Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

EKO 205: MİKRO İKTİSAT I DERS 1 Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior)

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "EKO 205: MİKRO İKTİSAT I DERS 1 Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior)"— Sunum transkripti:

1 EKO 205: MİKRO İKTİSAT I DERS 1 Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior)

2 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 2 Bu Derste Tartışılacak Konular Tüketici Tercihleri (Consumer Choice) Bütçe Kısıtı, Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri (Marginal Utility and Consumer Choices) Fiyat Endeksleri (Cost-of-Living Indexes)

3 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 3 Tüketici Davranışları (Consumer Behavior) Tüketici Davranışları Genellikle Üç Aşamada İncelenir. 1) Tüketici tercihleri * Tüketici bir malı neden ve nasıl diğerine tercih eder. 2) Bütçe Kısıtı * Tüketiciler sınırlı bir gelire sahiptir. 3) Tüketici tercihlerini belirlemek için bütçe doğrusu ve farksızlık eğrilerini birleştiriyoruz. * Tüketici faydasının maksimum yapmak için hangi mal bileşimlerini satın alacaktır?

4 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 4 Tüketici Tercihleri Bir mal sepeti bir veya daha fazla mal bileşimidir. Bir mal demeti farklı mal bileşimine sahip diğer mal demetine tercih edilebilir. Mal Sepetleri

5 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 5 Tüketici Tercihleri Üç Temel Varsayım 1) Tamlık (Completeness). 2) Geçişlilik (Transitivity) 3) Doyumsuzluk (Non-satiation) Mal Demetleri

6 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 6 Tüketici Tercihleri A2030 B1050 D4020 E3040 G1020 H1040 Mal DemetiGıda Miktarı Giyecek Miktarı

7 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 7 Tüketici Tercihleri Farksızlık Eğrileri (Indifference curves) tüketiciye aynı tatmin (fayda) düzeyini sağlayan mal demetlerinin bileşimidir. Farksızlık Eğrileri

8 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 8 Tüketici A demetini mavi bölgedeki tüm demetlere tercih ederken, pembe alandaki tüm demetler A demetine tercih edilir. Tüketici Tercihleri Gıda (Kg/hafta) Giyim (adet/hafta) 50 G A EH B D

9 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 9 U1U1 B,A, ve D noktalarının bileşimi bireye aynı fayda düzeyini sağlar E demeti U 1 ’e tercih edilir. U 1 ise H ve G’ye tercih edilir. Tüketici Tercihleri Gıda (kg/hafta) Giyim (adet/hafta) 50 G D A E H B

10 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 10 Tüketici Tercihleri Farksızlık Eğrileri (Indifference Curves) Farksızlık Eğrileri sol yukarıdan sağ aşağıya doğru uzanırlar (negatif eğimlidirler).  Pozitif eğimli olsalardı doyumsuzluk (çoğu her zaman aza tercih etme) varsayımı ihlal edilmiş olur.

11 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 11 Tüketici Tercihleri Farksızlık Eğrileri Farksızlık eğrisinin sağında ve üzerinde yer alan tüm mal demetleri, farksızlık eğrisinin üzerinde yer alan tüm mal demetlerine tercih edilir.

12 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 12 Tüketici Tercihleri Farksızlık Paftası (haritası) iki mal bileşiminden oluşan tüm mal demetlerini gösteren farksızlık eğrileri ailesine farksızlık paftası veya haritası adı verilir. Farksızlık paftasında yer alan her bir farksızlık eğrisi bireyin farksız olduğu mal bileşimlerini göstermektedir. Farksızlık Paftası

13 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 13 Tüketici Tercihleri Farksızlık Eğrileri Son olarak, farksızlık eğrileri kesişmezler.  Kesişecek olurlarsa doyumsuzluk (daha çoğu daha aza tercih etme) varsayımı ihlal edilmiş olur.

14 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 14 U2U2 U3U3 Tüketici Tercihleri Gıda (adet/hafta) Giyim (adet/hafta) U1U1 A B D A Mal demeti B mal demetine tercih edilir. B mal demeti D’ye tercih edilir.

15 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 15 U1U1 U2U2 Tüketici Tercihleri Gıda (adet/hafta) Giyim (adet/hafta) A D B Tüketici A, B ve D arasında farksız olmalıdır. Bununla birlikte, B mal demeti D’ye göre her iki maldan daha çok mal içermektedir. Farksızlık Eğrileri Kesişmezler

16 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 16 A B D E G Gözlem: Bir birim gıda elde etmek için verilmeye razı olunan giyecek miktarı 6 birimden 1’e düşmektedir. Tüketici Tercihleri Gıda (adet/hafta) Giyim Soru: Bu ilişki giyim elde etmek için vazgeçilecek gıda miktarı için geçerli mi?

17 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 17 Tüketici Tercihleri Marjinal ikame oranı (marginal rate of substitution, MRS) bir maldan bir birim elde etmek için bireyin diğer maldan vermeye razı olacağı miktarı ölçer. MRS, farksızlık eğrisinin eğimi ile ölçülür. Marjinal İkame Oranı

18 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 18 Tüketici Tercihleri Gıda (adet/hafta) Giyim A B D E G MRS = 6 MRS = 2

19 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 19 Tüketici Tercihleri Şu anda varsayımlarımıza bir dördüncüsünü ekliyoruz: Bir farksızlık eğrisi boyunca azalan marjinal ikame oranı söz konusudur.  AB için MRS=6 iken DE için MRS=2 olduğunu anımsayalım. Marjinal İkame Oranı

20 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 20 Tüketici Tercihleri Soru İlk üç varsayımı sıralayınız? Marjinal İkame Oranı

21 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 21 Tüketici Tercihleri Farksızlık eğrileri orijine dışbükeydir. Bunun nedeni birey bir maldan daha çok tükettikçe aynı maldan daha fazla elde etmek için diğer maldan vermeye razı olacağı miktar azalacaktır. Yani tüketici daha dengeli mal demetlerini diğerlerine tercih eder. Marjinal İkame Oranı

22 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 22 Tüketici Tercihleri Tam İkame ve Tam Tamamlayıcılık Marjinal ikame oranı sabit ise bu iki mal tam (mükemmel) tamamlayıcı mallardır (perfect substitutes). Marjinal İkame Oranı

23 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 23 Tüketici Tercihleri Tam İkame ve Tam Tamamlayıcılık Farksızlık eğrileri köşegen ise bu iki mal tam (mükemmel) tamamlayıcı mallardır (perfect complements). Marjinal İkame Oranı

24 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 24 Tüketici Tercihleri Portakal Suyu (bardak) Elma suyu (bardak) Tam İkame Tam İkame

25 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 25 Tüketici Tercihleri Sağ Tek Sol Tek Tam Tamamlayıcı Tam Tamamlayıcı

26 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 26 Tüketici Tercihleri Kötü Mallar (BADS) Azı çoğa tercih edilen mallara kötü mallar adı verilir. Örnekler Hava kirliliği Asbestos

27 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 27 Tüketici Tercihleri Kötü mallara ilişkin düşünceniz nedir? Tüketici tercihleri teorisinde kötü mallar nasıl dikkate alınabilir?

28 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 28 Tüketici Tercihleri Otomobil sektöründeki uzmanlar düzenli olarak yeni bir modeli ne zaman piyasaya sunacaklarına ve model geliştirmek için ne kadar yatırım yapacaklarına karar vermek durumundadırlar? Yeni Otomobiller Dizayn Etmek(I)

29 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 29 Tüketici Tercihleri Tüketici Tercihleri teorisi bu konuda da bize yardımcı olur. Yeni Otomobiller Dizayn Etmek(I)

30 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 30 Tüketici Tercihleri Bu tip tüketiciler, küçük performans artışları için, stilden önemli ölçüde vazgeçmeye razıdırlar. Model stil Performans Tüketici A: Yüksek MRS Tüketici A: Yüksek MRS

31 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 31 Tüketici Tercihleri Bu tüketiciler daha güzel bir stil için, önemli ölçüde performanstan vazgeçmeye razıdırlar. Stil Performans Tüketici B: düşük MRS Tüketici B: düşük MRS

32 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 32 Tüketici Tercihleri Ne düşünüyorsunuz? Tüketici tercihlerini nasıl belirleyebiliriz? Yeni Otomobiller Dizayn Etmek(I)

33 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 33 Tüketici Tercihleri Son dönemde otomobil talebine ilişkin yapılan bir araştırmaya göre; ABD’de son 30 yılda tüketiciler performans yerine stili tercih etmektedirler. Yeni Otomobiller Dizayn Etmek(I)

34 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 34 Tüketici Tercihleri Japonya’dan otomobil ithalatının artması 1970’ler ve 1980’lerde  Her yıl yerli üreticiler 15% oranında stil değişimine gidiyorlardı  İthal otomobiller için bu oran 23% tür. Yeni Otomobiller Dizayn Etmek(I)

35 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 35 Tüketici Tercihleri Fayda Fayda (Utility): Verilen mal demetinden tüketicinin elde ettiği tatminin sayısal bir ölçüsü olarak tanımlanabilir.

36 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 36 Tüketici Tercihleri Fayda Bir T-Shirt satın almak yerine 2 mikro iktisat kitabı alıyorsanız; Mikro iktisat sizi T-shirtten daha çok mutlu ediyor demektir. Bu durumda mikroiktisat kitabının size daha çok fayda sağladığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

37 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 37 Tüketici Tercihleri Fayda Fonksiyonları (Utility Functions) Varsayımlar: Gıda (F) ve Giyim (C) için fayda fonksiyonu şöyle olsun:U(F,C) = F + 2C Mal Demetleri: F birim C birim U(F,C) = F + 2C A (3) = 14 B (4) = 14 C (4) = 12 Tüketici A ve B arasında farksızdır. Tüketici A & B’yi C’ye tercih eder.

38 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 38 Tüketici Tercihleri Gıda (adet/hafta) Giyim U 1 = 25 U 2 = 50 (U 1 ’e tercih edilir) U 3 = 100 (U 2 ’ye tercih edilir) A B C U = FC ise Mal Demeti U = FC C 25 = 2.5(10) A 25 = 5(5) B 25 = 10(2.5) Fayda Fonksiyonları & Farksızlık Eğrileri

39 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 39 Tüketici Tercihleri Ordinal ve Kardinal Fayda Ordinal Fayda Fonksiyonu: mal demetlerini en çok arzu edilenden en aza doğru sıralar, ancak bir demetin diğerinden ne kadar çok tercih edildiği hakkında bir şey söylemez. Kardinal Fayda Fonksiyonu(Cardinal Utility Function): bu fayda fonksiyonu bir mal demetinin diğerine göre ne kadar arzu edildiğini tanımlar.

40 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 40 Tüketici Tercihleri Ordinal ve Kardinal Sıralama Faydanın ölçü birimi önemli değildir, sıralama önemlidir. Dolayısıyla, ordinal sıralama bireylerin nasıl karar aldıklarını açıklamak için yeterlidir.

41 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 41 Bütçe Kısıtı (Budget Constraint) Tercihler tek başına tüketici davranışlarını açıklamaya yetmez. Bütçe kısıtı: Tüketici faydasını maksimize etmeye çalışırken bir kısıtla karşılaşır. Bu kısıt tüketicinin geliridir. Tüketicinin geliri ve malların fiyatları verili iken tüketicinin satın alabileceği mal bileşimlerinin geometrik yeri bütçe doğrusu olarak tanımlanır.

42 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 42 Bütçe Kısıtı Bütçe Doğrusu Bütçe doğrusu tüketicinin mevcut geliri ile satın alabileceği mal bileşimlerini gösterir.

43 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 43 Bütçe Kısıtı Bütçe Doğrusu F satın alınan gıda miktarını ve C satın alınan giyecek malları miktarını göstersin: Gıda mallarının fiyatı = P f ve giyeceklerin fiyatı = P c olsun; Bu durumda, P f *F, gıda mallarına yapılan harcamaları gösterirken, P c *C giyecek için yapılan toplam harcama miktarını gösterecektir.

44 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 44 Bütçe Kısıtı Bu durumda bütçe doğrusu şöyle yazılabilir:

45 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 45 Budget Constraints A040$80 B2030$80 D4020$80 E6010$80 G800$80 Mal DemetleriGıda (F) Giyim (C)Toplam Harcama P f = ($1)P c = ($2)P f F + P c C = I

46 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 46 Bütçe Doğrusu F + 2C = $ (I/P C ) = 40 Bütçe Kısıtı Gıda (adet/hafta) = (I/P F ) A B D E G Giyim Pc = $2 P f = $1 I = $80

47 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 47 Bütçe Kısıtı Bütçe Doğrusu Bütçe doğrusu üzerinde hareket ettikçe tüketici bir mal için daha çok harcama yaparken, diğeri için daha az harcama yapar. Doğrunun eğimi bize gıda ve giyecek mallarının göreli maliyetlerinin bir ölçüsünü verir. Eğim iki malın fiyatları oranının negatifine eşittir.

48 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 48 Bütçe Kısıtı Bütçe Doğrusu (Budget Line) Doğrunun eğimi bize harcanan para miktarı değişmeden, bir malın diğeri yerine ikame edilebilme oranını vermektedir.

49 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 49 Bütçe Kısıtı Bütçe Doğrusu Dikey kesen bize (I/P C ), I geliri ile satın alınabilecek maksimum C miktarını ifade eder. Yatay kesen (I/P F ), I geliri ile satın alınabilecek maksimum F malı miktarını verir.

50 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 50 Bütçe Kısıtı Gelir ve Fiyatların Değişmesi Gelirin Değişmesi  Gelirin artması bütçe doğrusunun dışa doğru paralel kaymasına yol açar (çünkü fiyatlar sabit).

51 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 51 Budget Constraints Gelir ve Fiyat Değişmelerinin Etkileri Gelirin Değişmesi  Gelirde bir düşme bütçe doğrusunu içe doğru paralel kaydırır (fiyatlar sabit)

52 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 52 Bütçe Kısıtı Gıda Giyim Gelirde bir artış bütçe doğrusunu içe doğru kaydırır (I = $160) L2L2 (I = $80) L1L1 L3L3 (I = $40) Gelirde bir düşme bütçe doğrusunu içe doğru kaydırır

53 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 53 Bütçe Kısıtı Gelir ve Fiyat Değişmelerinin Etkileri Fiyat Değişimleri (Price Changes)  Bir malın fiyatı değişirse, bütçe doğrusu döner (eğim değişir)

54 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 54 Budget Constraints Gıda Giyim (P F = 1) L1L1 Gıda malları fiyatı $2’a yükselirse bütçe doğrusunun eğimi dikleşir ve doğru içe doğru döner L3L3 (P F = 2) (P F = 1/2) L2L2 Gıda malları fiyatı 0,50 cent olursa bütçe doğrusunun eğimi azalır ve doğru içe dışa döner

55 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 55 Bütçe Kısıtı Gelir ve Fiyat Değişmelerinin Etkileri Fiyat Değişimleri (Price Changes)  Fiyatlar, fiyat oranı değişmeyecek biçimde bir değişiklik gösterirse bütçe doğrusunun eğimi değişmez.

56 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 56 Tüketici Dengesi Tüketici gelir kısıtı altında faydasını maksimize edecek mal bileşimini tercih edecektir.

57 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 57 Tüketici Dengesi Faydayı Maksimum Yapan Mal Demeti İki Koşulu Yerine Getirmelidir: 1) Bütçe doğrusu üzerinde yer almalıdır. 2) Tüketiciye en çok tercih edilen mal bileşimini sağlamalıdır.

58 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 58 Farksızlık Eğrisinin Eğimini Hatırlayalım: Tüketici Dengesi Bütçe Doğrusunun eğimi ise:

59 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 59 Tüketici Dengesi Dolayısıyla, dengenin sağlandığı noktada aşağıdaki eşitlik geçerli olacaktır:

60 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 60 Tüketici Dengesi Tüketicinin faydasını marjinal ikame oranı, malların fiyatları oranına eşit olduğu noktada maksimum yaptığı söylenebilir.

61 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 61 Tüketici Dengesi Gıda Giyim U1U1 B Bütçe Doğrusu Pc = $2 P f = $1 I = $80 B noktasında fayda Max. değildir çünkü MRS (-(-10/10) = 1 büyüktür ½ (fiyatlar oranı). -10C +10F

62 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 62 Tüketici Dengesi Bütçe Doğrusu U3U3 D D mal demeti, bu bütçe kısıtı altında satın alınamaz. Pc = $2 P f = $1 I = $80 Gıda Giyim

63 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 63 U2U2 Tüketici Dengesi Pc = $2 P f = $1 I = $80 Bütçe Doğrusu A A noktasında bütçe doğrusu ve farksızlık eğrisi birbirine teğettir. Ulaşılabilecek maksimum fayda düzeyi budur. A noktasında: MRS =P f /P c =.5 Gıda Giyim

64 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 64 Tüketici Dengesi İki tüketici grubu düşünelim, her biri otomobil stili ve performansı için $10,000 harcamayı arzu ettiklerini varsayalım. Her bir grup farklı tercihlere sahip olsun. Yeni Otomobiller Dizayn Etmek (II)

65 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 65 Tüketici Dengesi Herhangi bir grubun bütçe doğrusu ile farksızlık eğrisinin teğet olduğu noktayı kullanarak otomobil şirketleri bir üretim ve pazarlama planı hazırlayabilirler. Yeni Otomobiller Dizayn Etmek (II)

66 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 66 Yeni Otomobiller Dizayn Etmek (II) stil Performans $10,000 $3,000 Bu tüketici grubu Küçük performans artışı İçin önemli ölçüde stilden Vazgeçmeye razı görünüyor $7,000

67 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 67 Yeni Otomobiller Dizayn Etmek (II) Stil $10,000 $3,000 Bu tüketici grubu küçük stil iyileşmesine karşılık önemli ölçüde performanstan vazgeçmeye razı görünüyor $7,000 Performans

68 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 68 Tüketici Dengesi Köşe çözümü (corner solution) tüketici bir maldan çok miktarda satın alıp diğer maldan hiç satın almazsa ortaya çıkar. Bu durum farksızlık eğrileri eksenlere teğet olduğunda ortaya çıkar. MRS fiyat oranlarına (P A /P B ) eşit değildir. Köşe Çözümü

69 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 69 Köşe Çözümü Dondurma Eskimo B A U2U2 U3U3 U1U1 B noktasında köşe çözümü ortaya çıkmaktadır

70 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 70 Tüketici Dengesi Köşe Çözümü B noktasında, MRS> bütçe doğrusunun eğimi (fiyatlar oranı). Tüketici dondurma elde etmek için elindeki tüm eskimoları vermeye razı. Böylece, verecek eskimo kalmıyor!

71 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 71 Tüketici Dengesi Köşe Çözümü Köşe çözümünde marjinal ikame oranı fiyatlar oranına eşit olmak durumunda değildir. Kısaca:

72 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 72 Marjinal Fayda (Marginal utility) bir maldan ek bir birim tüketildiğinde tüketicinin elde ettiği ek fayda miktarına denir. Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri Marjinal Fayda

73 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 73 Örnek Tükettiğimiz gıda miktarı 0’dan 1’e yükseldiğinde marjinal fayda 9 olabilir. 1’den 2’ye MU= 7 2’den 3’e MU=5 Gözlem: Marjinal fayda azalmaktadır Marjinal Fayda Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri

74 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 74 Azalan marjinal fayda ilkesi (the principle of diminishing marginal utility) bir maldan tüketilen miktarlar arttıkça yapılan ek tüketimler bireyin faydasına giderek daha düşük katkılar sağlar. Azalan Marjinal Fayda İlkesi Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri

75 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 75 Marjinal Fayda ve Farksızlık Eğrisi Farksızlık eğrisi üzerinde hareket ettiğimizde, birinci maldan (gıda, F) tükettiğimiz miktar arttıkça elde edilen ek fayda; diğer maldan (giyim, C) vazgeçilen miktarın getirdiği fayda kaybını karşılamalıdır. Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri

76 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 76 Formel olarak: Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri

77 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 77 Yeniden düzenlersek: Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri

78 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 78 Çünkü: Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri

79 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 79 Tüketiciler faydalarını maksimize ettiklerinde: Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri MRS aynı zamanda malların marjinal faydaları oranına eşit olduğu için şu ifadeyi yazabiliriz:

80 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 80 Bu ifade bize fayda maksimizasyonu için gerekli şartı verecektir: Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri

81 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 81 Toplam fayda, gelir her tüm mallar için harcanan son para biriminin ($, YTL vs) sağladığı ek fayda eşit olduğunda maksimum olur. Bu ilke eş-marjinallik ilkesi olarak bilinir (equal marginal principle). Marjinal Fayda ve Tüketici Tercihleri

82 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 82 Hayat Pahalılığı Endeksleri Tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) tüketim mallarından oluşan tipik bir mal demetinin maliyetinin baz yılı maliyetine oranı biçiminde hesaplanır.

83 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 83 Hayat Pahalılığı Endeksleri Cost-of-Living Indexes Örnek Şirin ile Aslı benzer (aynı) tercihlere sahip iki kardeştir. Şirin 2000 yılında üniversiteye başladığında bütçesi 500 YTL idi. Aslı 2005 yılında üniversiteye başladı ve ailesi ona satın alma gücü olarak Şirin’e verilen miktara eşit para vereceklerini söylemişlerdir.

84 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 84 Hayat Pahalılığı Endeksleri Kitap fiyatları20/kitap100/kitap Kitap Sayısı156 Yiyecek Fiyatları2.00/kg.2.20/kg Yiyecek Miktarı Harcamalar5001, (Şirin) 2005 (Aslı)

85 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 85 Hayat Pahalılığı Endeksleri Aynı fayda düzeyini elde etmek için Aslı’nın harcamaları: 1,260 = 300 kg Gıda x 2.20/kg. + 6 kitap x 100/kitap Şirin’in Harcamaları 500 = 100 kg Gıda x 2.00/kg kitap x 20/kitap

86 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 86 Hayat Pahalılığı Endeksleri Aslı için aynı fayda düzeyini yakalamak ancak 760 YTL fazla vermek ile mümkün olur. Bu durumda ideal yaşam pahalılığı endeksi (ideal cost-of-living index)=1,260/500 = 2.52 veya yüzde olarak 252 olacaktır. Bunun anlamı, geçen süre içinde yaşam yüzde 152 daha pahalı hale gelmiştir.

87 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 87 Aslı’nın Şirin’le aynı fayda düzeyini elde etmesi, Fiyatlar yükseldiği için, B noktasının temsil ettiği mal demetini satın almaya olanak verecek kadar geliri (bütçesi) artmalıdır. l2l2 B l1l1 U1U1 A Hayat Pahalılığı Endeksleri Gıda (kg/dönem) Kitaplar (dönem)

88 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 88 Hayat Pahalılığı Endeksleri İdeal yaşam standardı endeksi (ideal cost of living index) kısaca belli bir fayda düzeyini elde etmek için baz yılına (2000) kıyasla cari yıldaki (2005) maliyetini gösterir.

89 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 89 Hayat Pahalılığı Endeksleri Bu basit hesaplamaları ekonomi genelinde yapmak, büyük ölçüde bilgi toplanmasını gerektirir. Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) gibi Fiyat endeksleri (Price indexes), baz yılı için sabit bir mal sepeti kullanır. Buna Laspeyres fiyat endeksi adı verilir.

90 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 90 Hayat Pahalılığı Endeksleri Laspeyres endeksi: Tüketicinin baz yılında seçtiği mal sepetini satın almak için cari yılda satın almak için gerekli olan para miktarının, aynı mal demetini baz yılı fiyatlarıyla satın almak için gerekli para miktarına bölünmesiyle elde edilir. Laspeyres Endeksi

91 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 91 Hayat Pahalılığı Endeksleri Aslı’nın Laspeyres hayat pahalılığı endeksini hesaplayalım: Satın alınan miktarları ablasının 2000 yılında satın aldığı miktarlar olarak sabit tutarak ve fiyatları cari fiyatlarla yani 2005 fiyatlarıyla harcamaları: 1,720= (100 x x 100)

92 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 92 Hayat Pahalılığı Endeksleri Bu durumda yaşam maliyetleri için uyarlanma 1,220 YTL olmaktadır. Laspeyres endeksi: 1,720/500 = 344. Bu endeks yaşam pahalılığındaki gerçek artışı abartmaktadır.

93 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 93 l2l2 Laspeyres endeksini kullandığımızda bütçe doğrusu I 2 den I 3 ‘ e kaymaktadır l3l3 B l1l1 U1U1 A Cost-of-Living Indexes Gıda (kg/dönem) kitaplar (dönem)

94 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 94 Hayat Pahalılığı Endeksleri Sizce Laspeyres endeksi yaşam pahalılığındaki artışı her zaman olduğundan fazla mı gösterir?

95 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 95 Hayat Pahalılığı Endeksleri Evet! Laspeyres endeksi fiyatlar değiştikçe tüketicilerin buna tepki vermediğini ve aynı miktarları satın almaya devam ettiklerini varsaydığı için yaşam pahalılığını olduğundan fazla gösterir.

96 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 96 Hayat Pahalılığı Endeksleri Evet! Tüketici göreli olarak daha ucuz hale gelen mallardan satın aldığı miktarları arttırarak ve pahalı hale gelen mallardan satın aldığı miktarları azaltarak aynı fayda düzeyini aynı mal demetini satın almadan elde edebilir.

97 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 97 Hayat Pahalılığı Endeksleri Paasche Endeksi Alternatif olan bu endeks cari yıldaki mal demetini cari fiyatlarla satın almak için gerekli harcamaların, aynı mal demetini baz yılı fiyatlarıyla satın almak için gerekli harcamalara bölerek elde edilir.

98 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 98 Hayat Pahalılığı Endeksleri Her iki endeks baz yılı ve cari yıl fiyatlarını kullanır. Bununla birlikte, Laspeyres endeksi baz yılı tüketim miktarlarını baz alır. Paasche endeksi cari yılın tüketim miktarlarını baz alır (F t ve C t ) Bu İki Endeksin Karşılaştırılması

99 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 99 Hayat Pahalılığı Endeksleri Laspeyres ve Paasche endeksleri aşağıdaki denklemlerle ifade edilebilir: bCbbFb bCtbFt CPFP CPFP LI   

100 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 100 Hayat Pahalılığı Endeksleri İki tip ürün tükettiğimizi kabul edelim: Yiyecek (F) ve Giyecek (C) Endeksleri Karşılaştırma

101 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 101 Hayat Pahalılığı Endeksleri Verilenler : P Ft & P Ct cari yıl fiyatlarını P Fb & P Cb baz yılı fiyatlarını F t & C t cari yıldaki miktarları F b & C b baz yılındaki miktarları ifade etmektedir. Endeksleri Karşılaştırma

102 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 102 Hayat Pahalılığı Endeksleri Şirin (2000) Cari fiyatlarla, baz yılında satın alınan miktarların maliyeti = 1,720 (100 kg x 2.20/kg + 15 kitap x 100/kitap) Aynı mal sepetinin baz yılı fiyatlarıyla maliyeti = 500 (100 kg x 2.00/kg + 15 kitap x 20/kitap) Endeksleri Karşılaştırma

103 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 103 Hayat Pahalılığı Endeksleri Şirin (2000) Endeksleri Karşılaştırma

104 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 104 Hayat Pahalılığı Endeksleri Şirin (2000) Cari yıldaki mal demetini cari fiyatlarla satın almanın maliyeti = 1,260 = (300 kg x 2.20/kg + 6 kitap x 100/kitap) Aynı mal sepetinin (cari yıl) baz yılı fiyatlarıyla maliyeti = 720 = (300 kg x 2/kg + 6 kitap x 20/kitap) Endeksleri Karşılaştırma

105 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 105 Hayat Pahalılığı Endeksleri Şirin (2000) Endeksleri Karşılaştırma

106 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 106 Hayat Pahalılığı Endeksleri Paasche endeksi de bireyin cari yıldaki mal demetini baz yılında satın alacağını varsayarak yaşam pahalılığını olduğundan küçük gösterme eğilimi taşır. Paasche Endeksi

107 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 107 Hayat Pahalılığı Endeksleri 1995 yılından itibaren gelişmiş ülkelerden başlayarak hükümetler reel GSYİH hesaplarından zincir ağırlıklı (chain-weighted) fiyat endeksleri kullanmaya başlamışlardır. Bu yöntem fiyatların hızlı değişmesi ve uzun dönem karşılaştırmalarda ağırlıkların değişmesi sonucu ortaya çıkan sorunları aşmak için geliştirilmiştir.

108 EKO 205 Mikro İktisat I: Ders 1 Tüketici DavranışlarıSlayt 108 Hayat Pahalılığı Endeksleri Sıra Sizde! Hükümetin, emeklilerin gelirlerini yaşam pahalılığının olumsuz etkilerinden korumak için TÜFE endeksini (Laspeyres) kullanmaya karar vermesi nasıl etkiler yaratır? TÜFE’nin Yanlı Olması

109


"EKO 205: MİKRO İKTİSAT I DERS 1 Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior)" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları