Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÇÖLYAK HASTALIĞINDA TANI ve TEDAVİDEKİ GELİŞMELER Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji Bilim dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÇÖLYAK HASTALIĞINDA TANI ve TEDAVİDEKİ GELİŞMELER Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji Bilim dalı."— Sunum transkripti:

1 ÇÖLYAK HASTALIĞINDA TANI ve TEDAVİDEKİ GELİŞMELER Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji Bilim dalı

2 Çölyak Hastalığı Genetik olarak yatkın bireylerde gluten içeren gıdalara karşı intolerans sonucunda immün aracılı gelişen, otoantikor pozitifliği ve kronik inflamasyonla karakterize çoklu sistem tutulumu olan ince barsak hastalığıdır.

3 MÖ  Glutenin diyete girmesi (tarım) MÖ 7500  İlk tarım kökenli Neolitik şehir: Çatalhöyük MÖ  Glutenin diyete girmesi (tarım) MÖ 7500  İlk tarım kökenli Neolitik şehir: Çatalhöyük TARİHÇE

4 Areteo de Cappadocia  Klinik bulgular Koiliakos (barsak hastalığı) “Coeliac Affection”

5 TARİHÇE 1856F. Adams  Coeliac 1888Samuel Gee  Ayrıntılı belirtiler Modern anlamda Çölyak tanımı Tedavi  diyet

6 TARİHÇE 1953W. Dicke  Buğday-hastalık ilişkisi 1957J. Paulley  Tipik ince barsak hasarlanması 1992Marsh  Histopatolojik tanımlama

7 Gasbarrini, World J Gastroenterol 2012

8 Abadie, Annu Rev Immunol 2011

9 EPİDEMİYOLOJİ 6-17 y (62 şehir, 139 okul) 489 ab +IgA tTg: 270 IgA tTg + IgA EMA: 215 IgG tTg: bx  95 ÇH Bx tanısı ile ÇH1:212 Bx + tanılı + tTg, EMA+1:58 Bx tanısı ile ÇH1:212 Bx + tanılı + tTg, EMA+1:58

10

11

12 Çevresel etmenler ÇH Genetik Gluten GİS enfeksiyonları –Rotavirus –Adenovirus –Astrovirus Anne sütü GİS mikrobiota Mevsim? HLA DQ 2 / DQ 8 Non-HLA

13 Kumar, Semin Immunopathol 2012

14

15 Di Sabatino, Lancet 2009

16 GİS belirtileri GİS dışı belirtiler Eşlik eden hastalıklar (+) Aile öyküsü GİS belirtileri GİS dışı belirtiler Eşlik eden hastalıklar (+) Aile öyküsü Kimlerde Çölyak Hastalığı Düşünmeli?

17 GİS Belirtileri Malabsorbsiyon belirtileri Kronik-aralıklı ishal, yağlı dışkılama, iştahsızlık, karında şişlik, aşırı gaz, kusma, kronik karın ağrısı, gelişme geriliği, kilo kaybı Atipik GİS belirtileriDispepsi Kabızlık Kusma

18 Tucker, J Gastrointestin Liver Dis 2012

19 GİS Dışı Belirtiler Anemi (Fe, B 12, FA) Boy kısalığı Ağızda aft-ülser Transaminaz  Diş mine boz. Nörolojik bulgular (ataksi, epilepsi, periferik nöropati) Osteopeni/osteoporoz, kırık DH, psöriazis, vitiligo, AA Artralji Pubertede gecikme, amenore

20 Eşlik Eden Hastalıklar Tip I DM Otoimmün tiroid hastalığı Tip I DM Otoimmün tiroid hastalığı IgA eksikliği Otoimmün karaciğer hastalığı Down Sendromu Turner Sendromu Williams Sendromu Down Sendromu Turner Sendromu Williams Sendromu

21 Abadie, Annu Rev Immunol 2011

22 Aile Öyküsü 1° akrabalarda ÇH riski% ° akrabalarda ÇH riski%2-6 Monozigotik ikizlerde%75

23 KLİNİK Gluten Çölyak Hastalığı 6. ay

24

25

26 TANI Belirtiler Seroloji Histoloji Çocuk Gastroenteroloji

27 SEROLOJİ Antikorlar Antidoku transglutaminaz antikoru [anti TG] IgA Antiendomisyum antikori [EMA] IgA Antideamide glutenpeptid antikoru [DGP] Antigliadin antikoru [AGA]’nın tanıda değeri yok Total serum IgA düzeyi IgA <0,2 g/l  anti TG IgG EMA IgG

28

29 TANI Belirtiler Seroloji Anti TG IgA > x10 UL N EMA (+) / HLA (+) Anti TG IgA > x10 UL N EMA (+) / HLA (+) Çocuk Gastroenteroloji Husby, J Pediatr Gastroenterol Nutr 2012

30 TEDAVİ Ömür boyu tam glutensiz diyet Kesin tanı koyulmadan glutensiz diyete başlanmaz

31 Glutensiz Diyet Buğday, arpa, çavdar içeren gıdalar Bunlardan yapılanlar (un / ekmek / makarna / kurabiye / kek / yufka / şehriye / bulgur / erişte ….) Hazır gıdalar – içecekler İlaçlar (koruyucu / aroma / gıda boyası / yoğunlaştırıcı / aditif) Glutensiz diyet: mg gluten / gün Glutensiz gıda = 20 ppm  Glutensiz gıda ile2 hafta  belirtiler Ø 6-12 ay  seroloji (-) 2 yıl  patoloji N

32 TEDAVİ Hastalığın aktif olduğu süre Tedavisiz kaldığı süre Barsaktaki hasarın yaygınlığı Fe Folik asit B 12 Ca – Vit D Barsak mukoza hasarı  kolesistokinin  Pankreas enzimi B 6 Se Zn Beslenme durumunu belirliyor

33

34 Glutensiz Diyet Sosyal yaşamı sınırlıyor Glutensiz gıdalar daha pahalı Tadı daha kötü Ülkeden ülkeye değişen gıda/para yardımı Türkiye –0-5 y: TL –5-15 y: 80 TL –15 y  : TL –1 kg un: 25 TL –1 kg makarna: 26 TL Diyet dengeli / uygulanabilir / çeşitliliği olan / yeterli / tadı güzel / yeterli enerji –KH: %50-60 –Yağ: %30-35 –Protein: %10-15 –Vitamin / mineral / su / lif 3-6 öğün

35 Glutensiz Diyet Doğal gıdalara önem verilmeli (süt-et- balık-yumurta-sebze-kurubaklagil-pirinç- mısır-patates) Okul – dışarıda yemek dikkat Mısır unu – pirinç unu dikkat Etiketsiz gıda dikkat İlaçlar vb. dikkat Pişirme – hazırlık dikkat Ergenlik dikkat

36 Glutenin Yerini Alabilecek Ürünler Pirinç Yulaf Mısır Nohut Sorghum (darı) Buckwheat (kara buğday) Amaranth Quinoa Teff

37 Tanı Kesinleştikten Sonra Yapılacaklar Vitamin-mineral eksiklikleri (FA, B 12, vit D, Fe, Ferritin, Cu, Zn) Laktaz eksikliği? Kemik metabolizması (Ca, PTH, KMD) Nörolojik değerlendirme Otoimmün tiroidit taraması İzlemde otoimmün hastalıklara dikkat (IDDM) İzlemde transaminaz  araştır İzlemde belirtiler, fizik gelişim değerlendirilmeli, diyete uyum sorgulanmalı Glutensiz diyete uyum açısından ilk 6 ay, daha sonra yılda bir seroloji ile izlem Çölyak derneği

38 Aziz, J Gastrointestin Liver Dis, 2011

39 Glutensiz Diyete Uyum Uyumu etkileyen etmenler Yetersiz / yanlış bilgilendirme Sağlık çalışanlarının farkındalığının  Sosyodemografik durum Hastanın belirtileri Ulaşılabilirlik Tat Psikososyal / kültürel durum Gıda etiketleme politikası Dernek üyeliği Düzenli izlem %36 - %96

40 McAllister, Semin Immunopathol 2012

41 Marietta, Semin Immunopathol 2012

42 Rashtak, Aliment Pharmacol Ther 2012

43 Son yıllarda Çölyak Hastalığında artış var Buğday tüketiminde artma Buğday genetiğinde değişme (triticum aestivum) Emzirme alışkanlıklarında değişme Bebeklik dönemi enfeksiyonları Otoimmün hastalıklarda artış GİS dışı bulguların tanımlanması Farkındalığın artması (hekimler, toplum) Çok çeşitli klinik bulguların tanımlanması Serolojik testlerin yaygınlaşması

44 ÇH – Neler Yapılmalı? ÇH farkındalığı artırılmalı Seroloji yaygınlaştırılmalı Glutensiz gıdaya erişim daha yaygınlaşmalı Gıda içerikleri daha iyi denetlenmeli Genetik daha iyi ortaya koyulmalı Tarama testi? Çölyak Hastalığı önlenmesi? Çölyak Hastalığı aklına getirirsen ve bakarsan bulursun!

45 Anne sütü Glutenin diyete girme zamanı, miktarı (prevent CD) Probiyotik / prebiyotik Önleme Sekretuar IgA Laktoferrin Lizozim Sitokinler (TGF-  ) GİS mikrobiota Küçük miktardaki gluten Pasif immünite GİS enf  Permeabilite  İmmün modülasyon Glutene tolerans Gluten: 4 ay  7 ay

46 Eskiden Nadir Şimdi Çok sık Bebeklik, erken çocuklukHer yaş Barsak hastalığıÇoklu organ tutulumu Malabs. bulgularıGİS, GİS-dışı bulgular, sessiz ÇH Glutene duyarlılıkOtoimmünite Genetik?HLA, non-HLA Tarama testi: AGAtTg, (EMA) Kesin tanı: ince barsak biyopsisi Çocuk Gastroenteroloji Glutensiz diyetGlutensiz diyet (yeni tedavi yaklaşımları arayışı)


"ÇÖLYAK HASTALIĞINDA TANI ve TEDAVİDEKİ GELİŞMELER Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji Bilim dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları