Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Mehmet Mehdi KARAKOÇ 1. İŞLETİM SİSTEMLERİ UNIX MAC OS Novell NetWare Solaris Windows Linux 2.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Mehmet Mehdi KARAKOÇ 1. İŞLETİM SİSTEMLERİ UNIX MAC OS Novell NetWare Solaris Windows Linux 2."— Sunum transkripti:

1 Mehmet Mehdi KARAKOÇ 1

2 İŞLETİM SİSTEMLERİ UNIX MAC OS Novell NetWare Solaris Windows Linux 2

3 GNU Projesi Richard Stallman tarafından 1983’te başlatılan bir projedir. Bir işletim sisteminin hem kaynak kodunun, hem de işletim sistemiyle birlikte verilen yazılımların (derleyiciler, hata ayıklayıcılar, editörler, vs…) bedava dağıtılmasını esas alır. Yazılım ya da eserlerin dağıtımını kolaylaştırmayı amaçlayan GNU/GPL lisansı bu projenin ürünüdür. 3

4 GNU: GNU is Not UNIX Başlangıçta GNU HURD adında bir işletim sistemini de kapsayan bu proje Linux’un hızla gelişmesi ile Linux çekirdeği kullanan bir proje halini aldı. 4

5 General Public Licence — Genel Kamu Lisansı (GNU/GPL) GPL, açık kaynak kodlu olarak üretilmiş yazılımlar ile beraber, bu yazılımları korumak için verilen bir lisanstır. Alınan bir program ya da eser, kullanıcı tarafından istenirse bedava, istenirse ücret karşılığı dağıtılabilir. 5

6 GNU/GPL Ücret karşılığı dağıtılan bir yazılım ya da eser için programın ilk yazarına her hangi bir ücret vermek zorunluluğu yoktur. Dağıtıcıdan istenen, yazarın isim haklarını muhafaza etmektir. 6

7 GNU/GPL Gpl eseri/yazılımı istenilen şekilde değiştirme ve tercüme ederek dağıtma yetkisi de sunmaktadır. GNU/GPL lisanslı ürünlerde garanti yoktur. Aksi belirtilmedikçe bu yazılımlar garantisiz dağıtılırlar. 7

8 Özgür Yazılım (Free Software) Özgür Yazılım, belirli hakları gözetmek şartıyla herkesin özgürce kullanabildiği, kopyalayabildiği, üzerinde değişiklik yapabildiği ve ücretli/ücretsiz tekrar dağıtabildiği yazılımdır. Her ne kadar Free kelimesi bedava anlamına da gelmekte ise de burada kasıt özgür kelimesidir. 8

9 Özgür Yazılım Copyright, kelimesi hak sahibi veya mal sahibi anlamına gelmektedir. Bir mal sahibi, ürünü geliştirmekten çok pazarlamak isteyebilir. Bu nedenle GNU/GPL lisansına "copyleft" adı verilmektedir. 9

10 LINUX Helsinki Üniversitesi'nde öğrenci olan Linus Benedict Torvalds'ın 1991 yılında Intel'in yeni işlemcisi 80386'nın korumalı kip mimarisini denemek üzere geliştirmeye başladığı Minix tabanlı bir işletim sistemi çekirdeğidir. İnternette yaptığı duyuru sonucunda tüm dünyadan birçok yazılımcının da desteği ile hızla gelişmiş ve halen aynı destek ile gelişmekte olan açık kaynak kodlu, özgür bir yazılımdır. 10

11 Linus Torvalds 11

12 LINUX GNU/GPL lisansı ile dağıtılır. Simgesi karnı tıka basa balık ile dolu, adı Tux olan penguendir. Linux: LINUs+miniX 12

13 Linux Dosya Sistemi Linux, Extended File System (EXT: Genişletilmiş Dosya Sistemi) kullanır. İlk olarak 1992’de kullanılan EXT daha sonra yerini sırayla; EXT2 (1993), EXT3 (1999) ve EXT4 (2006) sürümlerine bırakmıştır. 13

14 Linux Dosya Sistemi EXT3’te 16 tera byte disk, 2 tera byte dosya boyutu, alt dizin sayısını desteklenir. EXT4 dosya sistemi, 1 Exa Byte (1024x1024 tera byte)’lık disk birimini ve 16 tera byte’lık dosya boyutunu destekler; alt dizini adresleyip kullanabilir. 14

15 Linux Dosya/Dizin Sistematiği Linux’ta tek bir dizin ağacı vardır. Tüm dosya ve klasörler kök (root) dizinin dallarıdır. Kök dizin bölü (/) işareti ile gösterilir. Diğer aygıtlar kök dizine bağlanır. (mount) 15

16 Linux Dosya/Dizin Sistematiği Linux’ta büyük/küçük harf duyarlılığı vardır. Örneğin ödev.odt ile Ödev.odt aynı klasör içinde bulunabilir. Kurulan bir program tek bir dizin altına kopyalamaz; program dosyaları farklı, yardım dosyaları farklı klasörlere atılır. Bir dosya isminin başına nokta (.) konursa o dosya gizlenmiş olur. 16

17 Linux Virüs Yoktur (sadece 800 saldırı) Deneme veya kısıtlı sürüm program yoktur. Dosyalarının uzantısı olmak zorunda değildir. Linux’u kurduktan sonra ayrıca sürücü veya program kurmak zorunlu değildir. Gerekse bile bunlar resmi paket depolarından denenmiş ve güvenli yazılımlardan temin edilir. 17

18 Linux Dosya/Dizin Sistematiği 18

19 Linux Dosya/Dizin Sistematiği /bin : Olması şart komut dosyalarını içerir. (mkdir, cp, ls, mv, rm, vb…) /boot : Başlangıç için gerekli dosyaları bulundurur. /dev : Linux'ta donanım aygıtları dahil her şey bir dosyadır. (Ör: /dev/dsp; ses aygıtıdır). Bu dosyalar /dev (device) dizininde tutulur. 19

20 Linux Dosya/Dizin Sistematiği /etc: Sistem ayarlarını barındırır (Ör: /etc/resolv.conf: DNS adreslerini tutar) /lib: Kütüphane dosyaları ve kernel modülleri bulunur. /media: Kaldırılabilir aygıtların (CD-Rom, Flash bellek vs...) sisteme eklendiği klasördür. /root: Sistem yöneticisinin kendine ait dosyalarının tutulduğu yerdir. 20

21 Linux Dosya/Dizin Sistematiği /mnt : Kalıcı depolama aygıtlarının bağlandığı dizindir. /opt : Dağıtımdan bağımsız ekstra programların kurulduğu yerdir. /sbin : Sistemi yöneticisiyle ilgili çalıştırabilir dosyaları (komutları) tutar. 21

22 Linux Dosya/Dizin Sistematiği /home : Kullanıcılara ait dosyaları tutmak içindir.(users) /tmp : Geçici dosyaları tutmak içindir /usr : İşletim sistemi aracılığıyla ya da paket yönetim sistemlerini kullanarak yüklenilen programların tutulduğu yerdir.(program files) /var : Log dosyaları, ve printer kuyrukları gibi değişken sistem bilgilerini barındırır. 22

23 Popüler Linux Dağıtımları Ubuntu Open SUSE Red Hat/Fedora Debian Mandriva PCLinuxOS MEPIS KNOPPIX Slackware Gentoo 23

24 Türkiye’de Linux 1996‘da Türkiye’de Internet Konferansı’na Linux seminerleri girmiş ve bir Linux laboratuarı açılmıştır. web sitesi açılmış 1998’de ilk Türkçe Linux (Turkuaz) yayınlanmış. 2000’de LKD kurulmuştur. 2004’te Linux Gezegeni açılmıştır. 24

25 Türkiye’de Linux Şubat 2005’te LKD tarafından Penguence isimli bir elektronik dergi basılmıştır yılından itibaren Ulusal Dağıtım Projesi Adı altında Pardus İşletim Sistemi geliştirilmeye başlanmıştır. 25

26 Türkiye Menşeli Linux Dağıtımları Gelecek Linux Turkuaz Linux Truva Linux Turkix Pardus 26

27 Gelecek Linux Türkiye’nin ilk Linux dağıtım ve destek şirketi olan Gelecek A.Ş. tarafından hazırlanan, Red Hat Linux tabanlı, Türkçe, ticari amaçlı bir Linux dağıtımıdır. İlk kez tam Türkçe desteği sağlayan ve ofis paketlerinde Türkçe yazma ve çıktı alma imkanı sunan dağıtımdır 27

28 Turkuaz Linux İTÜ ve Yeditepe Üniversitesi öğrencilerinin, "Türkçeleştirilişmiş bir işletim sistemimiz, yazılımlarımız olsun!" düşüncesi ile bir araya gelerek oluşturdukları Red Hat Linux tabanlı bir dağıtımıdır. İlk sürüm 1997’de çıkmıştır. Son kararlı sürümü 1.0.2, Nisan 1998'de yayınlanmıştır. 28

29 Truva Linux 2004’te başlamış bir projedir. Amacı Türk kullanıcılarının ihtiyaçlarına göre tasarlanan, %100 Türkçe bir sistem ile kullanıcıların yaşayacağı sorunları en aza indirgemektir. Slackware Linux tabanlıdır. Şu an piyasada 3.0. kararlı kurulabilen CD’si mevcuttur. 29

30 Turkix Türkçe ve Azerice dillerini destekleyecek şekilde yapılandırılmıştır. Mandrake tabanlıdır. Canlı (Çalışabilir) CD desteğiyle gelen ilk Türkçe Linux dağıtımıdır 30

31 Ulusal Dağıtım Projesi ve Pardus Türkiye, ekonomik, stratejik ve güvenli işletim sistemi ihtiyacını karşılamak amacıyla, 2003 yılında TÜBİTAK Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü’nü (UEKAE), ulusal bir işletim sisteminin olabilirliğini araştırmak üzere görevlendirmesi ile başlayan proje “Ulusal Dağıtım” projesi olarak adlandırılmaktadır. 31

32 Pardus Pardus adı; –Latince– Panthera Pardus Tulliana (Anadolu parsı) adlı kedigillerden gelmektedir. Son pars 1974 yılında Ankara – Beypazarı’nda vurulmuştur. Çeşitli zamanlarda yaşadığına dair bulgular olduğu söylense de ıspatlayabilen olmamıştır. 32

33 Pardus isimlendirme politikası gereği daha sonraki sürümlerine de Anadolu’da yaşayıp nesli tükenme riski olan canlıların Latince adlarını vermektedir 33

34 34

35 Pardus İşletim Sistemi Pardus açık kaynak kodlu, özgürce dağıtılan, GPL (Genel Kamu Lisansı) ile lisanslanmış; kullanışlılık, donanım uyumluluğu, kararlılık ve güvenlik konularında geniş olanaklar sunan, son kullanıcının tüm ihtiyacını kullanışlı olarak karşılamayı amaçlayan bir GNU/Linux dağıtımıdır. Halen TÜBİTAK'a bağlı Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırmalar Merkezi (BİLGEM) bünyesinde geliştirilmektedir. 35

36 36

37 Çekirdek hariç kök dosya sistemi, paket yönetimi (PiSi), yapılandırma yöneticisi (Çomar), Masaüstü yönetimi (Kaptan), aygıt yöneticisi (tasma) ve birçok uygulama sıfırdan geliştirilmiştir Kullanıcı programlarının bir kısmı özel bir ekip tarafından geliştirilmiş, büyük kısmı ise (firefox, openoffice, konqueror, media programları, vs..) açık kaynak kodlu yazılımlardan sağlanmıştır 37

38 Pardus İşletim Sistemi 2005 yılında ilk kararlı sürüm Pardus 1.0 yayınlandı Aralık 2007’de Pardus 1.1 çalışan CD duyurulmuştur. Hemen ardından Pardus 2007 kurulan ve çalışan CD’ler internette dağıtılmaya başlanmıştır. 38

39 Pardus ’de: Pardus 2007 duyurulmuş Felis Chaus (Sazlık Kedisi) Caracal Caracal (Karakulak) Lynx Lynx (Bayağı Vaşak) Güncelleme sürümleri yayınlanmıştır 39

40 Pardus ’de: Pardus 2008 duyurulmuş Hyaena hyaena (Çizgili Sırtlan) Canis aureus (Altın Çakal) Güncelleme sürümleri yayınlanmıştır. 40

41 Pardus ’da: Pardus 2009 duyurulmuştur 2010’da: Anthropoides virgo (Telli Turna) Geronticus eremita (Kelaynak) Güncelleme sürümleri yayınlanmıştır. 41

42 Pardus ’de: Pardus 2011 duyurulmuştur : Dama dama (Alageyik) : Cervus elaphus (Kızıl Geyik) Güncelleme sürümleri yayınlanmıştır. 42

43 Temel Pardus Kavramları ve Pardus’a Özgü Bileşenler Müdür Kaptan Pisi Yalı Çomar Zemberek Knazar Göç Aracı Tasma Hemenkur 43

44 Müdür Pardus’a özel olarak geliştirilmiş bir açılış çerçeve programıdır. Açılışı oldukça hızlandırdığı için diğer Linux dağıtımlarına da ilham kaynağı olmuştur 44

45 Kaptan Kaptan Masaüstü, Pardus kurulumu sonrasında Pardus hakkında genel bilgiler verirken kullanıcının fare ayarlarını (sağ/sol el, teker ayarları vs.), duvar kâğıdı, panel ve stil ayarlarını kolaylıkla yapmasını sağlayan bir "ilk kullanım sihirbazı"dır. 45

46 PİSİ (Packages Installed Successfully as Intended) Pardus için özel olarak geliştirilmiş paket yöneticisidir. Paket; bir programın kurulurken çalıştırılabilmesi için gerekli tüm bilgileri, kütüphaneleri ve eklentileri de içine alan arşiv biçimidir. Winrar, ark veya 7zip gibi arşiv programları ile oluşturulabilir veya içeriği görüntülenebilir 46

47 YALI (Yet Another Linux Installer) (Bir Linux Yükleyicisi Daha) Pardus’a özgü kurulum arayüzüdür. Windows dâhil birçok işletim sistemine göre daha kolay kullanılan bir arayüzü vardır. Sadece 6 fare tıklaması ile Pardus’u kurmayı olanaklı hale getirir. Tüm ayar ve bilgileri kurulumdan önce sorar. Kurulum başladıktan sonra yaklaşık 15 dakikada tamamlanmaktadır 47

48 ÇOMAR (COnfiguration MAnageR) (Yapılandırma Yöneticisi) Yapılandırma yöneticisidir. Kurulan programları elle ayarlamak, sistemin zaten bildiği ve kendi başına bulabileceği bilgileri elle girmekten kullanıcıyı kurtaran bir yazılımdır. Diğer Linux dağıtımlarından farklı olarak kurulum (PISI) ve yapılandırma (Çomar) araçları Pardus’ta birbirinden ayrılmış 48

49 Zemberek Open Office için Türkçe dil eklenti paketine verilen addır. Türkçeye %100 destek verir, Türkçe imla denetimi yapar Belgede daha önce tekrar etmiş ya da sözlüğe eklenmiş kelimeleri otomatik tamamlama özelliğine sahiptir 49

50 Knazar Pardus üzerinde çalışan bir güvenlik duvarı uygulamasıdır. İlk kurulduğunda kapalı olarak gelir. Kullanıcıya istediği tüm protokolleri için izin yetkisi verebilir. Pardus üzerinde başka güvenlik duvarı uygulamaları da vardır 50

51 Göç Aracı Bilgisayarda kurulu diğer işletim sistemlerinde bulunan ayar ve dosyaları Pardus'a aktararak kullanıcıların zaman kazanmasını sağlamaktadır. Başka işletim sistemlerindeki “belgelerim” dizininin kısa yolunu masaüstünü atarak kolaylık sağlar. 51

52 Tasma (Denetim Masası) Pardus için tasarlanmış yönetim panelidir. Bölgesel ayarlar, aygıt yöneticisi, görünüm ve temalar, ağ yapılandırma ayarları, kullanıcı hesapları, masaüstü ve pencere ayarları, PISI erişimi, servis ve aygıt yönetimi buradan yapılır 52

53 Hemen Kur Diğer paketlerin Pardus’a kurulabilmelerine olanak sağlayan bir yazılımdır. (rpm, deb, vb…) Gönüllüler tarafından desteklenen HemenKur hâlen alpha dağıtımı düzeyindedir 53

54 Pardus Kullanan Kurum/Kuruluşlar Ankara Üniversitesi Adıyaman Üniversitesi Ankara Emniyet Müdürlüğü Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Batman Üniversitesi Bergama Belediyesi 54

55 Pardus Kullanan Kurum/Kuruluşlar Emniyet Teşkilatı (kısmen) Enerji Parkı Müzesi EPDK- Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Evet Sigorta Galatasaray Üniversitesi İSKİ İstanbul Teknik Üniversitesi İstanbul Ticaret Üniversitesi 55

56 Pardus Kullanan Kurum/Kuruluşlar İstanbul Üniversitesi İşler Dental Diş Hekimliği Ürünleri Kastamonu Üniversitesi Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Manisa İl Sağlık Müdürlüğü Marmara Üniversitesi * Maliye Bakanlığı (Kısmen) Mersin Üniversitesi 56

57 Pardus Kullanan Kurum/Kuruluşlar * Neziroğlu Otomotiv Okan Üniversitesi Orta Doğu Teknik Üniversitesi * Petrol-İş Sendikası * Radyo Televizyon Üst Kurumu Sosyal Güvenlik Kurumu * Türk Silahlı Kuvvetleri (ASAL) * TÜBİTAK. 57

58 SONUÇ ve ÖNERİLER TÜBİTAK, MEB, MSB VE Başbakanlık işbirliği ile başlatılan Ulusal Dağıtım Projesi ile Pardus İşletim Sistemi geliştirilmiştir. İlk Sürümü (1.0) 2005’te piyasaya sürülmüştür. Daha sonra 4 temel sürüm ve 9 güncelleme sürümü duyurulmuştur. 58

59 SONUÇ ve ÖNERİLER Pardus, dünyada isminden bahsettiren ve Linux dünyasında tüketici olmaktan çıkarak Linux’a yeni bileşenler kazandırmayı başarmıştır. Türkiye’de kurumsal anlamda Pardus kullanımı 2005’ten buyana giderek artmaktadır. 59

60 SONUÇ ve ÖNERİLER Pardus İşletim Sistemi profesyonel bilgisayar kullanıcıları hariç hâlen yeterince tanınmamaktadır. DVD dağıtımlarına geçildikten sonra Pardus’un desteklediği donanım çeşitliliği artmıştır 60

61 SONUÇ ve ÖNERİLER Pardus, hâlen daha internet üzerinden dağıtılmakta, büyük çapta DVD dağıtımı yapılmamaktadır. Pardus’u –internet dışında– farklı kaynaklardan edinme kolaylaştırılmalıdır. Pardus’un internet ve görsel medya aracılığıyla yapılan tanıtımı arttırılmalıdır. Daha fazla konferans düzenlenmelidir. 61

62 SONUÇ ve ÖNERİLER Pardus’un, bilgisayarı oyun oynamak için kullanan kullanıcıları kazanmak için oyun çeşitliliği arttırılmalıdır. Pardus’un paket depolarındaki program sayısı arttırılmalıdır. Gerekirse Türkçeleştirilmeden de bu depolara bazı program eklenmelidir. 62

63 SONUÇ ve ÖNERİLER Yardım dosyalarının ve açık kaynak kodlu diğer yazılımların Türkçeleştirme çalışmalarının arttırılması gerekmektedir. Okullarda ve kamu kurumlarında Pardus kullanımının arttırılması için Pardus eğitimi arttırılmalıdır. 63

64 SONUÇ ve ÖNERİLER Pardus’un sadece masaüstü değil sunucu olarak da kullanılabilmesi için eksiklikler tespit edilip bu konuda çalışmalar yapılabilir. Kurumsal 2 sürümünün tanıtımı arttırılmalıdır. Pardus ile ilgili tanıtımlarda “Pardus’ta diğer dağıtımların paketlerinin neden kullanılmadığı” anlatılmalıdır. Pardus için daha fazla çoklu ortam süzgeci geliştirilmelidir. 64

65 SUNUM BİTTİ TEŞEKKÜR EDERİZ 65


"Mehmet Mehdi KARAKOÇ 1. İŞLETİM SİSTEMLERİ UNIX MAC OS Novell NetWare Solaris Windows Linux 2." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları