Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ULS311 T ÜRK DIŞ POLİTİKASI - I Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Slayt no: 1 Dr. Bülent ŞENER.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ULS311 T ÜRK DIŞ POLİTİKASI - I Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Slayt no: 1 Dr. Bülent ŞENER."— Sunum transkripti:

1 ULS311 T ÜRK DIŞ POLİTİKASI - I Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Slayt no: 1 Dr. Bülent ŞENER

2 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı SORU: Gerek genel durumu, gerekse özel olarak dış politikası açısından, Türkiye Cumhuriyeti uluslararası sistem içinde hangi kategoriye oturtulabilir? Süper Devlet/Süper Güç (Super power) ? Büyük Devlet/Büyük Güç (Great power) ? Orta Büyüklükte Devlet (Bölgesel güç/Medium power) ? Küçük Devlet (Small state) ? Türkiye uluslararası sistemde Orta Büyüklükte Devlet’tir. (ODB)

3 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı OBD’nin Özellikleri  Bölgesel sistemi ve bölgesel politikaları etkileyebilmektedir.  Uluslararası sisteme etkisi marjinaldir/sınırlıdır.  Büyük devletlerden gelen zorlamalara bir miktar dayanabilmektedir. Büyük devletlerle pazarlığa girebilmektedir.  Konjonktür uygunsa büyük devletlerin kimi davranışlarını belli bir oranda etkileyebilmektedir. Ancak bu etkisini onlarla bir savaşa girebilecek boyuta taşıyamaz.  Büyük devlet tehdidi altında kaldığında çözümü dışarıda arar. Ya “güç dengesi”ne oynar, ya da bir ittifakın kanadına sığınır.  Çok katı bir iki kutuplu uluslararası sistemde bir OBD’nin özellikle jeopolitik pozisyonu bu kutup liderlerini yakından ilgilendiriyorsa, kutuplardan birini seçmeye zorlanması ciddi bir olasılıktır. (“Aron Paradigması”)

4 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı (Mart Ekim 1983) (1966) Fransız sosyolog ve filozof ARON PARADİGMASI İki kutuplu bir uluslararası sistemde, bir OBD’nin bloklardan bağımsız politika sürdürmesinin "gerçekçi” ve “mümkün olamayacağı”nı iddia eden paradigmadır.

5 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Devletlerin Dış Politikalarını Etkileyen Temel Unsurlar Dış Politika Ortamı Genel Ortam İçsel Ortam (Ülke içi Çevre) Dışsal Ortam (Uluslararası Çevre) Fiziki Çevre  Coğrafi/Topografik yapı  Jeopolitik/Jeostratejik konum  Doğal kaynaklar Beşeri Çevre  Nüfus ve nüfus hareketleri  Etnik ve dini farklılaşmalar Sosyo-Politik Yapı  Siyasal rejim  Kamu oyu  Kültürel değerler Karar Alma Süreci  Diplomasinin niteliği  Karar alma zemini  Karar alıcılar Uluslararası Sistem  Güç dengesi  Uluslararası hukuk  Uluslararası örgütler

6 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurlara İlişkin Bazı Sınıflandırmalar

7 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Jeopolitik/Jeostratejik Konum  Güvenlik Endişesi  Askeri Kapasite  Yönetim Felsefesi /İdeoloji Dış Unsurlar 1) Uluslararası Sistem

8 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı  Jeopolitik/Jeostratejik Konum

9 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Jeopolitik/Jeostratejik Konum

10 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Güvenlik endişesi

11 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Güvenlik endişesi Türkiye’nin Bölgesel Güvenlik Çemberleri Türkiye’nin Yaşamakta Olduğu İkilemler Avrupa  Batı ittifakında (NATO içerisinde) aktif bir biçimde yer alırken, bu nedenle kuzeydeki büyük komşuyu (Rusya) tehdit etmek  AB’ye tam üye olmayı isterken içişlerine müdahale ettirmemek Balkanlar  Balkanlar’da sürekli etkin olmayı isterken, Bulgaristan ve Yunanistan yollarından en az birini sürekli açık tutacak biçimde davranmak zorunluluğu Akdeniz  Kendisini batıdan saran Yunanistan’la ve güneyden saran Kıbrıs’la ilişkilerde yaşamsal çıkarları koruma zorunluluğu Ortadoğu  Bölgede etkin rol oynamak durumunda olmak, ancak bunu yaparken bölgenin iç sorunlarının ve çatışmalarının içine çekilmemek zorunluluğu Kafkaslar  Bölgede kendine yakın ve güçlü yönetimleri destekleyerek Rus etkisini hafifletmek ve enerji hatlarını kendi üzerinden dünyaya açmak çabası, ancak bunu yaparken Rusya’nın tepkisini üzerine çekmemeye çalışmak

12 Muhtemel/Potansiyel Yeni komşular (2002-…)  Irak’ta bağımsızlığa doğru giden Kürt federe bölgesi (Irak’ta iç savaş)  Suriye’nin kuzeyinde oluşan özerk Kürt kantonları (Suriye’de iç savaş)  IŞİD Dönemlere Göre Türkiye’nin Komşuları, Rejimleri ve Sınırları

13 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Güvenlik endişesi  II. Viyana Kuşatması ve Bozgunu Türklerin son saldırı savaşı (14 Temmuz Eylül 1683) 238 YIL (BATI KARŞISINDA BÜYÜK GERİ ÇEKİLİŞ)  Sakarya Meydan Muharebesi Türklerin son savunma savaşı (23 Ağustos Eylül 1921)

14 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Güvenlik endişesi

15 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Askeri kapasite İnsan Gücü Bakımından Dünyanın En Büyük Orduları

16 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Askeri kapasite Türkiye’nin Askeri Harcamaları ( ) Harcama (milyar dolar; baz yıl 2009)GSMH İçindeki Payı (%) 19888,8582, ,2523, ,3843, ,7213, ,3953, ,8023, ,4754, ,8693, ,6484, ,3454, ,1753, ,0664, ,4203, ,8033, ,9423, ,0963, ,6022, ,7702, ,8592, ,8802, ,2852, [16,302]  [2,7] 2010[15,634][2,4]  “[ ]” içindeki rakamlar tahmini değerlerdir.

17 Türkiye’nin Askeri Harcamaları ( )

18 Türkiye’nin Askeri Harcamaları ( ) Ülke Harcama (milyar $) Değişim ( ) (%) GSMH (2010) İçindeki Payı ( %) Dünya Savunma Harcamaları İçindeki Payı (%) 1 ABD69881,34,843 2 Çin Halk Cumhuriyeti[119]189[2,1][7,3] 3 İngiltere59,621,92,73,7 4 Fransa59,33,32,33,6 5 Rusya[58,7]82,4[4,0][3,6] Ara toplam (İlk 5) Japonya54,5  1,7 1,03,3 7 Suudi Arabistan45,263,010,42,8 8 Almanya[45,2]  2,7 [1,3][2,8] 9 Hindistan41,354,32,72,5 10 İtalya37,0  5,8 [1,8][2,3] Ara toplam (İlk 10 ) Brezilya33,5301,62,1 12 Güney Kore27,645,22,81,7 13 Avustralya24,048,92,01,5 14 Kanada[22,8]51,8[1,5][1,4] 15 Türkiye[17,5]  12,2 [2,4][1,1] Ara toplam (İlk 15) Dünya163050,32, ,8802, ,2852, [16,302]  [2,7] 2010[15,634][2,4]  “[ ]” içindeki rakamlar tahmini değerlerdir.

19 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasını Etkileyen Unsurların En Önemlileri (Türk Dış Politikasındaki Özgünlüğü Yaratan Unsurlar) İç Unsurlar  Yönetim felsefesi (İdeoloji) Yeni Muhafazakar İdeoloji (Neo-Osmanlıcılık ve Neo-İslamcılık) ( )  İdealist, Romantik, Ütopik  Saldırgan, Yayılmacı, Fırsatçı, Maceracı  Revizyonist  Reaktif  Söylem-Eylem makası tutarsız  Uluslararası sistem konusunda değişim arzusu  Kendi bölgesinde din/kültür temelli hegemonya arayışı  Zorunluluktan dolayı taktik olarak Batıcı  Ulus-devletin zayıflatılması/Ümmetçi anlayışla ulusu yeniden tanımlama  Başka devletlerin içişlerine müdahale yanlısı  İçte ve dışta Bağımsızlık Kemalist ideoloji ( )  Gerçekçi  Pragmatik, Savunmacı, İhtiyatlı  Statükocu (gerektiğinde ve gücü yettiğinde dinamik statükocu)  Söylem-Eylem makası tutarlı  1945’e kadar proaktif, 1945’ten sonra reaktif  Uluslararası sisteme entegre olmak  Batıcı ve laik  Ulus-devlet  Bağımsızlık  Uluslararası meşruiyet  Başka devletlerin içişlerine karışmama  İçte ve dışta Bağımsızlık, Tarafsızlık

20 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasının Temel İlkeleri Temel İlkeler ( /Süreklilik)  Statükoculuk (Anti-revizyonizm) a)Mevcut sınırları sürdürme b)Mevcut dengeleri sürdürme  Batıcılık Nitelikler ( /Süreklilik)  Realizm  Pragmatizm  Savunmacı, İhtiyatlı  Laik  Uluslararası meşruiyet Doğu Statükosu Batı Statükosu  Batı ile onun karşısındakiler arasında bir denge kurmaya çalışmak  Batı’yı oluşturan öğeler arasında da bir denge sağlamaya çalışmak

21 Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne Türk Dış Politikasında Denge Siyaseti Devreleri F. Armaoğlu’na göre 1791(1798)  1878 Rus tehlikesine karşı İngiltere’ye dayanma 1888  1918 Rus ve İngiliz tehlikesine karşı Almanya’ya dayanma 1920  1936 Batılılara karşı Sovyet Rusya’ya dayanma 1936  1945 Faşist İtalya tehlikesine karşı İngiltere’ye dayanma 1945  Sovyet tehlikesine karşı ABD’ye dayanma B. Oran’a göre 1. tür denge uygulaması2. tür denge uygulaması Denge öğesi 1920  1939 SSCB 1939  1945 SSCB 1960  1980 SSCB 1945  ABD Denge öğesi 1919   1939 Avrupa devletleri 1939  1945

22 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasının Temel İlkeleri Mevcut İlkeler ( /Süreklilikten sapma)  Revizyonizm (Anti-statükoculuk)  Batıcılık (Taktik zorunluluktan dolayı)  Neo-Osmanlıcılık ve Neo-İslamcılık Mevcut Nitelikler ( /Süreklilikten sapma)  İdealizm  Oportünizm (Fırsatçılık)  Ümmetçi/Neo-siyasal İslamcı  Saldırgan, Müdahaleci, İhtiyatsız Bu mevcut ilke ve niteliklerin geçiciliği ya da kalıcılığı iktidar partisinin sürekli iktidarda kalmasına bağlı gözüküyor. Dolayısıyla geçiciliği ya da kalıcılığı konusunda kesin bir şey söylenemez. Benim şahsi fikrim orta vadede kalıcı olmayacağı yönünde eğer ki rejim değiştirilmezse…

23 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasının Yapımı Sürecinde Dönemlere Göre Ağırlığı Artan Aktörler 1919  1950 Liderin belirleyici olduğu dönem 1950  1960 Dışişleri Bakanlığı’nın etkisinin arttığı dönem 1960  1980 Kamuoyunun, muhalefet partilerinin ve aydınların etkili olabildiği dönem 1980  1983 (12 Eylül dönemi)Askeri yönetimin belirleyici olduğu dönem 1983  1991 İş dünyasının ön plana çıktığı ve etkisinin arttığı dönem 1990’lar “Ordu”nun ağırlığının arttığı dönem 2002 sonrası Hükümetin ve liderin etkisinin arttığı dönem

24 Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Türk Dış Politikasının Dönemleri Kurtuluş Savaşı (Tam Bağımsızlık ve Egemenlik Mücadelesi Revizyonist Dış Politika) 1923  1939 Göreli Özerklik-1 (Türk dış politikasının altın çağı) 1939  1945 Göreli Özerlik-2 (Tarafsızlık siyaseti) 1945  1960 Batı Bloku Ekseninde Türkiye-I (ABD’ye dayanma) Göreli Özerlik-3 (Çok yönlü dış politika) Batı Bloku Ekseninde Türkiye-II (ABD yanlısı) Küreselleşme Ekseninde Türkiye-I (Çok yönlülüğe yeniden geçiş ve belirsizlik) Küreselleşme Ekseninde Türkiye-II (Çok yönlülük, göreli özerklik ikilemleri ve ABD’yle stratejik/model ortaklık,


"ULS311 T ÜRK DIŞ POLİTİKASI - I Türk Dış Politikasının Genel Çerçevesi: Teorik ve Kurumsal Yapı Slayt no: 1 Dr. Bülent ŞENER." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları