Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

28.10.20151 İNCİR BB 301 Subtropik İklim Meyve Türleri Güz 2015 Doç. Dr. Zeynel DALKILIÇ

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "28.10.20151 İNCİR BB 301 Subtropik İklim Meyve Türleri Güz 2015 Doç. Dr. Zeynel DALKILIÇ"— Sunum transkripti:

1 28.10.20151 İNCİR BB 301 Subtropik İklim Meyve Türleri Güz 2015 Doç. Dr. Zeynel DALKILIÇ zdalkilic@adu.edu.tr http://web.adu.edu.tr/user/zdalkilic/

2 28.10.20152 Ficus carica domestica dişi incir, F.carica caprificus erkek incir, 2n=26 Moraceae ailesine ait Ficus cinsine dahil 600 kadar tür vardır: F.altissima, F.asperrima, F.bengalensis, F.benjamina, F.capensis, F.diversifolia, F.doliaria, F.elastica, F.erecta, F.eriobotryoides, F.eximina glabra, F.fulta, F.hillii, F.hispida, F.infectoria, F.jacquinifolia, F.macrophylla, F.megacarpa, F.mexicana...

3 28.10.20153 … F.monckii, F.mysorensis, F.nitida, F.nota, F.nuda, F.nympheaefolia, F.ovata, F.palmata, F.pandurata, F.petiolaris, F.pseudo-carica, F.pseudopalma, F.pumila, F.pumila minima, F.quercifolia, F.racemosa, F.radicans, F.radulina, F.religiosa, F.retusa, F.roxburghii, F.rubiginosa, F.stenocarpa, F.sycomorus, F.villosa, F.volkensii, gibi.

4 28.10.20154 Kur’an-ı Kerim 95 Tîn Suresi: “1. İncir ve zeytine, 2. Sina dağına, 3. Ve güven veren bu şehre (Mekke’ye) and olsun ki, …

5 28.10.20155 “Eğer Cennet’e beraberimde bir meyve götürseydim bu herhalde incir olurdu.” Hz. Muhammed (Özbek 1978).

6 28.10.20156 İncil (Yeni Antlaşma) Matta Bölüm 7 Ağaç ve meyvesi: “... 16. Onları meyvelerinden tanıyacaksınız. Dikenli bitkilerden üzüm, devedikenlerinden incir toplanabilir mi?

7 28.10.20157 Anavatanı İncirin anavatanı Anadolu’nun da içinde yer aldığı Akdeniz havzasıdır (Özbek 1978). Türkiye toplam incir üretiminin (235,000), % 60.7’sini Aydın ili (142,650 t) kurutmalık ‘Sarılop’ çeşidi ile karşılamaktadır (DİE 2001).

8 28.10.20158 Özen ve ark. (2007)

9 28.10.20159 Tablo 1a. Dünya yaş incir üretimi (FAO 2011) ÜlkeÜretim (t)%Alan (Ha)Verim(kg/da) Dünya1,101,697100.00 AB (2 )74,2096.74 Türkiye260,50823.65 Mısır165,48315.02 Cezayir120,187 Fas114,770 İran75,927 Suriye42,944 ABD35,072 İspanya28,993 Brezilya26,233 Tunus26,000 İtalya12,171 Yunanistan9,400

10 28.10.201510 Tablo 2b. Dünya yaş ve kuru incir ticareti (FAO 2011). ÜlkeYaşKuru İhracat (Mt)İthalat (Mtİhracat (Mt)İthalat (Mt) Dünya32,40176,398 AB(2 )16,292(%50.3)11,731/%15.4) Türkiye13,548(%41.8)44,821(%58.7) Mısır Yunanistan İran Fas İspanya ABD Suriye Cezayir Tunus

11 28.10.201511 Tablo 2a. Dünya yaş ve kuru incir ticareti (FAO 2006). ÜlkeYaşKuru İhracat (t)İthalat (t)İhracat (t)İthalat (t) Dünya26,07129,10792,86585,710 Türkiye10,083 %38.7 -54,094 %58.3 520 Mısır255393941,397 Yunanistan120513,084153 İran--7,776- Fas22-1755122 İspanya1,859854,1432,014 ABD-6064,8585,394 Suriye204-4,077- Cezayir0150130 Tunus4801938 AB (27)12,68721,04514,76150,321

12 28.10.201512 Kök Gevrektir. Yan dallı, dağınık ve çok derinlere iner. Taç (habitüs) Tek gövdeli, çok gövdeli, ocak şeklinde, basık veya 8-10 m yükseklikte, seyrek dallı ve yayvandır.

13 28.10.201513 Dal Gevrektir. Genç dallar yeşilimsi, yaşlı dallar kül rengindedir. Birbirinden ayrı özellikte odun ve meyve dalı oluşmaz. Odun tomurcuğu daha küçük ve sivri, çiçek tomurcuğu ise daha iri, kabarık ve yassıdır. Tomurcuk pulları tüysüzdür.

14 28.10.201514 Yaprak Spiral dizilir. Kültür formlarında el biçiminde (3-7 parmak), yabani tiplerde tam yaprak şeklindedir. Üst yüzü koyu yeşil ve pürüzlü, alt yüzü açık yeşil ve tüylüdür. Neden?

15 28.10.201515 Çiçek Ginodioik Erkek incirde, ağza (delik, ostiolum) yakın bölümde erkek çiçekler, diğer bölümde fonksiyonel olmayan dişi (gal, darı) çiçekler bulunur. Dişi incirde, sadece normal dişi çiçekler bulunur.

16 28.10.201516 Çiçek devam Normal dişi çiçeklerde 5 parçalı perigon (çanak + taç yapraklar) ile dişicik borusu (stilus) uzun yumurtalık (ovaryum) bulunur. Gal çiçeklerinin dişicik borusu çok kısa, yumurtalığı ise daha iri ve yuvarlaktır. Erkek çiçeklerde 3-5 parçalı perigon ile birbirinden ayrı 3-5 erkek organ (stamen) bulunur.

17 28.10.201517 Özen ve ark. (2007)

18 28.10.201518 Özen ve ark. (2007)

19 28.10.201519 Özen ve ark. (2007)

20 28.10.201520 Meyve Sikonyum: yalancı (bileşik) meyve: çiçek kılıfının (receptacle) büyümesi ve etlenmesi ile oluşur. Drupa: Ekzokarp ve mezokarp etlenir, endokarp sertleşir.

21 28.10.201521 Döllenme Biyolojisi Tozlanma ve döllenme incir arıcığı (ilek sineği) Blastophaga psenes L. yardımı ile olur. Bazen döllenme olmayabilir (partenokarp). Dişi incirler dört tipe ayrılır: 1- döllenmeye gerek göstermeden, partenokarpi yolu ile normal yemeklik ilkbahar ve yaz ürünü verenler (adi incir tipi), 2- ürün vermek için mutlaka döllenmeye ihtiyaç duyanlar (İzmir lop incirleri tipi), …

22 28.10.201522 Döllenme Biyolojisi devam 3- ilkbahar ürünü için döllenmeye ihtiyaç duymadıkları halde, yaz ürününü olgunlaştırmak için döllenmeleri gerekenler (San Pedro tipi), 4- ilkbahar ürünü için döllenmeye muhtaç oldukları halde, yaz ürününü döllenmeden oluşturanlar (Adriyatik tipi).

23 28.10.201523 Çiçeklenme (Meyve Doğuş) Dönemleri Dönem MevsimDişiErkek 1.ilkbaharyellop (fiori)ilek (prophichi) 2.yaziyi lop (pedagnuoli)ebe (mamoni) 3.sonbahar-kışson lop (cimaruoli)boğa (mamme)

24 28.10.201524

25 28.10.201525 Özen ve ark. (2007)

26 28.10.201526 Erkek incirdeki çiçek durumu içerisinde bulunan erkek ve diş çiçekler farklı zamanda olgunlaşır. Her bir ürün döneminde erkek çiçekler, gal çiçeklerinden 6-8 hafta sonra olgunlaşır. Belirli bir döneme ait dişi çiçekler kendi çiçek tozları ile değil bir sonraki dönemde döllenir. İlek sineğinin neslinin (generasyon) ergin duruma geçerek uçma zamanına geçişi, erkek çiçeklerin olgunlaşma zamanına rastlar.

27 28.10.201527 İlekleme Dişi incirin ana ürününün (iyi lop, yaz, 2.ürün) döllenmesi amacıyla, erkek incirin ilkbahar ürününün (ilek, ilkbahar, 1.ürün) meyvelerinin dizilerek (ip, kova bitkisi [Cyperecae]) el ile (yapay tozlama) dişi ağacın dallarına asılmasıdır. Haziran ayında, havanın serin ve sakin olduğu sabah erken saatte yapılır. Bahçede arıcık çıkışı 4-6 gün sürer.

28 28.10.201528 İlekleme devam Dişi çiçeklerin döllenebilecek duruma gelmesi 10-15 gün sürer. Değişik zamanda oluşan dişi meyveleri döllemek amacıyla bir hafta ara ile iki kez ilekleme yapılır. Aşırı ilekleme, aşırı derecede tohum oluşturur. Meyve kalitesini düşürür. Olgunlaşma döneminde bozulma ve meyve yarılmasını artırır. Erkek incir ağaçları, dişi incir ağaçlarından uzağa yerleştirilmelidir. Neden? Her 100 dişi ağaç için 1 erkenci, 1 orta mevsim ve 1 geç mevsim çeşidi ile ilek bahçesi kurulur.

29 28.10.201529 Blastophaga psenes L., erkek arılar (kanatsız), dişi arılardan (kanatlı) önce yumurtadan çıkar ve diş arılar gal çiçeklerini terk etmeden önce onları döller. Çiftleşmeden sonra ergin dişi arılar izleyen erkek incir meyvesine göç ederek tozlanmayı sağlar.

30 28.10.201530 Bir meyve ürününden çıkan ilek sineğinin, bunu izleyen meyve ürününe veya dişi incirdeki meyve ürününe yönelmesi; dişi çiçeklerin döllenme olgunluğunda (receptive) oluşu (meyve çapı 10 mm) yani ostiolumu kaplayan pulların kalkarak ağzın açılması, sakızımsı koku yayması gibi doğal olaylar ile bağdaştırılır. İlek sineği, henüz pulları iyi açılmamış meyveye zorla, kanatlarının kopması pahasına girer. İlek sineği giren meyvelerin ostiolum pulları arasında arıcığın kopmuş kanatları görülür.

31 28.10.201531 Yumurtlama iğnesi (ovipositor) ancak incirdeki kısa dişicik borulu gal çiçeklerine ulaşan dişi sinekler, üreme içgüdüsü ile içine girdikleri dişi incir meyvesinin dişi çiçeklerine yumurtlama iğnesini batırdığı zaman, yumurtalığı ulaşamadıkları için, başarılı olamaz. Bir çiçekten diğerine denemeye uğraşırken farkında olmadan çiçeklerin tozlanmasını sağlar. Sonunda dişi sineklerin çok azı (%1-10) dışarıya çıkabilir.

32 28.10.201532 İklim İstekleri Sıcaklık:Yıllık ortalama sıcaklığın 18-20°C olduğu yerde yetişir. Kışın –9°C’ zarar görmeye başlar. Yağış: En uygun yağış isteği 625 mm’dir. Hava bağıl nemi %40-45 olmalıdır. Toprak İstekleri: Derin (120 cm), kumlu- killi, yeterli organik madde ve kireçli toprak ister. Kirece dayanıklı, tuza az dayanıklıdır. pH=6.0 – 7.8.

33 28.10.201533 Çeşit Seçimi Sofralık ve kurutmalık çeşitler vardır. Bahçe kurulacak yerin iklimi, pazar istekleri, üretim potansiyeli, ürün fiyatı ve pazarlama olanakları incelenmelidir. Kurutmalık çeşitte en önemli etmen iklimdir. Yüksek oranda şeker içerir.

34 28.10.201534 Yetiştirme Tekniği Toprak hazırlığı: Dikimden önce 2-3 kez derince sürülür. Toprağın havalanması ve yağıştan yararlanması sağlanır.

35 28.10.201535 Fidan Dikimi Doğrudan fidan veya çelik dikilir. Bir örnek, bol saçak köklü, düzgün, yarasız gövdeli, hastalık ve zararlıdan arınmış ve ismine doğru fidan olmalıdır. SınıfYaşÇap (mm)Boy (cm) I. boy1-2>18>100 II. boy1-212-1875-100

36 28.10.201536 Fidan, kışın yaprak dökümünden sonra ilkbaharda su yürümesine kadarki dönemde dikilebilir. Kışı ılıman yerlerde sonbahar dikimi tercih edilir. Neden? Düz arazide kare, dikdörtgen, üçgen (altıgen) dikim. İklim ve toprak şartları kötü ise 6x6 m, iyi ise 8x8 m, mutasyon ıslahı materyali 4.0x1.5 m aralıkla dikilir. Herek verilir. Toprak ayak ile çiğnenir. Can suyu verilir.

37 28.10.201537 Arazi meyili (%)Dikim şekli >3kontur dikim 3-4sırt teras 4-15kanal teras >15seki teras

38 28.10.201538 Çoğaltım Çelik: uç (tepe) çelikleri ile. Aşılama: çeşit değiştirmek amacıyla göz aşısı (T, ters T) o yılki sürgünlerden veya kalem aşısı (kabuk) emziklerden (bir veya daha yaşlı sürgün) yapılır.

39 28.10.201539 Kültürel İşlemler Tesis dönemi bakım işleri: Bitki güneş yanıklığına çok hassastır. Karton veya kalın kâğıt ile sarılır veya kireç ile badana edilir. İlk yıllarda sulamaya ihtiyaç duyar. Sap, saman, ot veya çiftlik gübresi ile malçlanır. Yeşil gübre bitkisi yetiştirilebilir (erozyonu önler, toprağa azot sağlar).

40 28.10.201540 Terbiye ve Budama İstenilen yükseklikte, düzgün, dalları orta sıklıkta, düz, kuvvetli, dengeli gelişmiş çok sayıda ürün dalı oluşturulur. Kuvvetli büyüyen az, zayıf büyüyen çok budanır. Vazo (çanak, goble) şeklinde terbiye edilir.

41 28.10.201541 Toprak İşleme (Amaç) - toprağın havalanması, - yağıştan yararlanmak, - yabancı otları kontrol etmek, - derime hazırlamaktır. Sürüm meyile dik yapılır. Kışın kısmen derin, ilkbaharda yüzlek ve haziranda sürülür.

42 28.10.201542 Sulama: Mayıstan temmuza kadar gerekirse sulanır. Ara ziraatı: Fidan döneminde yıllık çapa bitkileri, kışlık tahıllar. Gübreleme: Toprak ve yaprak analizi gerekir.

43 28.10.201543 Buna göre verilecek: Kireç; pH’yı artırır. Azot(dal): sürgün uzaması ve ürünü miktarı artırır. Ancak meyve iriliği azalır. Meyve kabuğu koyulaşır. Fosfor(döl): meyve iriliğini artırır. Potasyum(bal): meyvenin güneş yanıklığına direncini artırır. Meyve kabuk rengi açılır. Yumuşak, kuru meyve elde edilir. 2-3 ton/da yanmış çiftlik gübresi verilebilir.

44 28.10.201544 Derim (Hasat) Taze incir meyvesi avuç içi ile, ezilmeye neden olmayacak şekilde, kavranır. Sağa-sola döndürülerek burkma ve çekme hareketi sayesinde elle koparılır. Derim ile birlikte meyvede olgunlaşma durur. Yumuşama olsa bile tatlanma olmaz. Tahta kasa veya karton kutudaki viyollere, sap bölümü alta gelecek şekilde yerleştirilir.

45 28.10.201545 Kurutmalık incir, ağaç üzerinde su kaybeder. Buruk denilen bu meyvenin sap bölümünde mantarlaşma olur. Meyve kendiliğinden yere dökülür. Yerden toplanan buruk incir (%30-50 nem içerir) beton zemin üzerine yerleştirilen kerevette kurutulur (%18-20 neme kadar). Kurumuş incirler toplanır (sergi [kuru] alma). Kurumamış olanlar karıştırılarak alt-üst edilir. Atmosferik ve vakumik olmak üzere iki şekilde fümigasyon yapılabilir.

46 28.10.201546 Depolama Taze incir 0°C sıcaklıkta %85-90 bağıl nemde 2 hafta depolanabilir. Ön soğutma ile (taşıma ve depolamadan önce meyvenin bahçedeki sıcaklığını hızla almak) depolama süresini 4-5 haftaya çıkarabilir. Hızlı (–35°C) ve yavaş (–20°C) dondurulmuş meyveler, –20°C’de 9 ay depolanmıştır.

47 28.10.201547 Sınıflandırma TARİŞ’in alım sistemine göre sınıflar: - A serisi: iş malı, - B serisi: kürek malı, - C serisi: ballıkara, lekeli - hurda: endüstriyel

48 28.10.201548 Değerlendirme Doğal, işleyerek, ezme olarak ve teknolojik ürünler halinde işlenir. İncirde toplam şekerin büyük bölümünü indirgen şekerler (glikoz, fruktoz) oluşturur. En çok sitrik asit bulunur.

49 28.10.201549 Hastalıklar Rosellinia necatrix: beyaz kök çürüklüğü (mantar) Armillaria mellea: Armillaria kök çürüklüğü (mantar) Phomopsis cinerescens: çelik (emzik) marazı (mantar) Ficus virus I?: incir mozayik virüsü (Aceria ficus, taşıyıcısı) Fusarium moniliforme: Endosepsis iç çürüklüğü (mantar) Hanseniapsera, Torulipsis: ekşilik (maya), Azotobacter melariznas: ekşilik (bakteri), Mucor, Rhizopus, Cladosporium: ekşilik (mantar), Penicillium, Hormodendrum: ekşilik (mantar). Aspergillus niger: sürme (mantar) Rhizpus, Cladosporium, Penicillium,: küf (mantar) Hormodendrum, Botrytis: küf (mantar) Alternaria, Cladosporium: yüzey çürüklüğü (mantar)

50 28.10.201550 Zararlılar Meloidogyne: kök ur (nematod) Xiphinema: kamalı (nematod) Ceroplastes rusci: kanlı balsıra (kabuklu bit) Otiorrhynchus davricusiona ?: incir maymuncuğu Carpophilus hemipterus, : ekşilik böcekleri C.mutilatus, C.bipustulatus, C. obsoletus: ekşilik böcekleri Drosophila melanogaster, : sirke sinekleri D.funebris, D.simulans, D.rufifrons: sirke sinekleri Homotoma ficus, H.viridis: ? Ephestia, Plodia, Myelois: incir kutları (kelebek) Carpoglyphus lactis, : kuru incir akarları Tyrophagus putrescentiae, Lepidoglyphus destructor: kuru incir akarları

51 28.10.201551

52 28.10.201552


"28.10.20151 İNCİR BB 301 Subtropik İklim Meyve Türleri Güz 2015 Doç. Dr. Zeynel DALKILIÇ" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları