ve komisyoncular, tüccarlar ve portföy yöneticileri için iç ve dış verileri birleştirmek Bilgi Çalışması Sistemleri 29 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

30 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Etkileşimli Oturumu okuyunuz ve aşağıdaki soruları tartışınız Yönetim Bilişim Sistemleri Sanal gerçeklik ile artırılmış gerçeklik arasındaki fark nedir? Artırılmış gerçeklik pazarlamacılar için niçin çok çekicidir? Artırılmış gerçekliği emlak acenteleri için yararlı kılan nedir? Artırılmış gerçeklik için diğer bazı bilgi çalışması uygulamaları önerilerinde bulununuz. Bilgi Çalışması Sistemleri ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK: GERÇEKLİK DAHA İYİYE GİTMEKTE 30 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

31 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı teknikler: Bireysel ve ortak bilgileri elde etmek ve bilgi tabanını genişletmek için kullanılır – Örtük bilgiyi elde etmek: Uzman sistemler, olay temelli mantık yürütme, bulanık mantık – Bilgi keşfi: Sinir ağları ve veri madenciliği – Karmaşık sorunlara çözüm üretmek: Genetik algoritmalar – Görevleri otomatikleştirme: Akıllı araçlar Yapay zeka (YZ) teknolojisi: – İnsan davranışına benzemeye çalışan bilgisayar temelli sistemler Akıllı Teknikler 31 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

32 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Uzman sistemler: – İnsan uzmanlığının çok özel ve sınırlı alanı içerisinde örtük bilgiyi elde etme – Örgütte başkaları tarafından kullanılabilen yazılım sistemlerindeki bir dizi kurallar biçiminde yetenekli çalışanların bilgilerini elde etme – Genellikle birkaç dakika veya saat alabilen işler gibi sınırlı görevleri yerine getirme: Hatalı işleyen makineyi teşhis etmek Borçlanma için kredi verip veremeyeceğini belirleme – Yüksek oranda yapılandırılmış karar almada kullanılır Akıllı Teknikler 32 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

33 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı Teknikler BİR UZMAN SİSTEMDE KURALLAR Bir uzman sistem uyulması gereken birçok kural barındırır. Kurallar kendi aralarında bağlantılıdır. Sonuçların sayısı önceden bilinir ve sınırlıdır; aynı sonucu elde etmek için birçok kısa yol vardır ve sistem tek bir anda birçok kuralı düşünebilir. Kurallar, basit kredi onaylama uzman sistemi için şekilde gösterilmiştir.. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

34 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Uzman sistemler nasıl çalışır? – Bilgi temeli: Yüzlerce veya binlerce kural dizisi – Sonuç çıkarım motoru: Bilgi temelini araştırmak için kullanılan strateji İleriye doğru zincirleme: Sonuç çıkarım motoru kullanıcı tarafından girilen enformasyonla başlar ve sonuca ulaşmak için bilgi temelini araştırır Geriye doğru zincirleme: Hipotezle başlar ve kullanıcıya hipotez doğrulanana ya da çürütülene kadar sorular sorar Akıllı Teknikler 34 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

35 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı Teknikler UZMAN SİSTEMLERDE ÇIKARIM MOTORLARI Bir çıkarım motoru kuralları ve araştırarak elde edilen, kullanıcı tarafından toplanan ve girilen verilerin tetiklediği kuralları arayarak ve bu kuralları harekete geçirerek çalışır. Basitçe ifade edecek olursak, kuralların toplanmasını bir dizi geleneksel yazılım programında iç içe geçmiş EĞER durumuna benzetebiliriz. Buna karşın uzman sistemlerdeki ifadelerin boyutu ve içiçe geçmişlik derecesi daha büyüktür. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

36 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Başarılı Uzman Sistemler – Con-Way Transportation yurt genelindeki kamyonla nakliye işi için gecelik sevkiyat rotalarının planlanmasını otomatikleştirmek ve iyileştirmek için bir uzman sistem geliştirmiştir Çoğu uzman sistem sınıflandırma problemleriyle uğraşır – Nispeten az sayıda alternatif sonuca sahiptir – Muhtemel sonuçlar önceden bilinir Birçok uzman sistem geniş çaplı, uzun süreli ve pahalı geliştirme ve bakım çabası gerektirir – Daha fazla uzmanı işe almak ya da eğitmek daha ucuz olabilir Akıllı Teknikler 36 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

37 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Örnek olay temelli akıl yürütme – Bilgi tabanında depolanan insan uzmanların geçmiş deneyimlerinin açıklanması (örnek olaylar) – Sistem araştırmaları, yeni olaya benzer problem özellikleri olan olaylar içinden en yakın olanı bulur ve eski olayın çözümlerini yeni olana uygular – Başarılı ve başarısız uygulamalar örnek olayla birlikte gruplanır – Kurumsal zekaya depolanır: Bilgi tabanı kullanıcı tarafından sürekli genişletilir ve etkinleştirilir. – Örnek olay temelli akıl yürütme aşağıdaki durumlarda bulunur Tıbbi tanı sistemleri Tüketici desteği Akıllı Teknikler 37 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

38 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı Teknikler OLAY TEMELLİ AKIL YÜRÜTME NASIL ÇALIŞIR Örnek olay temelli akıl yürütme bilgiyi geçmişteki olayları ve onların çözümlerini bir veri tabanı gibi sunar. Sistem kullanıcı yeni bir problemle karşılaştığında çözüm üretmek için altı adımlık bir süreç kullanır. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

39 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Bulanık mantık sistemleri – Değerler aralığıyla ifade edilen (örneğin ‘’soğuk’’, ‘’ılık’’ gibi) dil sınıflandırmalarında kesin olmayan ifadelerin kullanıldığı kural temelli teknolojidir – Belli bir olguyu veya dilsel süreci tanımlar ve sonra bu tanımlamayı az sayıda esnek kuralda gösterir – EĞER-İSE kuralları ile sunulması zor olan ve uzmanlık gerektiren sorunlara çözüm üretir Kameralarda otomatik odaklanma Muhtemel tıbbi sahteciliğin belirlenmesi Japonya’daki Sendai metro sistemi hız kontrolü Akıllı Teknikler 39 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

40 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı Teknikler SICAKLIK KONTROLU İÇİN BULANIK MANTIK Sıcaklık olarak bilinen girdi için üyelik fonksiyonları oda sıcaklığını kontrol eden termostat mantığıyla çalışır. Üyelik fonksiyonları ısı gibi sözel ifadeleri bilgisayarın çalıştırabileceği sayılara çevirmede yardımcı olur. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

41 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Sinir ağları – İnsanlar için analizi oldukça karmaşık olan büyük miktarda verilerde örnekler ve ilişkiler bulurlar – İlişkileri araştırarak, örnekler oluşturarak, tekrar tekrar düzeltme yaparak öğrenir – İnsanlar girdilerin bilinen sonuçlar ürettiği deneme verisiyle ağı destekleyerek sinir ağlarının çözümü örnekle öğrenmesine yardım eder – Tıpta, bilimde, ticarette, örneğin sınıflandırması, tahmin, finansal analiz, denetim ve etkinlik sağlamada kullanılır – Makine öğrenmesi: Bilgisayarla hesaplama ve istatistiksel yöntemler kullanarak enformasyon çıkarma ile öğrenmeye izin veren yapay zeka ile ilişkilendirilen teknolojidir Akıllı Teknikler 41 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

42 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Etkileşimli Oturumu okuyunuz ve aşağıdaki soruları tartışınız Yönetim Bilişim Sistemleri Ani çöküş öncesi koşulları açıklayınız. Elektronik ticaretin yararlarından bazıları nelerdir? Elektronik ticaret ve otomatikleşmiş ticaret programlarının hangi özellikleri ani çöküşte rol oynamıştır? Bu çöküş önlenebilir miydi? Neden? Akıllı Teknikler ANİ ÇÖKÜŞ: MAKİNELER ÇILDIRDI MI? 42 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

43 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı Teknikler BİR SİNİR AĞI NASIL ÇALIŞIR Bir sinir ağı örneklerden, saklı mantık tabakasını inşa etmek için kuralları kullanarak “öğrenir”. Ardından saklı katman model deneyimine dayanarak girdileri işler. Bu örnekte, sinir ağı kredi kartıyla yapılan geçerli ve hileli alışveriş arasındaki farkı görmek için kullanılmıştır. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

44 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Genetik algoritmalar – Belirli bir sorun için birçok sayıda olası çözümler incelenerek o sorun için en uygun çözümü bulmada faydalıdır. – Kavramsal olarak gelişim sürecine dayanır Kalıtım, mutasyon ve doğal ayıklanma gibi süreçleri kullanarak; bileşen parçaları değiştirip, yeniden düzenleyerek çözüm değişkenleri boyunca araştırır – Yüzlerce veya binlerce değişkenin var olduğu sorunlarda kullanılır (maliyetlerin azaltılması, etkin programlama, en iyi jet motoru tasarımı vb.). – Birçok çözüm alternatifini hızlıca değerlendirebilecek yeterliliktedir Akıllı Teknikler 44 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

45 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı Teknikler BİR GENETİK ALGORİTMANIN BİLEŞENLERİ Bu örnek her biri farklı çözümü temsil eden belli sayıda kromozomu şekillerle göstermektedir. Genetik algoritma çözüm geliştirmek için tekrarlı süreç kullanır. Böylece daha iyi olanlar, daha yüksek uygunluk gösterenler en iyi çözüm olarak meydana çıkar. ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

46 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Melez yapay zeka sistemleri – Genetik algoritmalar, bulanık mantık, sinir ağları ve uzman sistemlerden her birinin en iyi özelliklerini alarak tek bir uygulamada bütünleştirme avantajına sahiptir – Örneğin; Bulanık mantık ile sinir ağlarını birleştiren Matsushita “bulanık sinir ağlı” çamaşır makinesi Akıllı Teknikler 46 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

47 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı ajanlar – Belirli, tekrarlanan ve tahmin edilebilen görevleri; kullanıcı, süreç veya uygulama adına yerine getirmek için arka planda çalışır – Kullanıcının yararına karar vermek veya görevleri tamamlamak için sınırlı yerleşik veya öğrenilmiş bilgi temelini kullanır Önemsiz ve istenmeyen elektronik postaları silme En ucuz uçak biletini bulma – Ajan temelli modelleme uygulamaları: Özerk araç sistemleri, Tüketici eğilimleri, hisse senedi piyasası, tedarik zincirlerini modelleme; salgın hastalıkların yayılmasını tahmin etmek için kullanılır Akıllı Teknikler 47 BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

48 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 Yönetim Bilişim Sistemleri Akıllı Teknikler P&G’IN TEDARİK ZİNCİRİ AĞINDAKİ AKILLI AJANLAR Akıllı ajanlar P&G’ın ürünleri için ürün tamamlama döngüsünü kısaltarak yardımcı olmaktadır.ŞEKİL BÖLÜM 11: BİLGİYİ YÖNETME

49 © Nobel Akademik Yayıncılık 2011 All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher. Printed in the United States of America. Copyright © 2011 Pearson Education, Inc. Publishing as Prentice Hall Yönetim Bilişim Sistemleri 49


"© Nobel Akademik Yayıncılık 2011 DİJİTAL İŞLETMEYİ YÖNETME, 12. BASIMDAN ÇEVİRİ Yönetim Bilişim Sistemleri BİLGİYİ YÖNETME Bölüm 11." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları