Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Mustafa İŞLEK Uzm. Psi. Dan. Kahramanmaraş 2015. Takdim Planı LİSELERDE GÖREV YAPAN REHBER ÖĞRETMENLER İÇİN ÇÖZÜM ODAKLI OKUL.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Mustafa İŞLEK Uzm. Psi. Dan. Kahramanmaraş 2015. Takdim Planı LİSELERDE GÖREV YAPAN REHBER ÖĞRETMENLER İÇİN ÇÖZÜM ODAKLI OKUL."— Sunum transkripti:

1 Mustafa İŞLEK Uzm. Psi. Dan. Kahramanmaraş 2015

2 Takdim Planı LİSELERDE GÖREV YAPAN REHBER ÖĞRETMENLER İÇİN ÇÖZÜM ODAKLI OKUL DANIŞMANLIĞI 10 DakikaTanışma 10 DakikaÇözüm Odaklı Kısa Süreli Danışmanlık Nedir? 15 DakikaÇözüm Odaklı Kısa Süreli Danışmanlığın İlkeleri 15 DakikaÇözüm Odaklı Kısa Süreli Danışmanlıkta Kullanılan Teknikler ARA10 DAKİKA 25 DakikaSınav Kaygısı ve Çözümü 25 DakikaAile İçi İletişim Sorunları ve Çözümü ARA10 DAKİKA 15 DakikaKarşıt Cins Arkadaşlık ve İletişim Sorunları ve Çözümü 15 DakikaSonuç ve Değerlendirme 15 DakikaSoru-Cevap 5 DakikaTeşekkür ve Kapanış

3 Eğitim  1996 Gebze Anadolu Lisesi  2000 Hacettepe Üniversitesi PDR Lisans  2006 Hacettepe Üniversitesi PDR Yüksek Lisans  2007 Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Yüksek Lisans Çalıştığım Kurum  Gebze Rehberlik ve Araştırma Merkezi (Müdür Yard.) 3

4 “HER SORUNUN İÇİNDE ÇÖZÜM GİZLİDİR. ARAYAN ÇÖZÜMLE, ARAMAYAN SORUNLA KARŞILAŞIR.” TANIŞMA

5 Metafor 1

6 ÇÖZÜM ODAKLI KISA SÜRELİ DANIŞMANLIK NEDİR? Kocaeli İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 7479 öğrenci üzerinde yaptığı bir çalışmada, öğrencilerin %33.92’si amaçlarını belirleme noktasında güçlük yaşadığını, %58.94’ü ise zaman yetersizliği içinde olduklarını belirtmişlerdir (Kocaeli MEM, 2004).

7 Bu durum dikkate alınarak ortaya konan çözümün, hem öğrencilere amaç belirlemede etkili olması, hem de bunun uzun bir zaman dilimi içinde değil de, kısa sürede yapılması gerekmektedir. Böyle bir durumda “Çözüm Odaklı Yaklaşımlar” önerilmektedir (İşlek, 2006).

8 Literatürde Çözüm Odaklı Kısa Süreli Terapi olarak ele alınmaktadır. Okullarda terapiden ziyade psikolojik danışma daha açıklayıcı olduğu için, eğitimle ilgili çalışmalarda terapi değil, psikolojik danışma kavramı tercih edilmiştir (Littrell ve Malia, 1995). Steve De Shazer ve Milwaukee Kısa Süreli Aile Terapileri Merkezindeki meslektaşlarının geliştirmeye çalıştıkları yaklaşım, “Çözüm Odaklı” bir modeldir.

9 Çözüm Odaklı Bakış Açıcı Neden Gereklidir? GeçmişŞimdiGelecek Amaç Belirleyeme Zaman Yetersizliği

10 Metafor 2 Ete Kemiğe Büründüm, Yunus Diye Göründüm.

11 ÇÖZÜM ODAKLI KISA SÜRELİ DANIŞMANLIĞIN İLKELERİ Çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışma üç temel kurala dayanmaktadır (Fleming, 1998): 1. Bozulmamışsa onarmamak, 2. İşleyen çözüm yollarına başvurmada ısrarcı olmak, 3. İşlemeyen çözüm yollarına başvurmamak (farklı çözüm yolları önemlidir).

12 Temel İlkeler: Çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışmanın temel ilkeleri Walter ve Peller (1992) tarafından sekiz maddede özetlenmiştir (Akt: Coe ve Zimpfer, 1996): 1. Çözüm üzerinde ve gelecek üzerinde odaklanma, istenilen yönde değişimin gerçekleşmesini sağlar. 2. Her problemin nadir durumu, psikolojik danışman ve danışan tarafından yaratılır ve bu durumlar çözüm oluşturmada kullanılır. 3. Hiçbir şey aynı değildir. Değişim her zaman süreklidir.

13 4. Küçük değişmeler daha büyük değişmelere yol açar. 5. Danışan ile psikolojik danışman arasındaki işbirliği kaçınılmazdır. 6. Danışanlar problemlerini çözebilme gücüne sahiptirler. 7. Danışanlar şikâyetlerinde olduğu gibi onların çözümünde de uzmandır. 8. Bir problemin tek bir doğru çözümü yoktur. Danışan için en uygun çözümün bulunması gerekir.

14 Figure-1) Solution Focused Brief Coaching Causes Sebepler PROBLEM LEVEL Burdens Yükler Deficit Eksiklikler SOLUTION LEVEL Exceptions Nadir durumlar Goal Amaç Resources Kaynaklar Solutions Çözümler

15 ÇÖZÜM ODAKLI KISA SÜRELİ DANIŞMANLIKTA KULLANILAN TEKNİKLER Çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışma için yedi ayırt edici özelliği şu şekilde sıralamışlardır: 1. Oturum öncesi değişimi ölçme tekniği, 2. Amaç oluşturma, 3. Mucize soru, 4. Derecelendirme soruları, 5. Nadir durumlara ilişkin sorular, 6. Konsültasyon arası vermek, 7. İltifat içeren mesajlar vermek ve ev ödevleri.

16 Çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışmanlıkta kullanılan diğer teknikler de şunlardır: 1. Geleceği Okuma Tekniği 2. İlk Oturum Görevini Formüle Etme 3. Başa çıkma Soruları 4. Kâbus Soru 5. Merakı Harekete Geçirme 6. Bir Alt Pozisyon 7. Aynı Dilden Konuşmak 8. Yeniden Çerçeveleme

17 oturum öncesi değişme çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışmaya gelen danışanların, üçte ikisinin ifade ettiğine göre danışanlar, servisle ilk randevuları ile psikolojik danışmanla ilk görüşmeleri arasındaki zamanda olumlu yönde değişmeye başladıklarını bildirmişlerdir (DeJong ve Berg, 1998). Psikolojik danışmanla görüşmeden önce meydana gelen bu değişmeye oturum öncesi değişme denir. Psikolojik danışma oturumlarında derecelendirme ölçekleri kullanılarak danışanın dikkatinin oturum öncesi değişmenin olup olmadığına çekilmesi gerekmektedir.

18

19 amaç oluşturma Steenbarger (1994), amaçların aşağıdaki beş özelliğe sahip olması gerektiğini ifade etmektedir. Bunlar: 1. Amaçlar danışan tarafından gelmeli 2. Amaçlar olumlu bir biçimde oluşturulmalı 3. Amaçlar aktif bir biçimde oluşturulmalı 4. Amaçlar şimdi ve burada ilkesi çerçevesinde oluşturulmalı 5. Amaçlar ulaşılabilir ve kişiye özel olmalı

20 mucize soru “Farzet gece uyurken bir mucize oldu ve bu mucize buraya getirdiğin problemin çözülmesidir. Uyuduğun için mucizenin ne olduğunu bilmiyorsun. Sabah uyandığında senin için mucizenin ne olduğu ve buraya getirdiğin problemin çözümünde ne gibi farklılık yaratacağı konusunda neler söyleyebilirsin?”

21 Mucize soruya ilişkin dikkat edilecek noktalar şunlardır (De Shazer, 2005): Danışanlara bir problem odağından çözüm odağına doğru değişme sürecinde zaman vermek amacıyla yumuşak bir ses tonuyla yavaşça ve nazikçe konuşun. olağandışı ve tuhaf Mucize soruyu olağandışı ve tuhaf olarak sunarak, çözümün oluştuğu sürecin başlangıcını açıkça ve çarpıcı bir şekilde belirtin. geleceğe odaklı kelimeler Soruyu sorarken geleceğe odaklı kelimeler kullanın. “Farklı neler olacak? Mucizenin işaretleri neler olacak?” Soru sorulduktan sonra danışanların çözüm üzerinde konuşmalarını sağlamak için “bir mucize oldu ve buraya getirdiğin problem çözülür” sözlerini sıklıkla tekrarlayın.

22 Figure 2: The three stages of solution-building 2. First signs of reaching the goal (Hedefe ulaşmanın ilk belirtileri) 1.Desired Future (Arzu edilen gelecek) 3. Experimental phase (Deneyimleme safhası)

23 Ara

24 SINAV KAYGISI VE ÇÖZÜMÜ Problem Durumu: Kuramsal Çerçeve: Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Bakış Açısı: Örnek Vaka: Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Tekniklerinin Avantajları ve Dezavantajları: Uygulayıcılara Öneriler:

25 SINAV KAYGISI VE ÇÖZÜMÜ Problem Durumu: Dünyanın hemen her yerinde birçok insanın hayatı yalnızca sınavlarla etkilenmekle kalmamakta, sınavlardaki başarılarına göre hayatları hakkında kararlar da verilmektedir. Bütün öğretim kademelerinde giriş, yerleştirme, var olan durumu sürdürme veya bir sınıftan ya da okuldan diğerine geçiş konusundaki kararlar sınav sonuçlarına göre verilmektedir. Bu nedenle, birçok öğrenci sınavları tehdit edici olarak algılamakta ve sınavlar sırasında durumluk kaygısı yaşamaktadırlar. Günümüzde en yoğun biçimde yaşanan eğitimsel problemlerden birisi de, sınav kaygısıdır.

26 SINAV KAYGISI VE ÇÖZÜMÜ Kuramsal Çerçeve: Sınav kaygısı, formal sınav veya herhangi bir değerlendirme ortamında yaşanan fizyolojik, davranışsal ve bilişsel öğelere sahip, hoşlanılmayan bir duygu ya da heyecansal durum olarak tanımlanmaktadır (Spielberger, 1995). Sınav kaygısı, kaygının özel bir durumudur. Kaygı belirtileri olası bir başarısızlıkla ilgili endişeye eşlik eden duygusal, bedensel ve davranışsal tepkilerdir.

27 SINAV KAYGISI VE ÇÖZÜMÜ Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Bakış Açısı: Bilişsel yönü baskın olan ve kaygı üzerindeki etkililiği çeşitli örnek olay çalışmalarıyla (Steenbarger, 2005) ortaya konan çözüm odaklı model de, kaygıyı azaltmaya yönelik bir başa çıkma modeli olarak sunulabilmektedir. İlgili literatür araştırıldığında, çözüm odaklı yaklaşımların sınav kaygısıyla başa çıkma programı olarak kullanıldığına dair birçok çalışmanın var olduğu görülmektedir. Ayrıca, çözüm odaklı yaklaşımların kaygıyla başa çıkmada kullanıldığı (Cooper ve Archer, 1999; Littrell ve Malia, 1995; Nickerson, 1995) çalışmalar da vardır.

28 SINAV KAYGISI VE ÇÖZÜMÜ Vaka: 18 Yaşında lise son sınıf öğrencisi olan ŞAFAK, LYS-YGS sınavları için yaşadığı kaygı dolayısıyla RAM’a müracaat etti. 6 oturumluk bir çalışma uygulandı.

29 AİLE İÇİ İLETİŞİM SORUNLARI VE ÇÖZÜMÜ Problem Durumu: Kuramsal Çerçeve: Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Bakış Açısı: Örnek Vaka: Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Tekniklerinin Avantajları ve Dezavantajları: Uygulayıcılara Öneriler:

30 AİLE İÇİ İLETİŞİM SORUNLARI VE ÇÖZÜMÜ Problem Durumu: Ergenlik döneminin bedensel ve psiko-sosyal gelişim özellikleri, ergenlerde sık rastlanan bazı uyum ve davranış sorunları ile bunlarla baş edebilmenin yolları, ergenlerle etkili iletişim kurma konularında bazı problemler yaşamalarını da beraberinde getirmektedir. Aileleri bilgilendirme, ergenlerin davranışlarını yönlendirirken ve değerlendirirken duruma daha geniş bir görüş açısından bakmalarını sağlama ve bunun sonunda sahip oldukları istenmedik tutumların da, istendik yönde değişimin olmasına onlara yardımcı alacaktır.

31 AİLE İÇİ İLETİŞİM SORUNLARI VE ÇÖZÜMÜ Kuramsal Çerçeve: Aile, toplumun sürekliliğini sağlayan, vazgeçilmez temel bir öğedir. Toplumun yapısında ve sosyal sistemin işleyişinde ailenin bir kurum olarak önemli yeri vardır. Ailenin nüfusu yenileme, milli kültürü bir sonraki kuşağa aktarma, sosyal mirası çocuklarımıza devretme, çocukları sosyalleştirme gibi biyolojik ve psikolojik fonksiyonları vardır. Her ailede iletişim farklılıklar gösterir. Herkesin kendi kişisel özelliklerinden kaynaklanan bir iletişim biçimi vardır.

32 AİLE İÇİ İLETİŞİM SORUNLARI VE ÇÖZÜMÜ Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Bakış Açısı: Çözüm Odaklı Kısa Süreli Psikolojik Danışma çocukla çalışırken ebeveynin uzmanlığına çok büyük bir anlam yükler. Sorundan daha çok, sorun ortadan kalktığında nelerin daha farklı olacağının resmini görmek, aileler üzerinde şaşırtıcı bir etki bırakır. Aynı zamanda geçmişteki başarısızlıklardan daha ziyade, nadir de olsa işlerin yolunda gittiği anlara odaklanmak, arzu ettikleri değişimi yaşamalarını kolaylaştıracaktır.

33 AİLE İÇİ İLETİŞİM SORUNLARI VE ÇÖZÜMÜ Vaka: : Çağla 15 yaşında, iki çocuklu ailenin ilk çocuğu ve lise birinci sınıf öğrencisidir. Annesi Elif Hanım ve babası Köksal Bey, kızlarının son dönemlerde kendi odasına çekildiği ve kimseyle iletişim kurmadığı gerekçesiyle altı oturumluk Çözüm Odaklı Kısa Süreli Psikolojik Danışma yardımı almışlardır. Elif Hanım 37 yaşında, ev hanımı ve lise mezunudur. Köksal Bey ise 39 yaşında ve bir fabrikada vardiyalı olarak çalışan lise mezunu bir işçidir. Çağla’nın sekiz yaşında ilkokul birinci sınıfa giden bir erkek kardeşi vardır.

34 Ara

35 KARŞIT CİNS ARKADAŞLIK VE ÇÖZÜMÜ Problem Durumu: Kuramsal Çerçeve: Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Bakış Açısı: Örnek Vaka: Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Tekniklerinin Avantajları ve Dezavantajları: Uygulayıcılara Öneriler:

36 KARŞIT CİNS ARKADAŞLIK VE ÇÖZÜMÜ Problem Durumu: Ergenlik döneminde gençler için arkadaşlığın ne derece önemli olduğunu hepimiz biliriz. Yapılan araştırmalarda gençlerin haftada 9 saatlerini arkadaşları ile birlikte geçirdikleri ve en büyük isteklerinin arkadaş edinme ve sürdürmede başarılı olmak olduğu bulunmuştur.

37 KARŞIT CİNS ARKADAŞLIK VE ÇÖZÜMÜ Kuramsal Çerçeve: Çocukluk yıllarında görülen aynı cinsiyet arkadaşlıkları, yaşla birlikte yerini karşıt cinsiyet arkadaşlıklarına bırakmaktadır. Ergenlik döneminin ilk yılları ile değişime uğrayan hormonlar ve başlayan cinsel arzular ile gençlerin ilgileri karşıt cinse yönelmektedir. Platonik başlayan bu ilgiler, gençlerin karşıt cinse ilişkin tutumlarının gelişiminde güçlü etkiler yaratmaktadır. Karşıt cinsle kurulan olumlu arkadaşlıklar, karşıt cinsi daha iyi tanımada önemli bir rehber olmaktadır.

38 KARŞIT CİNS ARKADAŞLIK VE ÇÖZÜMÜ Çözüm Odaklı Kısa Süreli Kuramın Bakış Açısı: İyimser bir bakış açısıyla yaklaşır. Aile ile işbirliği yapılmasına önem verir. Öğrenciye sağlıklı bir ilişki yürütülebilmesi için psiko-eğitim şeklinde bilgi verilebilir. Bu çok sıkıntılı bir çalışma alanı. Kültürel değerler için içine giriyor. Biz burada kendi kültürel değerlerimizi ve önyargılarımızı bir kenara bırakarak, hiç eleştirmeden, onu olduğu gibi kabul ederek yaklaşıyoruz.

39 KARŞIT CİNS ARKADAŞLIK VE ÇÖZÜMÜ Örnek Vaka: E. Gül, 18 yaşında lise son sınıf öğrencisidir. Üç kardeşten en büyüğüdür. Anne 36 yaşında, baba 48 yaşındadır. Ailesindeki çalışmalı aile ortamından dolayı ebeveynlerinden sağlıklı bir sevgi görmediği için, sevgi arayışı içersinde bazı riskli davranışlar sergilemektedir.

40 Sonuç ve Değerlendirme Sonuç olarak sizlere çözüm odaklı kısa süreli okul danışmanlığının okullarda çalışan siz psikolojik danışmanların işlerini büyük ölçüde kolaylaştıracağını ifade edebiliriz. Terapi bilimden daha ziyade bir sanattır. Sizin, danışanlarınızla çalışırken, sanat icra eden bir sanatkâr hassasiyetiyle hareket etmeniz gerektiğini düşünüyoruz.

41 Ayrıca bu kuramı tanıyan bir meslektaş olarak gerek kuramı, gerekse bu semineri değerlendirmenizi istiyorum: 1.Çözüm odaklı kısa süreli danışmanlığının okulunuzda uygulanabileceğine ilişkin görüşleriniz nelerdir? 2.Genel olarak bu seminere ilişkin görüşleriniz nelerdir? 3.Genel olarak eğitimciye ilişkin görüşleriniz nelerdir? 4.Çözüm odaklı kısa süreli danışmanlığa ilişkin 48 saat sürecek bir eğitime katılmak ister miydiniz?

42 Soru-cevap

43 Teşekkür ederim…


"Mustafa İŞLEK Uzm. Psi. Dan. Kahramanmaraş 2015. Takdim Planı LİSELERDE GÖREV YAPAN REHBER ÖĞRETMENLER İÇİN ÇÖZÜM ODAKLI OKUL." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları