Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

PULMONER REHABİLİTASYONDA HASTA SEÇİMİ, DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ Doç.Dr.Pınar ERGÜN Doç.Dr.Pınar ERGÜN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "PULMONER REHABİLİTASYONDA HASTA SEÇİMİ, DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ Doç.Dr.Pınar ERGÜN Doç.Dr.Pınar ERGÜN."— Sunum transkripti:

1 PULMONER REHABİLİTASYONDA HASTA SEÇİMİ, DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ Doç.Dr.Pınar ERGÜN Doç.Dr.Pınar ERGÜN

2 Pulmoner Rehabilitasyon Endikasyonları  KOAH  Astım  Göğüs duvarı hastalıkları  Kistik fibrozis  İnterstisyel akciğer hastalığı  Akciğer kanseri  Seçilmiş nöromüsküler hastalık  Perioperatif (torasik, abdominal cerrahi)  Postpolio sendromu  Akciğer transplantasyonu öncesi ve sonrası  Akciğer hacim küçültme cerrahisi öncesi ve sonrası

3 Pulmoner rehabilitasyona gereklilik oluşturan durumlar  İstirahat ya da egzersiz dispnesi  Egzersiz toleransında azalma  Günlük yaşam aktivitelerinde yetersizlik  Sağlık durumunda bozulma  Mesleki performansda azalma  Beslenme yetersizliği  Acil başvurusu, hospitalizasyon, akut bakım ihtiyacında artma  Tıbbi harcamalarda artış

4 Pulmoner rehabilitasyon : aday olgunun değerlendirilmesi  Uygun yaklaşım  Program güvenliği  Hastaya özel program

5 Aday Olgunun Değerlendirilmesi (I)  Başlangıç incelenmesi: - Öykü -Sigara alışkanlığı -Şimdiki semptomlar - Öykü -Sigara alışkanlığı -Şimdiki semptomlar -Kullandığı ilaçlar -Fizik muayene -Kullandığı ilaçlar -Fizik muayene -Rutin kan ve idrar incelemesi -Rutin kan ve idrar incelemesi -PA akciğer grafisi -EKG -PA akciğer grafisi -EKG -Solunum fonksiyon testleri -Solunum fonksiyon testleri -Kan gazı analizi -Kan gazı analizi

6 Aday Olgunun Değerlendirilmesi (II)  Egzersiz toleransının belirlenmesi  Nutrisyonel değerlendirme  Yaşam kalitesi  Psikososyal problem(anksiyete/depresyon)  Günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılık  Mesleksel performans  Motivasyon düzeyi  Sosyal desteğe ihtiyaç  Yardımcı alete ihtiyaç  Ulaşım  Finansal kaynaklar

7 Pulmoner rehabilitasyon gerekliliğini öngören test sonuçları ve/veya eşik değerler yoktur.

8 Aday Olgunun Değerlendirilmesi  Kullandığı ilaçlar

9 Aday Olgunun Değerlendirilmesi  Sigara alışkanlığı

10 Sigara ve Pulmoner Rehabilitasyon (I) -Halen sigara içenlerin içmeyenlere göre PR’a uyumları azdır. Eur Respir J 1999; 13: Sigara içenlerle içmeyenler arasında egzersiz toleransındaki artış benzerdir. Am J Respir Crit Care Med 1999; 159: A64 -Sigara içenlerde PR etkinliğinin daha az olduğunu gösteren veri yoktur. Thorax 1999; 54(suppl. 2): 3-7

11 Sigara ve Pulmoner Rehabilitasyon (II) Aktif sigara içimi mutlak kontrendikasyon değildir. ATS, BTS, ACCP/AACVPR Pulmonary Rehabilitation Guidlines

12 Aday Olgunun Değerlendirilmesi  Solunum fonksiyon testleri

13 Semptomlar ve fizyolojik bozulma  FEV1 ≤ %65  FVC≤ %65  DLCO≤ %65  İstirahatte SatO2≤ %90  Egzersiz testi : Hipoksemi (SatO2≤%90) Ventilatuar kısıtlama(VE/MVV ≥ 0.8) Vd/Vt ↑ AACVPR Guidelines for pulmonary rehabilitation programs

14  gold

15

16 Erken Hastalık Evresinde Pulmoner Rehabilitasyon  Yaşam stilinin modifiye edilmesi  Uzun süre ve/veya yüksek yoğunlukta egzersiz  İdeal vücut ağırlığı ve/veya kas kitlesine ulaşım  Sigaranın bırakılması

17 Exercise rehabilitation and chronic obstructive pulmonary disease stage Am Respir Crit Care Med 1999; 160:

18 Evre 1 (Hafif) KOAH’lı olgu inaktif ve/veya sigara içiyorsa pulmoner rehabilitasyon programına adaydır.

19 Aday Olgunun Değerlendirilmesi  Egzersiz toleransının belirlenmesi

20 Egzersiz Testleri  Merdiven çıkma  6 DYT, 12 DYT  Mekik yürüme testi  Kardiyak-stres test (Bruce Protokolü)  Kardiyopulmoner egzersiz testi

21 Pulmoner Rehabilitasyon Kontrendikasyonları  Motivasyon eksikliği  Uyumsuzluk  Finansal destek yetersizliği  Ciddi bilişsel disfonksiyon veya psikiatrik hastalık  Eşlik eden anstabil hastalık  Anstabil anjina  Dekompanse kalp yetmezliği  Oksijen desteğine rağmen düzeltilemeyen ciddi egzersiz hipoksemisi  Kemik instabilitesi ile birlikte olan maligniteler  Ciddi akciğer ya da diğer hastalıklara bağlı (artrit, inme) egzersiz yapamama

22 Pulmoner Rehabilitasyonda Mutlak Kontrendikasyonlar Eşlik eden co-morbid hastalık -Ciddi pulmoner hipertansiyon -Anstabil kardiyovasküler hastalık Rehabilitasyonu engelleyecek -Artrit -Ciddi nörolojik, bilişsel, psikiatrik hastalık

23 Egzersiz Reçetelendirilmesinde  Quadriceps ve/veya üst ekstremite gerginliği  P imax, P emax

24 Aday Olguda nutrisyonel değerlendirme Vücut ağırlığı: -İdeal vücut ağırlığının %’si -Beden kitle indeksi Vücut kompozisyonu: -Antropometrik ölçümler -Biyoelektriksel impedans -Dual enerji x-ray absorbtiyometri (DEXA)

25 Aday olgunun değerlendirilmesi: non-fonksiyonel incelemeler  Dispne derecelendirilmesi » BDI,MRC,OCD,CRDQ BDI,MRC,OCD,CRDQ  Günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesi» SGRQ, CRDQ, SF-36 SGRQ, CRDQ, SF-36  Psikososyal inceleme» HADQ

26 Hangi olgularda pulmoner rehabilitasyona yanıt iyidir?

27 Ciddi KOAH’ı ve MRC ile ciddi dispnesi olanlarda PR sonrasında yürüme mesafesinde anlamlı artış saptanmamıştır. Eur Respir J 1998; 12: Ciddi dispnesi olan olgularda PR sonrası egzersiz performansında anlamlı artış saptanmıştır. Lancet 1994; 344: Arch Phys Med Rehab 1996; 77: Am J Respir Crit Care Med 1996; 154:

28 SONUÇ: Ciddi dispne varlığı egzersiz programına katılımda hariç tutma kriteri değildir!

29 Azalmış Periferik Kas Gerginliği √ Yüksek VE/MVV √ Pulmoner rehabilitasyon sonrası egzersiz kapasitesindeki artış daha fazladır. TroosterT, Gosselink R, Decramer M.Exercise training in COPD; how to distinguish responders from non responders.J Cardiopulm Rehab 2002; 22:148-53

30 Egzersize yanıtla; İLGİLİ FAKTÖRLER İLGİSİZ FAKTÖRLER - Bazal 6 DYM -Yaş -Ventilatuar kısıtlılık (VE/MVV -FEV 1 veya solunum hızı) -TL,CO -Bazal V0 2 max -BMI -P i max -Sağlık durumu -Periferik kas gücü -PaO 2 -PaCO 2 -Egzersiz satürasyonu M.Decramer.Eur Respir J 2003;22 Suppl. 47, 47s-56s

31 DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ

32 Yürüme Testleri Kullanım Alanları 1.Tedavi önce ve sonrası karşılaştırma -Akciğer transplantasyonu -Akciğer rezeksiyonu -Hacim küçültme ameliyatı -Pulmoner rehabilitasyon -KOAH -Pulmoner hipertansiyon 2. Fonksiyonel durumun belirlenmesi (Tek ölçüm) -KOAH -Kistik fibrozis -Kalp yetmezliği -Periferal vasküler hastalık -Fibromiyalji -Yaşlı hasta 3. Morbidite ve mortalitenin öngörülmesi -Kalp yetmezliği -KOAH -Primer pulmoner hipertansiyon

33 Yürüme Testleri 1. Zamana dayalı testler -2 dk yürüme testi (2 DYT) -5 dk yürüme testi (5 DYT) -6 dk yürüme testi (6 DYT) -9 dk yürüme testi (9 DYT) -12dk yürüme testi (12 DYT) 2. Sabit mesafeli testler -100 m -1/2 mil -2 Km yürüme testi 3. Hıza dayalı testler -Hızı hastanın belirlediği yürüme testi (self paced walk test) -Giderek hızlanan yürüme testi (incremental shuttle walk test)

34 Walk Test ValidityReliabilityInterpretabilityResponsiveness 2MWT+(COPD) +(COPD, CHF, CF, elderly 0+(COPD) 6MWT + (COPD, CHF, pacemaker, ESLD, surgical, PAD, elderly) + (COPD, CHF, pacemaker) +(COPD, CHF) +(COPD, CHF, pacemaker) 12MWT +(COPD) – (Surgical) +(COPD)0+(COPD) SPWT +(CHF, elderly) +(Elderly)00 Incremental SWT +(COPD, pacemaker) +(Pacemaker)0-(COPD) Endurance SWT 0+(COPD)0+(COPD) Items in parantheses denote population in which measurement proprty was examined; += evidence to support, - = evidence to refute; 0= no evidence; CHF= congestive heart failure; CF= cistic fibrosis; ESLD=end stage liver disease; PAD= peripheral arterial disease. Table 1. Summary of the Evidence for the Measurement Properties of the selected Walk Tests

35 6 DYT kullanım alanları  Tedavi önce ve sonrası karşılaştırma  Fonksiyonel durumun belirlenmesi  Morbidite ve mortalitenin öngörülmesi

36 6 DYT özellikleri  Global değerlendirme  Submaksimal fonksiyonel kapasite  Günlük yaşam aktivitesi ve yaşam kalitesi anketleriyle iyi korelasyon  Tekrar edilebilirlik FEV 1 ’den iyi  Dispne skorlarıyla korelasyon  KPET’yi tamamlar, yerine geçemez

37 6 DYT teknik özellikleri (1)  Yürüme yolu 30 m/100 adımlık koridor  Dönüş noktaları belirtilmeli  Koridor uzunluğu her 3m’de işaretlenmeli  Başlangıç ve bitiş (60m) çizgileri işaretlenmeli Geçerliliği Kısa koridor 6 DYT mesafesini kısaltır Treadmill kullanımı önerilmez

38 6 DYT teknik özellikleri (2)  Geriye sayabilen sayaç  Mekanik devir sayacı  Dönüş noktası belirteçleri  Hareketli sandalye  Oksijen kaynağı  Tansiyon aleti  Telefon  Defibrilatör Gerekli ekipman

39 6 DYT hastanın hazırlanması  Rahat kıyafet  Varsa yürüme araçları  Kullandığı ilaçların devamı  Hafif yemek  Testten 2 saat öncesine kadar egzersiz yapılmaması

40 6 DYT uygulama Hastanın değerlendirilmesi Kan basıncı Sat O 2 Borg skalası Deneme testiGünün aynı saatinde Test uygulanımının anlatılması Pulse oksimetre Kullanım isteğe bağlı

41 6 DYT kontrendikasyonları Mutlak kontrendikasyonlar Son 1 ayda geçirilmiş MI Son 1 ayda unstable angina Rölatif kontrendikasyonlar İstirahatte kalp hızı ≥ 120 atım/dk İstirahatte sistolik kan basıncı ≥180mmHg İstirahatte diyastolik kan basıncı ≥100mmHg

42 6 DYT  Göğüs ağrısı  Tolere edilemeyen dispne  Bacakta kramp  Sendeleme  Aşırı terleme  Soluk görünüm varsa SONLANDIRILMALI !

43 6 DYT değerlendirme Dispne algılaması düzeyi Borg skalası Pulse oksimetrede Kalp hızı Sat O 2 Devir sayısı ve son devirde yürünen metrenin kaydı Total yürüme mesafesi hesaplanır

44 6 DYT değişkenlik kaynakları  Hasta bağımlı faktörler  Deneme testi  Teknisyen eğitim ve deneyimi  Cesaretlendirme  O 2 desteği  Tedavi uygulanması

45 Hasta bağımlı faktörler  Yaş  Cinsiyet  Boy  Kilo  Motivasyon  Algılama düzeyi  Altta yatan hastalık

46 Deneme testi Önerilmektedir 2. test için en az 1 saat beklenmeli Değişim oranı % 0-17 Öğrenme etkisi -Koordinasyonun düzelmesi -Optimal adım uzunluğu -Anksiyetenin yenilmesi ile ilgilidir

47 6 DYT değişkenlik kaynakları Teknisyen eğitimi - Standart protokollere göre eğitim - Kardiyopulmoner resüstasyon sertifikası Cesaretlendirme - Standart cümleler kullanılmalı

48 6 DYT değişkenlik kaynakları Oksijen desteği ??  İhtiyaç varlığında aynı akım ve şekilde uygulanır ve şekilde uygulanır  O 2 Sunum aleti not edilir  KOAH ve İAH’de O 2 desteği 6 DYTM’yi artırır 6 DYTM’yi artırır

49 6 DYT’nin yorumlanması (I) Kalite-güvencesi - Aynı teknisyen uygulamalı - Deneme testi yapılmalı Değişim sonucu - Mutlak değer ?? - % değişim ?? - Beklenen değerin %’si ?? ATS önerisi Mutlak değer olarak verilmeli

50 6 DYT’nin yorumlanması (II) Sağlıklı kişilerde 6 DYT beklenen değerler eşitliği Erkek = (7.57 x B-cm) - (5.02 x Y) - (1.76 x A-Kg) Kadın = (2.11 x B-cm) - (2.29 x A-Kg) - (5.78 x Y) *Normalin alt sınırı için erkekte 153, kadında 139 çıkartılır Minimal klinik anlamlı artış: 54 m Am J Respir Crit Care Med 1998; 158: Am J Respir Crit Care Med 1997; 155:

51 Egzersiz reçetelendirilmesinde 6 DYT ▪ Bir MET istirahatte harcanan eneji düzeyidir veya yaklaşık olarak 3.5ml/kg/dk ‘lık O 2 tüketimine denktir. olarak 3.5ml/kg/dk ‘lık O 2 tüketimine denktir. ▪ Yürüme sırasındaki MET düzeyi = ( 10m/dakika yürüyüş için 1ml/kg/dk O 2 tüketilir ) 1ml/kg/dk O 2 tüketilir ) MET= ( Bazal MET+ Yürüme MET)/Bazal MET MET= ( Bazal MET+ Yürüme MET)/Bazal MET

52 Shuttle WDT: Mekik yürüme testi (I) Ekipman Kalibre cd-çalar Mekik yürüme testi cd’leri Köşe belirleyicileri 10 m düz zemin 9 m

53 Shuttle WDT: Mekik yürüme testi (II) Yürüme hızı - Sinyallerle kontrol edilir - Giderek hızlanır. Başlangıç hızı (0.5 m/sn). Her saniye hız (0.17 m/sn) artar 12 düzey vardır Düzey arttıkça mekik sayısı artar

54 Düzey Hız m/s Düzeydeki mekik sayısı Her düzey için yürünen mesafe Mekik yürüme testinde kullanılan algoritma

55 Mekik yürüme testini sonlandırma kriterleri  Anjinal semptom  Aşırı nefes darlığı  Kalp hızının beklenenin ≥% 85  Sersemlik / baygınlık hissi  Bacak ağrısı  Test için gerekli hızı yakalayamamak

56 Mekik yürüme testininin yorumlanması SONUÇ: Toplam yürülen mesafedir Kalp hızı, Sat O 2, kan basıncı, dispne derecesi kayıt edilir VO 2 max hesaplanabilir

57 VO2 max (ml/kg/dk) = (0.025 x MYT mesafe) VO 2 peak (ml/kg/dk) = (0.02 x MYT mesafe) Singh ve ark. Turner ve ark.

58 Mekik yürüme testi Avantaj VO 2 peak iyi korelasyon Dezavantaj Daha az onaylanmış Daha sınırlı kullanım Daha yüksek KVC riski

59 Endurans mekik yürüme testi  Sabit iş yüklüdür  Dayanma kapasitesi değerlendirilir  Mekik testindeki hızın %’si ile ilişkilidir  Pulmoner rehabilitasyon programları sonrası değerlendirmede daha hassastır

60 TEŞEKKÜRLER


"PULMONER REHABİLİTASYONDA HASTA SEÇİMİ, DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ Doç.Dr.Pınar ERGÜN Doç.Dr.Pınar ERGÜN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları