Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÜROLİTİYAZİS Dr. Seda ÖZ 27.02.09. Ürolitiyazis Ürolityazis; Genetik Metabolik Çevresel  faktörlerin sorumlu olduğu multifaktöriyel bir hastalıktır.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÜROLİTİYAZİS Dr. Seda ÖZ 27.02.09. Ürolitiyazis Ürolityazis; Genetik Metabolik Çevresel  faktörlerin sorumlu olduğu multifaktöriyel bir hastalıktır."— Sunum transkripti:

1 ÜROLİTİYAZİS Dr. Seda ÖZ

2 Ürolitiyazis Ürolityazis; Genetik Metabolik Çevresel  faktörlerin sorumlu olduğu multifaktöriyel bir hastalıktır

3 Ürolitiyazis Ürolitiyazis sıklığı tüm dünyada artış göstermektedir. Toplumların beslenme alışkanlıkları ve sosyoekonomik değişiklikler de ürolitiyazis sıklığını etkilemektedir.

4 Tanımlar Ürolityazis Nefrolityazis Sistolityazis

5 Epidemiyoloji Beslenme alışkanlıkları Sosyokültürel düzey taş sıklığı, taş yapısı ve taş lokalizasyonuna etki göstermektedir. İçerik: Kalsiyum fosfat, kalsiyum oksalat Amonyum fosfat ürat Lokalizasyon: Renal, üreteral Mesane

6 Epidemiyoloji Irk: Beyaz>siyah Mevsim: Temmuz, ağustos, eylül de pik yapar. İnsidans: 1951 yılında New York’ da çocuk ile yapılan çalışmada ürolitiyazis gösterilememiştir. (Lattimer ve Hubbard) İzleminde yapılan çalışmalarda sıklık 1/6000, 1/7600 olarak saptanmıştır. Ancak son çalışmalarda bu sıklığın 1/1850 ye yükseldiği görülmüştür.

7 Epidemiyoloji Türkiye’de çocukluk çağında taş insidansı %0.8 A.B.D.’de insidans 1/ /7.600 Türkiye taş hastalığı açısından endemik bölgededir. Taş olgularına %20 oranında 2 yaştan küçük, %60 oranında 4 yaş üzerindeki çocuklarda rastlanmaktadır. 2 yaşından küçüklerde olguların çoğunluğu (%85) erkektir. 4 yaş üzerinde olguların %65’i erkek Erişkinlerde %55 erkek

8 Epidemiyoloji Güneydoğu Anadolu’da ürolityazis akut böbrek yetmezliğinin %20, kronik böbrek yetmezliğinin %22 nedenidir (The etiology of renal failure in South-East Anatolia - Pediatr. Nephrol. (2000) 14:87-88) Bir kez böbrek taşı oluştuğunda tedavi uygulanmaksızın 5-7 yıl içinde tekrarlama riski %50, 20 yıl içinde tekrarlama riski %75 kadardır

9 Patogenezis Süpersaturasyon Kristalizasyon Promoterler İnhibitörler

10 Patogenezis Taş oluşumunun temeli taşın oluşacağı bölgedeki kristallerin presipitasyonudur. İdrardaki kristallerin presipitasyonu için idrarın süpersatüre olması gerekir.

11 Patogenezis Kalsiyum, fosfor, oksalat, sstin, ürik asit, ksantin ve amonyum pH, yoğunluk değişiklikleri, epitel hasarı, sitrat, pirofosfat gibi taş oluşumunu baskılayan maddelerin eksikliği durumunda kristalize olur.

12 Patofizyoloji Promoter  Anormal renal morfoloji  İdrar akım bozukluğu (obstrüksiyon, reflü vb)  Üriner sistem infeksiyonu  Sistemik metabolik anomaliller  Predispozan genetik faktörler taş oluşmasına neden olan unsurların ekskresyonunda artmaya, kristallerin agregasyonuna ve retansiyonuna neden olur.

13 Patofizyoloji Kristalizasyon inhibitörleri:  İyonlar: sitrat, magnezyum, pirofosfat, sülfat, florid  Eser elementler: çinko, kalay  Glikozaminoglikanlar  Glikoproteinler: nefrokalsin, Tamm-Horsfall proteini, üropontin, β 2 -mikroglobulin, Magnezyum, sitrat, pirofosfat, nefrokalsin ; Kalsiyum fosfat kristallerinin oluşumunu inhibe ederler Nefrokalsin, glikozaminoglikanlar, RNA fragmanları, sitrat ve pirofosfat ; Kalsiyum oksalat kristallerinin oluşmasına engel olurlar

14 Patofizyoloji Ekstrarenal faktörler  Genetik (vitamin D gen polimorfizmi)  Diyet  Coğrafi ve iklim farklılıkları  Dehidratasyon  Hiperkalsemi

15 Patofizyoloji Renal Faktörler Üriner sistem obstruksiyonu / staz Üriner sistem infeksiyonu Üriner pH Hiperkalsiüri Renal tübüler asidoz Kristalizasyon inhibitörlerinin eksikliği

16 Klinik Ağrı (%53-75) Erişkinlerden farklı olarak çocuklarda yaygın karın ağrısı bulunur. Kolik şeklindeki ağrı çocuklarda %10-20 Hematüri (%33-90) Makroskobik Mikroskobik Üriner sistem enfeksiyonu Akut böbrek yetersizliği Miksiyon bozukluğu Asemptomatik

17 Değerlendirme Öykü  Yaş, yaşadığı yer  Ailede ürolityazis / hematüri, renal hastalık öyküsü  Geçirilmiş üriner sistem infeksiyonu öyküsü  Beslenme şekli (sıvı alımı, protein alımı)  İlaç ( vitamin D, vitamin C, steroid)

18 Değerlendirme Fizik muayene  Sistemik muayene  Kan basıncı  Kostovertebral açı hassasiyeti  Batın muayenesi  Büyüme gelişmenin değerlendirilmesi

19 Laboratuvar Biyokimya: Kalsiyum, Fosfor, Magnezyum, ürik asit, Elektrolitler, Üre, Kreatinin, ALP, Parathormon Tam idrar tetkiki, idrar biyokimyası 24 saatlik idrarda volüm, kreatinin, kalsiyum, sodyum, potasyum, ürik asit, oksalat, sitrat, fosfor magnezyum, sistin Taş analizi

20 Görüntüleme Direk üriner sistem grafisi. radyoopak taşları gösterir. Sensitivite %62, Spesifite %67 Kalsiyum, oksalat, struvit taşları radyoopaktır ürik asit, ksantin, bazı sistin taşları radyolüsenttir

21 Görüntüleme USG Radyografide görülmeyen ürat ve sistin taşları da saptanabilir Üriner obstrüksiyon ve nefrokalsinozisi gösterir

22 Görüntüleme İVP İV kontrast madde verildikten sonra 1,5,10,15 dakikalarda grafi Radyasyon maruziyeti İV kontrast madde riski Radyolüsen taşlarda tanı zorluğu

23 Görüntüleme Bilgisayarlı Tomografi 2mm’den büyük taşları saptayabilir Sensitivite:%98 Spesifite: %97

24 Görüntüleme Radyografi USG BT Kalsiyum+++ Oksalat+++ Struvit+++ Ürik asit-++ Sistin+/-++

25 İdrarda Taş oluşmasında etken maddelerin normal değerleri Kalsiyum<4mg/kg/gün Fosfor<15mg/kg/gün Magnezyum>4.4mg/kg/gün Oksalat<0.57mg/kg/gün Ürik asit<10.7mg/kg/gün Sitrat>2.0mg/kg/gün Sistin heterozigot homozigot mg/kg/gün >5.7mg/kg/gün Volüm>20 ml/kg/gün

26 Taş Analizi Cerrahi olarak çıkarılan veya hasta tarafından düşürülen taşların analizinde Kimyasal analiz yöntemi X-ray difraksiyon yöntemi İnfrared spektroskopi yöntemi kullanılmaktadır

27 Sınıflandırma Kalsiyum oksalat Kalsiyum fosfat Ürik asit Ksantin Sistin Magnezyum amonyum fosfat

28 FOSFOR METABOLİZMASI

29 Fosfor %85'i iskelet sisteminde İskelet sistemi ve dişlerin ana bileşeninidir. %15'i intraselüler bölgede Enerji metabolizması Protein fosforilizasyonu Nükleotid metablizması Fosfolipit metabolizması (hücre zarı) Çok az miktarda (%1) ekstraselüler bölgede Organik bileşikler (fosfolipit, fosfat esterleri), İnorganik fosfat (HPO4, H2PO4) Kalsiyum ve magnezyum ile koplex halinde bulunur.

30 Fosfor Plazmadaki fosforun 2/3 ü fosfolipit olarak asit ile çözünmez haldedir ve ölçülemez. Asit ile çözünür olan kısmın %10 u proteine bağlıdır. % 5'i Ca, Na, Mg ile kompleks oluşturur. Geriye kalan kısım serbest fosfattır.

31 Fosfor Hücre membran lipiti ATP DNA RNA cAMP, cGMP Protein kinaz Ana tampon madde

32 Serum fosforu sirkadien ritm gösterir. Gece yarısından sonra pik yapar, sabah hızlı düşüş gösterir ve öğleden önce en düşük seviyededir. Sabah örnek alınmalı... Yaş ve diyete göre değişkenlik gösterir.

33 Serum fosfor seviyesini etkileyen faktörler Yaş Beslenme Metabolik asidoz, ıv kalsiyum replasmanı serum fosfor düzeyini yükseltir. İV glukoz ve insülin tedavisi, akut respiratuvar alkaloz, epinefrin uygulanması serum fosfor düzeyini düşürür. YaşSerum P Yenidoğan4,8-7,4 Süt çocuğu4,5-5,8 Çocuk3,5-5,5 Adüölesan ve erişkin2,4-4,5

34 Fosfor Homeostazı Diyet ile alınan fosforun yetişkinde %60-65 i, süt çocuklarında yaklaşık % 90 ı ince barsaktan (özellikle duodenum ve jejenumdan) pasif transport ile emilir. Lümen içi fosfor düzeyi düşük ise sodyum bağımlı kanallar ile aktif transport ile emilebilir. Buradan da kemik ve yumuşak doku havuzuna dağılır.

35 Serumda fosforun %10-15'i proteine bağlı olarak bulunur. %85-90'ı glomerülden süzülebilir. Glomerüler filtrata geçen fosforun %80-97 si rebsorbe edilir. %70-80 proksimal tübül %5-10 distal tübül %2-3 toplayıcı kanallar

36

37 Sodyum ile birlikte taşınır. Tübüler hücre fırça kenar membranındaki Na-P cotransporter tip I, II, III Tip II a Sayı ve aktivitede değişiklik 1 P, 3 Na birlikte taşınır

38 Vitamin D Hipofosfatemide renal 1,25 (OH)2D3 sentezi artar. Barsaktan kalsiyum ve fosfor emilimi artar. Kemikten kalsiyum ve fosfor mobilizasyonu artar. Serum kalsiyumunun yükselmesi PTH salınımını azaltır. Renal fosfor reabsorbsiyonu ve kalsiyum ekskresyonu artar. Sonuç olarak serum fosfor seviyesi artar.

39 Paratiroid Hormonu PTH cAMP bağımlı NPT2 ekspresyonunu inhibe ederek idrar ile fosfor atılımı artar. Proksimal tübülden fosfat reabsorsiyonunu inhibe eder.

40 Fosfotoninler Fosfatürik faktörlerdir. FGF 23 Matrix extraselüller metalloprotein FGF 7

41 Diğer faktörler GH, IGF 1, insülin, epidermal growth faktör, tiroid hormonu, kalsitriol fosfor emilimi arttırır. PTH, PTHrP, kalsitonin, TGF alfa, beta, glukokortikoidler fosfor emilimini azaltır.

42 Hipofosfatemi Serum fosfor seviyesinin yaşa göre normal değerler altında bulunmasına hipofosfatemi denir. YaşSerum P Infant4,8-7,4 Todlers4,5-5,8 Mid-childhood3,5-5,5 Adolescence to adult2,4-4,5

43 Hipofosfatemi Hiperparatiroidizm Fankoni sendromu, sistinozis, tirozinemi, distal renal tübüler asidoz, postobstrüktif diürez, akut tübüler nekrozun diüretik fazında böbrekten fazla fosfor kaybı nedeni ile hipofosfatemi gelişir. Malnutrisyon, fosforun barsaklardan emilim bozukluğu, refeeding sendromu, lösemik blast krizi hipofosfatemiye neden olur.

44 Hipofosfatemi Yetersiz alım, malabsorbsiyon Malnutrisyon Anoreksia nervosa Malabsorbsiyon Fosfor içermeyen TPN Hücre içine geçiş İnsülin Katekolamin Glukagon Kalsitonin Solunumsal alkaloz Hücresel kullanımın artması Aç kemik sendromu Refeeding sendromu

45 Hipofosfatemi Fosfatüri Proksimal RTA Primer hiperparatiroidizm Metabolik asidoz Diüretik tedavi Glukokortikoid Mineralokortikoid NaHCO 3 infüzyonu Genetik hastalıklar PHEX mutasyonu: X linked hipofosfatemik rahitis FGF 23 mutasyonu: Otozomal dominant hipofosfatemi Tanımlanmamış: Herediter hiperkalsiüri, hipofosfatemi

46 Semptomlar İştahsızlık, disfaji, ileus, kusma Parestezi Proksimal Miyopati, Kas güçsüzlüğü Konfüzyon, Konvülzyon Ventriküler aritmi Hipotansiyon Rabdomiyoliz Solunum yetersizliği (hiperventilasyon, hipoventilasyon) Koma Hemoliz, trombositopeni Kemik ağrısı, rahitis, osteomalazi

47 X geçişli hipofosfatemik rahitis Otozomal dominant hipofosfatemik rahitis Onkojenik osteomalazi Herediter hipofosfatemi ve hiperkalsiüri

48 X geçişli hipofosfatemik rahitis Familiyal hipofosfatemik rahitis İnsidans: 1/20000 Rahitis+Büyüme geriliği+Hipofosfatemi Böbrekten fosfat kaybı ile karakterizedir. Kas zayıflığı ve kas ağrısı olmaz. Serum kalsiyum ve PTH normal seviyelerdedir. 1,25 (OH)2 vit D seviyesi düşüktür.

49 X geçişli hipofosfatemik rahitis X geçişlidir PHEX geni mutasyonu vardır. (PHEX: phosphat regulating gene with homologies to endopeptidases on the X choromosome) PHEX fonksiyon kaybı sonucu renal fosfor atılımı artar, osteoblast fonksyonu azalır. FGF 23 inaktivasyonunu önler. FGF 23 seviyesi artışı ile böbrekten fosfor atılımı artar.

50 X geçişli hipofosfatemik rahitis Klinik bulgular ilk bir yılın sonunda ortaya çıkar. En çok etkilenen bölge bacaklardır. P düşük, Ca normal, 1,25 OH vit D normal veya düşük, PTH normal veya yüksek, idrar Ca normal dir. Dişlerde bozulma ve abse oluşumu sıktır. Tedavi: Fosfor ve kalsitriol replasmanı yapılır.

51 Otozomal dominant hipofosfatemik rahitis Erken çocukluk dönemi (1-3 yaş) veya adölesan, yetişkin döneminde tanı konulur. Çocukluk çağı bulguları: kas güçsüzlüğü, kısa boy, klinik rahitis ve kemik ağrısıdır. Yetişkin döneminde kısa boy, kemik ağrısı, yorgunluk, stres kırıkları ile bulgu verir. İskelet deformitesi gözlenmez. Kadınlarda gebelik sonrası bulgu verebilir. Serum kalsiyum normal, PTH normal veya az miktarda artmış, 1,25 OH vitamin D normal veya bir miktar azalmıştır.

52 Otozomal dominant hipofosfatemik rahitis FGF 23 gen mutasyonu mevcuttur. FGF 23 artar. Bunun sonucunda fosfatüri ve hipofosfatemi meydana gelir.

53 Onkojenik osteomalazi Paraneoplastik Fosfatüri, hipofosfatemi, 1,25 dihidroksi vitamin D3 seviyesi uygunsuz bir şekilde azalmıştır. Ciddi kemik ağrıları ve kemik demineralizasyonu gelişir. Kas zayıflığı belirgindir. Artmış FGF 23 üretimi ve tümör tarafından oluşturulan diğer fosfotoninler fosfatüri ve hipofosfatemiye neden olur. Tedavi: Tümörün çıkarılması ile kür sağlanır.

54 Herediter hipofosfatemi ve hiperkalsiüri Klinik bulguları: Fosfatüri, kısa boy, hiperkalsiüri, nefrolitiyazis, rahitis Mutasyonu bulunamamıştır. NPT2 ekspresyon ve aktivitesindeki anormallik sonucu oluşur. Otozomal resesif olduğu düşünülmektedir. İdrar kalsiyumu artmıştır. 1,25 OH vitamin D yüksektir. PTH süpresedir. Tedavi fosfor replasmanıdır.

55 XHRODHRTBOHHR Pdüşük CaNNNN/yüksek 1,25(OH)2 vitDN / Düşük PTHN / YüksekN / Düşük Yüksek İdrar CaNNNYüksek Diş bulgusu++-- Kas zayıflığıMinimalGörülebilirBelirginGörülebilir KalıtımX bağlı resesifODTümörle ilişkiliOR Kromozomxp22.112p13AkkizBilinmiyor Gen defektiPHEXFGF 23 FGF 23 fazla ekspresyonu NPT1, 2 Aday gen bilinmiyor

56 PHEX gen Aktif Pasif Mutant Ektopik FGF 23 ODHR TBO Fazlalığı PHEX mutant Mineralizasyonda XHR hipofosfatemi, fosfatüri defekt

57 Normal FGF 23 PHEX FGF 23 inaktivasyonu

58 XLHR FGF 23 PHEX FGF 23 inaktivasyonu

59 ODHR FGF 23 mutasyonu Anormal FGF 23 PHEX anormal FGF 23 inaktive olmaz FGF 23 artar fosfatüri

60 Böbrek transplantasyonu sonrası hipofosfatemi Böbrek nakli sonrası ilk birkaç ay hipofosfatemi gözlenebilir. KBY ile ilişkili hiperparatiroidi nakil sonrası persiste edebilir. Bu nedenle bu hastalara fosfor replasmanı ve vitmin D tedavisi uygulanabilir.

61 İdiopatik hiperkalsiüri İdiopatik kalsiürisi olan çocukların bir kısmında böbrekten fosfor kaybı ve hipofosfatemi bildirilmiştir. Bu hastalarda vitamin D seviyesi yüksektir. Fosfor replasmanı kalsiüriyi azaltır ve serum fosforunu regüle eder.

62 Aç kemik sendromu Hiperparatiroidi vakalarında paratiroidektomi sonrası gözlenebilir. Hipokalsemi ve hipofosfatemi gözlenir. Kalsiyum, fosfor ve vitamin D replasmanı yapılır.

63 Hipofosfatemi İdrar P bak Düşük Yüksek Yetersiz Alım Malabsorbsiyon Aç kemik sendromu Refeeding sendromu Respiratuvar alkaloz Akut hipervantilasyon İnsülin Glukagon Androjen Beta agonist PTH Normal/Azalmış PTH Artmış Hiperparatiroidizm Fankoni sendromu RTA Tip 1 Postobstrüktif Diürez Glikozüri Diüretik Glikokortikoid XLH ADH HHHR Onkejenik osteomalazi Posttransplant İdiopatik Hiperkalsiüri

64 Tedavi Fosfor replasmanı > 2,5 mg/dl: diyet tedavisi 1,5-2,5 asemptomatik: oral fosfor replasmanı 1,5-2,5 semptomatik: İV fosfor replasmanı <1,5 mg/gl: İV fosfor replasmanı Aktif vitamin D tedavisi

65 Tedavi İzlemde Ca, P, ALP, idrar Ca/Cr, USG Hiperkalsemi olmaksızın hiperkalsiüri var ise vit D arttırılmalıdır. Hiperkalsemi ve hiperkalsiüri varsa vitamin D azaltılmalıdır. Hiperkalsemi ve hiperparatiroidi otonom hiperparatiroidi geliştiğini gösterir.

66 Tedavi Komplikasyonları D vitamini intoksikasyonu Otonom hiperparatiroidi: Yüksek fosfor düzeylerinin geçici hipokalsemi yapması sonucudur. Normokalsemik olması ve D vitaminin arttırılmasına karşın PTH nın yüksek kalması uyarıcıdır. Medüller nefroklasinoz

67 Hiperfosfatemi Serum fosfor seviyesinin yaşa göre normal değerinin üzerinde olmasına hiperfoasfatemi denir. YaşSerum P Infant4,8-7,4 Todlers4,5-5,8 Mid-childhood3,5-5,5 Adolescence to adult2,4-4,5

68 Hiperfosfatemi Klinik: Genellikle asemptomatiktir. Akut yükselmeler hipokalsemiye neden olabilir ve buna bağlı semptomlar gözlenebilir. (parestezi, tetani, konvülzyon, aritmi) Metastatik doku kalsifikasyonu

69 Hiperfosfatemi nedenleri Artmış alım Yüksek P içeren TPN Prematürelerde inek sütü ile beslenme Fazla D vitamini alımı Bifosfanat tedavisi Artmış endojen fosfat yükü Tümör lizis sendromu Malin hipertermi Rabdomiyoliz Hemoliz Extraselüler alana şift Metabolik asidoz Respiratuvar asidoz

70 Hiperfosfatemi nedenleri Böbrek yetersizliği Endokrinopatiler Hipoparatiroidi Akromegali Hipotiroidi Tümörol kalsinozis Hiperostozis

71 Hiperfosfatemi İdrar P bak Yüksek Normal/Azalmış Redistribüsyon Akut respiratuvar asidoz Akut metabolik asidoz Laksatif Yüksek fosfor içeren beslenme Bifosfanat tedavisi Vit D intoksikasyonu Normal Artmış ABY Azalmış Normal Kreatinin KBY Serum Ca Tümöral kalsinosis Akromegali Hiperostosis Hipokalsemi nedenlerini araştır

72 Tedavi Altta yatan hastalık tedavi edilmelidir. Oral kalsiyum tuzları emilimi azaltır. Diyaliz

73 Teşekkürler...


"ÜROLİTİYAZİS Dr. Seda ÖZ 27.02.09. Ürolitiyazis Ürolityazis; Genetik Metabolik Çevresel  faktörlerin sorumlu olduğu multifaktöriyel bir hastalıktır." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları