Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Ayşegül Yıldız 1, Özgül Karayurt 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Yüksek Lisans Mezunu, İzmir,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Ayşegül Yıldız 1, Özgül Karayurt 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Yüksek Lisans Mezunu, İzmir,"— Sunum transkripti:

1 Ayşegül Yıldız 1, Özgül Karayurt 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Yüksek Lisans Mezunu, İzmir, Türkiye 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği, İzmir, Türkiye

2 MEME KANSERLİ KADINLARIN LENFÖDEM NEDENİYLE YAŞADIKLARI GÜÇLÜKLERİN İNCELENMESİ

3 Lenfödem lenfatik sistemdeki yetersizliğe bağlı olarak interstisyel alanda sıvı birikimi olarak tanımlanmaktadır. Görülme sıklığı %6-%70 GİRİŞ

4 Kronik bir durumdur. GİRİŞ

5 Enfeksiyona yatkınlık Cilt hassasiyeti Ağrı Şişlik Duyusal bozukluklar Hareket kısıtlılığı Güç kaybı Dolgunluk hissi Elde ve bilekte esnekliğin azalması Lenfödemli kolda gelişen (Gary 2007)

6 Bireyin günlük yaşamındaki işlerini yapmasını engellemekte ya da daha fazla yardım almasını gerektirmektedir. Birey kendini sınırlanmış ve bağımlı hissetmektedir. Fiziksel görünümdeki değişiklik bireyin beden imajının bozulmasına ve bireyin kendini cinsel açıdan çekici bulmamasına bireyin cinsel sorunlar yaşamasına yol açmaktadır. (McWayne ve ark. 2007)

7 Mcwayne ve Heiney (2004) lenfödemli 742 kadında yürüttükleri çalışmada kadınların lenfödem nedeniyle stres, depresyon ve anksiyete yaşadıklarını saptamışlardır. GİRİŞ

8 Yapılan diğer çalışmalarda lenfödemli kadınların çocuk bakmak, yemek yapmak, alış- verişe gitmek ve ev içerisinde düzeni sağlamak gibi birçok sorumluluğunu yerine getiremediklerini bununda bireylerin aile hayatını olumsuz etkilediğini saptamışlardır. (Holzner B ve ark. 2001, Paskett ve ark. 2000, Maclean ve ark. 2005) GİRİŞ

9 Ayrıca iş yaşamıyla ilgili; işten ayrılma, yer değişikliği ve erken emeklilik gibi problemler yaşadıkları vurgulanmıştır. GİRİŞ (Holzner B ve ark. 2001)

10 GİRİŞ Lenfödem mastektomi sonrası uygun hemşirelik girişimleri ile önlenebilecek bir sorundur.

11 GiRİŞ Yapılan çalışmalar kadınların lenfödem gelişmeden önce lenfödemden haberdar olmadıklarını ve lenfödem belirtilerini fark edemediklerini, lenfödemden korunmaya yönelik yeterli uygulama yapmadıklarını göstermiştir. (Paskett ve ark. 2000, Maclean ve ark. 2005)

12 GiRİŞ Lenfödem geliştikten sonra da lenfödem tedavisi hakkında bilgi sahibi olmadıkları ve bazı kadınların hiçbir şey yokmuş gibi günlük yaşam aktivitelerine devam ettikleri belirtilmiştir. (Ok 2003)

13 GİRİŞ Hastalarla birebir iletişim kurduğu Eğitici ve destekleyici rolleri Lenfödem, risk faktörleri, belirtileri, koruyucu davranışlar ve yönetimi hakkında bilgi sahibi olmaları gerektiği vurgulanmıştır.

14 Hemşirelerin hastalara gereksinim duydukları eğitimi vermesi lenfödem gelişme riskini azaltmaktadır. GİRİŞ (Gary 2007)

15 Lenfödem gelişen kadınlarda bilgi ve koruyucu davranış eksikliğinin sağlık profesyonellerinin destek azlığından kaynaklanmaktadır. GİRİŞ (Lee 2001)

16 Ülkemizde yapılan çalışmalar lenfödemin insidansı, prevalansı, risk faktörleri ve tedavilerine odaklanmıştır. (Gül ve Aslan 2007, Demir 2008, Atalay 2007, Kebudi ve ark. 2005, Özaslan ve ark. 2004, Soran ve ark. 2005)

17 Bu saptamadan yola çıkarak planlanan çalışmanın amacı, meme kanserli kadınların lenfödem nedeniyle yaşadıkları fiziksel, sosyal ve psikolojik güçlükler ve bu güçlükleri etkileyen etmenleri incelemektir.

18 Lenfödem gelişen kadınların yaşadıkları güçlüklerin saptanması hemşirelere yapacakları eğitim konusunda yol gösterici olacaktır. Lenfödemin önlenmesine ve yönetilmesine katkı sağlayacaktır.

19 GEREÇ VE YÖNTEM

20 Araştırmanın Tipi: Araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel tipte araştırmadır.

21 Araştırmanın Örneklemi: Araştırmaya katılmayı kabul eden meme kanseri sonrası lenfödem tanısı konmuş 100 Kadın oluşturmuştur. GEREÇ VE YÖNTEM

22 Örnekleme dahil edilme ölçütleri; 18 yaş ve üstünde olan, Bilinci açık ve konuşabilen, Primer meme kanseri olan Cerrahi uygulanan kadınlar oluşturmuştur.

23 GEREÇ VE YÖNTEM Araştırmanın Zamanı: 20 Eylül Ocak 2010 tarihleri arasında yürütülmüştür.

24 GEREÇ VE YÖNTEM Araştırma örnekleminde NCSS Pass programında iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi temel alınarak yapılan güç analizinde çalışmanın gücü %94 olarak saptanmıştır.

25 GEREÇ VE YÖNTEM Veri Toplama Araçları: Tanıtıcı Özellikler Anket Formu, Lenfödemin Neden Olduğu Güçlükleri Belirleme Formudur.

26 Tanıtıcı Özellikler Anket Formu: Araştırmacılar tarafından geliştirilen 18 maddelik form;  Kadınların sosyo-demografik özellikleri ile ilgili,  Meme kanseri özellikleri ile ilgili,  Lenfödem ile ilgili özelliklerini içermektedir. GEREÇ VE YÖNTEM

27 Lenfödemin Neden Olduğu Güçlükleri Belirleme Formu -29 Soru Toplam 0-58 Evet- 2 Puan Bazen- 1 Puan Hayır- 0 Puan GEREÇ VE YÖNTEM Fiziksel Güçlükler 16 Soru 0-32 Puan Sosyal Güçlükler 7 Soru 0-14 Puan Psikolojik Güçlükler 6 Soru 0-12 Puan

28 GEREÇ VE YÖNTEM Lenfödemin neden olduğu güçlükleri belirleme formuna ilişkin konu ile ilgili iki klinisyen bir akademisyen hemşire, bir medikal onkolog, bir fizyoterapistten oluşan toplam beş uzmandan görüş alınmıştır.

29 GEREÇ VE YÖNTEM Uzman önerileri doğrultusunda değişiklikler yapılmıştır. Uzman görüşlerine göre düzenlenen form örneklem özelliklerini karşılayan beş kadına uygulanmış ve daha anlaşılır hale gelmesi için gerekli düzeltmeler yapılmıştır. Pilot uygulamaya alınan beş kadın örnekleme dahil edilmemiştir.

30 Araştırmanın Değişkenleri: Bağımlı Değişken: Lenfödeminli kadınların yaşadıkları güçlüklerdir. GEREÇ VE YÖNTEM

31 Medeni Durumu Yaş Çocuk Sahibi Olma Durumu Çalışma Durumu Eğitim Durumu Beden Kitle İndeksi Lenfödemin Aktif Kullanılan Elde Gelişme Durumu Lenfödem Şiddeti Lenfödem Bilgisi Alma Durumu Lenfödem Bilgisini Sağlık Profesyonelinden Alma Durumu Lenfödem Nedeniyle Yaşanan Güçlükler Araştırmanın Değişkenleri

32 GEREÇ VE YÖNTEM Verilerin Değerlendirilmesi: Araştırma verilerinin analizi, SPSS for Windows 15.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Testlerin analizinde anlamlılık düzeyi (p değeri)<0.05 olarak alınmıştır.

33 GEREÇ VE YÖNTEM Verilerin analizinde sayı ve yüzde, bağımsız gruplarda t testi, Man Whitney U testi, Kruskal Wallis analizi ve Varyans analizi kullanılmıştır.

34 Araştırmanın Etiği: Araştırma için Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Etik Kurulu’ndan izin alınmıştır. Veriler toplanırken araştırmacı tarafından araştırmanın amacı ve yöntemi konusunda hastalara bilgi verilmiş ve sözel onamları alınmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM

35 BULGULAR

36 Yaş X±SS 52.25±10.02 n(%) (55) 55veüzeri 45(45) Medeni Durum Evli 68(68) Bekar 32(32) Eğitim Durumu İlkokul+Orta Öğretim 57(57) Lise 25(25) Üniversite ve üzeri 18(18) Çalışma Durumu Evet 40(40) Hayır 60(60) *B.K.İ Zayıf (<18 kg/m²) 11(11) Normal (18-25 kg/m²) 51(51) Kilolu (26-30 kg/m²) 38(38) Çocuk Sahibi Olma Durumu Var 94(94) Yok 6(6) Tablo 1. Kadınlara İlişkin Tanıtıcı Bilgiler (n=100)

37 Tablo 2. Kadınların Lenfödeme İlişkin Özelliklerinin Dağılımı Özellikler n(%) Lenfödem Şiddeti (n=100) Hafif (<3cm) 34(34) Orta (3-5cm) 36(36) Şiddetli (>5cm) 30(30) Lenfödem Bilgisi Alma Durumu (n=100) Evet 65(65) Hayır 35(35) Bilgi Kaynakları (n=65) Cerrahi Birim + Kitap, dergi veya broşür 48(77) Radyoterapi Ünitesi +Kitap, dergi veya broşür 1(2) Kemoterapi Ünitesi+ Kitap, dergi veya broşür 2(3) Kitap, dergi veya broşür 3(4) İnternet 4(5) Eğitim Kitabı 5(6) Diğer (arkadaş ve yakın çevre) 2(3) Bilgi Alınan Sağlık Çalışanları (n=51) Doktor 19(39) Hemşire 10(20) Fizyoterapist 6(11) Doktor+Hemşire 9(17) Doktor+Hemşire+Fizyoterapist 4(7) Tablo 2. Kadınların Lenfödeme İlişkin Özelliklerinin Dağılımı

38 Tablo 3. Kadınların Lenfödem Nedeniyle Yaşadıkları Güçlük Puan Ortalamalarının Dağılımı (n=100)

39 Kadınların Yaşadıkları Güçlükler Güçlük puanı (X±SS) Fiziksel Güçlükler Lenfödemli kolda ağrı1.58 ± 0.83 Lenfödemli elde ağırlık hissi1.58 ± 0.79 Lenfödem nedeniyle nesneleri taşımada güçlük1.54 ± 0.80 Toplam Fizyolojik Güçlük Puanı20.78 ±11.56 Sosyal Güçlükler Lenfödemli kola aynada bakamamak0.65 ± 0.80 Lenfödem geliştikten sonra çalışma hayatında değişiklik0.59 ± 0.82 Lenfödem nedeniyle tatile gitmekte güçlük0.57 ± 0.86 Toplam Sosyal Güçlük Puanı3.82± 4.71 Psikolojik Güçlükler Lenfödem nedeniyle üzgün hissetme1.27 ± 0.86 Lenfödem nedeniyle geleceğe yönelik kaygı1.23 ± 0.88 Lenfödem nedeniyle kendini gergin hissetme1.07 ± 0.90 Toplam Psikolojik Güçlük Puanı 6.48±4.86 Toplam Ortalama Güçlük Puanı31.08±17.67

40 Tablo 4. Lenfödemli Kadınların Lenfödem Özelliklerine Göre Lenfödem Nedeniyle Yaşadıkları Güçlük Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması (n=100)

41 Özellik n Lenfödem Nedeniyle Yaşadıkları Test Güçlük Puanı Ortalaması X ± SS Çalışma Durumu Evet ± t=3.86 p=0.00* Hayır ± Bilgi Alma Durumu Evet ± t= 3.35 p= 0.01* Hayır ± Eğitim Durumu İlkokul+Ortaöğretim(1) KWX 2 =17.09 p=0.00* Fark=1>2,3 Lise(2) Üniversite ve üzeri(3) Sağlık Profesyonelinden Bilgi Alma Durumu Evet U= p=0.73 Hayır Lenfödem Şiddeti Hafif 2>1 Orta 3-5cm(2) Şiddetli >5cm (3)

42 Lenfödemli kadınların ortalama güçlük puanı 31.08±17.67 olup; kadınların en fazla fiziksel güçlükler (20.78±11.56) yaşadıkları saptanmıştır. SONUÇLAR

43 Lenfödemli kadınlardan eğitim durumu yüksek olanların, çalışanların, lenfödeme ilişkin bilgi alanların ve hafif şiddette lenfödemi olanların yaşadıkları güçlük puanı ortalamaları düşük bulunmuştur. SONUÇLAR

44 Ayrıca lenfödemli kadınların tedavi merkezlerine ulaşım, özellikle lenf masajı yapan birimlerin sayısının az olması nedeniyle güçlük yaşadıkları saptanmıştır. SONUÇLAR

45 Öneriler Bu çalışma sonuçlarına göre; Hemşirelerin meme kanserinin tüm aşamalarında hastaları lenfödem açısından değerlendirmesi ve bilgilendirerek lenfödemi önlemesi, Hemşirelerin lenfödem geliştikten sonra kadınları fiziksel ve psikososyal yönden değerlendirmesi, bilgi vermesi, emosyonel ve sosyal destek sağlayarak yaşadıkları güçlükleri azaltması,

46 Öneriler Lenfödemin önlenmesinde hemşirelik girişimlerinin etkinliğini belirleyen çalışmaların yapılması önerilebilir.

47 TEŞEKKÜRLER….


"Ayşegül Yıldız 1, Özgül Karayurt 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Yüksek Lisans Mezunu, İzmir," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları