Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

PULMONER REHABİLİTASYONDA HASTA SEÇİMİ, DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ Doç.Dr.Pınar ERGÜN Doç.Dr.Pınar ERGÜN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "PULMONER REHABİLİTASYONDA HASTA SEÇİMİ, DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ Doç.Dr.Pınar ERGÜN Doç.Dr.Pınar ERGÜN."— Sunum transkripti:

1 PULMONER REHABİLİTASYONDA HASTA SEÇİMİ, DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ Doç.Dr.Pınar ERGÜN Doç.Dr.Pınar ERGÜN

2 Pulmoner Rehabilitasyon Endikasyonları  KOAH  Astım  Göğüs duvarı hastalıkları  Kistik fibrozis  İnterstisyel akciğer hastalığı  Akciğer kanseri  Seçilmiş nöromüsküler hastalık  Perioperatif (torasik, abdominal cerrahi)  Postpolio sendromu  Akciğer transplantasyonu öncesi ve sonrası  Akciğer hacim küçültme cerrahisi öncesi ve sonrası

3 Pulmoner rehabilitasyona gereklilik oluşturan durumlar  İstirahat ya da egzersiz dispnesi  Egzersiz toleransında azalma  Günlük yaşam aktivitelerinde yetersizlik  Sağlık durumunda bozulma  Mesleki performansda azalma  Beslenme yetersizliği  Acil başvurusu, hospitalizasyon, akut bakım ihtiyacında artma  Tıbbi harcamalarda artış

4 Pulmoner rehabilitasyon : aday olgunun değerlendirilmesi  Uygun yaklaşım  Program güvenliği  Hastaya özel program

5 Aday Olgunun Değerlendirilmesi (I)  Başlangıç incelenmesi: - Öykü -Sigara alışkanlığı -Şimdiki semptomlar - Öykü -Sigara alışkanlığı -Şimdiki semptomlar -Kullandığı ilaçlar -Fizik muayene -Kullandığı ilaçlar -Fizik muayene -Rutin kan ve idrar incelemesi -Rutin kan ve idrar incelemesi -PA akciğer grafisi -EKG -PA akciğer grafisi -EKG -Solunum fonksiyon testleri -Solunum fonksiyon testleri -Kan gazı analizi -Kan gazı analizi

6 Aday Olgunun Değerlendirilmesi (II)  Egzersiz toleransının belirlenmesi  Nutrisyonel değerlendirme  Yaşam kalitesi  Psikososyal problem(anksiyete/depresyon)  Günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılık  Mesleksel performans  Motivasyon düzeyi  Sosyal desteğe ihtiyaç  Yardımcı alete ihtiyaç  Ulaşım  Finansal kaynaklar

7 Pulmoner rehabilitasyon gerekliliğini öngören test sonuçları ve/veya eşik değerler yoktur.

8 Aday Olgunun Değerlendirilmesi  Kullandığı ilaçlar

9 Aday Olgunun Değerlendirilmesi  Sigara alışkanlığı

10 Sigara ve Pulmoner Rehabilitasyon (I) -Halen sigara içenlerin içmeyenlere göre PR’a uyumları azdır. Eur Respir J 1999; 13: 855-59 -Sigara içenlerle içmeyenler arasında egzersiz toleransındaki artış benzerdir. Am J Respir Crit Care Med 1999; 159: A64 -Sigara içenlerde PR etkinliğinin daha az olduğunu gösteren veri yoktur. Thorax 1999; 54(suppl. 2): 3-7

11 Sigara ve Pulmoner Rehabilitasyon (II) Aktif sigara içimi mutlak kontrendikasyon değildir. ATS, BTS, ACCP/AACVPR Pulmonary Rehabilitation Guidlines

12 Aday Olgunun Değerlendirilmesi  Solunum fonksiyon testleri

13 Semptomlar ve fizyolojik bozulma  FEV1 ≤ %65  FVC≤ %65  DLCO≤ %65  İstirahatte SatO2≤ %90  Egzersiz testi : Hipoksemi (SatO2≤%90) Ventilatuar kısıtlama(VE/MVV ≥ 0.8) Vd/Vt ↑ AACVPR Guidelines for pulmonary rehabilitation programs

14  gold

15

16 Erken Hastalık Evresinde Pulmoner Rehabilitasyon  Yaşam stilinin modifiye edilmesi  Uzun süre ve/veya yüksek yoğunlukta egzersiz  İdeal vücut ağırlığı ve/veya kas kitlesine ulaşım  Sigaranın bırakılması

17 Exercise rehabilitation and chronic obstructive pulmonary disease stage Am Respir Crit Care Med 1999; 160: 1248-53

18 Evre 1 (Hafif) KOAH’lı olgu inaktif ve/veya sigara içiyorsa pulmoner rehabilitasyon programına adaydır.

19 Aday Olgunun Değerlendirilmesi  Egzersiz toleransının belirlenmesi

20 Egzersiz Testleri  Merdiven çıkma  6 DYT, 12 DYT  Mekik yürüme testi  Kardiyak-stres test (Bruce Protokolü)  Kardiyopulmoner egzersiz testi

21 Pulmoner Rehabilitasyon Kontrendikasyonları  Motivasyon eksikliği  Uyumsuzluk  Finansal destek yetersizliği  Ciddi bilişsel disfonksiyon veya psikiatrik hastalık  Eşlik eden anstabil hastalık  Anstabil anjina  Dekompanse kalp yetmezliği  Oksijen desteğine rağmen düzeltilemeyen ciddi egzersiz hipoksemisi  Kemik instabilitesi ile birlikte olan maligniteler  Ciddi akciğer ya da diğer hastalıklara bağlı (artrit, inme) egzersiz yapamama

22 Pulmoner Rehabilitasyonda Mutlak Kontrendikasyonlar Eşlik eden co-morbid hastalık -Ciddi pulmoner hipertansiyon -Anstabil kardiyovasküler hastalık Rehabilitasyonu engelleyecek -Artrit -Ciddi nörolojik, bilişsel, psikiatrik hastalık

23 Egzersiz Reçetelendirilmesinde  Quadriceps ve/veya üst ekstremite gerginliği  P imax, P emax

24 Aday Olguda nutrisyonel değerlendirme Vücut ağırlığı: -İdeal vücut ağırlığının %’si -Beden kitle indeksi Vücut kompozisyonu: -Antropometrik ölçümler -Biyoelektriksel impedans -Dual enerji x-ray absorbtiyometri (DEXA)

25 Aday olgunun değerlendirilmesi: non-fonksiyonel incelemeler  Dispne derecelendirilmesi » BDI,MRC,OCD,CRDQ BDI,MRC,OCD,CRDQ  Günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesi» SGRQ, CRDQ, SF-36 SGRQ, CRDQ, SF-36  Psikososyal inceleme» HADQ

26 Hangi olgularda pulmoner rehabilitasyona yanıt iyidir?

27 Ciddi KOAH’ı ve MRC ile ciddi dispnesi olanlarda PR sonrasında yürüme mesafesinde anlamlı artış saptanmamıştır. Eur Respir J 1998; 12: 63-69 Ciddi dispnesi olan olgularda PR sonrası egzersiz performansında anlamlı artış saptanmıştır. Lancet 1994; 344: 1394-97 Arch Phys Med Rehab 1996; 77: 1115-18 Am J Respir Crit Care Med 1996; 154: 442-47

28 SONUÇ: Ciddi dispne varlığı egzersiz programına katılımda hariç tutma kriteri değildir!

29 Azalmış Periferik Kas Gerginliği √ Yüksek VE/MVV √ Pulmoner rehabilitasyon sonrası egzersiz kapasitesindeki artış daha fazladır. TroosterT, Gosselink R, Decramer M.Exercise training in COPD; how to distinguish responders from non responders.J Cardiopulm Rehab 2002; 22:148-53

30 Egzersize yanıtla; İLGİLİ FAKTÖRLER İLGİSİZ FAKTÖRLER - Bazal 6 DYM -Yaş -Ventilatuar kısıtlılık (VE/MVV -FEV 1 veya solunum hızı) -TL,CO -Bazal V0 2 max -BMI -P i max -Sağlık durumu -Periferik kas gücü -PaO 2 -PaCO 2 -Egzersiz satürasyonu M.Decramer.Eur Respir J 2003;22 Suppl. 47, 47s-56s

31 DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ

32 Yürüme Testleri Kullanım Alanları 1.Tedavi önce ve sonrası karşılaştırma -Akciğer transplantasyonu -Akciğer rezeksiyonu -Hacim küçültme ameliyatı -Pulmoner rehabilitasyon -KOAH -Pulmoner hipertansiyon 2. Fonksiyonel durumun belirlenmesi (Tek ölçüm) -KOAH -Kistik fibrozis -Kalp yetmezliği -Periferal vasküler hastalık -Fibromiyalji -Yaşlı hasta 3. Morbidite ve mortalitenin öngörülmesi -Kalp yetmezliği -KOAH -Primer pulmoner hipertansiyon

33 Yürüme Testleri 1. Zamana dayalı testler -2 dk yürüme testi (2 DYT) -5 dk yürüme testi (5 DYT) -6 dk yürüme testi (6 DYT) -9 dk yürüme testi (9 DYT) -12dk yürüme testi (12 DYT) 2. Sabit mesafeli testler -100 m -1/2 mil -2 Km yürüme testi 3. Hıza dayalı testler -Hızı hastanın belirlediği yürüme testi (self paced walk test) -Giderek hızlanan yürüme testi (incremental shuttle walk test)

34 Walk Test ValidityReliabilityInterpretabilityResponsiveness 2MWT+(COPD) +(COPD, CHF, CF, elderly 0+(COPD) 6MWT + (COPD, CHF, pacemaker, ESLD, surgical, PAD, elderly) + (COPD, CHF, pacemaker) +(COPD, CHF) +(COPD, CHF, pacemaker) 12MWT +(COPD) – (Surgical) +(COPD)0+(COPD) SPWT +(CHF, elderly) +(Elderly)00 Incremental SWT +(COPD, pacemaker) +(Pacemaker)0-(COPD) Endurance SWT 0+(COPD)0+(COPD) Items in parantheses denote population in which measurement proprty was examined; += evidence to support, - = evidence to refute; 0= no evidence; CHF= congestive heart failure; CF= cistic fibrosis; ESLD=end stage liver disease; PAD= peripheral arterial disease. Table 1. Summary of the Evidence for the Measurement Properties of the selected Walk Tests

35 6 DYT kullanım alanları  Tedavi önce ve sonrası karşılaştırma  Fonksiyonel durumun belirlenmesi  Morbidite ve mortalitenin öngörülmesi

36 6 DYT özellikleri  Global değerlendirme  Submaksimal fonksiyonel kapasite  Günlük yaşam aktivitesi ve yaşam kalitesi anketleriyle iyi korelasyon  Tekrar edilebilirlik FEV 1 ’den iyi  Dispne skorlarıyla korelasyon  KPET’yi tamamlar, yerine geçemez

37 6 DYT teknik özellikleri (1)  Yürüme yolu 30 m/100 adımlık koridor  Dönüş noktaları belirtilmeli  Koridor uzunluğu her 3m’de işaretlenmeli  Başlangıç ve bitiş (60m) çizgileri işaretlenmeli Geçerliliği Kısa koridor 6 DYT mesafesini kısaltır Treadmill kullanımı önerilmez

38 6 DYT teknik özellikleri (2)  Geriye sayabilen sayaç  Mekanik devir sayacı  Dönüş noktası belirteçleri  Hareketli sandalye  Oksijen kaynağı  Tansiyon aleti  Telefon  Defibrilatör Gerekli ekipman

39 6 DYT hastanın hazırlanması  Rahat kıyafet  Varsa yürüme araçları  Kullandığı ilaçların devamı  Hafif yemek  Testten 2 saat öncesine kadar egzersiz yapılmaması

40 6 DYT uygulama Hastanın değerlendirilmesi Kan basıncı Sat O 2 Borg skalası Deneme testiGünün aynı saatinde Test uygulanımının anlatılması Pulse oksimetre Kullanım isteğe bağlı

41 6 DYT kontrendikasyonları Mutlak kontrendikasyonlar Son 1 ayda geçirilmiş MI Son 1 ayda unstable angina Rölatif kontrendikasyonlar İstirahatte kalp hızı ≥ 120 atım/dk İstirahatte sistolik kan basıncı ≥180mmHg İstirahatte diyastolik kan basıncı ≥100mmHg

42 6 DYT  Göğüs ağrısı  Tolere edilemeyen dispne  Bacakta kramp  Sendeleme  Aşırı terleme  Soluk görünüm varsa SONLANDIRILMALI !

43 6 DYT değerlendirme Dispne algılaması düzeyi Borg skalası Pulse oksimetrede Kalp hızı Sat O 2 Devir sayısı ve son devirde yürünen metrenin kaydı Total yürüme mesafesi hesaplanır

44 6 DYT değişkenlik kaynakları  Hasta bağımlı faktörler  Deneme testi  Teknisyen eğitim ve deneyimi  Cesaretlendirme  O 2 desteği  Tedavi uygulanması

45 Hasta bağımlı faktörler  Yaş  Cinsiyet  Boy  Kilo  Motivasyon  Algılama düzeyi  Altta yatan hastalık

46 Deneme testi Önerilmektedir 2. test için en az 1 saat beklenmeli Değişim oranı % 0-17 Öğrenme etkisi -Koordinasyonun düzelmesi -Optimal adım uzunluğu -Anksiyetenin yenilmesi ile ilgilidir

47 6 DYT değişkenlik kaynakları Teknisyen eğitimi - Standart protokollere göre eğitim - Kardiyopulmoner resüstasyon sertifikası Cesaretlendirme - Standart cümleler kullanılmalı

48 6 DYT değişkenlik kaynakları Oksijen desteği ??  İhtiyaç varlığında aynı akım ve şekilde uygulanır ve şekilde uygulanır  O 2 Sunum aleti not edilir  KOAH ve İAH’de O 2 desteği 6 DYTM’yi artırır 6 DYTM’yi artırır

49 6 DYT’nin yorumlanması (I) Kalite-güvencesi - Aynı teknisyen uygulamalı - Deneme testi yapılmalı Değişim sonucu - Mutlak değer ?? - % değişim ?? - Beklenen değerin %’si ?? ATS önerisi Mutlak değer olarak verilmeli

50 6 DYT’nin yorumlanması (II) Sağlıklı kişilerde 6 DYT beklenen değerler eşitliği Erkek = (7.57 x B-cm) - (5.02 x Y) - (1.76 x A-Kg) - 309 Kadın = (2.11 x B-cm) - (2.29 x A-Kg) - (5.78 x Y) + 667 *Normalin alt sınırı için erkekte 153, kadında 139 çıkartılır Minimal klinik anlamlı artış: 54 m Am J Respir Crit Care Med 1998; 158: 1384-87 Am J Respir Crit Care Med 1997; 155: 1278-82

51 Egzersiz reçetelendirilmesinde 6 DYT ▪ Bir MET istirahatte harcanan eneji düzeyidir veya yaklaşık olarak 3.5ml/kg/dk ‘lık O 2 tüketimine denktir. olarak 3.5ml/kg/dk ‘lık O 2 tüketimine denktir. ▪ Yürüme sırasındaki MET düzeyi = ( 10m/dakika yürüyüş için 1ml/kg/dk O 2 tüketilir ) 1ml/kg/dk O 2 tüketilir ) MET= ( Bazal MET+ Yürüme MET)/Bazal MET MET= ( Bazal MET+ Yürüme MET)/Bazal MET

52 Shuttle WDT: Mekik yürüme testi (I) Ekipman Kalibre cd-çalar Mekik yürüme testi cd’leri Köşe belirleyicileri 10 m düz zemin 9 m

53 Shuttle WDT: Mekik yürüme testi (II) Yürüme hızı - Sinyallerle kontrol edilir - Giderek hızlanır. Başlangıç hızı (0.5 m/sn). Her saniye hız (0.17 m/sn) artar 12 düzey vardır Düzey arttıkça mekik sayısı artar

54 Düzey Hız m/s Düzeydeki mekik sayısı Her düzey için yürünen mesafe 10.50330 20.67470 30.845120 41.016180 51.187250 61.358330 71.529420 81.6910520 91.8611630 102.0312750 112.2013800 122.37141020 Mekik yürüme testinde kullanılan algoritma

55 Mekik yürüme testini sonlandırma kriterleri  Anjinal semptom  Aşırı nefes darlığı  Kalp hızının beklenenin ≥% 85  Sersemlik / baygınlık hissi  Bacak ağrısı  Test için gerekli hızı yakalayamamak

56 Mekik yürüme testininin yorumlanması SONUÇ: Toplam yürülen mesafedir Kalp hızı, Sat O 2, kan basıncı, dispne derecesi kayıt edilir VO 2 max hesaplanabilir

57 VO2 max (ml/kg/dk) = 4.19 + (0.025 x MYT mesafe) VO 2 peak (ml/kg/dk) = 5.9 + (0.02 x MYT mesafe) Singh ve ark. Turner ve ark.

58 Mekik yürüme testi Avantaj VO 2 peak iyi korelasyon Dezavantaj Daha az onaylanmış Daha sınırlı kullanım Daha yüksek KVC riski

59 Endurans mekik yürüme testi  Sabit iş yüklüdür  Dayanma kapasitesi değerlendirilir  Mekik testindeki hızın %’si ile ilişkilidir  Pulmoner rehabilitasyon programları sonrası değerlendirmede daha hassastır

60 TEŞEKKÜRLER


"PULMONER REHABİLİTASYONDA HASTA SEÇİMİ, DEĞERLENDİRMEDE ALAN TESTLERİ Doç.Dr.Pınar ERGÜN Doç.Dr.Pınar ERGÜN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları