Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

FEN LABORATUVARINDA ÖLÇÜ HATALARI VE ANLAMLI RAKAMLAR.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "FEN LABORATUVARINDA ÖLÇÜ HATALARI VE ANLAMLI RAKAMLAR."— Sunum transkripti:

1 FEN LABORATUVARINDA ÖLÇÜ HATALARI VE ANLAMLI RAKAMLAR

2 Ölçü hataları Hiçbir fiziksel ölçü yardımıyla bir fiziksel büyüklüğün kesin değeri elde edilemez Hiçbir fiziksel ölçü yardımıyla bir fiziksel büyüklüğün kesin değeri elde edilemez Alet duyarlılığı, izlenilen metot, ve ölçüyü yapan şahsın yeteneğine göre değere az veya çok yakın bir sonuç bulunabilir Alet duyarlılığı, izlenilen metot, ve ölçüyü yapan şahsın yeteneğine göre değere az veya çok yakın bir sonuç bulunabilir

3 Anlamlı rakam: doğru olduğu kesin bilinen rakamdır Anlamlı rakam: doğru olduğu kesin bilinen rakamdır Fiziksel ölçülerde bir ve yalnız bir tahmini veya şüpheli rakama müsaade edilir ve buna da anlamlı rakam gözüyle bakılır. Fiziksel ölçülerde bir ve yalnız bir tahmini veya şüpheli rakama müsaade edilir ve buna da anlamlı rakam gözüyle bakılır.

4 4,87 cm (Milimetre bölmeli bir cetvelle uzunluk ölçülmüş) 4,87 cm (Milimetre bölmeli bir cetvelle uzunluk ölçülmüş) 6 veya 8 de olabilir. Ne olursa olsun bu rakam ölçülen uzunluk hakkında faydalı bir şey ifade eder. 6 veya 8 de olabilir. Ne olursa olsun bu rakam ölçülen uzunluk hakkında faydalı bir şey ifade eder. Anlamlı rakam sayısı: 3 Anlamlı rakam sayısı: 3 Virgül’ün anlamlı rakamlar üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Virgül’ün anlamlı rakamlar üzerinde hiçbir etkisi yoktur. 48,7 – 0,0487 gibi.. Bunlarda anlamlı rakam sayısı: 3 48,7 – 0,0487 gibi.. Bunlarda anlamlı rakam sayısı: 3

5 Bir milimetre bölmeli bir cetvel ile bir uzunluğun tam 30 cm olarak yazılması “cehalet örneği” Bir milimetre bölmeli bir cetvel ile bir uzunluğun tam 30 cm olarak yazılması “cehalet örneği” 30 cm yerine 30,00 yazmak lüzumsuz değil aksine yazılması zorunludur. 30 cm yerine 30,00 yazmak lüzumsuz değil aksine yazılması zorunludur.

6 Aşağıdaki sayıların 3 anlamlı rakamla yazılması 1,2446 1,2446 6,2563 6, ,254 76,254 87,35 87,35 Kural 1: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 den küçük ise korunan son rakam olduğu gibi kalır, değilse 1 artırılır! Kural 1: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 den küçük ise korunan son rakam olduğu gibi kalır, değilse 1 artırılır! Kural 2: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 ve korunan son anlamlı rakam tek ise son anlamlı rakam 1 artırılır Kural 2: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 ve korunan son anlamlı rakam tek ise son anlamlı rakam 1 artırılır Kural 3: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 ve korunan son anlamlı rakam çift ise değiştirilmez Kural 3: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 ve korunan son anlamlı rakam çift ise değiştirilmez 1,24 6,26 76,2 87,4

7 Ölçme bir varlığı veya varlıklara ait özellikleri, uygun araçlar kullanarak, bir birim cinsinden sayı ile ifade etmektir. bir varlığı veya varlıklara ait özellikleri, uygun araçlar kullanarak, bir birim cinsinden sayı ile ifade etmektir. Nitel Ölçümler Nitel Ölçümler Nicel Ölçümler Nicel Ölçümler

8 Nitel Ölçümler Bir nesne veya olayla ilgili sayısal olmayan değişkenlerin ölçülmesidir Bir nesne veya olayla ilgili sayısal olmayan değişkenlerin ölçülmesidir

9 Nicel Ölçümler Bir nesne veya olayla ilgili değişkenlerin büyüklüklerinin sayısal olarak ifade edilmesidir Bir nesne veya olayla ilgili değişkenlerin büyüklüklerinin sayısal olarak ifade edilmesidir

10 Ölçüm Yaparken Dikkat Edilecek Hususlar Kullanılan ölçü aracını ölçebileceği en küçük değer yani duyarlılığı istenilen duyarlılık düzeyine ve nesnenin boyutlarına uygun olmalıdır Kullanılan ölçü aracını ölçebileceği en küçük değer yani duyarlılığı istenilen duyarlılık düzeyine ve nesnenin boyutlarına uygun olmalıdır Ölçüm yapan kişiler o alanda kullanılan aletleri kullanmasını daha önce öğrenmiş olmalıdır Ölçüm yapan kişiler o alanda kullanılan aletleri kullanmasını daha önce öğrenmiş olmalıdır Ölçü araçlarının zamanla ayarı bozulabilir. Bu nedenle düzenli aralıklarla ayar kontrolü yapılmalıdır Ölçü araçlarının zamanla ayarı bozulabilir. Bu nedenle düzenli aralıklarla ayar kontrolü yapılmalıdır

11 Güvenirlik herhangi bir ölçme araç veya yönteminin ne derece tutarlı ölçüm yapabildiğidir herhangi bir ölçme araç veya yönteminin ne derece tutarlı ölçüm yapabildiğidir ölçme sonuçlarının hatalardan arınıklık derecesidir ölçme sonuçlarının hatalardan arınıklık derecesidir

12 Tutarlılık ölçümler arasındaki farklılığın ne boyutta olduğuna karar verilmesidir ve rastlantısal hatalara bağlıdır ölçümler arasındaki farklılığın ne boyutta olduğuna karar verilmesidir ve rastlantısal hatalara bağlıdır ölçümler arasındaki farklılığın ne derece olduğunu kontrol etmek ve ortalama alarak daha az hatalı değeri belirlemektir ölçümler arasındaki farklılığın ne derece olduğunu kontrol etmek ve ortalama alarak daha az hatalı değeri belirlemektir

13 Deneysel hatalar Deney sürecinde; deney aracı, deneyi yapan kişi, deney yöntemi ve deney ortamı koşullarından biri ya da birkaçından ileri gelen hatadır. Deney sürecinde; deney aracı, deneyi yapan kişi, deney yöntemi ve deney ortamı koşullarından biri ya da birkaçından ileri gelen hatadır.

14 Kaba Hatalar aletindeki yanlış okuma hatası, yanlış hedefe bakmaktan doğan hatalar gibi ölçmecinin dikkatsizliği, yorgunluğu vb. nedenlerle ortaya çıkabilecek hatalardır. aletindeki yanlış okuma hatası, yanlış hedefe bakmaktan doğan hatalar gibi ölçmecinin dikkatsizliği, yorgunluğu vb. nedenlerle ortaya çıkabilecek hatalardır. Kaba hatalar kontrol ölçmeleriyle kolayca ortaya çıkarılabilir. Kaba hatalar kontrol ölçmeleriyle kolayca ortaya çıkarılabilir.

15 Düzenli (Sistematik) hatalar Bu hatalar ölçümde kullanılan sistemden veya aletten ileri gelir. Ölçme sonuçlarına aynı yönde etkiyen hatalardır. Bu hatalar ölçümde kullanılan sistemden veya aletten ileri gelir. Ölçme sonuçlarına aynı yönde etkiyen hatalardır. Bu hataların büyüklüğü ve işaretleri belli bir parametreye bağlıdır. Bu hataların büyüklüğü ve işaretleri belli bir parametreye bağlıdır. Bu parametrelerin etkileri ortadan kaldırılmadan ölçmeler ne kadar tekrar edilirse edilsin bu tür hatalar ortadan kalkmaz. Bu parametrelerin etkileri ortadan kaldırılmadan ölçmeler ne kadar tekrar edilirse edilsin bu tür hatalar ortadan kalkmaz.

16 Deneyi yapan kişiyle ilgili hatalar İnsan duyu organlarının kusursuz olmaması nedeni ile kişisel dikkat ve yeteneğin sınırlı olmasından kaynaklanan hatalardır. İnsan duyu organlarının kusursuz olmaması nedeni ile kişisel dikkat ve yeteneğin sınırlı olmasından kaynaklanan hatalardır. Aynı zamanda deneyi yapan kişinin deneyim ve becerileriyle ilgilidir. Aynı zamanda deneyi yapan kişinin deneyim ve becerileriyle ilgilidir. Örneğin, yatay açı ölçümünde operatörün, aletin düşey gözlem çizgisini, gözlenen hedefe tam olarak yöneltememesi gibi Örneğin, yatay açı ölçümünde operatörün, aletin düşey gözlem çizgisini, gözlenen hedefe tam olarak yöneltememesi gibi

17 Girişim hataları: Ölçüm yapan aletin ölçülen değişkenin değerini etkileyerek değiştirmesidir. Ölçüm yapan aletin ölçülen değişkenin değerini etkileyerek değiştirmesidir.

18 Ortamdan Kaynaklanan Hatalar Rüzgar, sıcaklık, rutubet, hava katmanlarındaki kırılma, yerçekimi, manyetik alan vb değişik doğa olaylarından kaynaklanan hatalardır. Rüzgar, sıcaklık, rutubet, hava katmanlarındaki kırılma, yerçekimi, manyetik alan vb değişik doğa olaylarından kaynaklanan hatalardır. Örneğin, çelik şerit metrenin boyunun hava sıcaklığı ile değişimi gibi Örneğin, çelik şerit metrenin boyunun hava sıcaklığı ile değişimi gibi

19 Düzensiz (Rastlantısal, Tesadüfi) Hatalar Kaba ve düzenli olmayan diğer bütün hatalar düzensiz hata olarak adlandırılırlar ve bu hatalar, kontrol ölçmeleriyle de ortaya çıkartılamaz. Kaba ve düzenli olmayan diğer bütün hatalar düzensiz hata olarak adlandırılırlar ve bu hatalar, kontrol ölçmeleriyle de ortaya çıkartılamaz. Hataların işaretleri bazen artı bazen de eksi olabilir. Hataların işaretleri bazen artı bazen de eksi olabilir.

20 Hesaplama hataları Matematiksel hatalardır. Verilerin Analizinde Yapılan Hatalar; Puanlama, tablo yapımı, hesaplama hataları ölçümü büyük oranda etkileyebilir. Matematiksel hatalardır. Verilerin Analizinde Yapılan Hatalar; Puanlama, tablo yapımı, hesaplama hataları ölçümü büyük oranda etkileyebilir.

21 Verileri işlerken sonuçları yuvarlatma Anlamlı rakamlarda yapılan hatalardır. Anlamlı rakamlarda yapılan hatalardır.

22 Yaklaşık alma Sonuçların yaklaşık alınmasında yapılan hatalardır. Sonuçların yaklaşık alınmasında yapılan hatalardır.

23 Hatalar

24 Mutlak hata Bir ölçü aynı özenle n defa tekrarlandıktan sonra aritmetik ortalaması X bulunmuş ise teoriye göre mutlak hata: Bir ölçü aynı özenle n defa tekrarlandıktan sonra aritmetik ortalaması X bulunmuş ise teoriye göre mutlak hata:

25 Bağıl hata Birçok defa bir büyüklük, diğer birkaç büyüklüğün fonksiyonudur. Bu gibi hallerde sonucun bağıl hatası, hata teorisi ile bulunmuş yandaki bağıntılardan hesaplanır.

26 Örnek , , , , , , , , , , ,20 Bir uzunluk 11 defa ölçülmüş ve yandaki çizelgedeki değerler elde edilmiştir. Sonucu, mutlak ve bağıl hatayı hesaplanıyınız.

27 1. 27, , , , , , , , , , ,20 + 0,05 - 0, ,01 + 0,08 + 0,05 - 0,17 + 0,07 - 0,12 - 0,04 + 0, X ort = 270,73 / 10 Xort = 27,07 Toplam=270, 73Toplam= n Xi ΔXi= Xi – X (ΔXi ) ΔX = ± cm ΔX = ± 0.03 cm Sonuç (x) = 27,07 ± 0.03 cm Bağıl hata =ΔX / x = 0,03 /27,07 =0,001 = % 0,1 (duyarlık)

28 Örnek 2 Sonucu, mutlak ve bağıl hatayı hesaplanıyınız.

29 Örnek 3


"FEN LABORATUVARINDA ÖLÇÜ HATALARI VE ANLAMLI RAKAMLAR." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları